کانال سید مرتضی افقه
Open in Telegram
توسعه فرایندی است که طی آن انسان توسعه نیافته به انسان توسعه یافته تبدیل می شود. حاصل تدبیر چنین انسانی آنگاه، کشوری پیشرفته در همه ابعاد اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی است.
Show more1 030
Subscribers
-124 hours
-17 days
-530 days
Data loading in progress...
Attracting Subscribers
September '26
September '26
+1
in 0 channels
August '26
+9
in 0 channels
Get PRO
July '26
+21
in 1 channels
Get PRO
June '26
+15
in 0 channels
Get PRO
May '26
+9
in 1 channels
Get PRO
April '26
+3
in 0 channels
Get PRO
March '26
+1
in 0 channels
Get PRO
February '26
+14
in 1 channels
Get PRO
January '26
+5
in 0 channels
Get PRO
December '25
+11
in 0 channels
Get PRO
November '25
+38
in 0 channels
Get PRO
October '25
+21
in 1 channels
Get PRO
September '25
+6
in 0 channels
Get PRO
August '25
+8
in 0 channels
Get PRO
July '25
+5
in 0 channels
Get PRO
June '25
+9
in 0 channels
Get PRO
May '25
+23
in 1 channels
Get PRO
April '25
+9
in 0 channels
Get PRO
March '25
+22
in 0 channels
Get PRO
February '25
+22
in 0 channels
Get PRO
January '25
+9
in 0 channels
Get PRO
December '24
+29
in 1 channels
Get PRO
November '24
+42
in 1 channels
Get PRO
October '24
+37
in 0 channels
Get PRO
September '24
+24
in 2 channels
Get PRO
August '24
+7
in 2 channels
Get PRO
July '24
+14
in 2 channels
Get PRO
June '24
+29
in 2 channels
Get PRO
May '24
+14
in 0 channels
Get PRO
April '24
+25
in 0 channels
Get PRO
March '24
+31
in 2 channels
Get PRO
February '24
+15
in 0 channels
Get PRO
January '24
+34
in 0 channels
Get PRO
December '23
+44
in 2 channels
Get PRO
November '23
+66
in 4 channels
Get PRO
October '23
+55
in 2 channels
Get PRO
September '23
+34
in 0 channels
Get PRO
August '23
+20
in 0 channels
Get PRO
July '23
+11
in 0 channels
Get PRO
June '23
+15
in 0 channels
Get PRO
May '23
+24
in 0 channels
Get PRO
April '23
+18
in 0 channels
Get PRO
March '23
+38
in 0 channels
Get PRO
February '23
+50
in 0 channels
Get PRO
January '23
+54
in 0 channels
Get PRO
December '22
+26
in 0 channels
Get PRO
November '22
+29
in 0 channels
Get PRO
October '22
+19
in 0 channels
Get PRO
September '22
+20
in 0 channels
Get PRO
August '22
+14
in 0 channels
Get PRO
July '22
+21
in 0 channels
Get PRO
June '22
+39
in 0 channels
Get PRO
May '22
+62
in 0 channels
Get PRO
April '22
+47
in 0 channels
Get PRO
March '22
+11
in 0 channels
Get PRO
February '22
+12
in 0 channels
Get PRO
January '22
+23
in 0 channels
Get PRO
December '21
+23
in 0 channels
Get PRO
November '21
+41
in 0 channels
Get PRO
October '21
+44
in 0 channels
Get PRO
September '21
+8
in 0 channels
Get PRO
August '21
+12
in 0 channels
Get PRO
July '21
+9
in 0 channels
Get PRO
June '21
+8
in 0 channels
Get PRO
May '21
+7
in 0 channels
Get PRO
April '21
+13
in 0 channels
Get PRO
March '21
+12
in 0 channels
Get PRO
February '21
+5
in 0 channels
Get PRO
January '21
+42
in 0 channels
Get PRO
December '20
+542
in 0 channels
| Date | Subscriber Growth | Mentions | Channels | |
| 08 September | 0 | |||
| 07 September | 0 | |||
| 06 September | 0 | |||
| 05 September | +1 | |||
| 04 September | 0 | |||
| 03 September | 0 | |||
| 02 September | 0 | |||
| 01 September | 0 |
Channel Posts
*حزب اتحاد ملت ایران اسلامی شعبه استان خوزستان برگزار می کند:*
*هفته تشکیلاتی خوزستان*
پنل سوم با موضوع:
*خوزستان و مسئله توسعه*
*سخنران:دکتر مرتضی افقه*
*اقتصاددان و استاد دانشگاه شهید چمران اهواز*
*مجری:دکتر اکبر ظریفی*
*زمان:چهارشنبه مورخ ۱۴۰۵/۶/۲۵*
*ساعت: ۱۷/۳۰ الی ۱۹*
لینک شرکت در برنامه:
https://meet.google.com/drh-zdms-czu
حضور در برنامه برای کلیه علاقمندان مجاز می باشد
| 2 | all 14050617 min_260908_020133.PDF | 54 |
| 3 |  No text... | 53 |
| 4 |  No text... | 57 |
| 5 |  No text... | 54 |
| 6 |  No text... | 1 |
| 7 |  No text... | 1 |
| 8 | No text... | 1 |
| 9 | No text... | 1 |
| 10 |  +1No text... | 54 |
| 11 | -2505182872215609600_496454408269643.pdf | 54 |
| 12 | 🔵 ضرورتي به نام حمايت از دهكهاي محروم
🔵دکتر مرتضي افقه
اين روزها نوسانات ارزي و جهش مستمر قيمت كالاهاي مصرفي، فشار سنگيني را بر دوش خانوارها، به ويژه اقشار مياني و پايين جامعه، آوار كرده است. در اين ميان شماري از افراد و گروهها با نگاهي نه چندان منصفانه، سياستهاي حمايتي دولت در قالب كالابرگ و يارانه نقدي را «غيراقتصادي» و متعارض با اصول علم اقتصاد معرفي ميكنند؛ تعبيري كه نه برخاسته از درك علم، بلكه ناشي از ناآشنايي با تكليف اقتصاد در شرايط بحران و جنگ است. در اين يادداشت استدلال ميكنم كه در چنين شرايطي، حمايت معنادار از دهكهاي پايين و مياني نه فقط انحراف از اقتصاد، كه دقيقاً اعمال منطق اقتصادي و مصلحت اجتماعي است و پرهيز از آن، عامل تنش و بيثباتي بيشتر خواهد بود.
