کلکین(افغانستان)

چه کشوری با طالبانِ افغانستان گفتگو خواهد کرد؟ نویسنده در مطلب حاضر، ضمن اشاره به تصمیمات اخیر مبنی بر تعیین فرستاده ویژه از سوی سازمان ملل، و همچنین ارجاع به چند کشور به عنوان گزینه هایی نسبتا مطلوب؛ بر نقشِ برجسته و قابل توجه سازمان همکاری اسلامی اشاره داشته و چنین اذعان دارد، چنانچه فرستاده ویژه سازمان ملل با نهادی چون سازمان همکاری اسلامی مشارکت داشته باشد، ممکن است کار رسیدگی به امور افغانستان آسان ‌تر پیش رود. چراکه به باور وی، با نقش آفرینیِ سازمان همکاری اسلامی در این عرصه، و به واسطۀ طرح مسائلی چون مشارکت زنان در اقتصاد رو به رشد کشورهایی نظیرِ اندونزی و مالزی، احتمال آن وجود خواهد داشت که دو نهاد مذکور موازی باهم بتوانند تندروهای طالبان را متقاعد سازند که حقوق زنان و آموزش فضیلتی اسلامی است. @kabulCom

حکمرانی طالبان؛ راه حلی سیاسی یا مرگ سیاست؟ چندی پیش در تاریخ ۱۸ و ۱۹ فوریه ۲۰۲۴، دومین نشست دوحه با حضور نمایندگان ۲۷ کشور و میزبانی دبیرکل سازمان ملل در دوحه قطر برگزار شد. جدای از نظرات تحلیلگران و مفسران پیرامون این نشست؛ برخی کارشناسان سیاسی چنین مطرح ساختند که تالبان درصدد پذیرش " راه حلی سیاسی برای خروج از بحران افغانستان نمی باشند اما به واقع راه حل سیاسی چیست؟ راه حل سیاسی کاربست ،بحث گفتگو و مذاکره برای حل مناقشه یا درگیری از طریق توافق بین طرفین می.باشد. بنابراین دو عامل در اینجا اهمیت می:یابد قابل حل بودن اختلاف یا نزاع و پذیرش نقش طرفین این در حالیست که تالبان با انکار جناح مقابل در طیف ،قدرت خود را نه یکی از نیروهای مدعی، بلکه صرفا تنها گزینه و انتخاب موجود می داند که این امر به خودی خود خطری برای حل مسالمت آمیز مسائل سیاسی محسوب میشود تا جایی که راه حل یک مناقشه"سیاسی" محسوب شود این راه حل مستلزم رویه های سازش و مصالحه است اما موضوع به همین جا ختم نمی شود چراکه در گام بعد بایستی مصالحههای قابل قبول را از مصالحههای غیر قابل قبول یا غیر قابل پذیرش تشخیص دهیم. @kabulCom

دهمین نشست کتابنامۀ بلخ؛ بررسی کتاب “امیرحبیب ‌الله خادم دین رسول ‌الله” اثر شاه ‌آغا صدیق مجددی دهمین نشست از سلسله نشست ‌های کتابنامۀ بلخ با موضوع معرفی و بررسی کتاب: “امیرحبیب ‌الله خادم دین رسول ‌الله” اثر شاه ‌آغا صدیق مجددی در تاریخ ۱۷ بهمن (دلو) ۱۴۰۲، در عمارت بلخ برگزار شد. کتاب “امیرحبیب ‌الله خادم دین رسول ‌الله” در ۱۱ فصل و حدود ۹۰ مبحث و حدود ۴۰۰ صفحه نگاشته شده است. در گزارش تفصیلی دهمین نشستِ نقد و نظر "کتاب‌ نامه بلخ"، مشروح صحبت‌ های مهمانان نشست (حمید احمدی، سید‌عسکر‌ موسوی و محبوب‌ الله مکلل) به صورت مکتوب آمده است. محور نشست دهم، نقد و نظر کتابِ "امیرحبیب‌الله خادم دین رسول‌الله" (اثر شاه‌ آغا صدیق مجددی) بوده است. @kabulCom

