نیم نگاه|حسین سلاح‌ورزی

اینکه با تمام شدن تابستان قطعی و‌ کمبود برق کمتر شود؛ اسمش «حل ناترازی» نیست، تغییر فصل است. بجای وزارت نیرو باید از پاییز تشکر کنیم. https://t.me/HosseinSelahvarzi

کارخانه قاچاق روشن است حسین سلاح‌ورزی خبرگزاری‌ها به نقل از رئیس پلیس امنیت اقتصادی فراجا، نوشته‌اند که سالانه ۳۰ تا ۳۵ میلیارد دلار کالا در ایران قاچاق می‌شود؛ رقمی نزدیک به یک‌سوم تجارت خارجی غیرنفتی کشور. قاچاق ۳۵ میلیارد دلاری با چند لنج و قایق و خودروی شوتی و فقط از اسکله‌های غیر مجاز یا از طریق کولبری انجام نمی‌شود. پشت این عدد، شبکه بزرگی از تأمین ارز، حمل‌ونقل، انبار و فروش قرار دارد. کالا مخفیانه از مرز عبور می‌کند، اما آشکارا در بازار فروخته می‌شود. چرا این تجارت چنین رونقی گرفته است؟ چون در ایران گاهی دورزدن قانون از رعایت آن سودآورتر است. اختلاف قیمت سوخت در دو سوی مرز، ارز چندنرخی، ممنوعیت واردات، تعرفه‌های سنگین و مجوزهای وقت‌گیر، قاچاق را به تجارتی پرسود تبدیل کرده‌اند. برخورد پلیسی لازم است، اما کافی نیست. تا وقتی تجارت قانونی دشوار و قاچاق سودآور باشد، با توقیف هر محموله، محموله دیگری جای آن را می‌گیرد. قاچاق فقط از مرز وارد نمی‌شود؛ در اتاق سیاست‌گذاری متولد می‌شود. https://t.me/HosseinSelahvarzi

گوش شنوا و دست توانا حسین سلاح‌ورزی دولت چهاردهم به نیمه راه رسیده است. منصفانه نیست تحریم، جنگ، بحران‌های منطقه‌ای و ناترازی‌های به‌ارث‌رسیده را در ارزیابی عملکرد آن نادیده بگیریم؛ اما این دشواری‌ها نمی‌توانند توضیح همیشگی ضعف‌ها باشند. در انرژی، صنعت، معیشت و برخی مسائل اجتماعی، نتیجه با انتظار مردم فاصله دارد. با این حال، هنوز نشانه‌ای جدی از اصلاح سیاست‌ها، تقویت تیم اجرایی یا کنار گذاشتن مدیران ناکارآمد دیده نمی‌شود. آنچه بیشتر می‌شنویم، دعوت از کارشناسان برای ارائه راه‌حل است. ایران کمبود راه‌حل ندارد؛ کمبود تصمیم و اجرای منسجم دارد. شنیدن نظرها فضیلت است، اما مردم به دولت اختیار نداده‌اند که فقط شنونده باشد. دولت باید انتخاب کند، مسئولیت بپذیرد و نتیجه بسازد. آقای رئیس‌جمهور، گوش شنوا امتیاز شماست؛ اما کشور فقط با گوش شنوا اداره نمی‌شود. دستی توانا هم لازم است؛ دستی که تصمیم بگیرد، مدیر ضعیف را تغییر دهد و گرهی واقعی از زندگی مردم باز کند. https://t.me/HosseinSelahvarzi

قاطعیت فقط برای مردم حسین سلاح‌ورزی در ایران همه طرفدار اصلاحات اقتصادی‌اند؛ البته تا لحظه‌ای که باید تصمیم بگیرند و مسئولیتش را بپذیرند. پشت درهای بسته از ناترازی انرژی، کسری بودجه، ارز چندنرخی و یارانه‌های ناعادلانه می‌گویند، اما با نخستین واکنش اجتماعی، مسابقه تکذیب آغاز می‌شود. بنزین نمونه روشنی است. سال‌ها از مصرف بالا گلایه کرده‌ایم، اما صنعت خودرو را در انحصار نگه داشته‌ایم، ورود خودروهای کم‌مصرف را محدود کرده‌ایم و حمل‌ونقل عمومی مناسبی نساخته‌ایم. حالا که منابع کم آمده، از مردم می‌خواهیم هزینه همه این ناکارآمدی‌ها را بپردازند. مسئله فقط کمبود شجاعت نیست؛ سیاست‌گذار در برابر صاحبان رانت محتاط است و هنگام انتقال هزینه به مردم، ناگهان قاطع می‌شود. اصلاح واقعی یعنی تصمیمی منصفانه، برنامه‌ریزی‌شده و همراه با پذیرش مسئولیت. اقتصاد با سخنرانی اداره نمی‌شود و ناترازی با تکذیبیه از میان نمی‌رود. هر روز تعلل، انتخاب‌های کشور را محدودتر و صورت‌حساب نهایی مردم را سنگین‌تر می‌کند. https://t.me/HosseinSelahvarzi

