فلسفه در خیابان

از شش روز پیش یک دوره تفکر انتقادی را در اینستاگرام آغاز کرده‌ایم. اگر خواستید دنبال کنید: https://www.instagram.com/reel/DTD1MUaAY3W/?igsh=MTV6ZXVyNmE2eWFiMA==

اگر می‌خواید بدونید ما چه رویکردی در کارگاه فلسفه در خیابان داریم، این فایل رو بشنوید.

. . راستش را بخواهید، تا پیش از شرکت در کارگاه رمان‌خوانی علی شاهی، رمان‌خوان به‌معنای دقیق کلمه نبودم. البته می‌خواندم؛ اما حالا می‌فهمم که خواندنم بیشتر نوعی عبور بود تا مکث، نوعی مصرف معنا بود نه سکونت در آن. از «عمیق خواندن» چیزی می‌دانستم، اما نمی‌دانستم قرار است چگونه جهان مرا، نه فقط در سطح اندیشه، بلکه در بنیان تجربه‌ی زیسته‌ام، دگرگون کند. می‌دانم که ممکن است فکر کنید دارم اغراق می‌کنم. اما اگر راستش را بخواهید، آنچه می‌توانم از تأثیر این کارگاه‌ها بر زندگی، کار، و مهم‌تر از همه بر شیوه‌ی مواجهه‌ام با جهان بگویم، تنها بخش کوچکی از ماجراست؛ آن بخشی که هنوز به کلمه درمی‌آید. بخش بزرگ‌تر، آن‌چه مقاوم به زبان است، به چیزی بازمی‌گردد که شاید بهترین نامش «شکل زندگی» باشد. بگذارید توضیح بدهم. زندگی، بیش از آن‌که مسیری خطی باشد، به هزارتویی می‌ماند که انسان خود آن را ساخته است؛ شبیه همان هزارتوی مینوس که دِدالوسِ نابغه معماری‌اش را برعهده داشت و در نهایت، خود نیز در آن گرفتار شد. زیستنِ معمول، و خواندن در سطح، شبیه پرسه‌زدن در همین هزارتوست: می‌چرخی، پیش می‌روی، تجربه می‌اندوزی، و گاه پس از سال‌ها حس می‌کنی دوباره به همان نقطه‌ای بازگشته‌ای که از آن آغاز کرده بودی—بی‌آن‌که دقیقاً بدانی کجا راه را گم کرده‌ای. اما خواندن در عمق، ماجرا را عوض می‌کند. این نوع خواندن، تلاشی است برای خروج از منطق درونی هزارتو؛ شبیه کاری که ددالوس برای رهایی انجام داد: استفاده از حداکثر امکانات موجود. زبان، تخیل، فلسفه، و آنچه از بیرونِ هزارتو به یاری می‌آید. ددالوس از پرهایی که در همان فضای بسته یافت می‌شد، و از دانشی که فراتر از دیوارها بود، بال ساخت؛ و با آن، ایکاروس را به جایی رساند که بتواند هزارتو را از بالا ببیند. به یک معنا، در کارگاه رمان‌خوانی علی شاهی، ما در موقعیت ایکاروس قرار می‌گیریم: نه برای فرار از زندگی، بلکه برای دیدنش از ارتفاعی دیگر. ارتفاعی که الگوها آشکار می‌شوند، تکرارها خودشان را لو می‌دهند، و آنچه پیش‌تر فقط تجربه می‌شد، حالا فهمیده می‌شود. این دید از بالا، تضمین رهایی نیست—خطر سقوط همیشه هست—اما افقی تازه می‌گشاید: افقِ انتخاب آگاهانه درون هزارتویی که زمانی فقط در آن سرگردان بودیم. شما را دعوت می‌کنم به یک تجربه‌ی جذاب و دگرگون.کننده. علی شاهی، مسخ و‌ کافکا برنده‌‌ترین ترتیب ممکن است. دوست دارم با شما در این کارگاه همراه باشم.

