تاسیسات برقی فشارضعیف

👌 بدانیم در اتوکاروانها،کمپهای موقت،کانکسهای اهدای خون، کانکسهای خرده فروشی،تابلوهای تبلیغاتی و سایر مکانهای مشابه استفاده از سیستم نیروی TN-C-S مجاز نیست ( متاسفانه به این مشترکین و الزامات ایمنی و حفاظتی آنها کمتر توجه شده است😏) و لازم است از سیستم نیروی TT استفاده شود. در شکل فوق این مهم نشان داده شده است.توجه به نکات زیر اهمیت دارد: ۱- الکترود زمین سیستم TT ایجاد شده باید مجزا از الکترودهای زمین سیستم TN باشد و اقلا ۲ متر از آن فاصله داشته باشد. ۲- در استفاده از RCD با جریان عامل ۳۰ میلی آمپر در شکل فوق بحثی نیست لیکن بکارگیری RCD نوع S با جریان عامل ۱۰۰ میلی آمپر نیز نقش بسیار مهمی دارد. (نقش آن چیست و چه ضرورتی برای آن وجود دارد؟!🤔)

👌 بدانیم قبلاً در مورد طول موثر الکترود زمین در بحث طرح شبکه زمین سیستمهای حفاظت صاعقه و جریانهای گذرای صاعقه صحبت کردیم. به طور خلاصه موضوع این است که در الکترود افقی افزایش طول الکترود از حدی مشخص باعث نمی شود که امپدانس زمین کاهش یابد. به این مقدار حدی از طول الکترود زمین طول موثر گفته میشود. در شکل فوق امپدانس زمین یک الکترود افقی که در خاکی با مقاومت ویژه ۱۰۰۰ اهم متر و در عمق نیم متری نصب شده است نشان داده شده. همانطور که ملاحظه می‌شود مطابق تعریف طول موثر این الکترود اندکی بیش از ۴۰ متر است. اهمیت موضوع در این است که چنانچه طول الکترود را بیش از این مقدار انتخاب کنیم عملا پول خود را هدر داده ایم! اگر لازم باشد طول الکترود زمین یک سیستم حفاظت صاعقه بیش از مقدار طول موثر الکترود باشد به ناچار باید از چند الکترود افقی با طولهای کمتر از طول موثر به جای یک الکترود طویل استفاده کنیم.

👌 بدانیم حلقه کنترل پتانسیل یا Grading ring یک حلقه بسته مدفون در خاک است که جهت کاهش ولتاژ تماس در مکانهایی که خطر ولتاژ تماس وجود دارد بکار میرود. در دستورالعملهای فنی عمومأ عمق دفن این حلقه بسته ۳۰ سانتیمتر تعیین شده است ( لازم به ذکر است هدف از نصب این حلقه بسته استفاده از آن به عنوان الکترود زمین و کاهش مقاومت زمین نیست بلکه هدف آن است تا جای ممکن شیب توزیع گرادیان ولتاژ در سطح زمین کاهش یابد و بدینوسیله اختلاف پتانسیل بین دست و پا و به تبع آن ولتاژ تماس کاهش یابد). در شکل فوق میزان کاهش ولتاژ تماس بر حسب مقدار EPR ( EPR : افزایش پتانسیل الکترود زمین در اثر عبور جریان از آن) در اطراف یک حلقه کنترل پتانسیل با شعاع ۱ متر با نصب در عمقهای مختلف ( از ۰.۱ متر تا ۰.۵ متر ) نشان داده شده است. در این مثال با نصب الکترود حلقه بسته با شعاع ۱ متر در عمق ۰.۳ متر ولتاژ تماس حدود ۲۲ درصد EPR است. با افزایش عمق نصب تاثیر این حلقه در کاهش ولتاژ تماس کم میشود و لذا در عمل عمق ۳۰ سانتیمتر جهت نصب آن تعیین میشود.

