لیبره‌آفیسِ فارسی

نسخه جدید ODF Toolkit 0.12.0 منتشر شد همان طور که می‌دانید، لیبره آفیس از قالب ODF‌ (قالب باز مستندات) به صورت بومی بهره می‌گیرد که برای نرم‌افزارهای مختلف زیرقالب‌های متفاوتی دارد: odt برای متن، ods برای صفحه گسترده، odp برای ارائه و ... جزئیات مشخصه ODF به صورت باز در اختیار همگان قرار دارد، و با لیبره‌آفیس می‌توان این مستندات را ایجاد و ویرایش کرد و در اختیار دیگران قرار داد. اما برای ایجاد، تغییر و پردازش پرونده‌های ODF حتی نیاز به لیبره آفیس هم ندارید! این مستندات حتی با آفیس مایکروسافت هم قابل استفاده هستند، اما اگر به نرم‌افزار آزاد علاقه‌مند هستید، کتابخانه‌های مناسبی برای این کار وجود دارد که نرم‌افزار آزاد هستند. به عنوان مثال، ODF Toolkit یکی از این کتابخانه‌ها است که به زبان جاوا نوشته شده است. در نسخه جدید این کتابخانه، اشکالات بسیاری رفع شده و نرم‌افزار در زمینه قابلیت اعتماد و امنیت بهبود یافته است. برای توضیحات بیشتر، به این سایت مراجعه کنید: https://odftoolkit.org/ @libreoffice_ir

🏴 تسلیت به مردم ایران 🏴 خبر بسیار دردناک است: بیش از ۸۰ نفر شهید و بیش از ۲۰۰ نفر زخمی از مردم کشورمان در حمله تروریستی در کرمان. این مصیبت را به مردم ایران و به‌ویژه خانواده‌های عزیزان از دست رفته تسلیت می‌گویم. @libreoffice_ir

تنظیم طول و عرض در صفحه‌گستردهٔ لیبره‌آفیس هر ستون/ردیف طول و عرض مشخصی دارد، اما اگر داده‌هایی که وارد سلول می‌کنید به جایی بیشتر از فضای پیش‌فرض نیاز داشتند چی؟ راه ساده‌ای دارد. (عکس‌ها را در بخش نظرات گذاشته‌ایم.) نشان‌گر ماوس را درست در حاشیهٔ هر ستون یا هر ردیف ببرید و زمانی که شکل آن به یک پیکان دوجهته تبدیل شد، ۲ بار کلیک کنید. با این کار طول یا عرض هر ستون/ردیف متناسب با داده‌ای که در آن هست بیشتر خواهد شد. راه دیگر این است که روی ستون یا ردیف مدنظرتان راست‌کلیک کنید و گزینهٔ Optimal Width یا Optimal Height را انتخاب کنید و بعد هم اندازهٔ دلخواهتان را وارد کنید. @libreoffice_ir

بالاخره راست یا چپ؟ هر واژه‌پرداز درست‌درمانی در رابط کاربری‌اش دکمه‌هایی برای تغییر جهت پاراگراف دارد. واژه‌پرداز لیبره‌آفیس نیز از این قاعده مستثنی نیست و کاربر می‌تواند بسته به زبان سندش جهت پاراگراف‌ها را از راست به چپ (RTL) یا از چپ به راست (LTR) کند. اما اگر در یک متن فارسی و درست وسط یک پاراگراف لازم شد متنی انگلیسی را بنویسید که در انتهای آن هم علائم سجاوندی (مثل نقطه یا علامت سؤال) بود چی؟ واضح است که در این صورت آن علائم در سمت صحیحشان قرار نمی‌گیرند. چه باید کرد؟ آیا می‌توان وسط متن کاری کرد که سمت و سوی آن در همان جهتی باشد که لازم است؟ در استاندارد یونیکد مجموعه‌نویسه‌هایی تدوین شده است که گرچه در سند دیده نمی‌شوند، اما متن را اصطلاحاً دوسویه (دوجهته) می‌کنند. حالا چطوری با یک صفحه‌کلید استاندارد درجشان کنیم؟ یک مثال می‌زنیم: در یک متن فارسی قبل از کلمهٔ انگلیسیِ مدنظرتان ALT سمت راست را همراه با ] بگیرید. حالا کلمهٔ انگلیسی‌تان را بنویسید و بعد ALT سمت راست را همراه با حرف ج بگیرید و ادامهٔ متن فارسی‌تان را بنویسید. اگر متن شما انگلیسی بود و خواستید وسطش فارسی بنویسید، ابتدا ALT سمت راست را همراه با [ بگیرید. بعد کلمهٔ فارسی‌تان را بنویسید و در نهایت هم ALT سمت راست را همراه با حرف ج بگیرید و ادامهٔ متن انگلیسی‌تان را بنویسید. @libreoffice_ir

