خوانش‌ها | سیدمحمدهادی‌ گرامی

💢۵۴💢 اسارت در ترازوی فلسفه‌ی تحلیلی؛ نقدی بر رویکرد محمدصالح زارع‌پور به تاریخ فلسفه و مقاله رورتی 🖊سیدمحمدهادی گرامی  ⬅️ در گفت‌وگوی همدلانه‌ای که اخیراً با دوست و همکار ارجمندم، دکتر حامد آرضائی ـ که از سرآمدان حوزه‌ی فلسفی طبیعی و تاریخ علم است ـ داشتم، بحث به گره‌گاه مهمی در مطالعات فلسفی و تاریخی ما کشید: «غیبت نگاه تاریخی در ساحت فلسفه‌ی تحلیلی» و اساساً بحران «فقدان خودآگاهی روش‌شناختی» در پژوهش‌های ما. این تأملات، ذهن مرا به سمت ارائه‌ی اخیر دکتر محمدصالح زارع‌پور در مدرسه‌ی تابستانی «انعکاس» سوق داد؛ نشستی که گرچه نفس برگزاری‌اش در این برهوت روش‌شناختی مغتنم است، اما از قضا خود بازتاب‌دهنده‌ی یک تقلیل‌گرایی پنهان در مواجهه با سنت فکری ماست. ⬅️ زارع‌پور در این ارائه، با تکیه بر مقاله‌ی کلاسیک ریچارد رورتی (چهار ژانر در تاریخ‌نگاری فلسفه)، می‌کوشد تا نشان دهد ما در مواجهه با متون فلسفه‌ی اسلامی در کدام فضا تنفس می‌کنیم (بازسازی تاریخی، بازسازی عقلانی، تاریخ اندیشه یا عقیده‌نگاری). تا اینجای کار، دغدغه بسیار مبارک است؛ اما مشکل بنیادین این خوانش ـ که برآمده از خاستگاه ذهنی ایشان در ریاضیات و سنت فلسفه‌ی تحلیلی است ـ نادیده گرفتن یک «شکاف هستی‌شناختی» عمیق میان نگاه تحلیلی و نگاه قاره‌ای/تاریخی به متن است که در روایت ایشان آگاهانه یا ناآگانه مورد غفلت قرار می‌گیرد و اساسا هرگونه روایت‌گری درباره تاریخ فلسفه و روش‌های آن، بدون تأکید بر این شکاف پارادایمیک روایتی ابتر است. ⬅️ برای فهم این خطای استراتژیک، ارجاع به دو اندیشمند غربی ـ از جمله خود رورتی ـ که تجربه‌ی زیستن در مرزهای این دو پارادایم را داشته‌اند و در واقع گذار پارادایمی خود را روایت می‌کنند، بسیار «رهگشا»ست. ⬅️ السدیر مک‌اینتایر، که بیست سال نخست حیات علمی‌اش را در فضای فلسفه‌ی تحلیلی سپری کرد، به‌خوبی نشان می‌دهد که چگونه خو گرفتن به موشکافی‌های فراتاریخی در این سنت، فیلسوف را از «فهم درست فلسفه» عاجز می‌کند. او به‌صراحت می‌گوید که نقطه‌ی ‌ضعف فلسفه‌ی تحلیلی، فاصله‌ی عمیق آن با «تاریخ فلسفه» است. مک‌اینتایر دریافت که مفاهیم (به‌ویژه در حوزه‌ی اخلاق و سیاست)، اساساً پدیده‌هایی «تاریخی»‌اند و تا زمانی که آن‌ها را در بستر تاریخی و در ارتباط با جانشینان و پیشینیانشان ـ  در یک دیالوگ گفتمانی ـ نبینیم، هرگونه استنتاج تحلیلی ما ناقص و عقیم خواهد بود. ⬅️ از سوی دیگر، خود ریچارد رورتی نیز در بسط دیدگاه‌هایش، به این تقابل پررنگ اشاره می‌کند. رورتی بر این باور است که ما با دو سنت نهادینه‌شده روبرو هستیم که هیچ امکان سازشی میان آن‌ها نیست: فلسفه‌ی تحلیلی و فلسفه‌ی قاره‌ای. فلسفه‌ی تحلیلی در دنیای خودش زندگی می‌کند و در واقع فراری است از تاریخ به سمت نوعی «واقع‌گرایی جزمی»؛ در حالی که سنت قاره‌ای (که بستر زایش تاریخ‌نگاری اندیشه است)، دغدغه‌ی معنا، زبان، تاریخ و «خوانش‌های سرگردان» را دارد. در نگاه تحلیلی انگلوـآمریکایی، دغدغه، استخراج ریاضی‌وار استدلال‌هاست؛ در حالی که در نگاه تاریخی، دغدغه، فهم «برساخت‌های» فکری در تقاطع دین، فرهنگ و قدرت است. ⬅️ متون فلسفی ما، کاتالوگ‌هایی از استدلال‌های بی‌زمان و بی‌مکان نیستند. آن‌ها «برساخته‌هایی» هستند که در دل بحران‌های اجتماعی، کلامی و سیاسی زمانه‌ی خود متولد شده‌اند. تقلیل دادن این متون به گزاره‌های خشک منطقی و بی‌اعتنایی به این حقیقت که اندیشه، یک «امر سیال» و تاریخی است، نوعی «کوری معرفتی» است. ⬅️ تا زمانی که آکادمیای ما ـ چه در حوزه‌ی فلسفه و چه در مطالعات اسلامی ـ نپذیرد که مفاهیم، دارای هویتی تاریخی و سیال‌اند، همچنان در دور باطل «عقیده‌نگاری‌های» سطحی یا «بازسازی‌های عقلانی» بی‌ریشه دست‌وپا خواهد زد. _________ 1. مک‌اینتایر، السدیر (۱۳۷۶)، «نیچه یا ارسطو؟»، ترجمه‌ی غلامحسین توکلی، نقد و نظر، سال سوم، شماره ۱۰ و ۱۱، صص ۴۸۲-۴۶۳. (نقل‌قول مدنظر در متن، مستخرج از صفحات ۴۷۰ تا ۴۷۵ این مقاله است). 2. Rorty, Richard (1991), Philosophical Papers 2: Essays on Heidegger and Others, Cambridge: Cambridge University Press, pp. 20-26.   #تاریخ_انگاره #پدیدارشناسی #فلسفه_تحلیلی #ریچارد_رورتی #مک‌اینتایر #خوانش‌های_سرگردان 🆔 https://t.me/Khanishha