تمرکز طالبان بر توسعه زیرساخت ها نویسنده در مطلب حاضر ضمنِ توجه و اشتیاق تالبان بر سرمایه گذاری کشورهای مختلف و توسعه زیرساخت های افغانستان، به فعالیت این گروه در تجدید فعالیت و آغاز به کار پروژه های تعلیق شده و یا راه اندازی پروژه های مختلف در حوزه های انرژی، راه سازی، حمل و نقل و غیره اشاره دارد؛ که این اهداف، سبب درخواست منابع مالی و متخصصین به خصوص از سمت هند و چین گشته است. هر چند برخی نگرانی ها و یا عدم اطمینان از احتمال تحقق تفاهمی متقابل در آینده و تضمینِ تعاملاتی سازنده جهت تامین منافع طرفین در این مسیر نیز وجود دارد. @kabulCom

فیل در اتاق: روابط معامله محور و چشم بستن بر حاکمیت طالبان با سقوط جمهوریت در افغانستان، تصرف قدرت توسط تالبان و تلاش برای برپایی امارات اسلامی، احتمالاتی از تبدیل افغانستان به خانۀ امن گروه های جنگ طلب و کانونی از تروریسم در حال پدیدار شدن است، که برخی نشانه های آن نیز به واسطه قدرت یافتن گروه های مذکور و تجدید فعالیت های آنها به چشم می خورد. به عبارتی، فیل تروریسم در افغانستان تحت حاکمیتِ طالبان در حال رشد و بزرگ تر شدن است. اما چرا هیچ کشوری تمایل به دیدن فیل در اتاق ندارد؟ به نظر می رسد که کشورهای منطقه با روی کار آمدن طالبان به نوعی در پی توسل به شعارِ بی مایه ی “انتخاب گزینۀ بد به جای پذیرشی از احتمالات بدتر” برآمده اند؛ در حالی که درکنار این رویکردِ نسبی، دلایلی نشات گرفته از منافع ملی، مصالح سیاسی و ترجیحات اقتصادی نیز نهفته است؛ جریانی که روابط معامله محور کشورها با طالبان را نمایان می سازد. @kabulCom

نهمین نشست کتاب ‌نامه بلخ؛ بررسی کتاب “سایه افغانستان بر امنیت در آسیای مرکزی” اثرِ کریل نورژانوف و امین صیقل کتاب "سایه افغانستان بر امنیت در آسیای مرکزی" اثر مشترک امین صیقل و کریل نورژانوف است که نسخه انلگیسی آن سال ۲۰۲۱م منتشر شده است و توسط سمیه مروتی و سارا حسنی به فارسی برگردانده و سال ۱۴۰۲ش توسط موسسه ایراس در تهران، چاپ و منتشر شده است. نویسندگان کتاب سال ۲۰۱۶ پژوهشی تحت عنوان "افغانستان و همسایگان آن پس از عقب نشینی ناتو" داشته‌اند و کتاب حاضر به نحوی تکمیل کنندۀ آن پژوهش می‌باشد. تمرکز اصلی کتاب حاضر بررسی آثار و پیامدهای بحران افغانستان در پنج جمهوری آسیای مرکزی پس از تحولات ۱۱ سپتامبر به بعد است. @kabulCom

هشتمین نشست کتابنامه بلخ با محوریت نقد و نظر پیرامون شماره هفتم نشریه اندیشه آینده نشریه اندیشه آینده با مدیر مسئولی احمد نادری و سردبیری متین محجوب نشریهٔ اجتماعی است که در هر شماره به یک مسئله از مسائل جامعه ایران می پردازد که شماره اول آن آبان ۱۴۰۰ منتشر شده است. شماره هفتم نشریه اندیشه آینده با موضوع بررسی زندگی و زیست افغانستانی های مقیم ،ایران آذرماه ۱۴۰۲، در ۱۶۰ صفحه منتشر شد شمارهٔ هفتم تلاشی برای بررسی زندگی و زیست روزمرۀ افغانستانیهای مقیم ایران از منظر روایت های مردم نگارانه .است در این شماره فراز و فرودهای بیش از چهار دهه تجربه زیسته مهاجران افغانستانی در ایران از ابعاد و مناظر مختلفی همچون مسائل زیست روزمره چالشهای آموزشی تحصیلی، چالش های هویتی چالشهای اقتصادی و غیره با تاکید و تکیه بر روایتهای مردم نگارانه مهاجران مورد توصیف، تبیین و تحلیل قرارگرفته است. @kabulCom