حرف درست، از جای درست حسین سلاح‌ورزی حرف‌هایی که رضا انصاری زد، برای تولیدکنندگان تازگی نداشت. سال‌هاست از کمبود ارز، قطعی برق و گاز، فرسودگی سرمایه و بخشنامه‌هایی می‌گویند که گاهی از تحریم هم بیشتر دست‌وپای تولید را بسته‌اند. تفاوت این بار در گوینده بود. معاون صنایع عمومی وزارت صمت، در آیین سی‌امین سال بزرگداشت روز ملی صنعت و معدن استان تهران در مرکز همایش‌های صداوسیما، بی‌پرده گفت صنعت در حال از دست دادن سرمایه و اشتغال است و دولت نباید برای ارز صادرکننده چنان تصمیم بگیرد که گویی از خود او به کسب‌وکارش آگاه‌تر است. گفتن چنین حرف‌هایی از زبان یک مدیر دولتی هم ارزشمند است و هم شجاعانه؛ به‌خصوص در فضایی که بسیاری از مدیران، حفظ صندلی را بر بیان واقعیت ترجیح می‌دهند. انصاری می‌توانست مانند خیلی‌ها چند جمله بی‌خطر درباره حمایت از تولید بگوید و از کنار مسئله بگذرد، اما نرفت. باید از این صراحت استقبال کرد. دولت بیش از مدیران همیشه موافق، به مدیرانی نیاز دارد که درد کارخانه را بفهمند، حقیقت را بگویند و برای تغییر وضع موجود هزینه بدهند. https://t.me/HosseinSelahvarzi

یادداشت‌هایی درباره اقتصاد، قدرت و رفتار شماره ۱۴ میانگین‌ها همیشه راست نمی‌گویند چهار نفر برای شام دور یک میز نشسته بودند. یکی چلوکباب سفارش داد، یکی خورش، یکی سالاد و نفر چهارم گفت اشتها ندارد و فقط چای خورد. آخر شب، صورت‌حساب را بر چهار تقسیم کردند. روی ماشین‌حساب، سهم همه دقیقاً برابر بود؛ دنگی پرداخت کردند، اما کسی که فقط چای خورده بود، سهمی از شام دیگران را هم پرداخت. بعضی آمارها نیز همین کار را با ما می‌کنند؛ تفاوت‌ها را جمع می‌زنند، بر تعداد افراد تقسیم می‌کنند و بعد عددی تحویل می‌دهند که درست است، اما لزوماً واقعیت زندگی هیچ‌کس نیست. هفت نمونه‌اش را زیاد می‌بینیم: ۱. می‌گویند متوسط درآمد افزایش یافته است؛ اما بیشتر مردم نمی‌دانند این افزایش دقیقاً به چه کسی رسیده است. ۲. از متوسط قیمت مسکن می‌گویند؛ گویی مستأجران می‌توانند خانه‌ای با همان قیمت متوسط پیدا کنند. ۳. نرخ تورم برای همه یک عدد اعلام می‌شود؛ درحالی‌که تورم خانواده‌ای که بیشتر درآمدش صرف اجاره و خوراک می‌شود، با خانواده‌ای که چند خانه و منبع درآمد دارد، یکسان نیست. ۴. می‌گویند سرانه مصرف آب بالاست؛ اما در این سرانه، استخر پُرِ یک خانه با تانکر خالی خانه‌ای دیگر جمع شده است. ۵. میانگین نمرات یک کلاس خوب است؛ چون چند شاگرد نمره بیست گرفته‌اند، حتی اگر نیمی از کلاس چیزی نیاموخته باشند. ۶. اقتصاد رشد کرده است؛ اما ممکن است این رشد فقط در چند صنعت بزرگ رخ داده باشد و مغازه‌دار، کارگر و تولیدکننده کوچک هنوز همان فشار قبلی را تحمل کنند. ۷. دولت از بهبود شاخص‌ها سخن می‌گوید و مردم با تعجب به سفره، اجاره‌نامه و موجودی حسابشان نگاه می‌کنند؛ هر دو هم تصور می‌کنند دیگری واقعیت را نمی‌بیند. مسئله این نیست که میانگین بی‌فایده است. مسئله این است که اگر ندانیم چه کسانی بیشتر گرفته‌اند و چه کسانی بیشتر پرداخته‌اند، میانگین می‌تواند نابرابری را پشت یک عدد مرتب و محترمانه پنهان کند. روی کاغذ، همه یک پرس غذا خورده‌اند؛ اما کسی که فقط چای نوشیده، حقیقت دیگری را به خاطر دارد. حسین سلاح‌ورزی #هفت_نشانه

