تاسیسات برقی فشارضعیف

👌 بدانیم BS 7671 states that a PME terminal shall not be used for the means of earthing for an installation at a Construction/Demolition site ‘unless all extraneous-conductive-parts are reliably connected to the main earth terminal…’. It is usually impractical to comply with these bonding requirements at Construction and Demolition Sites. Note also that the ESQC Regulations 2002 prohibit the use of a PME terminal for the supply to a Caravan. بکارگیری سیستم TN-C-S در مکانهایی که اجرای کامل همبندی همپتانسیل کننده امکان پذیر نباشد ایمن نیست،از جمله این مکانها ساختمانهای در حال ساخت هستند و تا زمانی که اجرای همبندی کامل نشده باشد نمی توان از این سیستم استفاده کرد. در این مکانها تا قبل از تکمیل ساختمان و اجرای کامل همبندی همپتانسیل کننده میتوان از سیستم TT استفاده کرد.

👌 بدانیم چنانچه فاصله SPD تا تجهیز مورد حفاظت زیاد باشد نوسانات ایجاد شده (به علت خاصیت سلفی کابلهای تغذیه و خاصیت خازنی تجهیز) میتواند باعث افزایش ولتاژ پایانه تجهیز تا ۲ برابر سطح حفاظت ولتاژ SPD شود یعنی عملا تاثیر وجود SPD در حفاظت تجهیز از بین خواهدرفت. چنانچه فاصله بین SPD تا تجهیز مورد حفاظت بیش از ۱۰ متر باشد توصیه میشود SPD دیگری در نزدیکی تجهیز مورد حفاظت نصب شود و اگر فاصله بیش از ۳۰ متر باشد نصب SPD اضافی در کنار تجهیز الزامی خواهد بود.(در شکل منحنیهای ولتاژ در پایانه SPD و پایانه تجهیز نشان داده شده است که به وضوح مشخص است ولتاژ پایانه تجهیز حالت نوسانی پیدا کرده و پیک آن به دو برابر ولتاژ حفاظت SPD رسیده است)

👌 بدانیم نظر استانداردهای BS 7671 و IEC 60364 در مورد مشارکت میلگردهای سازه در همبندی اصلی متفاوت است. استاندارد BS 7671 اتصال میلگردهای سازه به شینه حفاظتی اصلی ساختمان را در صورتی لازم میداند که میلگردها اصطلاحا در معرض (exposed) باشند (قاعدتا پس از پایان عملیات ساخت و ساز و تکمیل ساختمان میلگردها مستتر شده و در معرض نخواهند بود و بنده تا کنون ساختمانی را ندیدم که پس از اتمام عملیات ساخت، میلگردهای سازه آن در دسترس باشند! حال اینکه منظور این استاندارد از بکار بردن EXPOSED چیست و اینکه آیا در اینجا نیز معنی در معرض و در دسترس بودن را می دهد یا نه حداقل برای بنده مبهم است). علی ایحال استاندارد IEC 60364 واضح تر و صریح تر اظهار نظر کرده و عنوان کرده است در صورتی که انجام اتصال میلگردهای سازه به شینه حفاظتی ساختمان عملی باشد لازم است تا میلگردهای سازه در همبندی اصلی‌ مشارکت داشته باشند، با این وصف در مرحله عملیات ساخت سازه و قبل از بتن ریزی میتوان همبندی را با هزینه اندک اجرا نمود. واضح است مطابق تعریف "بدنه هادی بیگانه" از آنجا که میلگردهای موجود در سازه ساختمان از طریق بتن که مقاومت ویژه پایینی دارد و هدایت مناسبی دارد در تماس با خاک هستند (در اکثر موارد اینگونه است، مگر موارد خاصی که بین فونداسیون و خاک از پوشش عایق استفاده شود) و میتوانند دارای پتانسیل زمین باشند، پس "بدنه هادی بیگانه" محسوب میشوند. از آنجا که مصالح بنایی و ساختمانی در کشور ما عملا غیر عایق محسوب میگردند لذا مشارکت میلگردهای سازه در همبندی بهترین و مطمئن ترین کار است که باید در مرحله ساخت انجام پذیرد و مبحث ۱۳ مقررات ملی ساختمان و دستورالعمل شورای مرکزی نیز به درستی این عمل را الزام نموده اند.

