فلات ایران

پانزده سال تمام، باستان‌شناس فرانسوی فرانسوا دسه در جستجوی رمزی بود که هزاران سال پژوهشگران را به زانو درآورده بود: خط عیلامی خطی. خطی باستانی، زاده‌ی بیش از چهار هزار سال پیش در جنوب ایران، در دل تمدن عیلام؛ همسایه و رقیب دیرینه‌ی بین‌النهرین. این خط که تنها از شصت نشانه تشکیل می‌شود، بر روی لوح‌ها، گلدان‌ها و سفالینه‌هایی پراکنده باقی مانده بود. تعداد اندک متون و نشانه‌های ناشناخته باعث شده بود که همه آن را «غیرقابل رمزگشایی» بدانند. اما دسه تصمیم گرفت ماجراجویی خود را آغاز کند. او ردّ پژوهش‌های پیشگامانه‌ی خاورشناس آلمانی، فردیناند بورک، را گرفت و با شور و پشتکار سال‌ها میان انبارهای موزه لوور و دشت‌ها و کوهپایه‌های ایران سرگردان شد. سرانجام، کشف چند گلدان نقره‌ای منقوش در یک مجموعه‌ی خصوصی، کلید گشودن این معمای کهن را به دستش داد. یک شامپولیون مدرن از همان‌جا پرسش‌های تازه‌ای سربرآوردند: چگونه شناخت ما از خط میخی بین‌النهرین – که در قرن نوزدهم رمزگشایی شد – می‌تواند در خواندن خطی چنین متفاوت کمک کند؟ آیا عیلامی خطی می‌تواند نخستین نظام نوشتاری کاملاً آوایی جهان باشد، متفاوت از هیروگلیف‌ها و خط میخی که بخشی از آن‌ها همچنان تصویری و واژه‌نگار است؟ فیلمی که به دنبال این پژوهش ساخته شده، ما را با دسه همراه می‌کند: سفری هیجان‌انگیز میان زبان‌شناسی و باستان‌شناسی، شبیه یک بازی معما که ما را تا سرچشمه‌های خودِ نوشتار و زبان می‌برد. این داستان، نه تنها ثمره‌ی پانزده سال تحقیق، که حاصل یک عمر زندگی است. ‏ https://www.arte.tv/fr/videos/109776-000-A/a-la-recherche-de-l-ecriture-oubliee/ @IranianPlateau