Najmiddin Turon

Ислом Қўчқoровга Бизга берилган замон, Сузмакка саёз келди. Эрк деб уруғ қададик, Тинмасдан аёз келди. Тил қантариқ келди ва Тори узук соз келди. Умримиз шундай ўтса, Яшаш бекордир, жўра. Шоир йиғлаб шеър айтса, Кулиб бораётирмиз. Бирор мард наъра тортса, Қувиб солаётирмиз. Не зотлар ўтди тур деб, Тизза букиб ётирмиз. Бундай қавм қулликка, Мудом дучордир, жўра. Босолмасдан ўмганин, Кўкка чиқди ҳар султон. Пастга тушгин де унга, Кетса кетсин битта жон. Машраб осилган дорнинг, Оғочи бутун ҳамон. Эгилмаган ҳар бошга, Дорлар хумордир, жўра. Бир ватан кўрдим бунда, Кўзи тўла жиққа ёш. Бир туйғу туйдим унда, Йўқлигимни қилди фош. Илдизи узук келса, Дорга ҳам арзимас бош. Бугунимиз ёр эмас, Қурган ағёрдир, жўра. Бўзтўрғай бўзлаб учган, Даштимда дайдиб келдим, Этак силтаб кетгандим, Элни деб қайтиб келдим, Куюк келди кўкайим, Кўзёшдай қалқиб келдим. Шоир бўлсанг қисматинг, Наҳот равондир, жўра. Чилвир чўлнинг йўлида, Ғиротдан из қолгандир, Бахши ўшал йўл томон, Кўзин тикиб толгандир. Ё пирим, дегин, қўзғал, Кураш бизга қолгандир... Ё эл учун алп туққан, Фақат мозорми, жўра. феврал, 2021 Н.Э.

Кўзларим кўл бўлди , жоним, сочинг ёзиб, бошингни мажнунтол қилмайсанми? Қирғоғида қамишлар чайқалади зорланиб, рухсоринг илмайсанми? Ё чўпон, ё шабада ул қамишдан най қилса, афсона тинглайсанми? ’’...бу кўл кўздир, соҳиби кўзига чўккан’’, деса соғиниб йиғлайсанми? кўзим кўлдир, умид ўлди- чўкишдан қўрқиб ёки ҳеч қачон келмайсанми? кўзларим кўл бўлди, жоним... ©Нажмиддин Эрматов 2019, феврал

#izhor "Negadir ularga aloqam yoʻqdek, Yomgʻir boʻlsam kerak aslida... " Najmiddin Ermatov she’ri. Mahliyo Asqaraliyeva @yosh_kinematografistlar

Бийлар ғолиб, ҳар доимгидай, Халқ сукутга, сукут халққа мос. Мутелиги агар кам бўлса, Тилигача кишанингни ос. Мана бўйним, сиртмоғингни сол, Косам тўлиб бўлди сабрга. Сўнгги ўтинч — фотиҳа ўқий, Сўз эркининг қабри қаерда?!.. Тириклигин кўрмадик биз-ку, Авлодлар ҳам сўрайди бир пайт. Ўшанда: ’'Биз ўлдирдик’’, — дема, ’’Ўзи қариб ўлгандир’’, — деб айт... Нажмиддин Эрматов ноябрь, 2019

Кўк бўри кезган сарҳад итларга талош энди, Кўтарилган бош эмас, биргина қуёш энди, Учқун сочган кўзларнинг топингани ёш энди, Туркий элнинг шиддати сўнганга ўхшаётир. Сарбадорлар қонини селлар ювиб кетгандай, Миллат учун жон берар алпни девлар ютгандай, Ултонтозлар кун санаб, э воҳ, шуни кутгандай, Элнинг куни номардга қолганга ўхшаётир. Юз эллик йил отангни отганни оға санаб, Дили бузуқ келганнинг қадамига гул қадаб, Ё, ҳақ, дея ёнганнинг мозорига тош қалаб, Саройингга қарғалар қўнганга ўхшаётир. Элдан чиқиб элидан ирганганлар кўрингай, Ўз тарихин ўзгадан ўрганганлар кўрингай, Ғужури-ю забони ўзгарганлар кўрингай, Ўз фарзандинг ўзингни сотганга ўхшаётир. Кечанг заволга дўнди, ҳайкалдай қотиб бўлди, Сенинг бор насибангни бекларинг тотиб бўлди, Бугундан-ку айрилдинг, эртангни сотиб бўлди, Йўл кўрсатар маёғинг ўчганга ўхшаётир. Бургут учган зовларда қузғун базм этмоқда, Илдизингни кавшабон тўнғиз ҳазм этмоқда, Эртангни белгилашга ётлар жазм этмоқда, Қошиқ бутун, қиличинг синганга ўхшаётир. Кечаги ёвқир нигоҳ бугун ерга қадалган, Ватан кутган жасорат нон топишга аталган, Бўйин эгик, қўл қадоқ, тиззаларинг қаварган, Умид кўзёш шўридан сўлганга ўхшаётир. Уйғотай деб келган ул баҳорлар бекор кетар, Ҳар тонгда қуёш туртиб, ҳар шомда безор кетар, Бўғзин йиртиб шоирлар минг ҳайқириб, хор кетар, Аллоҳ, бу халқ шу ҳолга кўнганга ўхшаётир. Туркий элнинг шиддати сўнганга ўхшаётир. Н. Э. апрель, 2021