املا و دستور زبان لیبره‌آفیس برای بررسی املا و دستور زبان کلمات از فرهنگِ‌لغت‌های چندزبانه پشتیبانی می‌کند و فارسی نیز یکی از آن‌هاست. با این حال فرهنگ‌لغتِ فارسی بسیار فقیر است و فعلاً کارایی ناچیزی دارد، بنابراین در این آموزش فرض را بر این گذاشته‌ایم که شما قصد دارید از این قابلیت در اسناد انگلیسی‌زبان بهره ببرید. برای فعال کردن غلط‌یاب املایی و دستور زبانی دو راه وجود دارد: ۱. روش دستی ۲. روش خودکار، یعنی هم‌زمان با تایپ کردن شما. عکس‌های روش دوم در بخش نظرات گذاشته شده‌اند. برای روش دوم به مسیر زیر بروید: Tools → Options → Language Settings → Language بعد در همان مسیر به Writing Aids بروید و گزینه‌های Check spelling as you type و Check grammar as you type را تیک بزنید. و بعد باز در همان مسیر به English Sentence Checking بروید و گزینه‌های زیر Grammar Checking و Punctuation را تیک بزنید. تمام شد. واژه‌پرداز لیبره‌آفیس از حالا به‌طور خودکار و هم‌زمان با تایپ کردن شما یک خط منحنی قرمز رنگ زیر کلمهٔ نادرست می‌کشد و زیر کلماتی را هم که خطاهای دستور زبانی دارند یک خط منحنی آبی‌رنگ می‌کشد. @libreoffice_ir

ته‌نقش ته‌نقش زدن (Watermark) روشی برای درج هرگونه گرافیک یا متن در پس‌زمینهٔ تمام صفحات یک سند است تا اطمینان حاصل شود که آن سند کپی یا پخشِ عمومی نشده است. به‌بیان دیگر ته‌نقش روشی برای شناسایی اسنادِ اصل از اسنادِ کپی‌شده یا تکثیرشده است. برای ته‌نقش زدن اسناد می‌توان از کلماتی مانند «پیش‌نویس» یا «کپی نکنید» یا «محرمانه» به عنوان پس‌زمینه‌ای شفاف برای همهٔ صفحات یک سند استفاده کرد. راه‌های مختلفی برای انجام آن وجود دارد، اما دو روش زیر به‌نظر من ساده‌ترینشان هستند: ۱. استفاده از متن به‌عنوان پس‌زمینه؛ ۲. استفاده از تصویر به‌عنوان پس‌زمینه در روش اول به مسیر زیر بروید: Font → Watermark بعد در پنجرهٔ ته‌نقش متن دلخواهتان را بنویسید و فونت، رنگ متن، میزان شفافیت متن و زاویهٔ قرار گرفتنش روی کاغذ را تنظیم کنید. در روش دوم به مسیر زیر بروید: Format → Page Area → Bitmap → Add/Import button عکس دلخواهتان را انتخاب کنید و نامی به آن بدهید. حالا باید موقعیت قرار گرفتنش در سند را تنظیم کنید. برای این کار از گزینه‌های Style گزینهٔ Custom Positioning/Size و سپس Center را انتخاب کنید. در نهایت هم در برگهٔ Transparency و انتخاب گزینهٔ Transparency Mode میزان شفافیت تصویرتان را روی ۵۰ درصد بگذارید. عکس‌های هر دو روش را در بخش نظرات ملاحظه بفرمایید. @libreoffice_ir