🌸دوستان عزیز به کانال لیست برگزیدگان خوش‌آمدید🌸 کانال لیست برگزیدگان، متشکل از معتبرترین کانال‌های علمی و آکادمیک تلگرامی ایران در حوزه‌های فلسفه و منطق، علوم‌شناختی، روان‌شناسی، علوم اعصاب، هوش مصنوعی و … است. این کانال به شما این امکان را می‌دهد تا بتوانید از مطالب معتبر در حوزه‌های مختلف علمی بهره ببرید و بنابر علاقه‌ خود در رویدادهای علمی مرتبط شرکت نمایید. لطفا برای پیدا کردن کانال معتبر مورد علاقه خود، روی لینک دعوت‌نامه کلیک کنید. ⭐️پ.ن: محتمل است کانال شما نیز برگزیده باشد اما تاکنون افتخار ارتباط حاصل نشده باشد. بدین منظور به آیدی مدیر تبلیغات پیام دهید تا عضو برگزیدگان شوید: 👨🏻‍💼@advertis_manager 📌 لینک دعوت‌نامه تقدیم‌تان ⬇️: 💌 https://t.me/addlist/pbOe5fcXvHg4ZmY0

بازتاب خبری نشست «ژورنالیسم پژوهشی در علوم انسانی» ⬅️نشست علمی «ژورنالیسم پژوهشی در علوم انسانی» که به مناسبت روز خبرنگار در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد، برای من بیش از یک نشست مرسوم، مجالی برای اندیشیدن به یک «انسداد دیرین» بود؛ انسداد میان «آکادمیا» و «حیات اجتماعی». ⬅️در این نشست ــ که در کنار همکاران ارجمندم دکتر عبدالمجید مبلغی و دکتر طیبه محمدی‌کیا به بحث و تبادل نظر گذشت ــ تلاشم بر این بود تا از منظری پدیدارشناختی نشان دهم که چرا ترویج و کنشگری آکادمیک در فضای عمومی، نه یک انتخاب تفننی، که یک «ضرورت هستی‌شناختی» برای زنده ماندن نهاد علم است. ⬅️واقعیت آن است که اگر ما حقیقت علمی را صرفاً یک امر «اثبات‌گرا» و ئوریک بدانیم، عملاً به حذف دانشگاه از سوی جامعه و رسانه تن داده‌ایم. در نگاه من، پژوهشگر نباید تنها یک «تولیدکننده‌ی منزوی متن» باشد؛ بلکه باید در مقام «سوژه‌ای حاضر»، به بازتعریف جایگاه دانش در گردش سرمایه‌های اثرگذار بپردازد. ⬅️ما نیازمند عبور از آن «نگاه راست‌کیشیانه سنتی» هستیم که میان «دقت علمی» و «زبان اثرگذار اجتماعی» دیوار می‌کشد. گره‌گشایی از مسائل معاصر، در گرو درک «سیالیت» و حضور پژوهشگر در تقاطع دین، فرهنگ و امر روزمره است. ⬅️ گزارش تفصیلی این نشست و بازتاب آن در رسانه‌ها (از جمله روزنامه‌ی جام‌جم) را می‌توانید از طریق لینک‌های زیر دنبال کنید. امید که این مسیر، آغازی باشد برای «افق‌گشایی» در نسبت میان نخبگان و جامعه. 🔹گزارش نشست در وب‌سایت پژوهشگاه: 👉 ihcs.ac.ir/fa/news/27864 🔹بازتاب نشست در روزنامه جام‌جم:   👉jamejamonline.ir/006YI7 🔹بازتاب نشست در جام‌جم آنلاین: 👉jamejamonline.ir/fa/news/1563585 #ژورنالیسم_پژوهشی #علوم_انسانی #پژوهشگاه_علوم_انسانی #هادی_گرامی #پدیدارشناسی 🆔 https://t.me/Khanishha