هفت نشانه یادداشت‌هایی درباره اقتصاد، قدرت و رفتار شماره ۶ مخالفانِ موافق در یکی از جلسات مهم ، گزارشی روی میز بود که تقریباً هیچ‌کس به اعداد و ارقام و نتیجه گیری آن اعتماد نداشت. یکی پیش از جلسه گفته بود برآوردها غیرواقعی است؛ دیگری هشدار داده بود منابع اجرای طرح وجود ندارد؛ نفر سوم هم مطمئن بود که نتیجه، چیزی جز زیان نخواهد بود. جلسه که شروع شد، مقام ارشد گفت: «به نظر من در این مقطع حساس کنونی پیشنهاد خوبی است؛ البته حاضرین آزادند نظر کارشناسی‌شان را بگویند.» آزادی همان‌جا تمام شد. گزارش تصویب شد؛ به اتفاق آرا. بعد از جلسه، مخالفان دوباره پیدایشان شد؛ یکی کنار آسانسور، یکی در پارکینگ و یکی شب، پشت تلفن. این اتفاق فقط در شرکت‌ها نمی‌افتد. بعضی سیاست‌های پرهزینه کشور نیز همین‌طور متولد می‌شوند: همه بعدها با آن مخالف‌اند، اما هنگام تصمیم و تصویب، کسی حاضر نیست مخالفتش را ابراز کند. ماجرا معمولاً این‌گونه پیش می‌رود: ۱. مقام بالاتر نظرش را اول می‌گوید و سپس از دیگران می‌خواهد «صریح و کارشناسی» حرف بزنند. حاضران هم معمولاً معنای این صراحت را خوب می‌فهمند. ۲. کارشناس به‌جای اینکه بگوید «این اعداد و استنتاج‌ها غلط است»، می‌گوید: «شاید بد نباشد برخی فروض، در مراحل بعدی با دقت بیشتری بررسی شود.» ۳. یکی با طرح موافق نیست، اما رأی مخالف هم نمی‌دهد؛ می‌گوید: «اگر دوستان به جمع‌بندی رسیده‌اند، من مانعی نمی‌بینم.» ۴. کسی که در جلسه ساکت بوده، بیرون جلسه چنان دقیق از عواقب تصمیم حرف می‌زند که آدم تعجب می‌کند چرا این کارشناس زبده را به خودِ جلسه دعوت نکرده بودند. ۵. در صورت‌جلسه می‌نویسند: «پس از بحث و بررسی کافی تصویب شد.» از بحث، چیزی ثبت نمی‌شود؛ احتمالاً چون بررسی کافی بوده است. ۶. وقتی نتیجه خراب می‌شود، بالادستی می‌گوید تصمیم جمعی بود؛ اعضای جمع می‌گویند نظر بالادستی بود. تصمیمی که هنگام تصویب این‌همه پدر داشت، وقت پاسخ‌گویی ناگهان یتیم می‌شود. ۷. چند سال بعد، همان سیاست بدون توضیح کنار گذاشته می‌شود. نه کسی می‌گوید چرا اجرا شد، نه چرا شکست خورد و نه هزینه‌اش را چه کسی پرداخت. فقط نام تازه‌ای برای نسخه بعدی انتخاب می‌کنند. در نظام اداری ما، همیشه کمبود کارشناس نداریم؛ گاهی کمبود کسی را داریم که حاضر باشد کارشناسی‌اش را همان جایی خرج کند که ممکن است برایش هزینه داشته باشد. تا وقتی مخالفت در راهرو امن‌تر از مخالفت در جلسه باشد، تصمیم‌های بد با رأی خوب تصویب می‌شوند. وقتی همه مخالف‌اند و مصوبه به اتفاق آرا تصویب می‌شود، صورت‌جلسه سند تصمیم نیست؛ گواهی فوتِ مسئولیت است. حسین سلاح‌ورزی #هفت_نشانه https://t.me/HosseinSelahvarzi

هفت نشانه یادداشت‌هایی درباره اقتصاد، قدرت و رفتار شماره ۵ | کشوری که همه در آن زرنگ‌اند ما ایرانی‌ها «زرنگ» را همیشه دشنام نمی‌دانیم. گاهی حتی تحسینش می‌کنیم: کسی که مالیات نمی‌دهد، صف را دور می‌زند، آشنا پیدا می‌کند، وام را پس نمی‌دهد یا قانون را طوری می‌خواند که فقط دیگران موظف به رعایتش باشند. در چنین جامعه‌ای، آدم ساده کسی نیست که چیزی نمی‌فهمد؛ کسی است که هنوز قواعد بازی را جدی گرفته است. زرنگی جمعی معمولاً این هفت نشانه را دارد: ۱. فروشنده می‌گوید کارت‌خوان خراب است؛ مشتری هم می‌داند چرا، اما پول را کارت‌به‌کارت می‌کند. ۲. راننده از شانه خاکی سبقت می‌گیرد و چند متر جلوتر، از بی‌فرهنگی مردم شکایت می‌کند. ۳. بدهکار، پول طلبکار را سرمایه در گردش خودش می‌داند. ۴. کارمند برای انجام وظیفه‌اش انگار «راهی» می‌خواهد و مراجعه‌کننده هم مدام دنبال «آشنا» می‌گردد. ۵. بنگاه خصوصی رانت دولتی دوست دارد، اما همچنان خودش را قربانی دولت معرفی می‌کند. ۶. قانون برای رقیب لازم‌الاجراست؛ برای خودمان همیشه تبصره‌ای پیدا می‌‌کنیم. ۷. دولت هم از همه زرنگ‌تر است: کسری بودجه را تورم می‌کند، تورم را گردن بازار می‌اندازد و بعد برای مهار گرانی، همان بازار را جریمه می‌کند. مشکل این نیست که مردم راه‌های فرار را بلدند. مشکل این است که در بسیاری از مواقع، رعایت‌کردن قانون از دورزدنش پرهزینه‌تر شده است. کشوری که در آن همه می‌کوشند سر یکدیگر کلاه بگذارند، سرانجام یک بازنده بیشتر ندارد: خودِ کشور. زرنگی شخصی، وقتی عمومی شود، اسم دیگری پیدا می‌کند: عقب‌ماندگی. حسین سلاح‌ورزی #هفت_نشانه https://t.me/HosseinSelahvarzi

