پیام اسلام

حکم محافل میلاد النبی صلی الله علیه و سلم در پرتو فقه حنفی نویسنده: د. فضل الرحمن فقیهی هروی حفظه الله تجلیل از روز میلاد رسول الله صلی الله علیه و سلم و برگزاری محافل در این روز یکی از موضوعاتی است که نظرات گوناگونی در باره آن ارائه شده و گاهی سبب درگیری‌های مزیدی میان امت اسلامی شده است. تحقیق در این باره بحثی مفصل می‌طلبد که بسیار تخصصی است و فقط اهل علم بدان دسترسی دارند و وقت کافی می‌خواهد. در این مقال به گونۀ کوتاه کوشیده می‌شود سخنی منصفانه در پرتو فقه اسلامی و به‌ویژه فقه حنفی در این مورد، ارائه شود. نخست- دیدگاه‌های کلی در این باره به طور کل اگر دیدگاه‌ها را برسنجیم سه دیدگاه در این باره وجود دارد: الف- عده‌یی آن را از عبادات بزرگ شمرده‌اند و می‌پندارند که ثوابی بیش از حد دارد؛ اما دلیلی منصوص و قابل قبول، برای آن ندارند. ب- شماری آن را بدعت و حرام پنداشته‌اند و از گناهان برشمرده‌اند. به دلیل آنکه شرط قبول عبادات دو چیز است: یکی اخلاص و دیگر متابعت و این عمل، هم به عنوان طلب ثواب انجام می‌شود و هم در آن متابعت وجود ندارد؛ لذا بدعت و حرام است. ج- عده‌یی از علماء، ضمن اینکه محافل میلادیه را بی‌اساس دانسته‌اند، گفته‌اند که اگر با محرَّمات و سخنان شرکی آلوده نباشد شاید مباح و روا باشد. دوم- تاریخچۀ محافل میلادیه مسلم است، که تجلیل از میلاد و برگزاری محافل میلادیه در سنت نبوی و رفتار صحابه و تابعین و امامان اربعه وجود نداشته است. این کار، بعد از قرن‌های اولیه که خیر القرون نامیده می‌شود، پدید آمده که ایجادگر آن بر اساس شواهد تاریخی در قرن چهارم هجری فاطمیان مصر یا قرامطه بوده‌اند(المواعظ والاعتبار بذكر الخطط والآثار للمقریزی:ج2، ص436). بعد از آن دیگران هم، اندک اندک از آنان تقلید کردند و تا امروز ادامه یافته است. فاطمیان، همان شیعیان هفت امامی‌اند که در طول تاریخ به نام‌های قرامطه، نُصیریه، علویه و اسماعیلیه نیز نامیده شده‌اند. سوم- محافل میلاد در پرتو فقه حنفی می‌دانیم که احکام شرعی به طور کلی به گونه‌های: فرض، واجب، سنت، مستحب، مباح، مکروه و حرام برشمرده شده‌اند. حالا وقتی حکم برگزاری محافل میلادیه را در پرتو موازین فقه اسلامی به ویژه فقه حنفی بر می‌سنجیم، در تحت کدام یک از این مقوله‌های فقهی شامل می‌شود؟ اینک با تعریفی که از این مقوله‌های فقهی ارائه شده به بررسی این امر پرداخته می‌شود: 1. برگزاری محفل میلاد النبی صلی الله علیه وسلم، در تحت مقولۀ فرض داخل نمی‌شود؛ چون «فرض آن است که به دلیل قطعیِ بدون شبهه ثابت شده باشد» [اصول‌الشاشی: ص397 و فقه الاسلامی: ج1، ص49]. اما انجام این عمل هیچ دلیل قطعی شرعی ندارد تا فرض دانسته شود. 2. برگزاری محافل میلاد النبی صلی الله علیه وسلم، در مقولۀ واجب داخل شده نمی‌تواند؛ چون به اساس دیدگاه فقهاء «واجب آن عملی است که به نصی ثابت شده باشد که فقط احتمال شبهه در آن باشد» [اصول‌الشاشی: ص379 و فقه الاسلامی: ج1، ص49]. از آنجا که برای برگزاری محافل میلاد النبی صلی الله علیه وسلم هیچ دلیلی قطعی از کتاب و سنت وجود ندارد، لذا واجب هم دانسته نمی‌شود. 3. برگزاری محافل میلاد در تحت مقولۀ سنّت هم شامل شده نمی‌تواند؛ زیرا سنت در اصطلاح فقهاء، عملی است که رسول خدا صلی الله علیه وسلم یا صحابه رضی الله عنهم، آن را انجام داده باشند یا توصیه نموده باشند» [اصول‌الشاشی: ص379 و فقه الاسلامی: ج1، ص50]. ولی وقتی نصوص شرعی را جویا می‌شویم، نه پیامبر اسلام و نه هم صحابه، حتی یک بار هم این کار را انجام نداده‌اند و بدان توصیه نکرده‌اند. 4. برگزاری محافل میلاد، در تحت مقولۀ مستحب هم داخل نمی‌شود؛ زیرا فقها و اصولیون در تعریف مستحب، گفته‌اند که «مستحب عملی است که آن را سلف امت از صحابه و تابعین و تبع تابعین و امامان اهل سنت دوست داشته باشند» [اصول‌الشاشی: ص379 و فقه الاسلامی: ج1، ص50]. وقتی جست‌وجو می‌کنیم در می‌یابیم که هیچ کدام از تابعین و اتباع تابعین به شمول امامان اربعه و معاصران شان، محفل میلادیه برگزار نکرده‌اند. اگر این بزرگوراران این کار را دوست می‌داشتند باید انجام می‌دادند و بدان توصیه می‌کردند. لازم به یادآوری است که تأیید میلادیه از جانب برخی از متأخران علماء، دلیل استحباب آن شده نمی‌تواند؛ زیرا مستحب، دوست‌داشتۀ پیشینیان (صحابه، تابعین، اتباع تابعین و امامان صدر اول) است؛ نه دوست داشتۀ متأخران. علاوه بر این، متأخرانی که این عمل را تأیید کرده باشند، هیچ کدام اهل اجتهاد نیز نبوده‌اند تا سخن شان برای مردم امروزی دلیل شده بتواند.

