کلکین(افغانستان)

تنگ تر شدن حلقه حضور زنان در اجتماع، دستاورد دوساله حکومت تالبان بیش از سه سال از امضای توافقنامه صلح ایالات متحده با طالبان و تقریباً دو سال از خروج آخرین سرباز آمریکایی از افغانستان می گذرد. این کشور در این مدت شاهد تجربه های تلخ تازه ای بود که باری دیگر بحران جدیدی با شاخصه های خاص خود را برایش رقم زد. تشدید فقر و بیکاری، اقتصاد فروپاشیده، عدم شناسایی از سمت جامعه جهانی و نقض گسترده حقوق بشر و آزادی بیان، رشد گروه های تروریستی و اختلافات درون گروهی از مهم ترین ویژگی های افغانستان پس از سقوط است. اما در این میان، وضعیت زنان و نقض حقوق و سلب آزادی های آن ها توسط طالبان یکی از موارد نگران کننده تلقی می شود. به طوری که اقدامات طالبان در دو سال گذشته نشان از سیاستی سرکوبگرایانه در برابر زنان و حذف آنان از جامعه مطابق با منطق طالبانی است که برای زنان تنها در خانواده و دور از فضای عمومی نقش قائل اند. 🆔

حاکمیت تالبان و ضدیت با حکومت قانون و مشروطه گرایی نویسنده در مطلب تحلیلی حاضر به رویکرد مشروطه ستیزی و فقدانِ تمایل یا توان تالبان برای برپایی حاکمیتی متکی و مبتنی بر قانون اساسی اشاره داشته، و ضمن آن به ضعف و عجز این گروه در کسب مشروعیت عمومی طی این روند و علل آن می پردازد. به باور نویسنده، حکومتداری در افغانستانِ تحت رهبریِ تالبان با چندین ضعفِ مهم مواجه می باشد که حداقلِ آن، فقدانِ یک اساسنامه و یا قانونِ اساسیِ معتبر و مشخص است. بدین ترتیب در فضایی متاثر از غیابِ دیگر اشکال و قالب هایی که به نهادها مشروعیت بخشیده و آنها را قانونی سازد، بقای رژیم نیز طبعا به طور فزاینده ای بر قوه قهریه و خشونت متکی خواهد بود. در افغانستانِ تحت سلطۀ تالبان، یک نظام حقوقی به معنای دقیق و اصولی خود وجود نداشته و صرفا جریانی از صدور فرامین و احکامی سخت گیرانه با رویه ای غالب از آپارتاید جنسیتی حاکم است. 🆔 @kabulCom

نقش آفرینی های مصر در افغانستان؛ ملغمه ای از تعاملات مذهبی و توافقات فرهنگی دو کشور مصر و افغانستان از روابط تاریخی و دیرینه ای برخوردار بوده اند، چنانکه امضای معاهده مودت بین دو کشور به سال ۱۹۲۸ باز می گردد. اما جدای از مناسبات دیپلماتیک و رسمی، همچنین می توان گفت پیوندهایی تاریخی کهن بین مصر و افغانستان به زمان فراعنه مصر اشاره دارد؛ جایی که مقبره پادشاه توت عنخ آمون، که در قرن چهاردهم قبل از میلاد بر مصر حکومت می کرد، حاوی جواهرات فراوان و تزئین شده با سنگ های لاجورد بود؛ سنگ هایی که از ولایت بدخشان در شمال شرقی افغانستان سرچشمه می گرفت. از دیگر سو می توان گفت نام این دو کشور با نام چهره ای شاخص چون سید جمالدین افغانی، نظریه پرداز اندیشه اتحاد اسلام و مبارز ضد استعمار نیز پیوند خورده است. ضمنا باید اشاره داشت که روابط تاریخی و فرهنگی افغانستان و مصر ریشه های عمیقی در تاریخ تعاملات دو کشور دارد. تعاملاتی که متعاقبا نماد و نمودِ بارز آن را می توان در فعالیت های طولانی مدت نهاد آموزشی الازهر مصر در افغانستان و روابط فرهنگی فی مابین مشاهده کرد. 🆔 @kabulCom