یادداشت‌هایی درباره اقتصاد، قدرت و رفتار شماره ۳ | «حرف من از سند معتبرتر است» فروشنده با اطمینان گفت: «حرف من از سند معتبرتر است.» خریدار لبخند زد و پاسخ داد: «پس لطفاً همین حرف را در قرارداد بنویسید.» فروشنده رنجید و جلسه سرد شد. جالب اینکه همان فروشنده، پیش از جلسه سابقه خریدار را از چند نفر پرسیده بود. احتیاط وقتی از طرف ما باشد، اسمش تجربه است؛ وقتی دیگری احتیاط کند، آن را بی‌اعتمادی و توهین می‌دانیم. بی‌اعتمادی یک‌شبه به وجود نمی‌آید. آرام‌آرام وارد زندگی می‌شود و با این هفت نشانه خودش را نشان می‌دهد: ۱. هنگام خرید، بیش از آنکه به انتخاب کالا فکر کنیم، نگران فریب‌خوردن هستیم. ۲. قول شفاهی را باور نمی‌کنیم و حتی پس از امضای قرارداد، باز خیالمان راحت نیست. ۳. خبر را ابتدا با این معیار می‌سنجیم که چه کسی گفته، نه اینکه درست است یا نه. ۴. موفقیت دیگران را بیشتر نتیجه رابطه و رانت می‌دانیم تا تلاش و شایستگی؛ گاهی هم البته بی‌دلیل نمی‌گوییم. ۵. در هر معامله، پیش از دیدن فرصت همکاری، دنبال نقشه احتمالی طرف مقابل می‌گردیم. ۶. خودمان همه واقعیت را نمی‌گوییم؛ اما از دیگران انتظار صداقت کامل داریم. ۷. حکومت‌ها از مردم اعتماد می‌خواهند، اما درباره تصمیم‌هایشان، اشتباهاتشان و هزینه‌ای که این اشتباهات بر مردم تحمیل کرده، توضیح روشنی نمی‌دهند. کسی که پاسخ‌گو نیست، نمی‌تواند طلبکار اعتماد باشد. بی‌اعتمادی فقط یک احساس ناخوشایند نیست؛ هزینه دارد. وکیل، ضامن، چک تضمین، پیش‌پرداخت، قراردادهای طولانی و جلسه‌های تکراری، بخشی از پولی است که بابت نبود اعتماد می‌پردازیم؛ پولی که در هیچ فاکتوری نوشته نمی‌شود. اعتماد با نصیحت برنمی‌گردد. با راست‌گفتن، به‌ویژه وقتی به زیان ماست؛ با پذیرفتن اشتباه و با انجام همان کاری ساخته می‌شود که قولش را داده‌ایم. پرسش اصلی این است: ما واقعاً قابل‌اعتمادیم یا فقط انتظار داریم دیگران به ما اعتماد کنند؟ حسین سلاح‌ورزی #هفت_نشانه https://t.me/HosseinSelahvarzi