💢کانال «خوانش‌ها» مجالی برای طرح ـ آزادانه ـ ایده‌ها، دیدگاه‌ها، انتقادها، سخنرانی‌ها، مقالات، عکس‌ها و هر آنچه بتواند توجه نگارنده را به خود جلب کند یا با وی مرتبط باشد، خواهد بود. یادداشت‌های کانال خوانش‌ها از ابتدا تا کنون: 1. به بهانه راه‌اندازی کانال «خوانش‌ها»: شوُرش امر مجازی علیه امر حقیقی 2. در میانه صفویان صوفی و صفویه فقاهتی: ملّاطاهر قمی و خوانشی رادیکال از تشیّع 3. از حجاب تا چندهمسری: در جستجوی پایانی برای جدال‌های بی‌پایان 4. واسازی کلیشه‌های ذهنی درباره گرایش‌های تفسیری باطنی و غالیانه در تشیّع متقدم 5. «مفسر قرآن» یا «پژوهشگر قرآنی»: گُنَه کرد در بلخ آهنگری؛ به شوشتر زدند گردن مسگری! 6. هشدار درباره «اثبات‌گرایی اسلامی» و فقدان خودآگاهی پارادایمی نسبت به آن 7. تهافت فیلسوفان قرآنی تاریخ: امر غیرعینی در زندان عینیّت‌گرایی اسلامی! 8. قاسم سلیمانی و مسأله هویت ایرانی 9. دروغ، تقیه و تشیع (1): درنگی فلسفی ـ اخلاقی 10. دروغ، تقیه و تشیع (2): رازپوشی و الهیات سیاسی شیعه 11. دروغ، تقیه و تشیع(3): آیا عَربده‌های‌ مرگ در دروازه‌های «طهران» نیز دروغ است؟ 12. جنیان و کرونا: گذار از روایت‌ها به سوی فراروایت‌ها 13. جزم‌اندیشی و اثبات‌گرایی اسلامی 14. اشکال چهارگانه تاریخ انگاره در مطالعات قرآنی 15. جریان‌شناسی اجتماعی و پارادایم‌های مطالعه درباره تشیع نخستین 16. تاریخ اندیشه: کاستی مکتوبات فرقه‌شناختی و مزیت جریان‌شناسی اجتماعی 17. نژادپرستی و قرآن(1): سوره حجرات دستمایه غیریت‌سازی در جهان اسلام! 18. نژادپرستی و قرآن(2): سوره حجرات و غیریت‌سازی پان‌اسلامیستی! 19. تفسیر امام حسن عسکری(1): نقدی بر پژوهش‌های درون‌شیعی 20. تفسیر امام حسن عسکری(2): برجستگی کار باراشر و نکته‌ای نویافته درباره مفسر استرآبادی 21. اثبات‌گرایان اسلامی و اصالت‌گرایی در مطالعه دین 22. رواداران/پلورالیزم تاریخ‌گرا در ایران معاصر 23. کربلا، هویت فرقه‌ای و خُلقیات خاصّ شیعه 24. تفسیر عیسی النجار اثری ناشناخته از سنت مکتوبات باطنی 25. از «زن‌ستیزی» تا «بانو‌پرستی»: قرائتی نو از نگاه امامان شیعه به زنان 26. نقد دیدگاه منسوب به آقای شبیری درباره تاریخ‌نگاری احادیث در غرب 27. تشیع نخستین و تحریف قرآن (1): رویکردی تاریخ انگاره‌ای 28. تشیع نخستین و تحریف قرآن (2): دلالت‌های جریان‌شناختی و تطور تاریخی گونه‌ها 29. ملاحظاتی انتقادی درباره نشست تحلیل فهرستی آقای مددی: فرصت‌سوزی یا فرصت‌سازی 30. تحریرهای شیعی از قرآن و محیط جدلی اوایل سده دوم هجری 31. جامعه‌شناسی و اسلام‌شناسی: چرا حسن محدثی هنوز از اسلام‌پژوهی آکادمیک بی‌خبر است؟! 32. امامان شیعه و قرآن: در میانه رویکردهای افراطی و تفریطی خاورشناسان 33. ادعای متمایز امامان شیعه درباره قرآن چه بود؟ 34. «ابژه ایران»: کدام «ایران‌پژوهان» به رستگاری آکادمیک نزدیک‌ترند؟ 35. بازخوانی قرائتی راست‌کیشانه از عقیده برائت: رویکردی تاریخی - جامعه‌شناختی 36. اندر بی‌مایگی قرائت‌ خرافه‌ستیزانه از انگاره «نحوست صفر» 37. وفات استاد حسن زاده آملی و ستیزه‌های دیرین حیدری/ نعمتی: یادکردی از فیلسوف عدالت حکیمی 38. گسترش رویکردهای تاریخی ـ فرهنگی در مطالعات اسلامی و چالش‌های پیش رو(1) 39. به بهانه به زیر کشیدن فصل سقیفه‌ی برنامه سوره در آستانه فاطمیه 40. گسترش رویکردهای تاریخی ـ فرهنگی در مطالعات اسلامی و چالش‌های پیش رو(2) 41. تمایز اسلام‌پژوهی‌آکادمیک با رویکرد جامعه‌شناختی به اسلام 42. بازخوانی انگاره‌های اقتصادی اسلام: نقدی بر اسلام‌شناسی انقلابی شریعتی 43. یادداشت‌های حجاب(1): بررسی حجاب در صدر اسلام با رویکرد انسان‌شناسی تاریخی 44. یادداشت‌های حجاب(2): حجاب در جامعه طبقاتی صدر اسلام و مسأله آزار و اذیت زنان 45. یادداشت‌های حجاب(3): با مخالفان حجاب در صدر اسلام چگونه برخورد می‌شد؟ 46. یادداشت‌های حجاب(4): چرا حجاب دستمایه‌ی کشمکش اجتماعی در جامعه‌ی معاصر شده است؟ 47. مشکل خاورشناسان در مطالعۀ اندیشه‌های تفسیری نخستین شیعه 48. به یاد ویلفرد مادلونگ خاورشناس «همدل» و «زبردست» 49. مطالعات قرآنی و اسلامی در برزخ مدرنیته 50. رهایی «تمدن» از ایدئولوژی: تأملی بر قلمرو و اصالتِ پژوهش انتقادی 51. درنگی پدیدارشناسانه در مناظره‌ی فاطمی: اندر مصائبِ تاریخ‌ورزی در زیست‌جهانِ هویت‌زده 52. اَمّا بعد از چهل روز؛ درنگی در نارواداری و مناسک نوپدید 53. تجربه‌ی انقطاع؛ تأملی بر درهم‌تنیدگی «امر مجازی» و «امر حقیقی» در زیست‌جهان معاصر 🆔 https://t.me/Khanishha

