دکتری برنامه ریزی درسی

حذف پیش دفاع متمرکز دوره دکتری در دانشگاه آزاد اسلامی | سایت جذب هیات علمی https://heiatelmi.ir/1404/10/%d8%ad%d8%b0%d9%81-%d9%be%db%8c%d8%b4-%d8%af%d9%81%d8%a7%d8%b9-%d9%85%d8%aa%d9%85%d8%b1%da%a9%d8%b2-%d8%af%da%a9%d8%aa%d8%b1%db%8c-%d8%a2%d8%b2%d8%a7%d8%af/

با سلام و احترام دوعنوان کتاب نگارش شده دررشته برنامه‌ ریزی درسی با تخفیف ویژه واگذار می گردد. .علاقمندان و متقاضیان محترم لطفاً جهت کسب اطلاعات بیشتر با شماره همراه 09144174356 پیام ارسال فرمایند .با تشکر

سلام واحترام .برگزاری کلاسهای ویژه  آمادگی آزمون msrt   از روز چهارشنبه. چهار دی ماه بصورت آنلاین  انجام می گردد .جهت ثبت نام  و برخورداری ازتخفیف یلدایی پنجاه درصد در کلاس و رزرو  با شماره همراه 09144174356  لطفا پیام ارسال فرمایید .

🔔 آغاز ثبت‌نام دو آزمون پایانی MSRT سال ۱۴۰۴ (آزمون ۱۹ دی و ۱۷ بهمن) از ۲۵ آذر: 📝 زمان برگزاری آزمون‌ها: 📆 ۱۹ دی ۱۴۰۴ 📆 ۱۷ بهمن۱۴۰۴ 🔵 متقاضیان برای ثبت‌نام آزمون MSRT با مراجعه به آدرس: 🌐 https://msrttest.saorg.ir/login.aspx نسبت به ثبت‌نام خود اقدام نمایند. ❌❌❌ سعی کنید در ساعات ابتدایی قبل از تکمیل ظرفیت حوزه‌های امتحانی ثبت نام نمایید

🔔 آغاز ثبت‌نام دو آزمون پایانی MSRT سال ۱۴۰۴ (آزمون ۱۹ دی و ۱۷ بهمن) از ۲۵ آذر: 📝 زمان برگزاری آزمون‌ها: 📆 ۱۹ دی ۱۴۰۴ 📆 ۱۷ بهمن۱۴۰۴ 🔵 متقاضیان برای ثبت‌نام آزمون MSRT با مراجعه به آدرس: 🌐 https://msrttest.saorg.ir/login.aspx نسبت به ثبت‌نام خود اقدام نمایند. ❌❌❌ سعی کنید در ساعات ابتدایی قبل از تکمیل ظرفیت حوزه‌های امتحانی ثبت نام نمایید (راهنمای کامل ثبت نام آزمون: https://t.me/msrtazmoon/736).

مهلت ثبت‌نام آزمون اختصاصی پذیرش دانشجو معلم سال ۱۴۰۵ تمدید شد 🔹 معاون آزمون‌های سازمان سنجش آموزش کشور از تمدید مهلت ثبت‌نام آزمون اختصاصی پذیرش دانشجو – معلم در دانشگاه‌های فرهنگیان و تربیت ‌دبیر شهید رجائی سال ۱۴۰۵ تا جمعه ۵ دی ماه خبر داد. ▫️ آزمون اختصاصی پذیرش دانشجو - معلم سال ۱۴۰۵ روز پنجشنبه ۱۷ اردیبشهت ماه سال ۱۴۰۵ برگزار می شود.