یادداشت‌هایی درباره اقتصاد، قدرت و رفتار شماره ۲ | وقتی فقط چون هزینه کرده‌ایم، ادامه می‌دهیم دوستی مغازه‌ای باز کرده بود که از همان ماه‌های اول، دخلش به خرجش نمی‌رسید. هرکس پیشنهاد می‌کرد کار را متوقف کند، یک پاسخ آماده داشت: «بعد از این‌همه پول و وقتی که گذاشته‌ام، دیگر نمی‌توانم کنار بکشم.» دو سال بعد مغازه بسته شد؛ اما با سرمایه‌ای کمتر و بدهی‌هایی بیشتر. این اشتباه فقط در کسب‌وکار اتفاق نمی‌افتد. تقریباً همه ما جایی در زندگی، گرفتار هزینه‌هایی می‌شویم که دیگر بازنمی‌گردند: ۱. خودرویی را نگه می‌داریم، چون پول زیادی خرج تعمیرش کرده‌ایم. ۲. سهم زیان‌ده را نمی‌فروشیم تا شاید روزی به قیمت خرید برسد. ۳. رابطه‌ای فرساینده را فقط به‌خاطر سال‌های گذشته ادامه می‌دهیم. ۴. در شغلی که دوستش نداریم می‌مانیم، چون عمرمان را پای آن گذاشته‌ایم. ۵. از صفی طولانی خارج نمی‌شویم، چون تا اینجا صبر کرده‌ایم. ۶. از تصمیم غلط دفاع می‌کنیم تا مجبور نباشیم اشتباهمان را بپذیریم. ۷. باز هم هزینه می‌کنیم، فقط برای آنکه هزینه قبلی بیهوده به نظر نرسد. اما پول، زمان و اعتباری که از دست رفته، با ادامه‌دادن بازنمی‌گردد. گذشته نباید برای آینده تصمیم بگیرد. یک پرسش ساده می‌تواند ما را نجات دهد: اگر امروز، بدون توجه به آنچه تاکنون هزینه کرده‌ام، از صفر شروع می‌کردم، باز هم همین انتخاب را انجام می‌دادم؟ اگر پاسخ منفی است، ادامه‌دادن احتمالاً استقامت نیست؛ فقط شکل محترمانه‌تر و پرهزینه‌تری از نپذیرفتن اشتباه است. حسین سلاح‌ورزی #هفت_نشانه https://t.me/HosseinSelahvarzi

� هفت نشانه یادداشت‌هایی درباره اقتصاد، قدرت و رفتار شماره ۱ | وقتی نمی‌خواهیم واقعیت را ببینیم احتمالاً برای شما هم پیش آمده است: با کسی بحث می‌کنید و ناگهان متوجه می‌شوید هیچ دلیل و مدرکی قرار نیست نظرش را عوض کند. او دنبال فهمیدن نیست؛ فقط می‌خواهد ثابت کند از اول حق با او بوده است. البته اگر صادق باشیم، همه ما گاهی همین‌طور رفتار می‌کنیم. این خودفریبی هفت نشانه ساده دارد: ۱. فقط حرف کسانی را می‌شنویم که با ما هم‌نظرند. ۲. موفقیت را نتیجه عقل خود و شکست را تقصیر دیگران می‌دانیم. ۳. به‌جای پاسخ به انتقاد، سراغ شخصیت منتقد می‌رویم. ۴. چون برای تصمیمی وقت، پول یا آبرو گذاشته‌ایم، حاضر نیستیم رهایش کنیم. ۵. هر اتفاق تازه‌ای را به سود باور قبلی خود معنا می‌کنیم. ۶. وقتی نتیجه بد است، باز هم می‌گوییم: «کمی بیشتر صبر کنید.» ۷. تغییر نظر را نشانه ضعف می‌دانیم. واقعیت اما با اصرار ما تغییر نمی‌کند. یک تصمیم اشتباه، فقط به‌دلیل اینکه مدت‌ها از آن دفاع کرده‌ایم، درست نمی‌شود. عاقل‌بودن یعنی نه اینکه همیشه درست بگوییم؛ بلکه وقتی فهمیدیم اشتباه کرده‌ایم، شجاعت بازگشت داشته باشیم. گاهی مهم‌ترین نشانه بلوغ، همین جمله کوتاه است: «حق با من نبود.» حسین سلاح‌ورزی #هفت_نشانه https://t.me/HosseinSelahvarzi

اینفانتینیسم؛ نردبان تملق حسین سلاح‌ورزی ما ایرانی‌ها گاهی گمان می‌کنیم تملق و مجیزگویی از تولیدات انحصاری خودمان است؛ همان هنری که روزگاری با «قربان خاک پای مبارک» آغاز می‌شد و امروز با «این تدبیر فقط از ذهن جنابعالی برمی‌آمد» ادامه دارد. اما جیانی اینفانتینو نشان داد این صنعت، کاملاً جهانی شده است! رئیس فیفا در ماه‌های گذشته چنان دونالد ترامپ را در موفقیت جام جهانی سهیم و مؤثر نشان داد که گویی اگر رئیس‌جمهور آمریکا نبود، توپ‌ها باد نمی‌شدند و مسابقات هم برگزار نمی‌شد. حتی جایزه‌ای با عنوان «صلح فیفا» پدید آورد و به او تقدیم کرد. حالا هم گزارش شده ترامپ، اینفانتینو را گزینه مناسبی برای دبیرکلی سازمان ملل می‌داند. اگر این اتفاق بیفتد، باید «اینفانتینیسم» را به ادبیات مدیریت افزود: هنر تشخیص آنچه صاحب قدرت دوست دارد بشنود و تکرار هوشمندانه آن تا رسیدن به صندلی بالاتر. چاپلوسی البته قدمتی به اندازه خود قدرت دارد. فقط عبارت‌ها عوض شده‌اند؛ دیروز می‌گفتند «مملکت به نفس شما زنده است» و امروز می‌گویند «بدون شما جام جهانی ممکن نبود.» ماجرا در ظاهر خنده‌دار، اما در باطن تلخ است. هرجا حقیقت‌گویی هزینه داشته باشد و تملق پاداش، مدیران مستقل آرام‌آرام کنار می‌روند و جای آنان را کسانی می‌گیرند که نه بهتر تصمیم می‌گیرند، بلکه بهتر تعریف می‌کنند. جام جهانی تمام شد؛ اما اینفانتینو شاید مهم‌ترین گل خود را بیرون از زمین زده باشد. https://t.me/HosseinSelahvarzi