🏛 امضای بیانیه دانش‌پژوهان بین‌المللی علوم انسانی در محکومیت تهدید غیرنظامیان ایرانی، دانشگاه سنت اندروز و نهادهای دیگر، بین‌المللی برای مطالعه جزئیات بیشتر این خبر آکادمیک، روی لینک زیر کلیک کنید: 🔗 ورود به پورتال اطلاع‌رسانی طومار اندیشه ✨ مؤسسه فرهنگی هنری طومار اندیشه 🆔 @toomareandisheh

🔹ژورنالیسم پژوهشی در علوم انسانی 🔸سخنرانان: دکتر عبدالمجید مبلغی دکتر طیبه محمدی‌کیا دکتر محمدهادی گرامی 🔸دبیر نشست: افسرالملوک ملکی ✔️زمان و مکان: شنبه، 17 مرداد ماه 1405 ساعت: 10 تا 12 پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی نشست مجازی (غیرحضوری) پیوند ورود برخط به نشست: https://webinar.ihcs.ac.ir/rooms/f0g-hrw-thx-qkf/join @ihcssir

🏛 هفتمین مدرسه تابستانی بین‌المللی انجیل برنابا و ادبیات آپوکریفای مسیحی، دانشگاه استراسبورگ، فرانسه برای مطالعه جزئیات بیشتر این خبر آکادمیک، روی لینک زیر کلیک کنید: 🔗 ورود به پورتال اطلاع‌رسانی طومار اندیشه ✨ مؤسسه فرهنگی هنری طومار اندیشه 🆔 @toomareandisheh

🏛 برنامه نگارش مقالات علمی در حوزه ایران‌شناسی، دانشگاه کالیفرنیا، سن‌دیگو، ایالات متحده برای مطالعه جزئیات بیشتر این فرصت آکادمیک، روی لینک (اصلاح شده) زیر کلیک کنید: 🔗 ورود به پورتال اطلاع‌رسانی طومار اندیشه ✨ مؤسسه فرهنگی هنری طومار اندیشه 🆔 @toomareandisheh

💢یک قاب ماندگار از جنس «اصالت» و «تکریم» 🔹دیروز در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، شاهد اتفاقی بودیم که در هیاهوی تقویم‌های اداری، کمتر مجالی برای آن می‌یابیم. آیین نکوداشت سرکار خانم دکتر مریم قبادی، نه یک نشست مرسوم، که ضیافتی مالامال از عشق، صرافت و احترامی اصیل بود. #دکتر_مریم_قبادی #پژوهشگاه_علوم_انسانی #اخلاق_آکادمیک #تکریم_اساتید #سید_محمدهادی_گرامی 🆔 https://t.me/Khanishha

#تازه_های_نشر_آرما #تازه_های_مطالعات_دین چهل‌وپنجمین عنوان از مجموعه کتاب‌های سرو (مطالعات اجتماعی شیعه) منتشر شد: 📗داستان کربلا و هویت اولیه‌ی شیعه 📗 ✍تورستن هیلن ترجمه‌ی محمدعلی شمس و مهدی شال از مجموعه کتاب‌های سرو (مطالعات اجتماعی شیعه) - ۵۵ دبیر مجموعه: محسن‌حسام مظاهری ۳۰۲ صفحه - رقعی چاپ اول: تابستان ۱۴۰۵ نشر آرما داستان کربلا و آیین‌های وابسته به آن، در زمینه‌ی انقلاب ایران و در زمینه‌های بسیار دیگر مورد مطالعه قرار گرفته‌اند و بارها به‌عنوان الگویی شایسته‌ی پیروی تأیید شده‌اند. با این حال، پژوهش‌های اندکی به نخستین مراحل شکل‌گیری این داستان اختصاص یافته است. این‌که چگونه داستان کربلا، که در آغاز شرح نبردی کوچک در روزگار نخستین اسلام بود، به الگویی برای پیروی در جهان امروز تبدیل شد؟ کتاب حاضر در تلاش است تا این خلأ معرفتی را پر کند. فروش اینترنتی: سایت‌های ایران‌کتاب، سی‌بوک و... توزیع: ققنوس #کتابهای_سرو #نشر_آرما @sarvbooks @nashre_arma

