© PROFCHEMISTRY | PROFESSIONAL KIMYO

Nega aynan 7-sinffan boshlab kimyo fani o'rgatiladi? Kimyo fanining maktab darsliklarida aynan 7-sinfdan (taxmiman 12–13 yoshdan) boshlab o'rgatilishining orqasida psixologik, pedagogik va ilmiy asoslar yotadi. Bu shunchaki tanlangan tasodifiy muddat emas. Buning 4 ta asosiy sababi bor: 1. Abstrakt (mavhum) fikrlashning shakllanishi Shveytsariyalik mashhur psixolog Jan Piaje nazariyasiga ko'ra, bolalarda 11–12 yoshdan boshlab "rasmiy amallar bosqichi", ya'ni mavhum fikrlash qobiliyati rivojlanadi. 7-sinfgacha bo'lgan bola faqat o'zi ko'rib, ushlab turgan narsalarni yaxshi tushunadi. 7-sinfdan boshlab esa u ko'zga ko'rinmaydigan atomlar, molekulalar, kimyoviy bog'lanishlar va ionlar kabi ko'rinmas tushunchalar haqida mantiqiy fikrlay olish darajasiga yetadi. 2. Fanlararo poydevorning tayyorligi (Matematika va Fizika) Kimyoni matematika va fizikasiz o'rganib bo'lmaydi. 7-sinfga kelib o'quvchi kimyoviy hisob-kitoblarni qilish uchun yetarli bazaga ega bo'ladi:Matematikadan: Proportsiya tuzish, foizlar, oddiy tenglamalar yechish va manfiy/musbat sonlar bilan ishlashni o'rganib bo'ladi (bu darslikdagi masalalar va valentlikni topish uchun shart). Fizikadan: Aynan 7-sinfdan fizika fani ham boshlanadi. O'quvchi moddaning agregat holatlari (gaz, suyuqlik, qattiq), zichlik, massa va diffuziya kabi tushunchalar bilan parallel ravishda tanishadi. 3. "Tabiatshunoslik" (Science) fanining mantiqiy davomi 1-sinfdan 6-sinfgacha o'quvchilar "Atrofimizdagi olam", "Tabiatshunoslik" yoki "Tabiiy fanlar (Science)" darslarida dunyoni umumiy ravishda o'rganishadi. 7-sinfga kelganda esa bu umumiy bilimlar aniq sohalarga ajratiladi: biologiya (tirik organizmlar), fizika (harakat va energiya) va kimyo (moddalarning tarkibi va o'zgarishi). 7-sinf — umumiy dunyoqarashdan tor ixtisoslashgan fanga o'tish uchun eng optimal davr hisoblanadi. 4. Laboratoriya xavfsizligi va mas'uliyatKimyo nafaqat nazariya, balki kislotalar, ishqorlar va olov bilan ishlanadigan tajribalar fanidir. 12–13 yoshli o'quvchi laboratoriyada o'zini qanday tutish kerakligini, o'ta xavfli moddalar bilan ishlashdagi mas'uliyatni va xavfsizlik qoidalariga rioya qilish muhimligini anglay oladigan yoshda bo'ladi. Undan kichik yoshdagi bolalarda ehtiyotkorlik hissi pastroq bo'lgani uchun kimyoviy reaktivlar bilan ishlash xavfli hisoblanadi. @profchem_uz