ته‌نقش ته‌نقش زدن (Watermark) روشی برای درج هرگونه گرافیک یا متن در پس‌زمینهٔ تمام صفحات یک سند است تا اطمینان حاصل شود که آن سند کپی یا پخشِ عمومی نشده است. به‌بیان دیگر ته‌نقش روشی برای شناسایی اسنادِ اصل از اسنادِ کپی‌شده یا تکثیرشده است. برای ته‌نقش زدن اسناد می‌توان از کلماتی مانند «پیش‌نویس» یا «کپی نکنید» یا «محرمانه» به عنوان پس‌زمینه‌ای شفاف برای همهٔ صفحات یک سند استفاده کرد. راه‌های مختلفی برای انجام آن وجود دارد، اما دو روش زیر به‌نظر من ساده‌ترینشان هستند: ۱. استفاده از متن به‌عنوان پس‌زمینه؛ ۲. استفاده از تصویر به‌عنوان پس‌زمینه در روش اول به مسیر زیر بروید: Font → Watermark بعد در پنجرهٔ ته‌نقش متن دلخواهتان را بنویسید و فونت، رنگ متن، میزان شفافیت متن و زاویهٔ قرار گرفتنش روی کاغذ را تنظیم کنید. در روش دوم به مسیر زیر بروید: Format → Page Area → Bitmap → Add/Import button عکس دلخواهتان را انتخاب کنید و نامی به آن بدهید. حالا باید موقعیت قرار گرفتنش در سند را تنظیم کنید. برای این کار از گزینه‌های Style گزینهٔ Custom Positioning/Size و سپس Center را انتخاب کنید. در نهایت هم در برگهٔ Transparency و انتخاب گزینهٔ Transparency Mode میزان شفافیت تصویرتان را روی ۵۰ درصد بگذارید. عکس‌های هر دو روش را در بخش نظرات ملاحظه بفرمایید. @libreoffice_ir

بیشینه‌ها (حداکثرها) در صفحه‌گسترده یکی از جنبه‌های ضروری هر برنامهٔ صفحه‌گسترده‌ای ظرفیت آن برنامه در مدیریت داده‌هاست. صفحه‌گستردهٔ لیبره‌آفیس نیز از این قاعده مستثنی نیست و در تعداد ردیف‌ها، ستون‌ها و سلول‌هایی که می‌تواند مدیریت کند محدودیت‌هایی دارد. در این یادداشت فرض را بر این گذاشته‌ایم که شما از نسخهٔ ۷.۳ به بعد لیبره‌آفیس استفاده می‌کنید. ▪️بیشینهٔ تعداد ستون‌ها در هر هر کاربرگ ۱۶٫۳۸۴ ستون یعنی از ستون A تا ستون XFD ▪️بیشینهٔ تعداد ردیف‌ها در هر کاربرگ ۱٫۰۴۸٫۵۷۶ ردیف یعنی ۲ به توان ۲۰ ردیف ▪️بیشینهٔ تعداد سلول‌ها در هر کاربرگ ۱٫۰۷۳٫۷۴۱٫۸۲۴ سلول یعنی ۲ به توان ۳۰ سلول که تقریباً بیش از یک میلیارد است ▪️بیشینهٔ تعداد نویسه‌ها در هر یک سلول ۲٫۱۴۷٫۴۸۳٫۶۴۸ نویسه یعنی تقریباً ۲ به توان ۳۱ که تقریباً ۷۰ میلیون نویسه است ▪️بیشینهٔ تعداد کاربرگ‌ها در یک صفحه‌گسترده ۱۰,۰۰۰ کاربرگ ▪️بیشینهٔ تعداد نویسه‌ها در خروجی یک تابع ۲ به توان ۲۸ نویسه ▪️بیشینهٔ تعداد توکن‌های فرمول‌ها ۸٫۱۹۲ توکن. اگرچه صفحه‌گستردهٔ لیبره‌آفیس فضای کاری گسترده‌ای را فراهم می‌کند، اما ضروری است که شما هم هنگام کار با کاربرگ‌ها یا فایل‌های صفحه‌گستردهٔ بزرگ، قدرت پردازش سیستم و میزان حافظهٔ آن را در نظر داشته باشید. اگر سیستم شما خیلی قدرتمند نیست، برای پیشگیری از کند شدن کار در صفحه‌گسترده لازم است که فرمول‌های خود را بهینه کنید، از تکنیک‌های تلفیق داده‌ها استفاده کنید یا داده‌های خود را در چندین صفحه تقسیم کنید و خلاصه اینکه اعداد و ارقام بزرگی که در بالا آوردیم، به این معنی نیست که بار بیش از حدی بر شانه‌های لیبره‌آفیس بگذارید. @libreoffice_ir