‏رئیس هم شدی ولی بزرگ نشدی! طرف نه آدمی ‎علمی بود نه مدیر و نه انقلابی! ۱.علمی نبود چون همواره سیاسی‌کاری و جناح و فرقه خودش را بر مسایل علمی و اقتضائات یک مرکز علمی ترجیح می‌داد. یک آدم علمی چگونه راضی می‌شود افرادی بی‌سواد یا کم‌سواد را به صرف انتساب به دولت۱۳ در مرکزی ‏علمی حقنه کند؟ آدم علمی چگونه راضی می‌شود راه را برای اظهارنظرهای علمی دیگران ببندد؟ در جلساتی فقط از کسانی دعوت کند که حرف خودش را تأیید کنند؟ بگذریم که حتی یک ‎چکیده مقاله منضبط هم(که کمترین کار دانشجوی لیسانسه است) نمی‌توانست بنویسد و آبروریزی آن همه جایی شد. ‏۲.مدیر هم نبود چون با ‎استبداد تمام یک مرکز علمی را تبدیل به پادگانی کرد که هیچکس از ترس برخوردهای غیرقانونی و غیراخلاقی در امان نبود. یک مدیر علمی چگونه می‌تواند ساختارهای علمی را نابود کند؟ چگونه می‌تواند از استعفاء و اخراج و رفتن اعضایش خوشحال باشد؟ چگونه می‌تواند دست ‏به پرونده سازی‌ بزند؟ مدیر یک ‎مرکز علمی چگونه می‌تواند حتی به قوانین مسلم علمی هم پای‌بند نباشد؟ ۳.انقلابی هم نبود گرچه داعیه آن گوش فلک را پر کرده بود، چون آدم انقلابی باید از حداقل پای‌بندی به دین و شرعی برخوردار باشد ولی کسی که هر تهمت و نسبتی به افراد می‌زند و با ‏کوچکترین مخالفت‌ها هر کار غیراخلاقی و غیرشرعی را روا می‌دارد، ‎انقلابی است؟ کسی که حتی مجموعه‌های منتسب به رهبری را هم فشل کرد! آنوقت مشتی ابن‌الوقت که از منافع حضور چنین تباهی یا هیئت علمی شدن(بدون هرگونه سابقه علمی درخشان) یا به پست و پول و... رسیدند، راه افتادن سروصدا ‏که کجایید که یک متفکر! برجسته! را برکنار کردند! چطور میتوان به یک مستبد دیکتاتور بی‌اخلاق نسبت ‎متفکر داد؟ سالهاست دوره‌اش تمام شده بود و با زر و زور و بند این نماینده و آبدارچی فلان جا بر مسند باقی مانده بود. اعضای هیئت علمی هم هیچ رضایتی از نحوه مدیریت و سلوکش نداشتند و ‏همگان دچار یأس و سرخوردگی مفرط شده بودند. شأن یک مرکز علمی را در حد یک ‎موکب و پایگاه بسیج تنزل داد. حقوق مادی و معنوی را نقض کرد و حتی به وجدان و شأن انسانی هم قائل نبود. زمینه بیرون راندن افراد با سابقه علمی از مسئولیت‌ها را به لطایف‌الحیل فراهم کرد و بجایش مداحان ‏پاچه‌خوار را نشاند. کسی که برخوردش در برابر کوچکترین انتقاد هیئت علمی یا کارکنان، تحقیر، توهین، بی‌حرمتی، تهمتهای ناروا و خلاف ‎شرع، دروغ پراکنی، مانع تراشی در پرونده‌های اداری و رتبه و ارتقاء، تغییر عدوانی حکم سازمانی، منع از تدریس و رساله بود. و سخنان ناگفته بسیار است. ‏بگذارید زبانها بسته بماند والا...! آری اگر چنین جرثومه‌هایی، ‎متفکرانی برجسته هستند، بگذارید این سرزمین هیچگاه چنین برجستگی‌هایی به چشم خود نبیند! @drshhs ۴۰۵

🔰استقبال اساتید پژوهشگاه علوم انسانی از تصمیم وزیر علوم؛ «امیری تهرانی» نویدبخش بازگشت آرامش و قانون‌مداری 🔸گروهی از اساتید پژوهشگاه در نامه‌ای به وزیر علوم، انتصاب «محمدرضا امیری تهرانی‌زاده» را گامی حیاتی برای نجات این نهاد علمی خوانده و تاکید کردند که این تغییر، پایانی بر تصمیمات سلیقه‌ای و بازگشت به مسیر قانون‌مداری است. 🔸در پی تغییر مدیریت در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و برخی فضاسازی‌های رسانه‌ای اقلیتی محدود، بدنه اصلی هیئت علمی این نهاد با انتشار نامه‌ای سرگشاده، از اقدام مدبرانه وزیر علوم حمایت کردند. 🔸اساتید در این نامه، انتصاب «محمدرضا امیری تهرانی‌زاده» را گامی حیاتی برای نجات این نهاد علمی خوانده و تاکید کردند که این تغییر، پایانی بر تصمیمات سلیقه‌ای و بازگشت به مسیر قانون‌مداری است. ibna.ir/x6Hsw @ibna_official