نقش آفرینی های مصر در افغانستان؛ ملغمه ای از تعاملات مذهبی و توافقات فرهنگی دو کشور مصر و افغانستان از روابط تاریخی و دیرینه ای برخوردار بوده اند، چنانکه امضای معاهده مودت بین دو کشور به سال ۱۹۲۸ باز می گردد. اما جدای از مناسبات دیپلماتیک و رسمی، همچنین می توان گفت پیوندهایی تاریخی کهن بین مصر و افغانستان به زمان فراعنه مصر اشاره دارد؛ جایی که مقبره پادشاه توت عنخ آمون، که در قرن چهاردهم قبل از میلاد بر مصر حکومت می کرد، حاوی جواهرات فراوان و تزئین شده با سنگ های لاجورد بود؛ سنگ هایی که از ولایت بدخشان در شمال شرقی افغانستان سرچشمه می گرفت. از دیگر سو می توان گفت نام این دو کشور با نام چهره ای شاخص چون سید جمالدین افغانی، نظریه پرداز اندیشه اتحاد اسلام و مبارز ضد استعمار نیز پیوند خورده است. ضمنا باید اشاره داشت که روابط تاریخی و فرهنگی افغانستان و مصر ریشه های عمیقی در تاریخ تعاملات دو کشور دارد. تعاملاتی که متعاقبا نماد و نمودِ بارز آن را می توان در فعالیت های طولانی مدت نهاد آموزشی الازهر مصر در افغانستان و روابط فرهنگی فی مابین مشاهده کرد. 🆔 @kabulCom

جهان‌ شناختی اسطوره‌ ای ایرانی از چشم‌ انداز اوستا اسطوره‌های اوستایی، دست‌گاه کاملی اساطیری است‌که درکل از جهان شناخت ارایه کرده و هیچ پرسشی را برای انسانی‌که با پندار اسطوره‌‌ای زندگی می‌کند، درباره‌ی پیدایش جهان، آغاز زندگی، چگونه زندگی کردن، زندگی پس از مرگ، پایان جهان و نو شدن جهان بی‌پاسخ نگذاشته است. ارایه‌ي شناخت از جهان برای انسان توانایی تصرف جهان را می‌دهد، فرق نمی‌کند این شناخت اسطوره‌اي، فلسفی یا علمی باشد. مهم شناختی است‌که انسان از پیدایش و بودن یک چیز در جهان ارایه می‌کند. اسطوره‌ها را یک فرد یا یک دین نمی‌تواند به وجود بیاورد. اسطوره‌ها در برخورد گروه‌های انسانی با جهان و زندگی به وجود می‌آیند. شاید فردی به عنوان موسس دینی از اسطوره‌های موجود گزینش کند و به آن‌ها کارویژه (خویش‌کاری) متفاوت از قبل ببخشد، اما اسطوره‌ها از قبل بوده و نتیجه‌ی فرایند فکری و فرهنگی نسل‌های گذشته است و در منظومه‌ی فکری و فرهنگی نسل‌های آینده با تحول و تاویل‌های متفاوتی ادامه می‌یابند.