هشتمین نشست کتابنامه بلخ با محوریت نقد و نظر پیرامون شماره هفتم نشریه اندیشه آینده نشریه اندیشه آینده با مدیر مسئولی احمد نادری و سردبیری متین محجوب نشریهٔ اجتماعی است که در هر شماره به یک مسئله از مسائل جامعه ایران می پردازد که شماره اول آن آبان ۱۴۰۰ منتشر شده است. شماره هفتم نشریه اندیشه آینده با موضوع بررسی زندگی و زیست افغانستانی های مقیم ،ایران آذرماه ۱۴۰۲، در ۱۶۰ صفحه منتشر شد شمارهٔ هفتم تلاشی برای بررسی زندگی و زیست روزمرۀ افغانستانیهای مقیم ایران از منظر روایت های مردم نگارانه .است در این شماره فراز و فرودهای بیش از چهار دهه تجربه زیسته مهاجران افغانستانی در ایران از ابعاد و مناظر مختلفی همچون مسائل زیست روزمره چالشهای آموزشی تحصیلی، چالش های هویتی چالشهای اقتصادی و غیره با تاکید و تکیه بر روایتهای مردم نگارانه مهاجران مورد توصیف، تبیین و تحلیل قرارگرفته است. @kabulCom

پاکستان؛ پناهگاه جدیدی برای داعش و القاعده؟ نویسنده در پژوهش حاضر با ارائهٔ اطلاعات و نمودارهای آماری به تشریح روندی صعودی و شدت یافته از حملات گروههای تروریستی وابسته به القاعده و داعش در پاکستان و خصوصا برخی ایالتهای این کشور که میزبان چندین گروه شبه نظامی جهادی فعال میباشد پرداخته؛ عملکرد ضعیف تالبان افغانستان در مهار و کنترل این شاخه های تروریستی وابسته را مسبب قوت گرفتن گروههای مذکور وخامت اوضاع امنیتی و فراهم ساختن فضایی مساعد جهت رشد و تقویت تروریسم از زمان حکمرانی مجدد تالبان داند. به باور ،نویسنده ظرفیت و توان عملیاتی گروههای مذکور در ،پاکستان این کشور را به مامنی برای گروه های تروریستی تبدیل نموده که نه تنها تهدیدی برای پاکستان بلکه برای منطقه و جهان خواهند بود. @kabulCom

هفتمین نشست کتابنامه بلخ؛ بررسی کتاب “پیش‌گامان شعر نو در افغانستان” اثر پرتو نادری پرچم ‌دار شعر نو زبان فارسی، علی اسفندیاری معروف به “نیما یوشیج” است که با طرح ‌اندازی نوینی که در قالب و محتوای شعر فارسی انداخت، او را به “پدر شعر نو” می ‌شناسند؛ به نحوی که شعر نو فارسی با عنوان “شعر نیمایی” نیز شناخته می ‌شود. کتاب “پیش‌گامان شعر نو در افغانستان” عهده‌ دار بررسی زندگی ادبی پانزده تن از شاعرانی است که پرچم ‌دار شعر نو فارسی در دهه‌ سی خورشیدی در افغانستان بوده ‌اند. کتاب حاضر در واقع اثر پژوهشی شاعر و نویسنده نام ‌آشنای افغانستان، پرتو نادری است که از سه بخش تشکیل شده است؛ کتاب با مقدمه پنجاه صفحه‌ ای تحت عنوان “سخن آغازین” شروع می ‌شود و بخش میانی در بیش از دوصد صفحه، عهده ‌دار بررسی پانزده تن از پیش‌گامان شعر نو فارسی در افغانستان است و در نهایت نیز کتاب با “سخنان پایانیِ” مولف و پژوهشگر، خاتمه می ‌یابد. @kabulCom

