Jafarbayan

Sadaqaa kennee namni keenya duaaii eeggatta. Sheekkootinis sadaqaa kennaa duaaii isiniif goona, sadaqaa kennaa arra duaaii addaa qabna ja’anii gaafatan. Ummanni sadaqaa kennee duaaii yoo hin godhamneef, maqaan dhahamee yoo irraa hin dubbatamne hin gammadu. Sheekkootinis waan kana gad jabeeysuu malee jijjjiruuf wanni dalagan hin jirtu. Sadaqaan ibaadaa if dandeeyse. Duaaiin ibaadaa if dandeeyse. Sadaqaa kennuun Rabbi biratti galata guddaa qaba. Duniyaa irratti waan ati sadaqatteef suni jijjiramew arguun gammadda. Sadaqaan faayidaa hedduu qabdi. Duaaii siif godhuu baatanis faayidaa sadaqaan qabdu san hin dhabdu. Aadaa duaaii malee sadaqaa kennurraa booda nama aansu kana jabsuuf irratti dalagamuu qaba.

Asalamualeykum hordoftoota peejii koo, Ramadaana nagayaan soomannee dabaree jira. Ibaadaan ramadaana keeysa irra turre ramadaana boodas hafee jira. 1. Salaata keenya haa jabeeyfannu 2. Soomana sunnaa guyyaa 6 shawwaal soomanuun haa jalqabnu. Soomana sunnaa baatitti guyya 3 ykn guyyaa isiniinaa fii kamisa soomanuun sunnaadha. 3. Qur’aana hanga dandahan qara’uun ammas waan itti fufuu qabu. 4. Sadaqachuun itti fufuu qaba 5. Salaata halkanii raka’aa 3 yoo taates itti fufuun boru nu fayyada. Rabbiin warra ramadaana tolee, Ramadaana booda waan tolche balleeysu nu hin godhin.

Iid mubarak baga isiniin gahe. Rabbiin dalagaa teenya toltuu nurraa haa qeebalu. تقبل الله منا ومنكم صالح الاعمال

Ramadaanni baatii jijjiramaati. Ji’a kana hanga hafe irraa fayyadamuuf haa jajjabaannu. Qur’aana haa qaraanu. Salaata dirqamaa haa tiiyfannu. Salaata taraawii haa salaannu. Rabbiin nurraa haa qeebalu jabaadhaa

Ramadaan mubarak baga isiniin gahe. Ji’a araaramaa kana keeysa warra araaramaa fii rahmata Rabbii argatu nu haa godhu

Rasuulli sallallaahu aleeyhi wasallam akki je’e: “Fitinaa hanga dubartii dhiirootarratti jabaatu ani waa if duubatti hin dhiifne” Bukhaarii: 5096 Muslim: 2740 Fitinaa gurguddoodha! Ifirraa eeguu qabda. Nama hin fuune wajjiin haasawa yoo magaalaa keeysatti haasoyte itti hin qaaanfanne qofa haasawi. Jaartii tee wajjiin maaliif kana haasoytee namni si gaafatu hin jiru. Bareedina profile isaanii, sagalee isaanii, post isaan maxxansanii laaltee jaartii manaa qabdu hin tuffatin. Isiin jaartii ati manaa qabdurra hamtuu tahuutu mala. Ammas Rasuulli sallaallaahu aleeyhi wasallam akki je’e: إنَّ الدُّنْيَا حُلْوَةٌ خَضِرَةٌ، وإنَّ اللَّهَ مُسْتَخْلِفُكُمْ فِيهَا، فَيَنْظُرُ كيفَ تَعْمَلُونَ، فَاتَّقُوا الدُّنْيَا وَاتَّقُوا النِّسَاءَ؛ فإنَّ أَوَّلَ فِتْنَةِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانَتْ في النِّسَاءِ “Duniyaan tuni mi’oytuu magariisa, Allaah isii keeysatti bakka isin buusa waan isin hojjatan laala. Duniyaa tana sodaadhaa ifirraa eegaa, dubartoota sodaadhaa ifirraa eegaa. Fitinaan, rakkoon, balaan ummata banii israaiil ta jalqabaa dubartootarraa kaate” Sahiiha muslim: 2742 Balaadhaaf labbaa hin galinaa yaa dubartoota muslimaa, balaadhaaf labbaa hin galinaa yaa dargaggoota muslimaa!