#### سوال ۵: جنبش بازاندیشی (Reconceptualization) در برنامه درسی را توضیح دهید و نقش ویلیام پینار در آن را بیان کنید. پاسخ کامل: جنبش بازاندیشی از دهه ۱۹۷۰ آغاز شد و میدان برنامه درسی را از تمرکز بر "توسعه" (development) به "درک" (understanding) تغییر داد. این جنبش رویکردهای سنتی (تکنیکی) را نقد کرد و به مسائل سیاسی، فرهنگی، ایدئولوژیک و autobiographical پرداخت. ویلیام پینار رهبر اصلی این جنبش بود و مفاهیمی مانند Currere را معرفی کرد: فرآیند بازاندیشی autobiographical در برنامه درسی (گذشته، حال، آینده و تحلیل تجربیات شخصی). پینار برنامه درسی را به عنوان متن سیاسی و فرهنگی می‌دید و بر عدالت اجتماعی، فمینیسم و پست‌مدرنیسم تأکید داشت. این رویکرد برنامه درسی را از ابزار فنی به ابزار تحول اجتماعی تبدیل کرد. #### سوال ۶: رویکردهای تکنیکی-علمی و غیرتکنیکی را مقایسه کنید و مثال‌هایی از هر کدام بیاورید. پاسخ کامل: - رویکردهای تکنیکی-علمی (سنتی): تمرکز بر کارایی، اهداف رفتاری، ارزیابی عینی. مثال: مدل تایلر، تابا، رویکرد سیستمی (مانند مدل‌های مدیریتی). مزایا: سیستماتیک و قابل اجرا. انتقادها: مکانیکی، نادیده گرفتن قدرت و فرهنگ. - رویکردهای غیرتکنیکی (نوین): تمرکز بر مسائل اجتماعی، ساخت دانش، و بازاندیشی. مثال: رویکرد عملی شواب، زیبایی‌شناختی آیزنر، reconceptualist پینار، و رویکردهای انتقادی (فریره، اپل). مزایا: پویا و عدالت‌محور. انتقادها: کمتر عملی و اجرایی. مقایسه: تکنیکی‌ها خطی و هدف‌محور هستند، غیرتکنیکی‌ها چرخه‌ای، مشورتی و انتقادی. #### سوال ۷: چرا مدل تایلر همچنان در برنامه‌ریزی درسی ایران و جهان تأثیرگذار است، علی‌رغم انتقادهای reconceptualists؟ پاسخ کامل: مدل تایلر به دلیل سادگی، جامعیت و عملی بودن همچنان پایه بسیاری از برنامه‌های درسی ملی است (مانند برنامه‌های درسی ایران که اهداف رفتاری دارند). در ایران، اسناد تحول بنیادین نیز عناصری از آن را دارد. reconceptualists (مانند پینار) آن را ایدئولوژیک و کنترل‌کننده می‌دانند، اما تایلر انعطاف‌پذیری برای منابع محلی قائل بود. تأثیر مداوم به دلیل نیاز نظام‌های آموزشی به ساختار و ارزیابی عینی است. #### سوال ۸: رویکرد ساخت‌گرا (Constructivist) در برنامه درسی را توضیح دهید و ارتباط آن با نظریه‌های ویگوتسکی و پیاژه را بیان کنید. پاسخ کامل: رویکرد ساخت‌گرا معتقد است دانش توسط یادگیرنده ساخته می‌شود، نه منتقل. تمرکز بر یادگیری فعال، پروژه‌محور و اجتماعی. ارتباط: پیاژه (ساخت فردی از طریق تعامل با محیط)، ویگوتسکی (منطقه تقریبی رشد و یادگیری اجتماعی). در برنامه درسی، به جای اهداف ثابت، تجربیات واقعی و حل مسئله اولویت دارد. تفاوت با سنتی: یادگیرنده مرکز است، نه محتوا. #### سوال ۹: نقش فلسفه و ایدئولوژی در برنامه درسی پنهان (Hidden Curriculum) را بر اساس دیدگاه‌های انتقادی توضیح دهید. پاسخ کامل: برنامه درسی پنهان شامل ارزش‌ها، norms و ایدئولوژی‌هایی است که غیررسمی منتقل می‌شوند (مانند ساختار کلاس، روابط قدرت). دیدگاه‌های انتقادی (اپل، giroux، پینار) آن را ابزار بازتولید نابرابری اجتماعی می‌دانند (طبقه، جنسیت، نژاد). فلسفه پراگماتیسم یا ایدئولوژی سرمایه‌داری در آن نهفته است. برای تحول، باید برنامه درسی را deconstruct کرد. #### سوال ۱۰: روندهای نوین برنامه‌ریزی درسی (پس از ۲۰۲۰) را با تمرکز بر فناوری و مهارت‌های قرن ۲۱ توصیف کنید. پاسخ کامل: روندها شامل: ادغام هوش مصنوعی و یادگیری دیجیتال، یادگیری مبتنی بر شایستگی (Competency-Based)، میان‌رشته‌ای، تمرکز بر مهارت‌های قرن ۲۱ (تفکر انتقادی، همکاری، شهروندی دیجیتال)، و رویکردهای فراگیر (عدالت اجتماعی، تنوع فرهنگی). پس از کووید-۱۹، یادگیری هیبریدی و انعطاف‌پذیر افزایش یافت. در ایران، اسناد بالادستی به سمت تلفیق فناوری و ارزش‌های اسلامی حرکت کرده‌اند. این سوالات برای تمرین آزمون جامع مناسب هستند. برای آمادگی بیشتر، کتاب‌های میلر، مهرمحمدی و اورنشتاین-هانکینز را مطالعه کنید. موفقیت!