Mayna tuxum ochdi bulbul inida, Chechaklar undirdi ajnabiy tobut. Ne uchun erk haqda o‘ylayman bunda, Mustaqil bo‘lganku allaqachon yurt. Yog‘iyga tegishli zabon ketsa ham, Bu turkiy elat deb tanisa ham dun. Haliyam boshimda dordek turibdi, Sharifim bog‘lagan gajaksimon dum. “Humolar uchmoqda ko‘kni to‘ldirib”,— To‘ralar bermoqda so‘zlariga zeb. Qafasda turgandek o‘ksindim nega, Ana, tiniq osmon, ista, parvoz et. Bu xalqning buguni hurram, dedi shoh, Haqsiz deb alqadi xalqning shoiri. Ne uchun hurramlik tuymayman unda, Mening ham kechmishim xalqqa doirmi? “Hokim so‘zi vojib, amal qilmoq farz, Sabr”,—deydi mulla tugagach azon. Bir kunda besh mahal uyg‘otib olib, Bir umr uxlashga undaydi hamon. Kimdir ko‘z tiksa ham, aniqki, millat, Dushmanning yo‘lini to‘sishga qodir. Ammo beklarining royiga boqsam, Negadir ko‘zimdan yosh sizayotir. Axir nima uchun ko‘nmaydi ko‘nglim, Baxt deb yozay desam dard tomar oqqa— Yoki bu millatning hurligi yolg‘on, Yoki she’rlarimning bari safsata... N.E. may, 2020

Сурнайнинг бўғзига кишанланган сас, Видо фурсатида симрилган нафас, Ташқарида висол, ташқари қафас, Айрилиқнинг минг йиллик эҳроми ичиндамиз. Гул парини ютган уч бош аждаҳо, Баҳодирин кутган ул кўзи шахло, Ташқарида дунё—ташқари рўё, Рўёлиғнинг унутлиғ достони ичиндамиз. Қувғинлиғ наҳрида чўмилган андуҳ, Сандулоч томоғин макон қилган руҳ, Дулдулнинг ёлида уялаган ''чуҳ'', Бу дунёнинг чиндан чин ёлғони ичиндамиз. “Севаман” сўзидан титраган ҳаво, Ҳаво титроғидан яралган наво, Биз ўша лаҳзада қолиб кетиб, о, Асрлардан барҳаёт бир они ичиндамиз. Рўёлиғнинг унутлиғ достони ичиндамиз. ©Нажмиддин Эрматов 2019, апрел

* * * Аслан ёмғир эдим. Йўлин синдириб, нурни ташна этдим ёмғир бўлмоққа. Сандулоч кўзидан висол ўмариб, ёғмоққа шай бўлдик, фақат ёғмоққа. Зарафшон жисмимиз каҳкашон ичра, сочилган сомондан бир ошён ясар, ёғармиз, Исрофил суридан кейин, ёғмоққа арзирли дунё топилса. 2018, декабрь ©Нажмиддин Эрматов

Чопиб кетди тоғларга томон, Ҳар тукида вахший бир чирой. Чўққиларнинг шамолгайида, Увиллашга гувоҳ бўлди ой. Итларнинг бўғзига тиқилди ҳадик, Чўпон олгунича ковушин кийиб, Учта бия қулунларини Ололмади хавфдан айириб. Сўнгра чопди дашт узра озод, Қонга ботиб лунжлари, тиши. Тонг отарда қайтди ортига Қафасдаги бўрининг туши. ©Нажмиддин Эрматов

*** Эртамни ушоқдек сочдим ҳавога, Бир кун кабутарлар териб ер ахир. Кечам танга каби тушиб қолибди , Сичқонлар инига судраб кетгандир. Бугунга сиғдирдим ишқни ва сени, Айрилиқ ҳам сиғди, ҳижрон ҳам бунда. Фақат ўзимга жой қолмади, ахир, Айт, энди яшайин қайси бир кунда. ©Нажмиддин Эрматов