💢کانال «خوانش‌ها» مجالی برای طرح ـ آزادانه ـ ایده‌ها، دیدگاه‌ها، انتقادها، سخنرانی‌ها، مقالات، عکس‌ها و هر آنچه بتواند توجه نگارنده را به خود جلب کند یا با وی مرتبط باشد، خواهد بود. یادداشت‌های کانال خوانش‌ها از ابتدا تا کنون: 1. به بهانه راه‌اندازی کانال «خوانش‌ها»: شوُرش امر مجازی علیه امر حقیقی 2. در میانه صفویان صوفی و صفویه فقاهتی: ملّاطاهر قمی و خوانشی رادیکال از تشیّع 3. از حجاب تا چندهمسری: در جستجوی پایانی برای جدال‌های بی‌پایان 4. واسازی کلیشه‌های ذهنی درباره گرایش‌های تفسیری باطنی و غالیانه در تشیّع متقدم 5. «مفسر قرآن» یا «پژوهشگر قرآنی»: گُنَه کرد در بلخ آهنگری؛ به شوشتر زدند گردن مسگری! 6. هشدار درباره «اثبات‌گرایی اسلامی» و فقدان خودآگاهی پارادایمی نسبت به آن 7. تهافت فیلسوفان قرآنی تاریخ: امر غیرعینی در زندان عینیّت‌گرایی اسلامی! 8. قاسم سلیمانی و مسأله هویت ایرانی 9. دروغ، تقیه و تشیع (1): درنگی فلسفی ـ اخلاقی 10. دروغ، تقیه و تشیع (2): رازپوشی و الهیات سیاسی شیعه 11. دروغ، تقیه و تشیع(3): آیا عَربده‌های‌ مرگ در دروازه‌های «طهران» نیز دروغ است؟ 12. جنیان و کرونا: گذار از روایت‌ها به سوی فراروایت‌ها 13. جزم‌اندیشی و اثبات‌گرایی اسلامی 14. اشکال چهارگانه تاریخ انگاره در مطالعات قرآنی 15. جریان‌شناسی اجتماعی و پارادایم‌های مطالعه درباره تشیع نخستین 16. تاریخ اندیشه: کاستی مکتوبات فرقه‌شناختی و مزیت جریان‌شناسی اجتماعی 17. نژادپرستی و قرآن(1): سوره حجرات دستمایه غیریت‌سازی در جهان اسلام! 18. نژادپرستی و قرآن(2): سوره حجرات و غیریت‌سازی پان‌اسلامیستی! 19. تفسیر امام حسن عسکری(1): نقدی بر پژوهش‌های درون‌شیعی 20. تفسیر امام حسن عسکری(2): برجستگی کار باراشر و نکته‌ای نویافته درباره مفسر استرآبادی 21. اثبات‌گرایان اسلامی و اصالت‌گرایی در مطالعه دین 22. رواداران/پلورالیزم تاریخ‌گرا در ایران معاصر 23. کربلا، هویت فرقه‌ای و خُلقیات خاصّ شیعه 24. تفسیر عیسی النجار اثری ناشناخته از سنت مکتوبات باطنی 25. از «زن‌ستیزی» تا «بانو‌پرستی»: قرائتی نو از نگاه امامان شیعه به زنان 26. نقد دیدگاه منسوب به آقای شبیری درباره تاریخ‌نگاری احادیث در غرب 27. تشیع نخستین و تحریف قرآن (1): رویکردی تاریخ انگاره‌ای 28. تشیع نخستین و تحریف قرآن (2): دلالت‌های جریان‌شناختی و تطور تاریخی گونه‌ها 29. ملاحظاتی انتقادی درباره نشست تحلیل فهرستی آقای مددی: فرصت‌سوزی یا فرصت‌سازی 30. تحریرهای شیعی از قرآن و محیط جدلی اوایل سده دوم هجری 31. جامعه‌شناسی و اسلام‌شناسی: چرا حسن محدثی هنوز از اسلام‌پژوهی آکادمیک بی‌خبر است؟! 32. امامان شیعه و قرآن: در میانه رویکردهای افراطی و تفریطی خاورشناسان 33. ادعای متمایز امامان شیعه درباره قرآن چه بود؟ 34. «ابژه ایران»: کدام «ایران‌پژوهان» به رستگاری آکادمیک نزدیک‌ترند؟ 35. بازخوانی قرائتی راست‌کیشانه از عقیده برائت: رویکردی تاریخی - جامعه‌شناختی 36. اندر بی‌مایگی قرائت‌ خرافه‌ستیزانه از انگاره «نحوست صفر» 37. وفات استاد حسن زاده آملی و ستیزه‌های دیرین حیدری/ نعمتی: یادکردی از فیلسوف عدالت حکیمی 38. گسترش رویکردهای تاریخی ـ فرهنگی در مطالعات اسلامی و چالش‌های پیش رو(1) 39. به بهانه به زیر کشیدن فصل سقیفه‌ی برنامه سوره در آستانه فاطمیه 40. گسترش رویکردهای تاریخی ـ فرهنگی در مطالعات اسلامی و چالش‌های پیش رو(2) 41. تمایز اسلام‌پژوهی‌آکادمیک با رویکرد جامعه‌شناختی به اسلام 42. بازخوانی انگاره‌های اقتصادی اسلام: نقدی بر اسلام‌شناسی انقلابی شریعتی 43. یادداشت‌های حجاب(1): بررسی حجاب در صدر اسلام با رویکرد انسان‌شناسی تاریخی 44. یادداشت‌های حجاب(2): حجاب در جامعه طبقاتی صدر اسلام و مسأله آزار و اذیت زنان 45. یادداشت‌های حجاب(3): با مخالفان حجاب در صدر اسلام چگونه برخورد می‌شد؟ 46. یادداشت‌های حجاب(4): چرا حجاب دستمایه‌ی کشمکش اجتماعی در جامعه‌ی معاصر شده است؟ 47. مشکل خاورشناسان در مطالعۀ اندیشه‌های تفسیری نخستین شیعه 48. به یاد ویلفرد مادلونگ خاورشناس «همدل» و «زبردست» 49. مطالعات قرآنی و اسلامی در برزخ مدرنیته 50. رهایی «تمدن» از ایدئولوژی: تأملی بر قلمرو و اصالتِ پژوهش انتقادی 51. درنگی پدیدارشناسانه در مناظره‌ی فاطمی: اندر مصائبِ تاریخ‌ورزی در زیست‌جهانِ هویت‌زده 52. اَمّا بعد از چهل روز؛ درنگی در نارواداری و مناسک نوپدید 53. تجربه‌ی انقطاع؛ تأملی بر درهم‌تنیدگی «امر مجازی» و «امر حقیقی» در زیست‌جهان معاصر 🆔 https://t.me/Khanishha

