خویشتن نو

🔴 درخودماندگی فکری و تله اطمینان ✍ #هانیه_روزبهانی یک اصطلاح جالبی هست در اختلالات شکل تفکر به نام «تفکر اوتیستیک»، به معنی درخودماندگی فکری که البته به‌تنهایی نشانه یک اختلال روانشناختی نیست و ممکنه در افراد عادی هم گاهی اتفاق بیفته. تفکر اوتیستیک یا درخودمانده به فرایند فکری‌ای می‌گن که خودشیفته‌وار و خودمحورانه‌ست، تمرکزش روی درونه نه واقعیت بیرون و در افراد عادی بدون تشخیص اختلال بالینی، معمولا به این صورت خودش رو نشون می‌ده که فرد سال‌ها در محدوده تنگ باورها و آموخته‌های قبلی‌ش می‌مونه، استدلال منطقی نداره، نقد رو برنمی‌تابه و مسلما حاصلی هم جز تعصب و دگماتیسم نداره. احتمالا مثال‌های زیادی به ذهن همه‌مون میاد، اما کمتر ممکنه به فرم تفکر خودمون شک کنیم. این روزها اگر از خودم بپرسم بعد از چند سال تحصیل و کار در رشته روان‌شناسی، بزرگترین موهبت و دستاوردی که این مسیر برای من داشته چه بوده، شاید این باشه که بی‌آنکه الزاما بخوام، مجبور شدم فرم تفکر خودم رو بازبینی کنم. درواقع ذات پویای این رشته و آشنایی با دنیای درون‌روانی افراد مختلف و لایه‌های پیچیده روان انسان، اولین چیزی که _به‌درستی_ از من گرفت اطمینان بود. «علم مطالعه رفتار و فرایندهای ذهنی» برای من یک تلنگر مداوم و مستمر بود که درخودماندگی‌های فکری خودم در مسائل مختلف رو ببینم و تلاش کنم باورهام رو در مورد هرچیزی که به روان انسان مربوطه دوباره‌سنجی و بازبینی کنم اما به قطعیت نرسم. اینقدر که این روزها سعی می‌کنم به‌جای جمله «من به موضوعی باور یا اعتقاد دارم»، بیشتر بگم به یک مدل فکری «تمایل» دارم. انگار نفس باور داشتن ما رو وارد یک چرخه درخودماندگی و خودشیفتگی فکری جدید می‌کنه که دیگه چیزی جز تفکر خودت رو نه می‌بینی و نه می‌شنوی. هرچند ادعای اندیشه آزاد برای روانی که تحت‌تاثیر صدها عامله، از ژنتیک و خانواده و فرهنگ گرفته تا خطاهای شناختی و مکانیسم‌های دفاعی و...، شاید ادعای گزافی باشه، اما همین که سعی کنیم کمی به اطمینان‌هامون با دید تردید نگاه کنیم، شاید کمتر در دام تفکر اوتیستیک بیفتیم. به مناسبت #روز_روان‌شناس