Мұқағали

Өкпелеттім... He дейін, өкпелеттім, Өкпелетіп қалайша көктемекпін. Сенің қойған межеңнен аттадым да Шекараңнан шықтым да, шетке кеттім. Өкпелеттім, амал не, өкпелеттім. Қарашы әне, келеді таң сарғайып, Сыртқа жүрші, қойшы енді, томсармайық!.. Аңдуым-ау, тамаша таң алдында, Қырсықтың қытығына қол салмайық. Ақылдым-ау, неге сен қарамайсың?! Кейде өзің де қызыңсың... баладайсың... Күш-сезімді күрес деп санамайсың, Сонда қалай? Қалай деп бағалайсың? Жүрші сыртқа, қарашы таң нұрына, Табынайық табиғат паңдығына. Таң атады, кетеді базаршы-күн, Қазынасын жинап ап сандығына. Сергиікші малынып таң нұрына, Өкпелейсің несіне тағдырыңа...

Бүгін менің туған күнім, ой, пәлі-ай! Мына адамдар неғып жатыр тойламай?! Банкет жасап берер едім өзім-ақ Тәңірдің бір жарытпай-ақ қойғаны-ай. Мына дүние неге жатыр үндемей, Алаулатып тойдың шоғын үрлемей. Құшақ-құшақ гүл шоқтарын лақтырып, Міне, шапан, міне атың, мін,-демей. Мына жұртқа жақпады ма әлде нем, Текке өмір сүргенмін бе әлде мен. Халқым, сенің қасиетіңді білем деп, Текке өмірім өтті ме екен әуремен. Айтамын деп қасіретіңді, мұңыңды, Басқа арнаға бұрдым ба, әлде жырымды. Мен бәрібір өзіңменен бір бодлам, Өзегінен тепсең дағы ұлыңды. Тойланбаса, тойланбасын не етейін, Той көрмей-ақ, сый көрмей-ақ өтейін. Қаламымды берші маған, бәйбіше, Болашаққа арыз жазып кетейін.

Бүгін қазақтың ақиық ақыны, қазақ поэзиясының алатаудай алыбы Мұқағали Мақатаевтың туған күні дейді. Мұқағалиға дейінгі қазақ жазба поэзиясын Абай, Қасым, Мағжан, Мұқағали дәуірі деп бөлсе де, Абайдан кейінгі жазба поэзияның құлашты кеңістігін, тамырлы тәбиғатын, ғажап шыңын даусыз Мұқағали қалыптастырды дегенге ешкім күмән келтірмес. Мұқағали ақынның өмірге келген күні - осызаман қазақ поэзиясының өмір есігін ашқан күні іспетті. Себебі, одан кейінгі бүкіл алаш баласы жатқа оқитын, бүкіл алаш баласының өмірі мен тағдырына сіңіп кеткен ғұмырлы поэзия әлі туыла қойған жоқ секілді. Ақынның туған күні - қазақ поэзиясының үлкен мерекесінің біріне айналып үлгерді. Бұл күн жайлы қазақ елі ғана емес, алаш баласының аяғы жеткен жердің бәрінде той. 9-ақпан келерден бұрын бүкіл қазақ даласы әбігерге түседі. Бұл да болса ақиық ақынға деген үлкен құрметтің белгісі екені даусыз. 

ТАБЫТ YHI Meн сені сүйгем Жаныммен сүйгем, Жарық Күн! Жатсам да сүйем тұңғиығында тамұқтың. Ақ сәулең сенің аймалап мені, Жарық Күн, Тұрған да болар үстінде мынау табыттың. Ғарыштан құйған ғаламға ортақ шуағың, Сезгемін, білгем, Мен үшін бір күн тынарын. Тастама мені, Тастама мені, Шырағым! Шуағың түссін, Шөп болып, мейлі, шығамын. Қомағай көңіл құмартып өткен әр неге. Тірлікте сонау түскемін талай әуреге. Кешкен өмір де, Көрген бақыт та, барлығы, Жетпейді екен ғой, Бір күндік сенің сәулеңе. Бір күндік сәуле… Бір күндік жарық мекенім! Мәңгілік түнек — қапасқа қалай кетемін. Келмейді-ау тілім… Өлгеннен сұра дер едім, Тірі жандарға, Өмір дегеннің не екенін. Өмір дегенге, Тірлікте, сірә, жетер ме ой. Жарық сәуледен басқаның бәрі бекер ғой. Бекер ғой бәрі, Бекер ғой бәрі — бөтен ғой, Өмір дегенің — бір күндік Сәуле екен ғой!.. Тамшыдай ғана, нұрына міне, зарықтым. Өмір осы екен, сырына міне, қанықтым. Жаса сен Мәңгі! Жаса сен Мәңгі! Жарық Күн! … Табытпын, табытпын, табытпын…

Асығыңыздар орындар шектеулі.