تالبان و دیپلماسی بین المللی به باور نویسندۀ مطلب حاضر، رژیم تالبان هر روز یک گام به جریانِ کسب رسمیت و شناسایی بین المللی نزدیک می شود. همچنین در استمرار شرایطی از تعاملاتِ دو یا چند جانبه و روند عادی سازی روابط کشورهای منطقه با تالبان، ایالات متحده نیز وارد این گود شده و برای بازگشایی کنسولگری خود در افغانستان تمایل نشان داده است. بدین ترتیب می توان گفت گرچه احتمال دارد جریانِ رسمیت بخشی در کوتاه مدت و در سطح رسمی دیپلماتیک رخ ندهد، اما به هر روی نمی توان منکر شد که روند مشخص و واضحی برای پیشروی به این سمت وجود دارد که نهایتا آن را محقق می سازد. چراکه، تعداد فزاینده ای از کشورها در پی کاهش محدودیت های تعامل و تماس با تالبان برآمده و مناسبات خود با رهبران امارت اسلامیِ به رسمیت شناخته نشدۀ تالبانِ افغانستان (چه به لحاظ کمی و چه به لحاظ کیفی) تعمیق بخشیده اند. @kabulCom

ششمین نشست کتابنامه بلخ؛ بررسی کتاب “دولت-ملت سازی در افغانستان” اثر مجتبی نوروزی کتاب “دولت-ملت ‌سازی در افغانستان؛ ۲۰۰۱_۲۰۱۰” نوشتۀ مجتبی نوروزی، توسط نشر کلکین در تهران و در زمستان ۱۴۰۱ به چاپ رسیده است که متعاقبا مراسم رونمایی و انتشار اثر در بهار ۱۴۰۲ و در نمایشگاه بین ‌المللی کتاب تهران انجام گرفت. نویسنده در پیشگفتار و مقدمه کتاب مبحث مرتبط با چرایی تأليف کتاب را در اهمیت فوق‌ العاده افغانستان در سطح منطقه ‌ای و بین ‌المللی ذکر می‌ کند. فصل اول کتاب تحت عنوانِ “مفاهیم مقدماتی و چارچوب نظری”، ضمنِ بررسی تعاریف مختلف از مفاهیم و کلیدواژه ها‌ی اصلی پژوهش، همچون “دولت-ملت”، “دولت-ملت‌ سازی”، “هویت”، نوعی کالبدشکافی توصیفی-تحلیلی از “نظریه ‌های دولت‌ سازی” رایج میان مکاتب و نظریه‌ های علوم ‌اجتماعی و علوم ‌سیاسی انجام گرفته است. فصل سوم کتاب نیز با عنوان‌ِ “نقش جمهوری اسلامی ایران در دولت-ملت‌سازی در افغانستان” بحث مختصری از سیاست‌ها و فعالیت‌های جمهوری اسلامی ایران در دهه اول قرن بیست و یکم میلادی در رابطه با شکل‌گیری دولت و نظام جدید در افغانستان دارد. @kabulCom

دیپلماسیِ فاجعه یا فرصت؟ رویکرد منطقه محورِ طالبان در بستری از پویایی و پایداری آنچه تالبانِ امروزی به خوبی به آن واقف گشته و به عنوان رمز موفقیت خود درک کرده اند، تحقق شرط استمرار و پایداری است. رویکردهای تالبان در گذشته همچون روابط دیپلماتیک قرون وسطایی، با ساختار دیپلماسی مدرن تفاوت داشت. اما نسخۀ جدید تالبان دریافته است که جهت حفظ موقعیت خود و متعاقبا قدرت افزایی، بایستی جریانی پیش رونده و موازی از “حفظ حیات و فعالگرایی” را تحقق بخشیده، در مسیری از تزریقِ تدریجی موجودیت خود در منطقه گام بردارند. در مقابل نیز، گرچه سیاست های کشورهای منطقه در قبال تالبان متفاوت بوده، اما همگی معتقدند که حفظ کانال های تماس با این رژیم ضروری است. از این رو، کابل و شرکای منطقه ‌ای آن در تلاشند تا روشی موثر را در مورد موضوعات مشترک دوجانبه ایجاد کنند. ظاهرا این رویکرد انعطاف پذیر تالبان از دید جهانی نرمشی دیپلماتیک محسوب شده و به نحوی حتی صوری، مشروعیت بخش این رژیم خواهد بود. @kabulCom