💢53💢 تجربه‌ی انقطاع؛ تأملی بر درهم‌تنیدگی «امر مجازی» و «امر حقیقی» در زیست‌جهان معاصر 🖊سیدمحمدهادی گرامی ⚠️ مفتاح: انسداد «امر مجازی»، بازگشت به اصالت مفقود «امر حقیقی» نیست.   ⬅️ پیشتر در یادداشتی ـ در طلیعه تأسیس کانال خوانش‌ها ـ با عنوان «شورش امر مجازی علیه امر حقیقی»، به یک چرخش پارادایمی در عصر مدرن اشاره کرده بودم که چگونه مفهوم «مجازی» از یک پدیده‌ی حاشیه‌ای، ثانویه و سایه‌وار، به قدرتی فعال و قوام‌بخش در شکل‌گیری هویت و واقعیت بدل شده است. در آنجا استدلال شد که امر مجازی دیگر بازتاب منفعل امر حقیقی نیست، بلکه خود در مقام سوژه، واقعیت بیرونی را بازتعریف کرده و بر آن مسلط می‌گردد. ⬅️ اکنون، با تجربه‌ی زیسته‌ی قطع شبکه‌های ارتباطی و مسدود شدن اینترنت، صورت‌بندی تازه‌ای از این نزاع مفهومی پدیدار شده است که سزاوار واکاوی است. در مواجهه با قطعی اینترنت، نگاه‌های ذات‌گرا و اثبات‌اندیش ـ که همواره درک مکانیکی و ابزارانگارانه‌ای از پدیده‌های انسانی دارند ـ با نوعی رمانتیسیسم خام، گمان می‌برند که با قطع کابل‌های ارتباطی، انسان از توهم جهان دیجیتال رها شده و بالاجبار به دامان اصالت «دنیای واقعی» و تعاملات سنتی بازمی‌گردد. ⬅️ اما این تقلیل‌گرایی تحلیلی، فهم پیچیدگی «سوژه» در جامعه‌ی معاصر را نادیده می‌انگارد. از منظری انسان‌شناختی، در غیاب شبکه‌های معنایی، ما نه تنها شاهد بازگشت به یک واقعیت ناب و پیشینی نبودیم، بلکه با نوعی «تعلیق هستی‌شناختی» مواجه شدیم. انسانی که هویت، کنش اجتماعی و دیالوگ گفتمانی‌اش در درهم‌تنیدگی عمیق با امر مجازی بسط یافته بود، با انسداد این شریان، دچار نوعی کوری معرفتی و فلج هویتی گشت. در اینجا، مجازی بودن به معنای فقدان حقیقت نیست؛ بلکه خود حقیقت است که در فرمی داده‌محور تجلی یافته است. با مسدود شدن این فضا، آن «امر حقیقی» نیز بستر ظهور و بروز خود را از دست داد و به محاق رفت. ⬅️ در واقع، قطع اینترنت، کسر کردن یک «ابزار سرگرمی» از حیات روزمره نبود؛ بلکه حذف بستری بود که در آن «سیالیت معنا» تحقق می‌یافت. وقتی جامعه‌ای امکان خوانش متقابل و مفاهمه‌ی جمعی را از دست می‌دهد، به مجموعه‌ای از یاخته‌های منزوی و سرگردان تقلیل می‌یابد. در چنین خلأ معرفتی و ارتباطی‌ای امکان شکل‌گیری هرگونه توافق بیناذهنی بر سر مفاهیم بنیادین نیز از میان می‌رود. ⬅️ در نهایت، تجربه‌ی این انقطاع، تأیید مضاعفی بر همان انگاره‌ی پیشین است: در زیست‌جهان معاصر، امر مجازی دیگر در نقطه‌ی مقابل امر حقیقی تعریف نمی‌شود؛ این دو در یک دیالکتیک پیچیده، حیات یکدیگر را تضمین می‌کنند. گره‌گشایی از بحران‌های اجتماعی و فرهنگی، در گرو درک عمیق این درهم‌تنیدگی است، نه در پناه بردن به توهم حذف و انسداد آن. دور ماندن از چنگال این واقعیت تاریخی، تنها به تعمیق شکاف میان «سوژه» و «ساختار» خواهد انجامید. 🆔 https://t.me/Khanishha