انضباط بانکی؛ این بار واقعی؟ حسین سلاح‌ورزی موضع رئیس‌کل بانک مرکزی درباره جلوگیری از اضافه‌برداشت بی‌ضابطه بانک‌ها، اقدامی درست و ضروری است. اضافه‌برداشت مزمن، کسری ناشی از سوءمدیریت، تسهیلات رانتی و دارایی‌های کم‌نقدشونده بانک‌ها را به پول پرقدرت و در نهایت به تورم عمومی تبدیل می‌کند؛ یعنی زیان مدیران و سهامداران از قدرت خرید مردم پرداخت می‌شود. بااین‌حال، ممنوعیت ناگهانی و مطلق می‌تواند بازار بین‌بانکی را دچار شوک کند، هزینه تأمین مالی را افزایش دهد و فشار را به بنگاه‌های تولیدی منتقل سازد. راه درست، تفکیک بانک سالم با کسری موقت از بانک ناتراز یا عملاً ورشکسته، اعطای نقدینگی کوتاه‌مدت و وثیقه‌محور، ارزیابی واقعی دارایی‌ها، افزایش سرمایه نقدی و تعیین تکلیف بانک‌های غیرقابل‌احیاست. این اصلاح بدون مهار تسهیلات تکلیفی، تسویه بدهی دولت و اعمال یکسان مقررات بر همه بانک‌ها کامل نمی‌شود. انضباط بانکی زمانی واقعی است که مدیر و سهامدار متخلف، پیش از مردم، هزینه تصمیم خود را بپردازند. https://t.me/HosseinSelahvarzi

نفت در محاصره تنگه‌ها حسین سلاح‌ورزی بازارهای جهانی منتظر آغاز جنگ نمی‌مانند؛ آنها احتمال وقوع جنگ را قیمت‌گذاری می‌کنند. تهدید اخیر حوثی‌های یمن درباره بستن باب‌المندب، بیش از آنکه تاکنون عرضه نفت را مختل کرده باشد، «ریسک ژئوپلیتیک» را وارد قیمت‌ها کرده است. به همین دلیل، افزایش هزینه بیمه، حمل‌ونقل دریایی و نوسان بازار انرژی، پیش از هر انسداد واقعی آغاز شده است. با این حال، نباید در دام بزرگ‌نمایی این تهدید افتاد. بازار هنوز سناریوی بسته شدن کامل باب‌المندب را باور نکرده است؛ زیرا تجربه سال‌های اخیر نشان داده که تجارت جهانی، هرچند با هزینه بیشتر، توانایی انطباق با اختلالات منطقه‌ای را دارد. نکته مهم‌تر، هم‌زمانی ریسک در دو گلوگاه حیاتی انرژی، یعنی باب‌المندب و تنگه هرمز است. اگر هر دو مسیر هم‌زمان دچار اختلال شوند، موضوع دیگر صرفاً افزایش هزینه حمل نیست؛ بلکه کاهش واقعی عرضه نفت و محصولات پتروشیمی خواهد بود. برای ایران نیز برخلاف تصور رایج، افزایش قیمت جهانی نفت الزاماً خبر خوبی نیست. در شرایط تحریم، محدودیت‌های صادراتی و هزینه‌های بالای حمل و بیمه، رابطه سنتی میان قیمت نفت و درآمد ارزی کشور تا حد زیادی تضعیف شده است. در مقابل، افزایش هزینه واردات و فشار تورمی، سریع‌تر و ملموس‌تر به اقتصاد ایران منتقل می‌شود. واقعیت این است که تهدید اصلی برای اقتصاد ایران، خود باب‌المندب نیست؛ بلکه هر رخدادی است که امنیت تنگه هرمز و مسیر اصلی صادرات انرژی کشور را تحت تأثیر قرار دهد. در اقتصاد امروز، ژئوپلیتیک دیگر یک متغیر حاشیه‌ای نیست؛ بخشی از سازوکار قیمت‌گذاری بازارهاست. گاهی سایه یک بحران، پیش از خود بحران، اقتصاد جهان را تکان می‌دهد.