پنجمین نشست کتابنامه بلخ؛ بررسی کتاب: “تصویر عبرت” اثر سردار محمد عبدالقادر افندی به کوشش فرید بیژن کتاب “تصویر عبرت” با ویراست نو، به کوشش فرید بیژن، تابستان ۱۴۰۲، در ۲۴۵ صفحه توسط انتشارات امیری در کابل چاپ و منتشر شد. “تصویر عبرت” یا “بی ‌بی خوری ‌جان” نام داستانی از سردار محمدعبدالقادر افندی (۱۸۸۸_ ۱۹۴۹م) است که بنابر پژوهش صد و بیست صفحه ‌ای فرید بیژن در بخش نخست کتاب، این داستان، اولین داستان فارسی یا فارسیِ ‌دَری به سبک مدرن در افغانستان محسوب می ‌شود. متن اصلی داستان “تصویر عبرت”، نخستین‌بار سال ۱۳۰۱ش/ ۱۹۲۲م در مدراسِ هند به طبع رسیده است و فرید بیژن، برای اولین ‌بار متن آن را در کتاب “نخستین داستان‌ های دری افغانستان” سال ۱۳۶۷ش [کابل] آورده و سپس به صورت اثری مستقل، به کوشش وی، سال ۱۳۹۷ش توسط انتشارات امیری در کابل منتشر شده است. در ویراست جدید کتاب، افزوده ‌های پژوهشی فرید بیژن، نسبت به دو چاپ پیشین، تصحیح و تکمیل بیشتری داشته است. @kabulCom

چین و اتصال به افغانستان؛ چرخشی بر مدار منافع اقتصادی و ملاحظات امنیتی آنچه جمهوری خلق چین و بلند پروازی های این کشور را از سایر قدرت های منطقه و فرامنطقه ای متمایز می سازد، رویکرد قدرت افزایی پایدار ضمنِ درگیر ساختن کشورهای مختلف با پروژه های تجاری یا طرح های فرامرزیِ هدفمند می باشد. بدین ترتیب چین سیطرۀ خود بر جهان را با پیشبردِ سیاستی از سایه گستری نرم با دستی نامرئی پیش می برد. در نتیجه پکن منافع خود را با بهره برداری از موقعیت های متمایز در عرصه های مختلف پیوند زده است، که این جریان به نفوذ سیاسی-اقتصادی آن در ابعاد دیگر نیز سرایت یافته؛ به نحوی که می توان رویکردِ چین را با نوعی استعمارِ نوینِ نهانی در بازی امپریالیسمِ جهانی مترادف دانست. چین، به عنوان یک غول اقتصادی، حرکتی را برای احیای جاده باستانی ابریشم آغاز کرده است. ابتکار بلندپروازانه «کمربند و جاده» که شامل طرح ‌هایی برای کمربند اقتصادی جاده ابریشم است، با هدف اتصال قاره آسیا، اروپا و آفریقا می باشد. اما زیاده خواهی های چندجانبه پکن، توجه این کشور بر چالش های امنیتی پیشِ رو را کمرنگ نساخته است. @kabulCom

چهارمین نشست کتابنامه بلخ: بررسی کتاب: ” شاه کابل، مطرب خرابات؛ داستان های زنان افغانستان” به کوشش فروزان امیری و محمد راغب چهارمین نشست از سلسله نشست های کتابنامه بلخ با موضوع معرفی و بررسی کتاب: «شاه کابل، مطرب خرابات: داستان های زنان افغانستان» اثر فروزان امیری و محمد راغب، در تاریخ ۱۶ عقرب(آبان) ۱۴۰۲، در عمارت بلخ به همت دکتر مجتبی نوروزی و با حضور گردآورندگان این اثر، فروزان امیری و محمد راغب و همچنین منتقدان این نوشته آقای منوچهر فرادیس، خانم تینا محمد حسینی و با مدیریت رضا عطایی برگزار شد. همچنین، در این نشست دکتر ابراهیمی مسئول نشر ثالث نیز حضور داشتند. « شاه کابل مطرب خرابات» به کوشش فروزان امیری و محمد راغب، آبان ۱۴۰۲ توسط نشر ثالث در تهران به چاپ رسید.  این مجموعه شامل ۱۸ داستان‌ کوتاه از ۹ داستان‌نویس زن افغانستانی است. در چهارمین نشست نقد و نظر کتاب‌نامه بلخ، علاوه بر حضور گردآورندگان اثر، منوچهر فرادیس، نویسنده  و مدیر نشر زریاب در کابل، و خانم تینا محمدحسینی، داستان‌نویس ومنتقد و پژوهشگر ادبیات داستانی، به عنوان سخنران حضور داشتند. @kabulCom