### سوالات آزمون جامع دکتری برنامه‌ریزی درسی (بخش نظریه‌های برنامه درسی) برای آزمون جامع دکتری برنامه‌ریزی درسی، سوالات معمولاً تشریحی و تحلیلی هستند و بر پایه منابع کلیدی مانند کتاب‌های رالف تایلر (Basic Principles of Curriculum and Instruction)، هیلدا تابا (Curriculum Development: Theory and Practice)، جوزف شواب، الیوت آیزنر، ویلیام پینار، و کتاب‌های ایرانی مانند نظریه‌های برنامه درسی جی.پی. میلر (ترجمه مهرمحمدی) و فرهنگ‌های برنامه درسی طراحی می‌شوند. در ادامه، ۱۰ سوال نمونه تنظیم کرده‌ام که پوشش‌دهنده نظریه‌های قدیمی (تکنیکی-علمی) و جدید (غیرتکنیکی، reconceptualist) است. هر سوال همراه با پاسخ کامل و دقیق ارائه شده است. #### سوال ۱: مدل تایلر را به طور کامل توصیف کنید و چهار اصل اساسی آن را توضیح دهید. چرا این مدل به عنوان "مدل منطقی-عقلانی" شناخته می‌شود؟ پاسخ کامل: مدل رالف تایلر (۱۹۴۹) یکی از کلاسیک‌ترین مدل‌های برنامه‌ریزی درسی است و پایه بسیاری از رویکردهای سنتی محسوب می‌شود. این مدل خطی و هدف‌محور است و بر چهار سوال اصلی استوار است که به چهار اصل تبدیل شده‌اند: ۱. تعیین اهداف آموزشی: اهداف از سه منبع (نیازهای یادگیرنده، نیازهای جامعه، و محتوای رشته‌ای) استخراج می‌شوند. اهداف باید رفتاری، قابل مشاهده و measurable باشند. ۲. انتخاب تجربیات یادگیری: تجربیاتی که به دستیابی به اهداف کمک کنند، انتخاب می‌شوند. ۳. سازماندهی تجربیات یادگیری: تجربیات به ترتیب منطقی (پیوستگی، توالی، یکپارچگی) سازماندهی می‌شوند. ۴. ارزشیابی برنامه: بررسی اینکه آیا اهداف محقق شده‌اند یا نه، از طریق ابزارهای عینی. این مدل "منطقی-عقلانی" (Rational-Linear) نامیده می‌شود زیرا فرآیند را به صورت سیستماتیک، گام‌به‌گام و مبتنی بر منطق علمی پیش می‌برد، مانند یک فرآیند مهندسی. انتقادها: بیش از حد مکانیکی، نادیده گرفتن عوامل پویا مانند فرهنگ و قدرت، و تمرکز بیش از حد بر اهداف از پیش تعیین‌شده. #### سوال ۲: تفاوت مدل تابا با مدل تایلر چیست؟ چرا مدل تابا را "رویکرد از پایین به بالا" (Grass-Roots) می‌نامند؟ پاسخ کامل: هیلدا تابا (۱۹۶۲) مدل خود را بر پایه مدل تایلر بنا کرد اما آن را بهبود بخشید و هفت گام پیشنهاد داد: ۱. تشخیص نیازهای یادگیرندگان (گام اضافی نسبت به تایلر). ۲. تدوین اهداف. ۳. انتخاب محتوا. ۴. سازماندهی محتوا. ۵. انتخاب تجربیات یادگیری. ۶. سازماندهی تجربیات. ۷. ارزشیابی. تفاوت اصلی: تابا فرآیند را inductive (از پایین به بالا) می‌داند، یعنی از معلمان و نیازهای محلی شروع می‌شود، در حالی که تایلر deductive (از بالا به پایین) است و اهداف را ابتدا تعیین می‌کند. مدل تابا "Grass-Roots" نامیده می‌شود زیرا تأکید بر مشارکت معلمان در سطح کلاس و مدرسه دارد، نه کارشناسان مرکزی، و فرآیند را دموکراتیک‌تر می‌کند. #### سوال ۳: رویکرد عملی (Practical) جوزف شواب را توضیح دهید و چهار عنصر مشترک برنامه درسی را توصیف کنید. چرا شواب میدان برنامه درسی را "مریض" (Moribund) اعلام کرد؟ پاسخ کامل: جوزف شواب (۱۹۶۹) رویکرد "عملی" را در مقابل رویکردهای نظری-علمی پیشنهاد داد. او معتقد بود برنامه درسی نباید فقط بر اهداف و ارزیابی تمرکز کند، بلکه باید deliberative (مشورتی) باشد. چهار عنصر مشترک برنامه درسی عبارتند از: ۱. معلم (Teacher). ۲. یادگیرنده (Learner). ۳. محتوای رشته‌ای (Subject Matter). ۴. محیط (Milieu). این عناصر باید در تعادل و مشورت مداوم باشند. شواب میدان برنامه درسی را "moribund" (در حال مرگ) اعلام کرد زیرا بیش از حد به رویکردهای فنی-علمی (مانند تایلر) وابسته شده و عوامل پویا، عملی و اجتماعی را نادیده گرفته بود، که منجر به برنامه‌های درسی خشک و غیرانعطاف‌پذیر شده بود. #### سوال ۴: رویکرد زیبایی‌شناختی (Connoisseurship) الیوت آیزنر را توصیف کنید و تفاوت آن با مدل‌های هدف‌محور را توضیح دهید. پاسخ کامل: الیوت آیزنر رویکرد هنری و زیبایی‌شناختی به برنامه درسی پیشنهاد داد. او برنامه درسی را مانند یک اثر هنری می‌دید و دو نقش برای متخصص برنامه درسی قائل بود: - Connoisseur (خبره): درک عمیق و کیفی از تجربیات آموزشی. - Critic (نقاد): توصیف و تفسیر این تجربیات برای دیگران. آیزنر بر "ارزشیابی آموزشی" (Educational Criticism) تأکید داشت، نه ارزیابی عینی. تفاوت با مدل‌های هدف‌محور (مانند تایلر): در مدل‌های سنتی، اهداف از پیش تعیین و قابل اندازه‌گیری هستند، اما آیزنر اهداف را پنهان و ضمنی می‌داند و بر تجربیات کیفی، خلاقیت و بیان هنری تمرکز دارد. انتقاد به مدل‌های سنتی: نادیده گرفتن جنبه‌های عاطفی و زیبایی‌شناختی آموزش.