متن‌های آماده یکی از قابلیت‌های واقعاً مفید واژه‌پرداز لیبره‌آفیس قابلیت درج متن‌های از پیش آماده است. یعنی چی؟ فرض کنید شما اَسنادی را آماده می‌کنید که قسمت‌های خاصی از آن در همهٔ سندها ثابت است و تغییر نمی‌کنند، مثلاً مقدمهٔ سند، امضا و تاریخ سند و.. . حالا باید چی کار کنیم؟ ابتدا متن خود را بنویسید. حتی می‌توانید از فیلدها هم استفاده کنید. بعد با CTRL+A کل متن را انتخاب کنید. حالا CTRL+F3 را بزنید تا پنجرهٔ AutoTrxt باز شود. حالا روی My AutoText کلیک کنید و بعد روی دکمهٔ AutoText کلیک کنید و گزینهٔ New را انتخاب کنید. تمام شد. از این پس دو سه حرف اول از آن متنِ آماده را که تایپ کنید، خودِ لیبره‌آفیس یک کادر کوچک باز می‌کند و پیشنهاد درج آن متن را می‌دهد. شما فقط کافی است کلید Enter را بزنید تا در سند درج شود. متنِ آماده حتی می‌تواند بیش از یک صفحه باشد. شما یک بار از این قابلیت استفاده کنید، اگر لذتش زیر زبانتان نرفت. @libreoffice_ir

متن‌های آماده یکی از قابلیت‌های واقعاً مفید واژه‌پرداز لیبره‌آفیس قابلیت درج متن‌های از پیش آماده است. یعنی چی؟ فرض کنید شما اَسنادی را آماده می‌کنید که قسمت‌های خاصی از آن در همهٔ سندها ثابت است و تغییر نمی‌کنند، مثلاً مقدمهٔ سند، امضا و تاریخ سند و.. . حالا باید چی کار کنیم؟ ابتدا متن خود را بنویسید. حتی می‌توانید از فیلدها هم استفاده کنید. بعد با CTRL+A کل متن را انتخاب کنید. حالا CTRL+F3 را بزنید تا پنجرهٔ AutoTrxt باز شود. حالا روی My AutoText کلیک کنید و بعد روی دکمهٔ AutoText کلیک کنید و گزینهٔ New را انتخاب کنید. تمام شد. از این پس دو سه حرف اول از آن متنِ آماده را که تایپ کنید، خودِ لیبره‌آفیس یک کادر کوچک باز می‌کند و پیشنهاد درج آن متن را می‌دهد. شما فقط کافی است کلید Enter را بزنید تا در سند درج شود. متنِ آماده حتی می‌تواند بیش از یک صفحه باشد. شما یک بار از این قابلیت استفاده کنید، اگر لذتش زیر زبانتان نرفت. @libreoffice_ir