همراهان و دوستان «خوانش‌ها»، سلام. پس از یک سکوت طولانی و سنگین، بار دیگر به این فضا بازگشته‌ام. در آن چهل روز ملتهب که سایه‌ی جنگ بر سر شهرها و زیست‌مرزهای ما سنگینی می‌کرد و به تبع آن، راه‌های ارتباطی و اینترنت نیز در تنگنا و انسداد کامل فرو رفت، مجالی برای نوشتن و گفتن نبود. پیام تبریک عیدی که در آن روزها اینجا گذاشتم، تنها یک نقطه‌چین کوچک بود؛ آرزویی خشک و خالی برای روزهایی بهتر، در اوج روزمرگی‌هایی که بوی دلهره می‌دادند. اما اکنون که تا حدی از آن کوران حوادث فاصله گرفته‌ایم، زمان آن رسیده است که دوباره از «متن» و «جامعه» سخن بگوییم. تجربه‌ی زیسته‌ی ما در این ماه‌های اخیر نشان داد که چقدر نیازمند عبور از جزم‌اندیشی‌ها و درک «سیالیت‌ها» هستیم. نشان داد که چگونه جنگ و بحران، می‌تواند مفاهیم، هویت‌ها و حتی دین‌داری ما را در تقاطع «امر روزمره» دستخوش دگرگونی و برساخت‌های تازه کند. 🆔 https://t.me/Khanishha

نوروز امسال را با امیدی آرام اما استوار آغاز می‌کنیم؛ امیدی که از دل روزهای دشوار گذشته برمی‌خیزد و ما را به ساختن فردایی روشن‌تر فرامی‌خواند. آرزو می‌کنم سال جدید برای شما و ایران، سال گشایش، آرامش و بالندگی باشد؛ سالی که در آن خرد، همدلی و امید راه را روشن کند. نوروزتان خجسته. سیدمحمدهادی گرامی🪻🪻🪻

💢در باب «سوء خوانش» و «اخلاق گفتگو»؛ پاسخی به یک نقد💢 🖊سیدمحمدهادی گرامی ⬅️ از سر اتفاق، نقدی بر یادداشت «اَمّا بعد از چهل روز... » به قلم یکی از اساتید محترم (جناب آقای محمد مهدی سیار) دیدم که به شکلی ناخواسته، خود بهترین مصداق و شاهد مدعای اصلی آن یادداشت بود. این نقد، بیش از آنکه مرا به بازاندیشی در محتوای تحلیلم وادارد، در درستی تشخیصم از «وضعیت موجود» مصمم‌تر کرد. همان‌طور که گفته شد، «آفتاب آمد دلیل آفتاب». لذا این پاسخ را نه از سر جدال، بلکه بهانه‌ای برای تعمیق یک بحث روش‌شناختی می‌نویسم. ۱. در باب مغالطه‌ی «توصیف» و «تجویز»؛ یک خطای ابتدایی: منتقد محترم، با استناد به بخشی از یادداشت، مرا به تناقض‌گویی متهم کرده‌اند که چرا در عین ادعای «توصیف»، به «تجویز» رادیکال پرداخته‌ام. این نقد، ناشی از یک سوءبرداشت بنیادین از مفاهیم «توصیف/تجویز» در سپهر علوم انسانی است. آنچه من از آن سخن می‌گویم، تفکیک میان «منظر الهیاتی» و «منظر پدیدارشناسانه» است. در منظر الهیاتی، «تجویز» به معنای صدور حکم بر اساس مبانی وحیانی و کلامی است. اما در منظر جامعه‌شناختی و پدیدارشناسانه، «توصیف» هرگز به معنای یک گزارش خنثی و بی‌هدف نیست. هر تحلیل‌گر اجتماعی، پس از «توصیف» یک پدیده (مثلاً توصیف یک بیماری اجتماعی)، به یک «جمع‌بندی» و «توصیه» می‌رسد. این یک امر بدیهی در پراکسیس علوم انسانی است. اینکه جامعه‌ی ما پس از دهه‌ها تجربه‌ی ایدئولوژی‌زدگی، به یک «عطش تاریخی» برای تنفس در فضایی غیرایدئولوژیک رسیده، یک «تجویز» الهیاتی نیست؛ یک «توصیف پدیدارشناسانه» از یک نیاز واقعی و ملموس جامعه است. توصیه به حرکت به سوی این فضا نیز، نه یک حکم فقهی و الهیاتی، بلکه یک «راه‌حل جامعه‌شناختی» برآمده از همان توصیف است. خلط این دو سطح از تحلیل، خطایی است که از یک استاد حوزه‌ی ارتباطات و علوم انسانی بعید به نظر می‌رسد. ۲. در باب «تله‌ی دوقطبی» و همسان‌سازی‌های تقلیل‌گرایانه: نگران‌کننده‌تر آنکه، منتقد محترم، دغدغه‌ی یادداشت مرا با پیام اخیر آقای رضا پهلوی همسان پنداشته‌اند. این دقیقاً همان «مکانیسم دوقطبی‌ساز» و «خشونت نمادین» است که در یادداشت، نسبت به آن هشدار داده بودم. این منطق معیوب می‌گوید هرکس که وضع موجود را نقد کند و از ضرورت یک فضای جدید سخن بگوید، لزوماً در زمین «جریان پهلوی» بازی می‌کند. این همان تفکری است که «قشر میانه» و «نخبگان مستقل» را ذبح می‌کند و آن‌ها را مجبور به انتخاب میان دو گزینه‌ی نامطلوب می‌کند. ⬅️ یادداشت من، دقیقاً فریادی علیه همین «تقلیل‌گرایی» بود. این یادداشت، تلاشی بود برای گشودن یک «فضای سوم»؛ فضای نخبگان مذهبی و غیرمذهبی منتقدی که نه دل در گروی وضع موجود دارند و نه به آلترناتیوهای دین‌ستیز و خشونت‌طلب دل بسته‌اند. اما گویی ذهنیت دوقطبی، قادر به فهم و هضم این «فضای سوم» نیست. 🆔 https://t.me/Khanishha