Salafa jechuun eenyu? Salafa jechuun ulamaaiin wanni itti feetu Sahaaboota Nabii sallallaahu aleeyhi wasallam, warra sahaabootarraa baratan kan hojii gaariin itti hidhatan, warra san booda dhufe kanuma haala warra duraa saniin itti hidhataa ture waggaa 300 hijrii keeysa warra jiraatani. Rabbiin ol tahe akki je’e, وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُم بِإِحْسَانٍ رَضِيَ اللهُ عنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي تَحْتَهَا الأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ “warri duraa kan muhaajiraa fii ansaaraa akkasumas warri isaanitti hidhatanii jala deeman Rabbiin irraa jaalatee jira, Isaanis Rabbirraa jaalatanii jiran, Rabbiin isaaniif jannata jala isii laggeen yaatu qopheeyseef, achi keeysatti waaran suni milkii guddoodha” At-Towbaa: 100 Ammas Rasuulli sallallaahu aleeyhi wasallam akki je’w, “irra caalaan namaa warra jaarraa kiyyaati, eegasii jaarraa isaanitti aanu, eegasii jaarraa isaanitti aanu” bukhaarii: 2652 muslim: 2533 Ummata Nabiyyiitti sallallaahu aleeyhi wasallam haalaan dhihoo turan sanitti laallachuun, beekkumsa isaanii kan warra isaan booda dhuferra guddisanii laalluun, hidhannoo jabduu isaan kitaabaa fii sunnaatti hidhatan san laalanii isaanitti hidhachuun waan muslimarraa eeggamu. Ammoo salafii jechuun nama ummata kanatti hidhadha je’ee himatu. Dhugaan isaanitti hidhatee moo karaarraa goree isaanitti hidhatuu san dhaaddannoo duwwaa godhateen waan kitaaboota warra salafaa san barachuun irra gahani. Rabbii ilmii kitaabaa fii sunnaa nu haa barsiisu

Rasuulli sallallaahu aleeyhi wasallam akki je’e: فإنَّه مَن يَعِشْ منكم فسيَرَى اختِلافًا كثيرًا، فعليكم بسُنَّتي وسُنَّةِ الخُلَفاءِ الرَّاشِدينَ المَهْدِيِّينَ، عَضُّوا عليها بالنَّواجِذِ، وإيَّاكم ومُحدَثاتِ الأُمورِ؛ فإنَّ كُلَّ بِدعةٍ ضَلالةٌ “Namni isinirraa umriin ture wal dhabbii hedduu arguuf taa’aa, gaafa wal dhabbiin heddummaattu sanis sunnaa tiyya jabeeysaa, karaa khulfaa’ii qajeeloo fii qajeelfamoo tahanii qabadhaa, qarriinfoon ciniinaa qabadhaa irratti cichaa. Fagaadhaa waan haarawa amantiitti dabalamu ykn irrifamu hundarraa, cufti wanni haarawaa ykn bid’aa jallinarraahi” Sunana abuu dawud: 4607 Sunana tirmiizi: 2676 Sunana ibnu maajah: 44 Musnad imaamu Ahmad: 17144