Салем достар! Сіздерге жақсы жаңалығым бар😊 Бұл мүмкіндік күнде бола бермейді. Кім ағылшын тілін немесе басқа да тілді үйрегісі келіп жүрсе, өте жақсы мүмкіндік туып тұр. Небәрі 299 тг тұратын программаны сатып ала аласыз. Өте жақсы көмектеседі.😊 Толығырақ WhatsApp-қа жазыңыз. +77002020098

Мына қасқа... Қор болған жылдарым-ай, күндерім-ай! Асауға ауыздықсыз мінгенім-ай! Мына қасқа бәрін де біле тұрып, Мына қасқа бірін де білмеуін-ай! Шынымен түсінбей ме мына қасқа, Мына - көз, мына - жүрек, мына - басқа Мына қасқа шынымен түсінбей ме, Бұлбұлдың қонбайтынын қу ағашқа?! Мына - жүрек, мына - көз, мына баста, Ненің барын біледі мына қасқаң... Сезгіштігін білдіріп алам ба деп, Тас жүрегін жасырар қына басқан. Аламын деп қасқаның тас қамалын, Тас жүрекпен қашанғы тас боламын. Тас жүрекке табынтып, тастамағын, Жүрегін бер, тәңірім, жас баланың! Сағындым сені, сәби кездерім-ай, Сандалтып, мені тастап безгенің-ай. ..Мына қасқа бәрін де сезіп тұрып, Мына қасқа бірін де сезбеуін-ай!

Жыл өтті Білмеймін, күн өтті ме, жыл өтті ме? Баяғы байыз таппас жүрек, міне, Күн, айлар, жылдар өтті дүр етті де, Бір тамыры болымсыз дір етті де, Баяғы жүрек қалды. Жүрек, міне. Байғұсым ұзатып сап барлығын да Өзі қалды өзінің хандығында. Кеуде деген керемет сарайының, Жаңа жылдық алауын жандыруда. Жайлап қана ұзатып барлығын да. Жүрек, міне, Жан жүрек жүр менімен, Дүрсілімен, ептеген кірбіңімен, Түндерімен, беймаза күндерімен. О, жалғызым! Жабықпай жүр менімен. Гүріліндей аспанның дүр етті де, Жыл өтті. Жүрек қалды дір етті де. Күн айға, ай жылдарға ілекті де Жыл өтті. Жүрек қалды. Жүрек, міне!..

Әке Әке, сенің жасыңнан асып барам. Кезі-кезі келгенде тасып та алам, Кезі-кезі келгенде жасып қалам, Мына өмірге, бәрібір, ғашық балаң. Құры алақан емеспін қуаныштан, Қуаныштар алдымда құрақ ұшқан. Бір арыс тан өмірден өткенімен, Өмір сүріп келеді тірі арыстан. Өкінбе, әке, отың бар сөнбейтұғын, Ол мәңгілік жанады көрмей тыным. Ұрпағың бар, ел менен ер намысын, Тірі тұрса, қолынан бермейтұғын.

Ғашықпын Ғашықпын! Шын ғашықпын сол адамға! Мен болмасам, болмайын. Сол аман ба?! О, тәңірім! Неткен жан қайрылмайтын! Жүрегі еттен бе әлде қоладан ба?! Ғашықпын. Қайтіп оны жасыра алам, Бір алтын оның әр тал шашы маған. Сағынайын, таусыла сағынайын, Сағынышқа жаралған ғашық адам. Шарықтап, қолым жетпес көкте Күнге, Ақ қанат құсым менің кеткенің бе? Шарқ ұрып бар ғаламды шыр айналып, Мәңгілік сені іздеумен өткенім бе? Сарғайған сағынышты басып толық Бар үміт, бар сенімді шашып болып Өтермін сірә да мен бұл өмірден Мәңгілік қалармын мен ғашық болып.