راه عبور از بحران خدمات بانکی حسین سلاح‌ورزی اختلال در بخشی از خدمات بانکی، فقط یک مشکل فنی نیست؛ این اتفاق مستقیماً بر زندگی روزمره مردم، فعالیت بنگاه‌های اقتصادی و جریان تجارت اثر می‌گذارد. در چنین شرایطی، مهم‌ترین وظیفه دولت و بانک مرکزی، کاهش هزینه‌های ناشی از این اختلال برای شهروندان و فعالان اقتصادی است. به نظر می‌رسد چند اقدام فوری می‌تواند بخش قابل توجهی از مشکلات را کاهش دهد: ✅نخست، تمدید خودکار مهلت چک‌ها، اقساط بانکی، مالیات و حق بیمه تا زمان بازگشت کامل خدمات؛ ✅دوم، افزایش دسترسی مردم به وجه نقد از طریق شعب و خودپردازها؛ ✅سوم، اطلاع‌رسانی شفاف و منظم درباره وضعیت هر بانک و زمان تقریبی رفع اختلال؛ ✅و چهارم، فعال‌سازی کامل سامانه‌های پشتیبان تا خدمات حیاتی حتی به‌صورت محدود نیز ادامه پیدا کند. بحران‌ها همیشگی نیستند، اما میزان آمادگی برای مدیریت آنها تعیین‌کننده است. حفظ تداوم نظام پرداخت و جلوگیری از توقف فعالیت کسب‌وکارها باید مهم‌ترین اولویت امروز باشد؛ چرا که اعتماد عمومی، بزرگ‌ترین سرمایه شبکه بانکی و یکی از پایه‌های ثبات اقتصادی کشور است. https://t.me/HosseinSelahvarzi

سریع‌القلم؛ وجدان توسعه‌خواه ایران حسین سلاح‌ورزی دکتر محمود سریع‌القلم از معدود اندیشمندان ایرانی است که مسئله توسعه ایران را نه شعاری، بلکه علمی، منظم و مبتنی بر تجربه جهانی دنبال کرده است. او سال‌هاست با انضباط فکری، دانش گسترده، نگاه تطبیقی و ایران‌دوستی روشن، می‌کوشد نشان دهد توسعه تصادفی، احساسی و دستوری به دست نمی‌آید؛ بلکه محصول حکمرانی عقلانی، شایسته‌سالاری، تعامل سازنده با جهان، نظم نهادی و احترام به دانش است. هجمه به او بیش از آنکه نقد علمی باشد، معمولاً ناشی از چند عامل است: ناتوانی در فهم ادبیات توسعه، ترس از شفاف شدن ریشه‌های عقب‌ماندگی، عادت به شعار به جای تحلیل، حساسیت نسبت به نقد ساختارها، و بدفهمی یا تحریف عامدانه سخنانش. طبیعی است کسانی که از نظم، دانش، رقابت و پاسخگویی گریزان‌اند، با اندیشه‌ای که توسعه را به عقلانیت و مسئولیت‌پذیری گره می‌زند، احساس خطر کنند. سریع‌القلم حتما بی‌خطا نیست، اما سرمایه فکری بسیار ارزشمندی برای ایران است. https://t.me/HosseinSelahvarzi

فراتر از خرید حسین سلاح‌ورزی بحث بر سر این نیست که ایران از محل منابع ارزی خود چند میلیارد دلار دارو، تجهیزات پزشکی یا نهاده‌های کشاورزی خریداری کند. ارزش واقعی این گشایش در چیز دیگری نهفته است؛ ایجاد یک مسیر پایدار برای تجارت. اگر این منابع صرفاً خرج خرید نقدی شوند، اثر آن موقتی خواهد بود. اما اگر بخشی از آنها به پشتوانه خطوط اعتباری، ضمانت‌نامه‌ها و ابزارهای تأمین مالی تجارت تبدیل شود، هر دلار می‌تواند چندین دلار تجارت و سرمایه‌گذاری ایجاد کند. در این میان، حضور بخش خصوصی معتبر و توانمند اهمیت ویژه‌ای دارد. شرکت‌هایی که بتوانند با استفاده از سازوکارهای اعتباری، مواد اولیه دارویی، نهاده‌های کشاورزی و کالاهای مورد نیاز تولید را در مقیاس بزرگ‌تر تأمین کنند. تجربه جهان نشان می‌دهد که تجارت پایدار فقط جابه‌جایی کالا نیست؛ ایجاد شبکه‌ای از منافع مشترک اقتصادی است. هرچه این شبکه گسترده‌تر شود، ثبات، اعتماد و امکان توسعه روابط اقتصادی نیز بیشتر خواهد شد. شاید مهم‌ترین فرصت امروز، تبدیل یک توافق محدود به یک زیرساخت ماندگار برای تجارت، تولید و رشد اقتصادی باشد.