Wallee joolleen dirree dawaa soomanaaf baasan takka namni keeysaan natti ergeetin arge. Suufiyyoonni suni waggaa hunda wallee isaanii daran foyyeesaati deeman. Wallee suufiyyootaa ta baranaa wanni adda godhu: 1. Faaruu Nabiyyii sallallaahu aleeyhi wasallam keeysa kijibaan daangaa dabruu 2. Seenaa hin sabatin dhugaa fakkeeysanii wallisuu 3. Maqaa Rabbii yaamaa daansii afuufuu Maqaan wallee sanii nashiidaadha! Naashiidaan hunduma ta muzziqaatis, ta muzziqaa hin qabnes hundi isii Ramadaana keetiin daldaluuf baafamte! Ta muzziqaa garuu haraamaan akka ramadaana kee dabarsiituuf siif yaadamte. Ta muzziqaa hin qabnes tapha faayidaa hin qabneen quraanarraa si shaakaluuf dhufte. Hundi wallee sanii warra wallisu qofa fayyaddi. 1. Beekkamaa isaan gootii 2. Maallaqa argatan 3. Jaartii diyaapooraa argachuuf karaa isaaniif gabaabsa Wanni sadeenuu waan namni diin isaa gurguruufiin malu. Maallaqa, beekkamtii, dhalaa babbareedduu! Ati ammoo faayidaan wallee naashidaa ja’anirraa argattu: 1. Soomana kee waan faayidaa hin qabneen dabarsuu 2. Qissaa kijibaa haffazuu 3. Osoo hin beeyne muzziqaan hoggaa boom jette daansii irraa shuquluu 4. Sawaaba soomana gurrachuu qabdu xiqqeeysuu

Ramadaanni keeysa waan tahe gurguddaa: 1. Quraanni Ramadaana keeysa bu’e 2. Leeylatul Qadri Ramadaana keeysa 3. Duulli Badrii guddoon Ramadaana keeysa hijiraa 2ffaa 4. Fathi makkaa ykn Injifannoo makkaa Ramadaana keeysa bara hijiraa 8ffaa Kana hundaa ol namni Ramadaana iimaanaan Rabbirratti herregataa soomane cubbuun isaa tan dabarte isaaf dhiifamti. Yaa Rabbi Ramadaana warra nagayaan dhaqabee irraa fayyadamu nu godhi

Jaalalli hin jiruu bultiin malee Bultiin hin jiru kabajaan malee Kabajaan hin jiru akhlaaqaan malee Akhlaaqni hin jiru amantiidhaan malee Amantiin hin jiru Allaah tokkicha gabbaruun maleetti Haada walitti hidhamaa kanaatu diigame, saniif bultiin hedduun diigama!

Hattuu Ramadaanaa ifirraa eegaa: 1. Nashiidaa 2. Filima ramadaana gadi yaa’u 3. Moobaayila 4. Qaaxiraa bilaash 5. Kan irraa boodaa itti gaafatamaa hattoota sawaaba ramadaanaa ka tahe midiyaa hawaasummaa tiktok, facebook, instagram fii kanneen biraa ifirraa eegaa.