شماره‌گذاری خطوط کتاب‌های مرجع هر یک خطشان هم مهم هستند و گاهی لازم می‌شود در ارجاع دادن به یک منبع حتی شمارهٔ خط آن صفحه را هم ذکر کرد. اما چطور می‌شود شمارهٔ خطوط را کنار سطرها نمایش داد؟ خیلی ساده است. به مسیر زیر بروید و مطابق عکس عمل کنید: Tools → Line Numbering... در تنظیمات پیش‌فرض هر ۵ خط یک‌بار شماره می‌خورند که شما می‌توانید بسته به نیازتان این عدد را کم و زیاد کنید. @libreoffice_ir

جست‌وجوی راحت‌تر توابع در صفحه‌گستردهٔ لیبره‌آفیس، اگر دکمه‌های ALT+5 را بفشارید، فهرست توابع (Functions) در نوار کناری برایتان باز خواهد شد. مشکل اینجا بود که شما نمی‌توانستید میان توابع بگردید و ناچار بودید آن فهرست طولانی را بالا و پایین کنید تا تابع مدنظرتان را پیدا کنید. در نسخهٔ پیشِ‌رو (۲۴.۲) این مشکل برطرف شده است. @libreoffice_ir

قسمت‌های تاشو یکی از روش‌هایی که می‌شود به یک سند چند استایل داد این است که سند را به چند قسمت (Section) تقسیم کرد و هر قسمت را جداگانه و مستقل از قسمت بعدی/قبلی صفحه‌آرایی کرد. در اسناد حجیم (مانند کتاب‌ها) یک سند را چندین قسمت می‌کنند که هر قسمت می‌تواند قسمت‌های دیگری در ذیل خودش داشته باشد. وقتی تعداد قسمت‌های ذیل هر قسمت زیاد باشد، مدیریت آن‌ها دشوار و گیج‌کننده می‌شود. در نسخهٔ ۲۴.۲ لیبره‌آفیس این قابلیت اضافه شده که کاربر بتواند قسمت‌های یک سند را مانند سرفصل‌ها (Headings) تا کند و در صورت لزوم دوباره بازشان کند. @libreoffice_ir

اعداد فارسی اگر مقاله، کتاب یا سندی که در حال کار روی آن هستید به زبان فارسی است، قطعاً ترجیح می‌دهید که اعدادِ داخل سند هم فارسی نمایش داده شوند. ساده‌ترین راه برای این کار این است که به لیبره‌آفیس بگویید اگر زبان سند فارسی بود، تو هم اعداد داخل سند را فارسی نشان بده و اگر فارسی نبود (مثلاً بندهایی از سند انگلیسی یا عربی بود)، تو هم اعداد را انگلیسی یا عربی نشان بده. برای این کار به مسیر زیر بروید و تنظیمات را مطابق عکس پیوست‌شده انجام بدهید. Tools→Options→Language Settings→Complex Text Layout @libreoffice_ir

🗒 استخدام برنامه‌نویس ++C در بنیاد مستندات بنیاد مستندات که حامی مادی و معنوی نرم‌افزار لیبره‌آفیس است، برای بهبود پشتیبانی از زبان‌های RTL/CTL/CJK در لیبره‌آفیس، برنامه‌نویس ++C استخدام می‌کند. برای درخواست این شغل، ضروری است که به صورت حرفه‌ای تجربه برنامه‌نویسی ++C داشته و همچنین با کار در پروژه‌های آزاد و متن‌باز آشنا باشید. اگر علاقه‌مندید، به وبلاگ بنیاد مستندات سر بزنید و پس از آگاهی از توانمندی‌های لازم برای این شغل و در صورت دارا بودن آن‌‌ها، یک ایمیل شامل رزومهٔ خود به آدرس developers@documentfoundation.org بفرستید و درخواست بدهید. https://blog.documentfoundation.org/blog/2023/11/20/join-the-libreoffice-team-as-a-paid-developer-focusing-on-rtl-ctl-cjk-languages-full-time-remote-m-f-d/ مهلت ارسال درخواست تا 8 ژانویه 2024 است. @libreoffice_ir