دو سال پس از تسلط: حفظ قدرت داخلی اولویت تالبان بر شناسایی بین المللی پس از دوسال از تصرف قدرت توسط تالبان، درحالی که جهان هیچ اقدام معناداری که بتواند این گروه را در برابر خواسته های خود منعطف کند، انجام نداده، آنها در حال تقویت کنترل خود بر افغانستان هستند. هرچند تاکنون هیچ کشوری به طور رسمی حکومت سرپرست امارت اسلامی را به رسمیت نشناخته است، اما جهان اکنون تالبان را واقعیت افغانستان می داند و به نوعی در حال سازش با این گروه هستند. به طوری که بسیاری کشورهای منطقه روابط خود را با افغانستان تحت نظارت امارت اسلامی گسترش و بازیگران فرا منطقه ای دیگر مانند اتحادیه اروپا و سازمان ملل فعالیت خود را در خاک افغانستان ادامه داده اند. این درحالی است که این گروه متهم به نقض گسترده حقوق بشر، انحصار قدرت و ایجاد فضای امن و مطمئن برای سایر گروه های افراطی اسلام گرا در خاک افغانستان است. 🆔 @kabulCom

تعاملات رهبران کشورهای خلیج فارس با افغانستانِ تحت حاکمیت تالبان نویسنده در مطلب تحلیلی حاضر با بررسی موردیِ سه کشور حوزۀ خلیج فارس، درصددِ واکاویِ سیاست های دوپهلو و منفعت محورِ قطر، امارات متحده و عربستان سعودی در قبال افغانستان و حُکامِ غیرمشروعِ حاکم بر این کشور می باشد. به باور وی، درحالی که کشورهای قطر، امارات متحده عربی و عربستان سعودی برای حفظ و ارتقای منافع وابسته به خود، با دولتِ تحت رهبری تالبان در کابل افغانستان ارتباطاتی برقرار ساخته و عملا با یکدیگر تعامل دارند؛ لیکن این کشورها از جریان به رسمیت شناختنِ تمام و کمال و قطعی طالبان پاپس کشیده اند. کشورهای مذکور با رویکردی محتاطانه و دوگانه، هم به تالبان و دولت خودخواندۀ آنها چراغ سبز نشان داده و هم با جامعه جهانی در مقید و مشروط ساختن تالبان همراهی می کنند. اما در مجموع باید گفت آنچه با خروج نیروهای خارجی از افغانستان بیش از پیش آشکار گردید، نه باوری جمعی از عدم مقبولیت جهانیِ تالبان، بلکه مماشات با آنها و تعاملاتی تدریجی جهت نرمالیزه کردن موجودیت این گروه بوده است. 🆔 @kabulCom

ادامه مطلب بالا 👆👆👆👆 در این بین ولایت هلمند در جنوب افغانستان هرچند بناهای تاریخی زیادی را در دل خود جای داده اما دهه ها جنگ و وناامنی و سرگرمی دولت ها و حکومت های مختلف به مواردی به غیراز نظارت بر امکان باستانی، بناهای تاریخی این شهر را در برابر جنگ آسیب پذیر کرده است.

قلعه بُست هلمند، میراثی تاریخی زیر خاکستر دهه ها جنگ افغانستان به دلیل موقعیت مکانی خود مرکز فرهنگ های مختلف بوده و همین امر باعث شده که یک مورخ آن را «گردشگاه دنیای باستان» بنامد. با این حال، این کشور هرگز در صلح نبوده و تجربه ای دوام دار از درگیری و منازعه های مختلف را داشته است. یا به عبارتی این کشور همواره در جنگ بوده که گویا پایانی برای آن متصور نیست هرچند اکنون پس از بازگشت طالبان به نظر می رسد منازعه متوقف شده باشد. در این بین، دهه ها ویرانی و اشاعه تصویری جنگی همراه با فقر و گرسنگی از این کشور به جهان مخابره شده این درحالی است که افغانستان به واسطه مراکز تمدنی که در درازای تاریخ داشته همواره فرهنگی غنی را در خود پرورانده که میراث این تمدن در بناهایی است که در گوشه و کنار این سرزمین وجود دارند اما جنگ سرنوشتی تلخ و فراموش شده برای آنها به ارمغان گذاشته است. 🆔 @kabulCom