چشم انداز آتی و حرکت ابرهای بحران زا بر سپهر سیاسی کشور پاکستان!؟ با التهابات انتخاباتی در پاکستان، شاید بتوان گفت که دموکراسی در این کشور با نوعی شکنندگی، فترت، ناپختگی و سلطه گری پیوند خورده و ثبات سیاسی قربانیِ فضایی بحران زا متاثر از دخالت و نفوذ ارتش، سوء مدیریت، فساد، یا رقابت شدید احزاب گشته است. چنانچه برخی ناظران، انتخابات پاکستان را با عناوینی نظیر “دموکراسیِ در حال محک و محاکمه” مطرح ساخته اند. پاکستان در تاریخ 76 ساله خود، 29 نخست وزیر داشته که هیچ یک از آنها یک دوره کامل پنج ساله را به پایان نرسانده اند. چندین دولت در گذشته با مداخله نظامی سرنگون شده اند و در 20 ماه گذشته نیز ارتش پاکستان در سیاست دیده شده است. این کتابچۀ بازی سیاسی در پاکستان است که می گوید: یا با ارتش متحد شوید تا به قدرت برسید؛ یا با ارتش درگیر گشته و برکنار شوید. به گفتۀ دیدبان حقوق بشر، بیش از سه دهه حکومت مستقیم نظامی – و کنترل غیرمستقیم نظامی–  تجربه پاکستان در مورد دموکراسی را به طور کامل واژگون ساخته است. @kabulCom

سیاست توسل به وارد کردن شوک به طالبان از سوی اسلام آباد برای فرار از درماندگی در مهار تحریک طالبان پاکستانی در ابتدا به نظر می رسید که پیروزی طالبان در افغانستان مترادف با پیروزی پاکستان درنظر گرفته شده است اما اکنون روابط تیره بین متحد قدیمی سایه افکنده است. به طوری که در تازه ترین مورد طی یک اظهارنظر جنجالی، ژنرال عاصم منیر، رئیس ستاد ارتش پاکستان در تازه ترین بیانیه اش به همسایه شرقی خود یعنی هند و غربی اش افغانستان نسبت به اخلال امنیت این کشور هشدار داده است. او در یک سخنرانی در میان دانشجویان دانشگاه های دولتی و خصوصی این کشور گفته است که وقتی صحبت از امنیت پاکستانی ها شود، رعایت هیچ کسی را نخواهد کرد. او گفت که «زندگی یک پاکستانی از کل افغانستان مهمتر است». همچنین، او هشدار داده که «پاکستان به مدت ۵۰ سال غذای پنج میلیون تبعه افغان را تامین کرده اما وقتی نوبت به فرزندان ما برسد، کسانی را که به آنها حمله می کنند تعیقب خواهیم کرد». او همچنین  طالبان را تهدید کرد که اگر به پاکستان نگاه نکنید، ما حاضریم همه چیز را قربانی کنیم». @kabulCom

داعش ولایت خراسان؛ در میانۀ موقعیت هایی محتمل از تجدید حیات و مبارزه با تروریسمِ طالبان به گفتۀ آنتونیو جیوستوزی، نویسنده مطلب تحلیلی حاضر: بر اساس ادعایِ تالبانی که امروزه کنترل کشور افغانستان را به دست دارند، آنها توانسته اند تمردِ گروه تروریستیِ داعش ولایت خراسان را تحت کنترل درآوده، و تا شکست داعش دیگر چیزی نمانده است. اما در مقابل، به باور ناظران خارجی، دولت اسلامی ولایت خراسان در حال احیا، پیشروی و به نحوی رو به قوت است. هدف نویسنده از پژوهش حاضر، ارزیابی شرایط و ارائه سنجشی منطقی با رویکردی میانه، نه تنها از وضعیت داعش در مقابل اقدامات طالبان برای سرکوب و شکست این گروه، بلکه به طور کل در رابطه با موقعیت داعش در مواجهه با دیگر چالش های موجود می باشد. شایان ذکر است تمرکز مطلب تحلیلی حاضر بر واکاوی تلاش های داعش ولایت خراسان در جهت انطباق و سازگاری با تحولات نامطلوب و همچنین چگونگیِ حفظِ ساختار اصلی آن علی رغم موانع مختلف می باشد. @kabulCom