Өкінбеймін Өшем деп өкінбеймін, жыламаймын, Жыласам да жұбат деп сұрамаймын. Қыранның құдіретін қимасаңдар, Қайтейін, тағдырын бер құралайдың. Тағдырын бер, тағдырын құралайдың, Қашан атып алғанша құламаймын. Сусындатып тұп-тұнық тау бұлағы, Жанарымда жайнаған тұнады айдын. Сайраңдаймын сайларда, қырды асамын, Сыңсыған ну орманмен сырласамын. Қарауылға ілексем, ілігейін, Құзғынға ұқсап келмейді мың жасағым. Өшем деп өкінбеймін, қайғырмаймын, Өткен өшті. Енді оған қайрылмаймын. Қыран да, құралай да болмақ емен, Атымнан адам қойған айрылмаймын. … Арпалысып жүргенде өмірменен, Қай-қайдаға әкетпес көңіл деген. Өлсем өлем, өзімнің жерімде мен. Қалсам қалам, өзімнің елімде мен! Жыламаймын, сондықтан көңілденем

ЖҮРЕККЕ НӘЗІК ТІЛ БІТТІ Шыр етіп шығып анадан, Іңгәлап біраз жаттым тек. Кешікпей анам мені алған: "Бақытты бол, жаным!", - деп, Қос бұлақ ағып төсінен, Аузыма келді тәтті сүт. Сол сүтті еміп өсіп ем, Жетектеп бақыт, зор үміт. Әліппе оқып "а", "б" - деп, Түйінін шештім тілімнің. Сәби жүрек лүпілдеп, Сағаты соқты білімнің. Еліктеп шаттық заманға, Мектепте оқып ер жеттім. Еркелеткен заманда, Еркіммен жырлай бермекші Он сегізге толды жасым, Болдым мен де комсомол. Бақытқа неге апармасын. Ұлы Ленин салған жол. Бақыттың биік асқарына, Ұлы Ленин бастап барады. Жазылып өмір дастанына, Өшпейтін орын алады. Туғанда алғаш анадан, Келешек бақыт күн күтті. Шешіліп сөйлеп жаңадан, Жүрекке нәзік тіл бітті. Жүректен шыққан тұнық жыр - Бүршіктенген жаңа гүл. Түйдектеп талай шындық сыр, Жаттықпақ әлі нәзік тіл.

ЖАПАНДА ЖАЛҒЫЗ ЖАС ЕМЕН Жапанда жалғыз жас емен, Келеді өсіп жаңадан. Тербеліп баяу желменен, Өткізген күнін санаған. Емен жалғыз әрі жас, Күндіз-түн дауыл ұрады. Сондада мойып, қажымас, Қалпынша қарап тұрады. Жапанда жалғыз жас емен, Тұрғандай бейне күйініп. Жабықты екен ол неден?.. Мұңаяды басы иіліп. Жапанда жалғыз жас емен, Табылар серік қасыңа! Жаңарып бірге күнменен, Өсе бер толып, жасыма!

Махаббат па? Махаббат болған еді. Таудың мен еркін жүрген тағысы едім, Тапты да, түсірді ғой торға мені. Махаббат па? Махаббат болған менде. Жиі барғам аққулар қонған көлге. Ал, қазір тоңған жүрек, солған кеуде. Ғашықтық па? Ғашық та бола білгем. Бір-ақ жанға ғашықпын бала күннен Жанымменен сүйемін, жанарыммен. Сағыныш па? Калай оны тауыса аламын. Сағынғамын, шөлдегем, аңсағамын, Ақыры шаршағамын, шаршағамын. Сүйгенім бе? Сүйгенім өмірде емес. Үйықтасам, түнде түсім, көңілде елес. Өлгенше кетер емес көңілден еш...