Imalli eeysaa jalqaba? ﴿وَما خَلَقتُ الجِنَّ وَالإِنسَ إِلّا لِيَعبُدونِ﴾ “Jinnii fii ilmaan namaatis akka na gabbaraniif malee hin uumne” Az-Zaariyaat: 56 Imalli Abbaa keenya Aadam biyyeerraa uumameen jalqabe. Rabbiin ilmaan namaa akka isa gabbaraniif dachii fii waan keeysa jiru isaaniif uume. Biyyeerraa abbaa keenya uume. Gaaafa duunes biyyeetti deebina. Gaafa kaafamaatis dachii keeysaa kaafamna. Rabbiin ol tahe akki je’e: ﴿اللَّهُ يَبدَأُ الخَلقَ ثُمَّ يُعيدُهُ ثُمَّ إِلَيهِ تُرجَعونَ﴾ “Allaah Isaatu uumaa hunda dhabamarraa jalqabee uume, eegasii gama isaa deebitan” Ar-Ruum: 11 Ee imalli asii jalqabe. Rabbiin gaafa akka isa gabbarruuf nu filate useetuma dirree duwwaatti nu hin dhiifne. Nabiyyii nutti erge. Manual jireenya Quraanaan Ergamaa irraa boodaa Muhammad sallallaahu aleeyhi wasallam nutti erga. Akka nuti hundi karuma feenee fii haala feeneen Rabbi gabbarra hin jenne dubbii nurraa fixuuf Qur’aana jala deemuu, Nabiyyii hordofu dirqama nurratti godha. Rabbiin ol tahe akki je’e: ﴿قُل إِن كُنتُم تُحِبّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعوني يُحبِبكُمُ اللَّهُ وَيَغفِر لَكُم ذُنوبَكُم وَاللَّهُ غَفورٌ رَحيمٌ﴾ “Yoo Allaah jaalattan na jala deemaa ja’iin yaa Ergamaa koo Muhammad, yoo san Allaah isin jaalata, isiniif araarama cubbuu teeysan. Allaah hedduu araaramaadha, mararfataadha” Aal-Imraan: 31 Imalli ka jalqabe gaafa duniyaa tanarra dhufne. Imala kana keeysatti itti gaafatama guddaan bahachuun nurra jiru towhiidaan Rabbi gabbaruudha. Imala kana keeysatti dogongorri guddaan ifirraa eeguu qabnu shirkiidha. Imalli kuni ka xumuramu du’uun osoo hin taane du’a booda kaafamnee sararaa imala dheeraa kan xumuraa hulaa jannataa ol seenuudhaani. Rabbiin ol tahe akki je’e: ﴿وَاعبُدُوا اللَّهَ وَلا تُشرِكوا بِهِ شَيئًا وَبِالوالِدَينِ﴾ “Allaah qofa gabbara, waan biraa takkallee isatti hin qindeeysinaa” An-Nisaa: 36 Imalli asii jalqabe ja’a Rabbiin ol tahe: ﴿مِنها خَلَقناكُم وَفيها نُعيدُكُم وَمِنها نُخرِجُكُم تارَةً أُخرى﴾ “Biyyeerraa isin uumne, isii keeysatti isin deebifna, isii keeysaa ammas itti deebinee isin baafna” Xaahaa:55 ﴿إِلى رَبِّكَ يَومَئِذٍ المَساقُ﴾ “Gama Rabbii keetiiti oofaman guyyaa san” Al-Qiyaamaa:30 ﴿وَهُوَ اللَّهُ لا إِلهَ إِلّا هُوَ لَهُ الحَمدُ فِي الأولى وَالآخِرَةِ وَلَهُ الحُكمُ وَإِلَيهِ تُرجَعونَ﴾ “Inna Allaah! Haqaan gabbaramaan tokkolleen hin jiru Isa malee, faaruun hundi Isaaf taate jalqaba duniyaa kanarrattii fii booddee aakhiraattis ammas murtiin dhugaatis isaaf taate. Ammas gama isaa deebi’uuf teeysan” Al-Qasas: 70

Raka’a lama salaata fajrii dura abadan hin dhiisin! Aaishaan Rabbi irraa haa jaalatuu akki jette, “Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam salaata sunnaa tokkollee hanga raka’aa lamaan fajrii ka jabeeysu hin taane” bukhaarii: 1163 muslim: 724 Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam akki je’e, “raka’aa lamaan sunnaa fajrii suni duniyaa guuturra jaalatamtuudha gama kiyyatti” muslim: 725 Hadiisa biraa keeysatti, “raka’aa lamaan sunnaa fajrii sun duniyaa fii waan isii keeysa jiru hundarra caalti” Ammas Rasuulli sallallaahu aleeyhi wasallam akki je’e “suuraa lamaan salaata sunnaa farjii keeysatti qara’amtu tahuun way waa tolee suuraa————“ Suuraa lamaan jala sarare santu qara’ama sunnaa fajrii keeysatti. Sarara diimaa agartee?!! Facebook yoo katabne block nu godhaa footoo jalaa tana dubbisaa. —- Eega sunnaan hangana sadarkaa qabaatte, eega Nabiij hangan jabeeyse, atis jabeeyfachuun si qabdi.

Jaartiin ajaja jaarsaa dhagayuu qabdi waan haraamatti isii hin ajajiniin. Jaarsi jaartii isaatiif garaa laafuu fii irra dabruu qabaaf waan isiin haraama hin dalaginiin.