дерлар: баҳорни соғинган уруғ, кута-кута гуллаб кетади, ўзи айланади баҳорга. дерлар: ёмғирни соғинган дарё, кута-кута парланиб кетар, ўзи эврилади ёмғирга. билмам: сени соғинётган мен, кута-кута яшасам, не бўлади охири?.. ©Нажмиддин Эрматов ноябрь, 2018

*** Тилкалаб, тилкалаб тонглар дон сочди, Пешонангга қўнди қисмат қушлари. Яна бегонадай томоша қилдинг, Ёстиғингга оққан шаффоф тушларни. Эшилиб, эшилиб ингранди арқон, Дордаги ёстиғинг оқ нурлар қучди. Яна бегонадай томоша қилдинг, Парланиб, парланиб тушларинг учди. Қоралаб, қоралаб чўкди-я оқшом, Бошинг-а яна шу болишга етди. Суйилиб, суйилиб оққан тушлардан, Ёстиқдаги гуллар очилиб кетди. Куйиниб, куйиниб яна кўз очдинг, Ёстиқда гул унган, уза олмайсан. Туш ўша, гул ўша - танийсан менман, Менга бегонадай термилолмайсан. ©Нажмиддин Эрматов ноябрь, 2018

‘‘Yoshlik’’da sinchi Qozoqboy Yo‘ldoshning ‘‘Bo‘zla endi, bo‘zto‘rg‘ay’’ borasidagi mulohazalari!

Баҳром Ирзаевга Арғумоқ кетган сўқмоқ, Заминга чўкиб борар. Уюрдан айри қулун, Жавдираб ўтиб борар. Киприклари қилқалам, Сиёҳин тўкиб борар, Тушовин узган исён, Етовчи юрак бунда. Аср ошган арчанинг Шохларида кўк томчи, Сояси турғун эмас, Бу беш кунлик алдамчи— Тўнглаган ёши дарак, Эй, қулуним, чопсанг-чи, На қўноқ мадор бўлар, На замон тиргак бунда. Кўк бўрин ёлин ўпган Шамолларга қулоқ сол. Эртакка кўчган чиннинг Шу йўлларда изи бор. Мутега кўп суянма, Атагани ҳўл рўмол. Ҳақ на даркор бундайга, На жони ҳалак бунда. Байловга кўникканнинг, Жони-да ширин келар. Бир жойга тўплаётган, Моли-да ширин келар. Бошини қумга суққан, Ҳоли-да ширин келар. Эли ялқов келар ва На подшо сергак бунда. Ҳайқириб кет тоғларни, Зир титратсин кишновинг. Ҳайқиравер қашқирлар, Бузгунича қуршовин, Ҳайқиравер айғирлар, Узгунича тушовин— Ўзинг ҳақ деб кетмасанг, Келмагай дарак бунда. Итларга талаш тушган Карвонни топмагунча, Алпларинг ютиб ётган Зиндонни топмагунча, Эгасиз бадар кетган, Туронни топмагунча, Ўзингни йўлларга сол, Қолмоқ не керак бунда?... март, 2021 Н. Э.

Масалан, ёмғирли кечада унсиз, оқсуяк ойқизни ўйлашинг мумкин, жиққа ҳўл қанотин силкитолмасдан, кўлмакка қулаган аридай тушкун. Масалан, ёмғирдан беркиниб ҳамма, ёмғирпўш тутганча, уйига чопса, сен эса эгасиз итдайин озод, мумкиндир адирда ағанаб ётсанг. Масалан, зангори экранни узиб, (бу экран алдамчи тўралар мулки) томидан сув томар онангни эслаб, тонггача бемалол йиғлашинг мумкин. Масалан, шу маҳал кўчага чиқиб, уйига беркинган барча бийларни, четдаги мардикор уканг учун ҳам, бақириб сўкишинг мумкин уларни. Ёинки, қўққисдан жасорат битиб, (сен кимсан? бу йўлда ўлганлар камми?) ҳеч йўқса, хаёлан асрашинг мумкин, ҳалиям чопони йиртиқ ватанни. Ва ёки, барига қўл силтаб бирдан, шоирга шул дея азал ақида, ижара ҳужрангда ғамга беланиб, шеър ёзиш мумкиндир севги ҳақида. Масалан, ёмғирли кечада унсиз, ёмғирдай ёғилиб кетиш ҳам мумкин... Н. Э. февраль, 2020