توضیحات یا همان حاشیه‌نوشت‌ها در نسخهٔ بعدی لیبره‌آفیس (۲۴.۲) توضیحاتی که مؤلف به متن اضافه می‌کند (Comments) سبک (استایل) مستقلی خواهند داشت. فایده‌اش چیست؟ کاربر می‌تواند قالب‌بندی همهٔ توضیحات را یک‌باره عوض کند و همچنین انواع توضیحات را دسته‌بندی کند تا دسترسی به آن‌ها راحت‌تر و منظم‌تر باشد. @libreoffice_ir

لیبره‌آفیس و موبایل نسخهٔ اندروید لیبره‌آفیس با بهبودهای زیاد به گوگل‌پلی برگشت. نکتهٔ قابلِ‌توجه در این نسخه قابلیت ویرایش اَسناد است که به‌طور آزمایشی در این نسخه قرار گرفته است تا کاربران آن را امتحان کنند و اِشکالاتش کشف و برطرف شوند. خبر خوبی است، چون تا پیش از این فقط می‌شد اَسناد را مشاهده کرد و امکان ویرایششان وجود نداشت. @libreoffice_ir

برای او که صابر بود! صابر عزیز، خیلی تلخ است که خبر رفتنت را با همان قلمی می‌نویسم که تو خالقش بوده‌ای و به آن حیات بخشیده‌ای. زیبایی دستخط دیجیتالمان را مرهون تلاش‌های بی‌منتِ تو هستیم. یاد تو زنده می‌ماند، چرا که خط خوش نیمی از حقیقت است و حقیقت زنده می‌ماند. خدایت رحمت کند... 🙏🌷 @libreoffice_ir

افزونه‌ها و ماکروها بنیاد مستندات اکنون یک عضو جدید (Jean-Francois Nifenecker) دارد که تخصصش برنامه‌نویسی ماکرو و ساخت افزونه است. خبر خوبی است و نوید این را می‌دهد که شاهد افزونه‌های بیشتر و کارآمدتری برای لیبره‌آفیس باشیم. همچنین برخی ماکروهای اِکسل هم احتمالاً با آمدن او برای استفاده در صفحه‌گستردهٔ لیبره‌آفیس آماده خواهند شد. تصویری هم که در این فرسته می‌بینید، نمایی از یکی از افزونه‌های ساختهٔ اوست. @libreoffice_ir

بهبود پشتیبانی از SVG تعداد وصله‌ها و اصلاحاتی که لیبره‌آفیس در بهبود پشتیبانی‌اش از فرمت SVG چه در نسخهٔ ۷.۶ و چه در نسخهٔ پیشِ‌رو (نسخهٔ ۲۴.۲) داشته است، هرگز تا این حد نبوده است. حتی Inkscape در شبکهٔ اجتماعی‌اش فراخوانی داده است تا کاربران پیشنهادهایشان را برای چگونگی همکاری بیشتر با لیبره‌آفیس مستقیماً با برنامه‌نویسان در میان بگذارند. همهٔ این‌ها یعنی چی؟ یعنی از این پس وقتی فایلی را با فرمت SVG در لیبره‌آفیس باز می‌کنید یا وقتی فایلی را در لیبره‌آفیس در فرمت SVG ذخیره می‌کنید، شاهد مشکلات (باگ‌های) کمتری خواهید بود و لیبره‌آفیس این فایل‌ها را بهتر مدیریت خواهد کرد. @libreoffice_ir