جغرافیای اساطیری اوستا و ایران‌ویچ یکی از ویژگی ‌های اسطوره فراتر رفتن از منطق زمان و مکان است. این ویژ‌گی به اسطوره امکان می‌ دهد تا از محدویت منطقی مکان و زمان سرباز بزند و حتا بر زمان و مکان ویژگی اساطیری ببخشد و چگونگی درکِ مکان و زمان را نمادین، قدسی و اهورایی کند. در اوستا با جغرافیایی رو به ‌رو ایم که اساطیری روایت شده است. جغرافیای اسطوره‌ای، جغرافیای نمادین، مقدس و مینوی است. جغرافیای اوستا نیز جغرافیای نمادین و مینوی است‌ که جنگ کیهانی دو مینو (سپند مینو و انگره مینو) در آن اتفاق می‌افتد. بنابراین نام کوه ‌ها، دریاها، سرزمین ‌ها و کشورهای اسطوره ‌اي اوستا را با نام‌ های امروزی و جغرافیای فعلی نمی ‌توان تطبیق کرد. بهتر است در این کار احتیاط را در نظر داشته باشیم و بین ذهن انسان امروزی و انسانی‌که اسطوره‌اي می ‌اندیشید باید فرق گذاشت. 🆔 @kabulCom

مقاومت مسلحانه گروه های داخلی در افغانستان بازدارنده انحصارگرایی طالبان؟ پس از تابستان ۲۰۲۱ و تسخیر و کنترل قدرت توسط این گروه شورشی موجی از ناامیدی ها و نگرانی ها از تسلط افراط گرایی، انحصار قدرت، پس زدن گروه های و جریان های سیاسی مختلف از افغانستان و نابودی دستاوردهای دو دهه گذشته به وجود آمد و در جریان دو سال گذشته تقویت نیز شد. اما این نگرانی ها درحالی دامن زده می شد که هیچ اراده ای یا جریانی قوی برای مقابله با این گروه به ویژه در سطح بین المللی وجود نداشت. جامعه جهانی و در صدر آنها ایالات متحده خسته از جنگ بیست ساله، فرار و خروج را بر هر اقدامی دیگر در افغانستان ترجیح دادند. 🆔 @kabulCom

ادامه مطلب بالا 👆👆👆👆 اما سالها جنگ و ناامنی و بی کفایتی حکومت ها در افغانستان اکنون هرات را به شهری فراموش شده تبدیل کرده است. با این حال این جغرافیا علی رغم صدمه ها و رنج ها و زخم هایی که خورده میراث تاریخ باشکوه اش را در دل خود جای داده است. در این میان همانطور که آمد یکی از آثار به جای مانده از این تاریخ که علاوه بر غنای تاریخی، ارزش دینی نیز دارد، گازرگاه شریف است که محل دفن پیر هرات، خواجه عبدالله انصاری است.

گازرگاه شریف : خانه عاشقان پیر هرات هرات ازجمله مهم ترین شهرهای باستانی با تاریخی کهن در افغانستان است که روزگاری به واسطه شکوفایی در علم و ادب و هنر زبانزد عام و خاص بود. در دوره اسلامی شهر از رشد سریعی برخوردار بوده و سلسله های طاهریان، سامانیان و غوریان بر زیبایی آن افزودند به طوری که بقایایی از این دوره ها هنوز در آثار شهر هرات مانند مسجد بزرگ هرات دیده می شود. این شهر در تاریخ ۱۲۲۰ توسط چنگیزخان فتح و تخریب و کشتار وسیعی در آن صورت گرفت. اما در زمان تیموریان شهر رو به شکوفایی رفت و در زمان تیمور و جانشینان او به پایتختی پررونق و یک مرکز هنری و فرهنگی تبدیل شد که نفوذ آن در سراسر جهان اسلام و حتی فراتر از آن به چین، هند و حتی اروپا گسترش یافت. به طوری که در این زمان بناها و زیارتگاه های بسیاری در هرات ساخته و این شهر را به فلورانس سلسله تیموریان تبدیل کرد. همچنین هرات تیموری به عنوان مرکز مکتب مینیاتوریست مشهور شد که برجسته ترین آن بهزاد بود. 🆔 @kabulCom