دیپلماسی از مسیر معیشت حسین سلاح‌ورزی گاهی توافق‌های بزرگ سیاسی از جایی آغاز می‌شوند که کمتر دیده می‌شود؛ از سفره مردم، از امنیت غذایی و از دسترسی بیماران به دارو. اگر ایران بتواند بخشی از نیاز خود به غلات، نهاده‌های کشاورزی و دارو را از طریق همکاری با شرکت‌های آمریکایی تأمین کند، این صرفاً یک معامله تجاری نخواهد بود. در واقع شبکه‌ای از منافع مشترک اقتصادی میان فعالان بخش خصوصی دو کشور شکل می‌گیرد؛ شبکه‌ای که به طور طبیعی از ثبات، گفت‌وگو و تداوم همکاری حمایت می‌کند. تجربه جهان نشان داده است هرچه حجم مبادلات قانونی و مشروع میان کشورها بیشتر شود، هزینه بازگشت به تنش نیز افزایش می‌یابد. کشاورزان، تولیدکنندگان، شرکت‌های دارویی، بانک‌ها، شرکت‌های حمل‌ونقل و بیمه، همگی به ذی‌نفعان حفظ روابط پایدار تبدیل می‌شوند. برای ایران نیز این مسیر می‌تواند همزمان چند دستاورد داشته باشد؛ تأمین کالاهای اساسی با کیفیت بالا، افزایش رقابت در بازار، کاهش هزینه‌های پنهان ناشی از محدودیت‌ها و ایجاد پل‌های ارتباطی جدید با اقتصاد جهانی. شاید به همین دلیل باشد که تجارت کالاهای ضروری را باید نه فقط یک معامله اقتصادی، بلکه نوعی سرمایه‌گذاری برای صلح، ثبات و همکاری پایدار در آینده دانست. https://t.me/HosseinSelahvarzi

🔹 اقتصاد در انتظار حسین سلاح‌ورزی اختلالات اخیر شبکه بانکی را نباید صرفاً یک مشکل فنی یا سایبری تلقی کرد. این اتفاق بار دیگر نشان داد که یکی از مهم‌ترین نقاط آسیب‌پذیر اقتصاد ایران، تاب‌آوری پایین زیرساخت‌های حیاتی است. امروز بخش بزرگی از زندگی مردم و فعالیت کسب‌وکارها به شبکه بانکی و پرداخت الکترونیکی وابسته است. از خرید روزمره تا معاملات بزرگ تجاری، همه چیز بر بستر اعتماد به عملکرد مستمر این شبکه انجام می‌شود. هنگامی که این زنجیره دچار اختلال می‌شود، فقط چند تراکنش ناموفق رخ نمی‌دهد؛ بخشی از اعتماد عمومی، آرامش روانی جامعه و کارایی اقتصاد نیز آسیب می‌بیند. نگران‌کننده‌تر از خود اختلال، نبود شفافیت درباره ابعاد حادثه، میزان خسارت و برنامه جلوگیری از تکرار آن است. اقتصاد مدرن بر پایه اعتماد بنا شده و اعتماد نیز بدون امنیت، شفافیت و پاسخگویی پایدار نخواهد ماند. اختلال بانکی شاید ظرف چند روز برطرف شود، اما هشداری که درباره شکنندگی زیرساخت‌های اقتصادی کشور داده است، نباید نادیده گرفته شود. https://t.me/HosseinSelahvarzi

فرصت یک نسل حسین سلاح‌ورزی اگر توافقی پایدار میان ایران و آمریکا شکل بگیرد، موضوع فقط یک صندوق بازسازی و توسعه ۳۰۰ میلیارد دلاری نخواهد بود. در کنار آن، آزادسازی حدود ۱۰۰ میلیارد دلار دارایی‌های مسدودشده، افزایش صادرات نفت و پتروشیمی، بازگشت دسترسی به نظام بانکی جهانی و جذب سرمایه‌گذاری خارجی می‌تواند بزرگ‌ترین فرصت اقتصادی ایران در چند دهه اخیر را رقم بزند. اما تجربه جهان نشان می‌دهد که توسعه را نمی‌توان صرفاً با پول خرید. اگر این منابع صرف هزینه‌های جاری، توزیع رانت یا جبران کسری بودجه شود، یک فرصت تاریخی از دست خواهد رفت. اولویت‌های واقعی باید بازسازی زیرساخت‌های انرژی، حل بحران آب، توسعه حمل‌ونقل و لجستیک، تکمیل زنجیره‌های ارزش صنعتی، سرمایه‌گذاری در فناوری و تقویت سرمایه انسانی باشد. با این حال مهم‌ترین پروژه، نه ساخت نیروگاه و پالایشگاه، بلکه اصلاح حکمرانی اقتصادی است. بدون ثبات، شفافیت، امنیت سرمایه‌گذاری و تقویت بخش خصوصی، حتی صدها میلیارد دلار نیز نمی‌تواند اقتصاد ایران را متحول کند. فرصت‌های بزرگ مالی مهم‌اند؛ اما آنچه سرنوشت کشورها را تعیین می‌کند، کیفیت تصمیم‌هایی است که درباره آنها گرفته می‌شود. https://t.me/HosseinSelahvarzi