‍ سالها پیش دوستی پرسید که «واقعاً چگونه باید با این هیولای هفت‌سر بی‌شاخ‌ودم که همه جا هم هست مبارزه کنیم؟» پاسخ دادم که یک راه بیشتر ندارد: «سوسک شدن». بله. اشاره‌ام دقیقاً به رمان کوتاه «مسخ»، شاهکار فرانتس کافکا بود. رمان صد صفحه‌ای کوچکی که در این صد سال، بیشتر از تعداد صفحاتش تفسیرهای متفاوت درباره‌اش نوشته‌اند و ادبیات جهان بدون آن، حتماً چیزی کم داشت. اما آیا منی که فکر می‌کنم مؤثرترین راه مبارزه با یک هیولای تمامیت‌خواه، «سوسک شدن» است، در واقع معتقدم که این رمان، گونه‌ای «راهنمای مبارزه» است؟ بسیار کمتر و بسیار بیشتر! بسیار کمتر است چون راه مبارزۀ مؤثر برای حفظ و گسترش زندگی را در لفاف کلمات و تصاویر جذاب و عجیب پیچیده و آن را در عمقی تقریباً دست‌نیافتنی پنهان کرده است. بسیار بیشتر است چون صرفاً به راه‌های مبارزه محدود نمی‌ماند و تا طراحی و ساخت یک نظرگاه جذاب و کارآمد دربارۀ زندگی پیش می‌رود. این رمان کوتاه و به‌ظاهر ساده، همه چیز دارد: تکنیک بسیار بالا و پیچیده، روایت خلاقانه و جذاب، ساختاری بسیار قوی، هول و وحشتی تکان‌دهنده، دیدگاهی عمیق و مؤثر دربارۀ زندگی و لایه‌هایی که می‌توان تا ابد آنها را کاوید و پایین‌تر رفت: رمانی که بهشت و دورخ را هم‌زمان پیش چشمان خواننده آشکار می‌کند و مهم‌تر از اینها: شاید سرنخ‌هایی برای پرسش «چه باید کرد؟»ی که امروز با آن مواجهیم.   این ششمین کارگاه آن‌لاین رمان‌خوانی «کتابخانۀ بابِل» است و نوبتی هم که باشد، نوبت کافکای کبیر است. می‌خواهم در این کارگاه، با «مسخ» دست‌وپنجه نرم کنم و نشان دهم که یک سادگی جذاب در ادبیات می‌تواند تا چه اندازه پیچیده و دست‌نیافتنی باشد. اگر شما هم مثل من از تجربۀ شیرین کارگاه‌های قبلی لذت برده‌اید و چند صباحی در یک اثر بزرگ ادبیات جهان زندگی کرده‌اید، منتظر کارگاهی جذاب‌تر و تکان‌دهنده‌تر باشید: قرار است همراه با یکی از بزرگ‌ترین نویسنده‌های تاریخ بشر در یکی از مهم‌ترین رمان‌هایی که روی این کرۀ خاکی نوشته شده مدتی زندگی کنیم و چیزهای تازه‌ای دربارۀ زندگی و مبارزه یاد بگیریم. اگر دوست داشتید که در این تجربۀ ادبی جذاب شرکت کنید، برای ثبت‌نام به این آدرس در تلگرام پیام دهید: @romaankhaani   منتظرتان هستم.  

این کارگاه شنبه‌ها ساعت ۱۷ تا ۱۸:۳۰ به صورت «آنلاین» در گوگل‌میت برگزار می‌شود.

برای نوجوانان ۱۳ تا ۱۶ سال هم کارگاهی دارم تحت عنوان «فلسفه‌ورزی با انیمیشن». در این کارگاه به کمک ده انیمیشن شناخته شده، تلاش می‌کنیم مهارت فکر کردن بچه‌ها را تقویت کنیم.

از این جمعه کارگاه «حضوری» جدیدی را شروع می‌کنیم با عنوان «فلسفه‌ورزی در سیاست». موضوع جلسات این کارگاه رو در زیر می‌تونید ببینید. اگر در مورد این کارگاه کنجکاوید، به ادمین پیام دهید تا اطلاعات بیشتری در اختیار شما قرار بگیره.

چون ممکنه دوستانی هر روز براشون سوال باشه که ما در کارگاه آنلاین «تبارشناسی ایده‌های زندگی خوب» چه کار خواهیم کرد،استثنائاً فایل پیش زمینه‌ی جلسه اول رو اینجا قرار می‌دم.