سوئد؛ بازیگر بین المللی کوچک و تلاش برای تعهداتی بلند مدت در قبال افغانستان دو کشور افغانستان و سوئد پیشینه ای ۸۰ ساله در تاریخچۀ مناسبات خود دارند. هرچند با تحولات سیاسی مختلف از جمله قدرت یافتن تالبان طی سال های ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱، شاهد افتِ روابط فی مابین بودیم. اما متعاقبا سوئد طی بازۀ زمانیِ سال های ۲۰۰۲ تا ۲۰۲۱ و در عملیات تحت رهبری ایالات متحده در افغانستان شرکت کرد؛ ضمن آنکه به جهت اقداماتی در راستای ارائۀ "کمک های انکشافی" و "کمک های بشردوستانه" به افغانستان نیز سرآمد بوده است. اما شاید بتوان گفت تجربه کشورهایی چون سوئد-فنلاند تجربه ای مثال زدنی و آموزنده برای ناظران و مخاطبان سیاسی- نظامی است؛ کسانی که اکنون در جستجوی توضیحاتی قانع کننده برای پایان ناخوشایند مداخلۀ غرب در افغانستان هستند. چراکه کشورهای مذکور پیشینه ای پرافتخار و شناخته شده در زمینه حفظ صلح و کمک به توسعه را به دوش می کشیدند؛ اقدامات و تلاش هایی که به نظر می رسید به آنها استعداد ویژه ای برای کنشگراییِ مؤثر در یک کشور در حال توسعه با درگیری های داخلی می بخشید. 🆔 @kabulCom

حکم دینی ملاهبت الله، نجات دهنده خشونت فزاینده در اسلام آباد؟ با پیروزی تالبان در اوت ۲۰۲۱ و خروج ایالات متحده و بسیاری از کشورهای جهان از افغانستان و بسته شدن بسیاری از سفارت خانه های خارجی در افغانستان، تنها چند سفارت خانه محدود در کابل به فعالیت خود ادامه دادند. سفارت پاکستان ازجمله آنها بود. بازگشت تالبان به قدرت را بسیاری از ناظران تحولات افغانستان یک برد استراتژیک برای اسلام آباد می دانستند. به طوری که ژنرال فیض حمید نخستین مقام خارجی بود که پس از سقوط از کابل بازدید و با مقام های تالبان دیدار داشت. پیروزی طالبان برای اسلام آباد که دو دهه بی وقفه از این گروه حمایت کرده بودند به معنای ایجاد یک محیط امن و قابل نفوذ و کنترل در همسایگی خود تلقی می شد. اما برخلاف آنچه انتظار می رفت عواملی چند منجر به بروز اختلافات جدی بین دو طرف شد. 🆔 @kabulCom

اتحاد نامقدس شرق شناسی، قوم گرایی، زن ستیزی و تروریسم نویسنده در نوشتار تحلیلی حاضر به تشریح پنج روایت شرق شناسانۀ غلط و ناروا از سوی افراد، بازیگران و یا نهادهای خاصی پرداخته که همگی در مسیری انحرافی از توجیهی تعمدی و دفاعی آشکار از تالبانِ کنونی و به نحوی در جهتِ نرمالیزه ساختن حکومت آنها بر افغانستانِ حال حاضر حکایت دارند. نظراتی که یا بازگشتِ تالبان به قدرت در افغانستان را امری عادی دانسته، و یا ظهور این وضعیت را امری برگردن مردم و ضعف کشور، و سرنوشتی مقدر و محتوم برای مردمان آن انداخته اند. در کل به نظر می رسد به گفتۀ نویسنده، روایات شرق شناسانۀ ناحق از سوی افرادی که خود را متخصص و کارشناس بین المللی در امور افغانستان نشان می دهند، بار دیگر جای علایق و نیازهای افغان ها را گرفته است و در نتیجه جریانی از اهدا، تمایلات و منافع خود را بر حقوق مسلم مردم افغانستان ارجحیت بخشیده اند. 🆔 @kabulCom

