مولیان| ادبیات فارسی

گر آخرین فریبِ تو، ای زندگی، نبود اینک هزار بار، رها كرده بودمت زان پیشتر كه باز مرا سویِ خود كِشی در پیشِ پایِ مرگ فدا كرده بودمت هر بار كز تو خواسته‌ام بركَنم امید آغوشِ گرمِ خویش برویم گشاده‌ای دانسته‌ام كه هر چه كنی جز فریب نیست امّا درین فریب، فسون‌ها نهاده‌ای در پشتِ پرده، هیچ نداری جز این فریب لیكن هزار جامه بر اندامِ او كنی چون از ملالِ روز و شبت خاطرم گرفت او را طلب كنیّ و مرا رامِ او كنی روزی نقابِ عشق به رخسارِ او نِهی تا نوری از امید بتابد به خاطرم روزی غرورِ شعر و هنر نامِ او كنی تا سر بر آفتاب بسایم كه شاعرم! در دامِ این فریب، بسی دیر مانده‌ام دیگر به عذرِ تازه نبخشم گناهِ خویش ای زندگی، دریغ كه چون از تو بگسلم در آخرین فریبِ تو جویم پناه خویش! نادر نادرپور

‍بیست و پنجم اردیبهشت‌ماه سالروز درگذشت محمدامین ریاحی زبان کهن آذربایجان آنچه از روضات ‌الجنان حافظ حسین کربلایی تبریزی (متوفی ۹۹۷ق) و رسالۀ انارجانی (تألیف‌شده در ۹۸۵-۹۹۴ق) بارها در مقالات محققان نقل شده مؤید این نظر است که تا پایان قرن دهم هنوز زبان فهلوی یا آذری در تبریز و بیشتر شهرهای آذربایجان به‌کلی از میان نرفته بوده است. اولیا چلپی، جهانگرد بسیار مشهور ترک، هم که به ادعای خود دو بار در سال‌های ۱۰۵۱ و ۱۰۵۶ به آذربایجان آمده به دوام زبان فهلوی در پاره‌ای از نواحی اشاره دارد. دربارۀ مردم تبریز می‌گوید: «ارباب معارف آن به فارسی (به معنی زبان غیرترکی، احتمالاً یعنی پهلوی) تکلم می‌کنند». دربارۀ مراغه گوید: «اکثر زنان مراغه به زبان پهلوی گفت‌وگو می‌کنند». سخن او دربارۀ زبان زنان مراغه، فصل رسالۀ انارجانی را در «تواضعات اناث تبریز به زبان کهن» به یاد می‌آورد و معلوم می‌شود که خانه‌نشینی زنان و دوری آنها از اجتماع و بی‌نیازی آنها از گفتگوهای دیوان و بازار سبب شده که طبعاً دگرگشت‌های زبان در محاورات آنها کمتر و دیرتر اثر بگذارد. در میان طبقات و گروه‌های مختلف مردم هم زمان و تاریخ تغییر زبان یکسان نبوده، مثلاً می‌توان حدس زد که بعد از قیام شاه اسماعیل، بازماندگان مردم شافعی، مدت‌ها زبان کهن را حفظ کرده بودند و در مقابل، قزلباش‌ها به زبان جدید سخن می‌گفتند. واپسین منبع از آخرین یادگارهای زبان کهن در آذربایجان مسطورات جُنگ مکتوب در ۱۱۲۵ است که دوبیتی‌های رازی مهان کشفی، شاعر نمین آذربایجان، در آن آمده و از آنجا معلوم می‌شود که شعر فهلوی نجم رازی با پانصد سال فاصلۀ زمانی و یکصد فرسنگ فاصلۀ مکانی، هنوز در شمال شرق آذربایجان به زبان مردم بوده است. [زبان فارسی در آذربایجان: دربرگیرندۀ بیست و سه مقاله از نوشته‌های دانشمندان و زبانشناسان، گردآوری ایرج افشار، تهران: انتشارات دکتر محمود افشار،  ۱۳۹۷، ص ۵۰۸-۵۰۹] @moliyanbook

در زندگی بعدی‌ام امامزاده باشم؛ خلوت، بی‌نام و نشان. از این امامزاده‌ها که کسی زیاد آدم حساب‌شان نمی‌کند. صبح به صبح بیدار که شدم، یک متولی پیر بیاید درم را باز کند تا هر کس خواست، هر کس دلش گرفت، داخل شود. هی نان بدهم و از ایمان نپرسم. کلا نپرسم. دل گرفته، خالی که شد، اشک‌هایش را که تمام و کمال ریخت، راه‌اش را بگیرد و برود. نه نگران باشد که با حرف‌هایش کسی را رنجانده، نه به کسی برخورده، نه رازی فاش شده. دو سه تا کفتر هم باشند. غروب به غروب بیایند وسط حیاطم. دلِ سیر بخوانند. با سوز بخوانند. ترکی بخوانند. گارمانچی و یحیی تلاش می‌کنند با سوز بخوانند، ترکی بخوانند، مشق کوچه‌لر و آه!‌ در شب‌ می‌گذرد... #نیلوفر_امرایی 🖤 #نثر @moliyanbook