*حکم محافل میلاد النبی صلی الله علیه و سلم در پرتو فقه حنفی* * ​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​

📖ترجمه و تفسیرقرآن کریم سورة النساء از آیه 11- 14 موضوع : تقسیم میراث فهم قرآن رمز زندگی با سعادت است با نشر این درس، در ثواب آن شریک شوید 🎙️مولانا عبــــــدالبر عائذ

درس۱۰ ۱۴مازالَ بِصِفاتِهِ قديماً قَبلَ خَلقِهِ لَم يَزدَد بـِكَونِهِم شَيئاً لَم يَكُن قَبلَهُم مِن صِفاتِهِ پیش ازآفریدن مخلوقات همیشه باصفاتش موجود بودوبعدازآفريدن مخلوقات صفت دیگری برصفاتش اضافه نشد ۱۵وكماكان بِصِفاتِهِ أَزَلِيًّاكَذلِكَ لايَزالُ عَلَيها أبَدِيًّا چنانچه باصفاتش ازلی ست همچنان باصفاتش ابدیست ۱۶ليسَ مُنذُ خَلَقَ الخَلقَ استَفادَاسمَ الخالِقِ ولا بـِإِحداثِهِ البَرِيَّةَ استَفادَ اسمَ الباري نه ازآن هنگام که مخلوقات راآفرید‌اسم خالق را یافت ونه ازآن هنگام که جهانیان راازعدم به وجودآورداسم باری رایافت ۱۷له مَعنى الرُّبوبـِيَّةِ ولا مَربوبٌ ومَعنى الخالِقِيَّةِ ولا مَخلوقٌ متّصف به صفت پرودگاری بوددرحالی که هنوز هیچ پرورده ای وجودنداشت وموصوف به صفت آفریدگاری بوددرحالی که هنوزهیچ آفریده ای وجودنداشت ۱۸وكما أنَّهُ مُحيِـي المَوتٰى بَعدَماأَحياهُم استَحَقَّ هَذاالاسْمَ قَبلَ إِحيائِهِم كَذلِكَ استَحَقَّ اسمَ الخالِقِ قَبلَ إِنشائِهِم چنانکه او سزاوار اسم محیی الموتی بعداز زنده ساختن ایشانست همچنان سزاواراین اسم قبل از زنده گردانیدن آنانست به همین گونه سزاوار اسم خالق پیش از آفریدن ایشان می باشد