❓Question : Do we have to connect the unexposed reinforced steel (this is always at least 5cm inside the concrete) in concrete building to the main earthing terminal? Answer : Bonding would not be required by BS 7671: 2018 in this instance. Regulation 411.3.1.2 gives examples of extraneous conductive parts to which main protective bonding conductors require to be connected, including exposed metallic structural parts. If steel reinforcement in concrete is exposed it would therefore require to be bonded. But IEC 60364-4-41 requires In each building the earthing conductor, the main earthing terminal and the following conductive parts shall be connected to the protective equipotential bonding: – metallic reinforcements of constructional reinforced concrete, if reasonably practicable. نظر استانداردهای BS 7671 و IEC 60364 در مورد اتصال میلگردهای بتن مسلح در ساختمان به شینه اتصال زمین و مشارکت آنها در همبندی همپتانسیل کننده

👌 بدانیم برخی تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی به دلیل داشتن خازنهای فیلتر در لحظه راه اندازی دارای جریان نشتی به زمین هستند که باعث عملکرد ناخواسته RCD ها می شود. در اینگونه موارد میتوان از RCD نوع K که دارای تاخیر ۱۰ میلی ثانیه در قطع هستند استفاده نمود. مطابق دسته بندی استاندارد IEC 61008 این نوع RCD ها در دسته "نوع لحظه ای" (G TYPE) قرار‌گرفته و میتوان از نوع 30 میلی آمپر آنها برای حفاظت اضافی نیز استفاده کرد.

👌 بدانیم با توجه به شکل و تفاوت توزیع جریانهای گذرا در دو سیستم TN و TT دلیل آنکه چرا در سیستم نیروی TT لازم است حفاظت گذرا در مود تفاضلی در نظر گرفته شود مشخص میگردد. از آنجا که مقاومت الکترود زمین در پست توزیع عموما خیلی کمتر از مقاومت الکترود زمین در ساختمانهاست لذا توزیع جریان گذرا بصورت شکل فوق(در سیستم TT) می باشد(به مقدار اضافه ولتاژ گذرا که 2Up است توجه شود) به همین دلیل در این سیستم حفاظت در مود تفاضلی اجرا میشود.

سیستم TT برای تغذیه بارهای خارج از حوزه همبندی (ادامه بحث فوق) واضح است در این وضعیت به دلیل پارگی هادی PEN فردی که بدنه هادی (۲) را لمس کرده دچار برقگرفتگی نخواهد شد. لازم به ذکر است هرگونه افزایش ولتاژ شینه PE باعث برقدار شدن بدنه هادی (۲) که خارج از حوزه همبندی ساختمان نصب شده است نخواهد شد که از نظر ایمنی مزیت بزرگی محسوب میشود.

👌 بدانیم در جدول فوق (مرجع: گزارشات منتشر شده توسط موسسه EPRI) درصد جریان عبوری از قلب در حالتهای مختلف برقگرفتگی نشان داده شده است که حاوی نکات جالبی است. بر اساس نتایج جدول فوق مطابق انتظار کمترین جریان عبوری از قلب ناشی از عبور جریان تماس از یک پا به پای دیگر (جریان عبوری از بدن به دلیل ولتاژ گام) است. از طرفی با توجه به اعداد ذکر شده در جدول جریان عبوری از قلب در برقگرفتگی های مسیر عمودی (دست به پا و سر به پا) بیشتر از مسیر افقی ( دست به دست) است و جالبتر آنکه در برقگرفتگی مسیر دست راست به پاها جریان عبوری از قلب از مسیر دست چپ به پاها بیشتر است (بر خلاف تصور عموم همکاران و برخی منابع - لازم به ذکر است در نهایت قابل اتکا ترین نتایج در استانداردهای مربوطه مانند IEC 60479 ارائه میگردد) و نتیجتا خطر فیبریلاسیون بطنی بیشتر می باشد.

👌 بدانیم اتصال آبشاری و هماهنگ SPD ها باعث کاهش هر چه بیشتر اضافه ولتاژهای گذرا میشود تا در نهایت بار در معرض اضافه ولتاژ زیادی قرار نگیرد. همانطور که از شکل مشخص است در هر مرحله علاوه بر کاهش پیک گذرا مدت زمان آن نیز کاهش می یابد که این به معنی کاهش انرژی موج گذرا در پایانه هر SPD و نهایتا بار است.