👌 بدانیم توصیه ENA در به کاربردن سیستم TT در مکانهای خاصی که نمی توان از سیستم TN-C-S استفاده نمود (مکانهای خاص در استاندارد BS 7671 مشخص شده اند و عموما مکانهایی هستند که امکان اجرای همبندی هم‌پتانسیل کننده در آنجا وجود ندارد یا خطر آتش سوزی و انفجار دارند،برای مثال می توان به ساختمانهای در حال ساخت،کانکس های خرده فروشی و تابلوهای تبلیغاتی،ایستگاههای بنزین و گاز اشاره نمود). 👆در متن فوق نکات جالب و مهمی در این مورد وجود دارد👆

👌 بدانیم چنانچه ارتباطی بین قسمت فلزی لوله گاز و جرم زمین وجود نداشته باشد، لوله گاز «بدنه هادی بیگانه» محسوب نمی شود و نباید در همبندی هم‌پتانسیل کننده مشارکت داشته باشد. با این وصف در شکل فوق که لوله شبکه گاز در خارج ساختمان از جنس پلی اتیلن است و از آنجا که قسمت های فلزی لوله گاز در تاسیسات داخل ساختمان در ارتباط با زمین نیستند لذا این سیستم را نمی توان «بدنه هادی بیگانه» محسوب نمود و اتصال آن به شینه اصلی اتصال زمین انجام نمی شود. در حالتی که لوله شبکه گاز در خارج ساختمان فلزی باشد و در محل اتصال با لوله فلزی تاسیسات گاز داخل ساختمان از قطعه عایق استفاده شود نیز تحلیل فوق پابرجاست و نمی توان لوله گاز را بدنه هادی بیگانه به حساب آورد! در کشور ما ... (توضیحات قبلا در دست‌نوشته ای ارائه شد)

سوال❓ به نظر شما تعریف همبندی برای هم ولتاژ کردن مطابق بند فوق از مبحث ۱۳ مقررات ملی ساختمان صحیح است؟

سوال❓ تعریف بدنه هادی بیگانه در مبحث ۱۳ مقررات ملی ساختمان👆 به نظر شما این تعریف صحیح است؟

پاسخ سوال (۱۰) می‌دانیم جهت تامین ایمنی در روشنایی بیرونی (external lighting) در محیط‌هایی مانند پارک‌ها، بوستان‌ها و ... رعایت الزامات استاندارد IEC 60364-7-714 ضروریست (بخش متناظر با آن در استاندارد BS 7671 نیز ۷۱۴ است که از عبارت outdoor lighting استفاده شده است). برای اینکه یک بدنه فلزی (هادی) را به شینه حفاظتی متصل کنیم لازم است یا بدنه هادی (exposed conductive part یا ECP) باشد که با هادی حفاظتی (PE) به شینه زمین وصل می‌شود یا بدنه هادی بیگانه (extraneous conductive part یا EXCP) باشد که با هادی همبندی به شینه زمین وصل می‌شود. مطابق با الزامات IEC 61140 بدنه فلزی که تنها می‌تواند از طریق تماس با یک بدنه هادی ECP که قبلاً برق‌دار شده است، برق‌دار شود خودش به عنوان بدنه هادی ECP محسوب نمی‌شود لذا نرده فلزی بدنه هادی ECP به حساب نیامده و نباید به شینه حفاظتی زمین متصل شود . همچنین در بند 714.411.3.1.2 گفته شده سازه‌های فلزی مانند فنس یا نرده که بدنه هادی نمی‌باشند نباید به شینه زمین حفاظتی متصل شوند. با این وصف مطابق فرض سوال چنانچه تعدادی پروژکتور روی نرده فلزی نصب شوند لازم است تنها بدنه فلزی پروژکتورها را از طریق هادی حفاظتی به شینه زمین متصل نمود ( به عنوان بدنه هادی یا ECP) و لازم نیست نرده فلزی را مستقلاً یا از طریق هادی حفاظتی مدار پروژکتورها یا از هر طریق دیگری به زمین وصل کنیم.