نظریه‌ها و رویکردهای طراحی برنامه درسی (قدیمی و جدید) در رشته دکتری برنامه‌ریزی درسی، مطالعه نظریه‌ها و رویکردهای طراحی برنامه درسی یکی از پایه‌های اصلی است. این رویکردها را می‌توان به دو دسته کلی تکنیکی-علمی (سنتی یا قدیمی) و غیرتکنیکی-غیرعلمی (نوین یا معاصر) تقسیم کرد. رویکردهای قدیمی بیشتر بر ساختار، اهداف از پیش تعیین‌شده و انتقال دانش تمرکز دارند، در حالی که رویکردهای جدید بر ساخت دانش توسط یادگیرنده، تجربیات واقعی و مسائل اجتماعی تأکید می‌کنند. رویکردهای قدیمی (تکنیکی-علمی یا سنتی) این رویکردها ریشه در اوایل قرن ۲۰ دارند و بر برنامه‌ریزی سیستماتیک، اهداف رفتاری و ارزیابی عینی تمرکز دارند. - مدل تایلر (Ralph Tyler, 1949): یکی از کلاسیک‌ترین مدل‌ها. شامل چهار مرحله اصلی: 1. تعیین اهداف آموزشی (بر اساس نیازهای یادگیرنده، جامعه و محتوا). 2. انتخاب تجربیات یادگیری. 3. سازماندهی تجربیات. 4. ارزشیابی برنامه. این مدل خطی و هدف‌محور است و هنوز پایه بسیاری از برنامه‌های درسی است. - رویکرد موضوع‌محور (Subject-Centered): تمرکز بر رشته‌های تحصیلی سنتی (مانند ریاضی، علوم، ادبیات). قدیمی‌ترین شکل سازماندهی برنامه درسی، با تأکید بر تسلط بر محتوای دانش. - رویکرد رفتاری (Behavioral): بر اساس رفتارگرایی (اسکینر، پاولوف). اهداف به صورت رفتاری قابل مشاهده تعریف می‌شوند. - رویکرد مدیریتی و سیستمی (Managerial & Systems): برنامه درسی به عنوان یک سیستم مدیریت‌شده دیده می‌شود، با تأکید بر کارایی و کنترل. - رویکرد دیسیپلینی (Discipline-Based): بر ساختار دانش رشته‌های علمی تمرکز دارد (مانند نظریه برونر در دهه ۱۹۶۰). این رویکردها انتقادهایی مانند محدود کردن خلاقیت و تمرکز بیش از حد بر اهداف از پیش تعیین‌شده دارند. رویکردهای جدید (غیرتکنیکی-غیرعلمی یا نوین) این رویکردها از دهه ۱۹۷۰ به بعد توسعه یافته‌اند و بر پارادایم‌های پست‌مدرن، ساخت‌گرایی و مسائل اجتماعی تأکید دارند. - رویکرد ساخت‌گرا (Constructivist): یادگیرنده دانش را خود می‌سازد (بر اساس نظریه‌های پیاژه، ویگوتسکی). تمرکز بر تجربیات واقعی، حل مسئله و یادگیری فعال. در طراحی برنامه درسی، فعالیت‌های پروژه‌محور و همکاری گروهی اولویت دارد. - رویکرد انسان‌گرا (Humanistic): تأکید بر رشد شخصی، علایق یادگیرنده و توسعه عاطفی (مانند نظریه‌های راجرز). - رویکرد مسئله‌محور یا مشکل‌محور (Problem-Centered): برنامه درسی حول مسائل واقعی جهان سازماندهی می‌شود، نه موضوعات سنتی. - رویکرد پست‌مدرن و نقادانه (Postmodern & Critical): تمرکز بر مسائل اجتماعی، عدالت، فرهنگ و قدرت (مانند نظریه‌های فریره یا پینار). برنامه درسی به عنوان ابزار تحول اجتماعی دیده می‌شود. - رویکرد میان‌رشته‌ای و تلفیقی (Interdisciplinary & Integrated): ترکیب رشته‌ها برای حل مسائل پیچیده واقعی. - رویکرد مبتنی بر شایستگی (Competency-Based): تمرکز بر مهارت‌های عملی و شایستگی‌های شغلی، نه فقط دانش نظری. روندهای اخیر در برنامه‌ریزی درسی (سطح دکتری و جهانی) در سال‌های اخیر (به ویژه پس از ۲۰۲۰)، روندها به سمت موارد زیر حرکت کرده‌اند: - ادغام فناوری و یادگیری دیجیتال: استفاده از ICT، یادگیری آنلاین و هوش مصنوعی در طراحی برنامه. - یادگیری مبتنی بر مهارت‌های قرن ۲۱: تأکید بر تفکر انتقادی، حل مسئله، همکاری و شهروندی جهانی. - رویکردهای فراگیر و فرهنگی: توجه به تنوع فرهنگی، عدالت اجتماعی و برنامه درسی پست‌مدرن. - یادگیری مبتنی بر پروژه و واقعی (Project-Based & Authentic Learning). - ارزشیابی مداوم و انعطاف‌پذیر: به جای آزمون‌های سنتی، تمرکز بر ارزیابی عملکرد واقعی. در ایران، برنامه‌های دکتری برنامه‌ریزی درسی (مانند دانشگاه‌های تبریز، خوارزمی و اصفهان) بر مبانی فلسفی اسلامی، نظریه‌های تطبیقی و مسائل بومی تمرکز دارند، اما رویکردهای جهانی مانند ساخت‌گرایی و میان‌رشته‌ای نیز وارد شده‌اند. این رویکردها اغلب به صورت تلفیقی استفاده می‌شوند تا برنامه درسی پویا و مرتبط با نیازهای جامعه باشد. برای مطالعه عمیق‌تر در سطح دکتری، منابع کلیدی شامل کتاب‌های تایلر، اورنشتاین و هانکینز، و مقالات ایرانی در مجلاتی مانند "نظریه و عمل در برنامه درسی" توصیه می‌شود.

12مین کنفرانس بین المللی مدیریت، اقتصاد و حسابداری www.imsym.ir

Video from رسولی