Дүниенің ағын да, қарасын да, Мыңқ етпейсің, қабылдап аласың да. Қарасымен шамаң жоқ таласуға, Ей, өмірім, зымырап барасың ба? Жер мен көктің желпініп арасында, Желігесің, түсесің қара суға. Құйын қуған қаңбақтай аласұра, Ей, өмірім, зымырап барасың ба? Мен отырмын теңіздің жағасында, Бересім де жоқ оған, аласым да. Мені тастап, толқындар, ағасың ба? Толқынданып, өмірім, барасың ба? Шаң шығарып ізінен құйындаған, Барасың ба, өмірім, қиындаған? Сыйын маған, Ей, өмір, сыйын маған, Сыйыңды алам мен сенің бұйырмаған

Шын сүйсе сүйгеніңді бағалай біл. Сүймегенге жалынба қарамай жүр. Сүйген жан өзi келер жақын күнде. Ол сені әлi iздеп таба алмай жүр. Өмiр маған үйреттi жыламауды. Қиын сәтте сүрiнiп құламауды. Жақсы досты қадiрлеп адал болып, Жаман достың жағдайын сұрамауды. Өмiр маған үйреттi сүюдi де. Күйiктерге жынданып күюдi де. Шын сүйген адамдарға адал болып. Өткiншi бақытынды сүю деме. Өмiр маған үйреттi ұнатуды. Өзiмдi жылатқанды жылатуды. Кiнәсiздi түсiнiп кешiрудi. Кiнәлiден кешiрiм сұратуды.

- Ал енді мен ақыл айтам, Ақыл айтам, таңданба. Қорлық үшін келген жоқсың мына өмірге, Жалғанға. Мына өмірде, жүрегіңде, Бойыңда ыстық қан барда. Болмысты да, болмасты да, Болады деп арманда! Ал енді мен ақыл айтам, Ақыл айтам таңданба! Мәзіріңе, әзіріңе әулекі боп, Алданба! Шығатұғын күндерге де, Ататұғын таңдарға, Үмітпенен қарағайсың, жүрегіңде жан барда. Өтер кетер, өтер кетер... Дейміз ғой біз мұңайып. Дейміз-дағы, жамаймыз кеп, бір айыпқа Бір айып. Отандастар, ойлайықшы, ойымызға лайық, Құласақ та, тек биіктен, Құзға барып құлайық! Бықсып жанған қоламта емес, Артымызда шоқ қалсын. Болашақтың ойнағында, Біз тұтатқан от жансын, ...Ей, Болашақ! Ей, Болашақ! Ошағында от жансын! Мүмкін, бізді ұмытарсың.. Кім біледі?.. Жоқтарсың... М. Мақатаев

Ей, өмір Дүниенің ағын да, қарасында, Мыңқ етпейсің қабылдап аласыңда. Қарасымен шамаң жоқ таласуға, Ей, өмірім зымырап барасыңба? Тау мен тастың желпініп арасында, Желігесің түсесің қара суға. Құйын қуған қаңбақтай аласұра, Ей, өмірім зымырап барасыңба?

Қап-қара, ғажап, сиқырлы Қашпаңдар қара бояудан! Қандырып уыз-ұйқымды, Қап-қара түннен оянғам. Қап-қара түнді көрдім де, Жап-жарық таңға кездестім. Қарасыз, сірә мен мүлде, Аппақтың нарқын сезбеспін. Жарыңның шашы қап-қара, Көзі де қара, шамасы. Сондықтан жүзі аққала Сондықтан әсем, қарашы. Ақ пенен қара алмасып, Алмасып тұрса әрдайым. Ақ түске ғана жармасып, Қараны неге алмайын. Қап-қара көзді бір қыз бар, Қашпандар қара бояудан! Аспанда жарық жұлдыздар Қап-қара түнде оянған.⚫ Мұқағали Мақатаев

Қасыңда жүрсем Қасыңда жүрсем, Қадірім саған жоқ екен. Қасыңнан кетсем, Адамның нағыз қоры екем. Қасыңда жүріп, Күлетінім де сол екен, Қасыңнан кетіп, жылайтыным да сол екен. Қасыңда сенің, Қағынып жүрген желөкпе, Өзіңнен кетсе, Өзгеге, сірә, керек пе?! Мен деген, жаным, Қадалған мәңгі бұтақпын, Сен деген алып мың жүрегі бар терекке Heгe де болса, Сенімен бірге шыдаймын. Негізім менің! Неліктен сонша мұңайдың?! Құласаң егер, Құтқармақ болып мен сені, Қадалып жерге, Сенің астыңа құлаймын!