افغانستان به کدام مسیر می رود؛ صلح یا جنگ دیگری در آینده؟! صلح رویایی است که سال‌هاست شهروندان افغانستان برای رسیدن به آن قربانی‌های زیادی را متقبل شده ولی تاهنوز به آن دست نیافته‌اند. هرچند با آغاز پروسه‌ی صلح در افغانستان طی دو دهه‌ی گذشته گفتگوها و نشست‌های زیاد داخلی و منطقه‌ای پیرامون صلح و ثبات در این کشور صورت گرفت اما نه تنها اینکه این مذاکرات هیچ گونه تاثیری روی اوضاع سیاسی نگذاشت بلکه دامنه‌ی خشونت‌ها و بحران‌های این کشور چند برابر شد. با به قدرت رسیدن مجدد طالبان در افغانستان امیدواری‌های زیاد نزد قاطبه‌ی مردم این کشور به میان آمده که این حکومت جدید می‌تواند صلح وامنیت را تامین و برای پایان چهار دهه جنگ و ناامنی در کشور اقدامات جدی انجام خواهد داد اما این انتظارها با گذشت یک و سال اندی تا هنوز برآورده نشده است. 🆔 @kabulCom

مسجد کبود مزارشریف، بنایی با ارزش تاریخی و اعتبار مذهبی برجسته افغانستان به عنوان یک کشور آسیایی و محل گذر تمدن های مختلف با ادیان و مذاهب گوناگون در طول تاریخ خود بناهای دیدنی متعددی را در دل خود جای داده که هریک روایت گر بخشی از تاریخ هستند که یکی از زیباترین آنها مسجد کبود است که اغلب به نام حرم حضرت علی(ع) در مزارشریف شناخته می شود که به عنوان یکی از زیباترین و مقدس ترین مکان های افغانستان در شمال این کشور است که برخلاف سایر بناهای تاریخی در این جغرافیا از جنگ ها و ودرگیری های زیادی که افغانستان را در دوران مدرن ویران کرده، جان سالم به در برده است. این بنا همانطور که آمد در مزارشریف و در مرز با ازبکستان قرار دارد. مزارشریف به نام وجود مرقد حضرت علی نامگذاری شده است و این شهر قدرت و محبوبیت خود را در طول سالها از همین مسجد گرفته است. 🆔 @kabulCom

زمان و جغرافیای زندگی زرتشت زندگی زرتشت، پیامبر دین زرتشتی، در ابهامي از افسانه قرار دارد. این افسانه ‌ای شدن زندگی زرتشت چندان قابل تعجب نیست، زیرا زندگی شخصیت ‌های بزرگ حتی شخصیت ‌های خیلی تاریخی بنابر بزرگ ‌نمایی پیروان آن‌ها افسانه ‌ای می‌شود. افسانه نوعی از روایت است ‌که در هر زمان و مکان می ‌تواند واقعیتی را افسانوی روایت کند. زندگی موسا، عیسا، بودا و… از چنین روایت افسانه ‌ای و اسطوره ‌ای برخوردار است. این گونه برخورد با روایت زند‌گی شخصیت‌ های بزرگ به نوعی مینوی و قدسی نشان دادن زندگی آنان است، تا تفاوتی باشد بین زند‌گی بزرگان و مردم. شواهدی‌ که در بارۀ زمان و موقعیت جغرافیای زبان اوستا ارایه شد، می ‌تواند شواهد احتمالی بر زمان و جغرافیای زندگی زرتشت نیز باشد. 🆔@kabulCom