تاسیسات برقی فشارضعیف

👌 بدانیم نوع اتصالات در سیستم زمین نیز در تعیین مقاطع هادیهای این سیستم موثر است (البته در تاسیسات فشار ضعیف این مسئله چندان اهمیت ندارد ولی در ولتاژهای بالاتر که سطح اتصالی فاز به زمین بالاتر بوه و همچنین در سیستم زمین حفاظت صاعقه این نکته باید مد نظر باشد). در جدول فوق مقاطع هادیها با این فرض که جریان ۲۵ کیلوآمپر به مدت ۱ ثانیه از هادیهای سیستم زمین عبور میکند تعیین شده است و واضح است که اتصالات با جوش احتراقی (با توجه با این نکته که توانایی تحمل دمای تا ۷۰۰ درجه سانتیگراد را دارد) منجر به تعیین کمترین مقطع شده است و به نوعی صرفه جویی در هزینه ها نیز خواهد بود.

👌 بدانیم نحوه اجرای الکترود حلقه بسته دورتادور تابلوی فشار ضعیف نصب شده در محوطه در شکل فوق نشان داده شده است. در سیستم نیروی TNممکن است خطاهایی در شبکه و تاسیسات داخلی مشترکین روی دهد که بدنه هادی تجهیزات برای طولانی مدت برقدار شده و برای افراد در خارج از حوزه همبندی خطر آفرین باشد، لذا لازم است با نصب حلقه کنترل پتانسیل دور تا دور تابلوهای نصب شده در محوطه، افراد را تا حد زیادی در برابر ولتاژهای تماس حفاظت کنیم (در مکانهایی که تجمع افراد بیشتر است این مسئله اهمیت ویژه ای دارد که برای نمونه میتوان به تابلوهای نصب شده در فضای سبز، پارکها و بوستانها اشاره کرد).

👌 بدانیم حلقه کنترل پتانسیل(‌grading ring) یک روش کاهش ولتاژ تماس نصب حلقه کنترل پتانسیل است، بدین صورت که یک هادی افقی بصورت حلقه بسته در خاک (حدود محلی که فردی که بدنه هادی را لمس میکند ایستاده است یعنی حدود ۱ متری بدنه هادی ) و در عمقی بین ۳۰ الی ۵۰ سانتیمتر نصب شده و به الکترود زمین متصل میشود. این حلقه باعث کاهش گرادیان ولتاژ اطراف الکترود زمین میشود و بدین صورت ولتاژ تماس را کاهش می دهد (شکل فوق) البته وجود حلقه کنترل پتانسیل می تواند ولتاژ گام را در اطراف آن افزایش دهد (با توجه با آنکه خطرات ولتاژ گام به مراتب کمتر است لذا این نکته منفی قابل پذیرش است). حلقه کنترل پتانسیل با توجه به شرایط خاک میتواند ۲۵ تا ۷۵ درصد در کاهش ولتاژ تماس نقش داشته باشد.

👌 بدانیم حلقه کنترل پتانسیل یا Grading ring یک حلقه بسته مدفون در خاک است که جهت کاهش ولتاژ تماس در مکانهایی که خطر ولتاژ تماس وجود دارد بکار میرود. در دستورالعملهای فنی عمومأ عمق دفن این حلقه بسته ۳۰ سانتیمتر تعیین شده است ( لازم به ذکر است هدف از نصب این حلقه بسته استفاده از آن به عنوان الکترود زمین و کاهش مقاومت زمین نیست بلکه هدف آن است تا جای ممکن شیب توزیع گرادیان ولتاژ در سطح زمین کاهش یابد و بدینوسیله اختلاف پتانسیل بین دست و پا و به تبع آن ولتاژ تماس کاهش یابد). در شکل فوق میزان کاهش ولتاژ تماس بر حسب مقدار EPR ( EPR : افزایش پتانسیل الکترود زمین در اثر عبور جریان از آن) در اطراف یک حلقه کنترل پتانسیل با شعاع ۱ متر با نصب در عمقهای مختلف ( از ۰.۱ متر تا ۰.۵ متر ) نشان داده شده است. در این مثال با نصب الکترود حلقه بسته با شعاع ۱ متر در عمق ۰.۳ متر ولتاژ تماس حدود ۲۲ درصد EPR است. با افزایش عمق نصب تاثیر این حلقه در کاهش ولتاژ تماس کم میشود و به همین دلیل عملاً عمق ۳۰ سانتیمتر جهت نصب آن تعیین میشود.

👌 بدانیم استفاده از حلقه کنترل پتانسیل در تابلوهای برق نصب شده در فضاهای بیرونی (خارج از حوزه همبندی ساختمانها) علی الخصوص در سیستم نیروی TN ضروری است.( آیا رعایت می شود؟ آیا تابلوهای شرکت توزیع نصب شده در خیابانها مجهز به حلقه کنترل پتانسیل هستند؟ تابلوهای نصب شده در فضای سبز و پارکها چطور؟...). در شکل و متن فوق نکاتی در مورد حلقه کنترل پتانسیل (grading ring) ارایه شده است. ( البته در منابع مختلف ممکن است عمق نصب و فاصله این رینگ از هر سمت بدنه تابلو اندکی متفاوت باشد.)

👌 بدانیم در اتوکاروانها،کمپهای موقت،کانکسهای اهدای خون، کانکسهای خرده فروشی،تابلوهای تبلیغاتی و سایر مکانهای مشابه استفاده از سیستم نیروی TN-C-S مجاز نیست ( متاسفانه به این مشترکین و الزامات ایمنی و حفاظتی آنها کمتر توجه شده است😏) و لازم است از سیستم نیروی TT استفاده شود. در شکل فوق این مهم نشان داده شده است.توجه به نکات زیر اهمیت دارد: ۱- الکترود زمین سیستم TT ایجاد شده باید مجزا از الکترودهای زمین سیستم TN باشد و اقلا ۲ متر از آن فاصله داشته باشد. ۲- در استفاده از RCD با جریان عامل ۳۰ میلی آمپر در شکل فوق بحثی نیست لیکن بکارگیری RCD نوع S با جریان عامل ۱۰۰ میلی آمپر نیز نقش بسیار مهمی دارد. (نقش آن چیست و چه ضرورتی برای آن وجود دارد؟!🤔)

👌 بدانیم در شکل فوق یک موقعیت خطرناک در ساختمانهای تغذیه شده از سیستم نیروی TT نشان داده شده است. همانطور که نشان داده شده چنانچه در فاصله بین کنتور تا تابلو محل نصب RCD اتصالی فاز با بدنه هادی اتفاق بیفتد (مثلاً بدنه تابلو کنتور یا بدنه فلزی تابلوی محل نصب RCD) در اینصورت شینه PE و بدنه هادی تجهیزات ولتاژدار شده ولیکن RCD خطا را تشخیص نمی دهد و به نوعی خطای ماندگاری شکل میگیرد که بسیار خطرناک است (این خطا به احتمال بسیار زیاد توسط کلیدهای حفاظتی و فیوزها قابل تشخیص نیست و به همین دلیل ولتاژ خطا تا زمان قطع دستی کلیدهای حفاظتی مسیر روی بدنه هادی تجهیزات باقی خواهد ماند) چه راهکارهایی برای این موقعیت خطرناک میتوان ارایه کرد؟🤔