خواب‌هایی که عمودی دیدم

از غزل غزل‌های سلیمان، ترجمه احمد شاملو [امشب ایده‌ی تشکیل حلقه‌ی مطالعاتی متون مقدس جهان با رویکرد تطبیقی از همیشه جدی‌تر بود؛ روشنگاه¹! چند سال پیش که معنای این اصطلاح را در فلسفه هایدگر شنیدم خیلی به جانم نشست: "محوطه‌ای بی‌درخت در دل جنگل انبوه [در اصل جنگل‌های سیاه در آلمان] که نور خورشید از بالا به آن می‌تابد و زمینش را روشن می‌کند". تمثیلات: * فضای پدیداری: روشنگاه به عنوان فضایی است که در آن موجودات و پدیده‌ها می‌توانند خود را نشان دهند و به وجود آیند. این فضا نه تنها به جهان فیزیکی، بلکه به جهان معنا و ارزش‌ها نیز اشاره دارد. * محل مواجهه با هستی: روشنگاه مکانی است که در آن انسان می‌تواند با هستی اصیل خود مواجه شود و به پرسش‌های بنیادی درباره وجود، معنا و مرگ پاسخ دهد. * فضای تفسیری: روشنگاه به عنوان فضایی است که در آن ما جهان را تفسیر می‌کنیم و به آن معنا می‌دهیم. این فضای تفسیری همواره در حال تغییر و تحول است. * محل آشکار شدن حقیقت: روشنگاه جایی است که در آن حقیقت می‌تواند خود را آشکار کند. این حقیقت نه تنها حقیقت عینی و علمی، بلکه حقیقت وجودی انسان است.] ¹Lichtung خواب‌هایی که عمودی دیدم

چند اشاره به در، که فرمود: «من در هستم» خواب‌هایی که عمودی دیدم

«عطرِ جلیلِ زخمه‌های شهناز...» اینجا خواب‌هایی که عمودی دیدم

«من ابرم، کار ابر باریدن است» از نامه‌های نیما خواب‌هایی که عمودی دیدم

به پاییز ملایم عصر جمعه‌ی قبرستان این هفته زمان: [ابدالآباد،] عصر جمعه‌ی پاییز، تا بر خلاف بازدیدهای مرسوم از این ممنوعه تا جای ممکن نزدیک غروب باشد؛ غروب جمعه، تا یادآور شعر حلاج با ترجمه‌ی الهی باشد؛ «در غروبِ این مقابر...». برای دیدنِ آنگونه مردگانی که به قول براهنی:

مظلوم بودند انگار هرگز نبوده بودند؛ از بدو زندگانی، انگار مرده بودند یک جاروی بزرگ زیرزمینی می روفت خاکه‌اره‌ی تن‌های آنها را و در چاههای بی ته می‌ریخت این رُفت و ریخت ذات طبیعت بود

شادی در آسمان از انجیل غیرقانونی مرقیون خواب‌هایی که عمودی دیدم

ابتدای کتاب به نقل از نامه‌های عین‌القضات آورده خواب‌هایی که عمودی دیدم

داستان «یک سه‌شنبه‌ی پاییز» کاملتر خواب‌هایی که عمودی دیدم

«... پشت بادها توی مهرماه یک سه‌شنبه‌ی بعدازظهر...» خواب‌هایی که عمودی دیدم

شاید تبعات سرد شدن شب‌ها باشه، که هر سال این وقتا که می‌شه انگار کلی دست از غیب برون می‌یان، اطرافم توی هوا پرواز می کنن، «فوق ایدیهم»، و گاهی دوتا دوتا توی سرم فرود می‌یان... همه‌ی دست‌هایی که توی خواب می‌دیدم، دست‌های ساکن با مقداری رگ به رنگی کبود مثل آمیتیس که اونقدر زیبا بودن که می‌تونست حجرِ دست‌بندی گرانقیمت باشن...، یا دست‌هایی متحرک که ظریفانه و نازکانه هوا را می‌شکافند تا ... [«تا»ش رو نمی‌گم که «تشریح آناتومی بدن یک انسان موقع کشیدن پرده‌ها» در گرگ‌و‌میش سحر رو نگفته باشم.] شاید تبعات سردی شب‌ها باشه که هر سال این موقع کلی طناب توی آسمون اطرافم پرواز می‌کنن و گاهی بر رگ کبود گردنم فرود می‌یان، یعنی‌نزدیکی‌های خیالِ تو، که از رگ‌گردن به من نزدیکتره... مثل اون نخ مظلوم و [قدر]نادیده روی تورهای لباسی سیاه که نفهمیدم شب تیره‌تره یا اون یا ابهام این سوالی که «چه چیزی تور را تور می‌سازد؟ خالی‌ها یا نخ‌ها... اون نخ نه تور بود نه خالی: نخی به‌کلی دیگر! و مثل بقیه‌ی طناب‌های نامرئی که بین دلِ آدما هست، همون طنابا که هر وقت بهت فکر می‌کنن دلت تکون می خوره و می‌لرزه... شاید تبعات همین سردی پاییز باشه که این موقع‌ها که می‌شه هزار شاید، و هزارها شیء تداعی‌گر نبوده‌ها و نیست‌ها می‌شن خواب‌هایی که عمودی دیدم