🔴 ۱) اساسا دور از انصاف است اگر حمايت از دهكهاي محروم را ويژه و مختص ايران تلقي كنيم و آن را فاقد پشتوانه علمي ارزيابي كنيم. تجربه اقتصادي كشورهاي پيشرفته، به ويژه نظامهاي سرمايهداري كه ظاهراً طيف منتقد خود را هوادار آنها ميدانند، خلاف چنين برداشتي را ثابت ميكند. اين كشورها در لحظات بحراني، بيش از هميشه به كمك طبقات متوسط و محروم ميشتابند؛ نمونه برجسته آن، حمايتهاي گسترده امريكا و اروپا از اقشار ضعيف جامعه در دوران همهگيري كرونا بود، جايي كه دولتها بهطور مستقيم وارد زنجيره تأمين معيشت خانوار شدند. در واقع وقتي اقتصاد در شرايط جنگي و بحراني قرار ميگيرد، مكانيسم بازار به تنهايي قادر به هدايت توزيع عادلانه نيست؛ از اين رو دولت ناگزير است هم از طرف توليد وارد شود تا از كاهش توليد و تعطيلي واحدها جلوگيري كند و هم بر حلقه توزيع كالا تمركز ويژه داشته باشد تا مطمئن شود نيازهاي اساسي به ويژه دهكهاي پايين جامعه تامين ميشود. بنابراين تلاش دولت براي پرداخت كالابرگ يا يارانه در اين برهه، يك انتخاب جانبي نيست، بلكه تكليفي ضروري است.
🔴 ۲) در ارزيابي شرايط كشورمان بايد زمينههاي تشديدكننده را نيز لحاظ كنيم. ما حدود هشت سال را با تحريمهاي خارجي سپري كردهايم؛ تحريمهايي كه حجم قابل توجهي از ذخاير ارضي و منابع كشور را تخليه كرده است. سپس در بستر همين خستگي اقتصادي، بحران جديرتر تحت عنوان جنگ به اقتصاد ملي تحميل شد كه بخش قابل توجهي از زيرساختها و چند كارخانه مادر را -واحدهايي كه خود ستون تغذيه دهها واحد اقتصادي ديگر بودند- موشكباران كرده است. تعطيلي يا نيمه تعطيلي صنايع پتروشيمي و فولاد و به دنبال آن صدها هزار شغل و زنجيرههاي گسترده توليد را از بين برده؛ زنجيرههايي كه هر كدام تغذيهكننده تعداد بسياري كسب وكارهاي مرتبط بودند. اين تركيب مخاطرهآميز، ميان كاهش منابع، ضعف زيرساختي و بحران جنگ، دقيقاً همان فضايي است كه عمق نياز به مداخله دولت حداكثري ميشود. به همين دليل است كه در گام كنوني ديگر نميتوان از «دهكهاي پايين» به عنوان جزيرهاي كوچك و محدود ياد كرد؛ بلكه در عمل تا دهكهاي هفتم و حتي هشتم هم يكپارچه خانوارها به حداقل حمايت معيشتي نياز دارند. حمايتهاي دولت در اين دايره، نه يك گزارهاي كه وسيعتر شده، بلكه شرط گريز ناپذير بقاي بخش بزرگي از جامعه است.
🔴 ۳) اگر دولت در اين برهه بحراني، وظيفه حمايتي خود را از دهكهاي نيازمند كنار بگذارد، پيامدهاي آن به مراتب فراتر از بازار خواهد رفت. تداوم هشت سال فشار تحريمي همراه با ناكاميهاي پيشين و همگام با فشارهاي فرهنگي كه در همين مدت از سوي اقليتي كوچك از سياسيون منتقد دولت بر جامعه تحمل شده، نشان ميدهد براي دورنماي آينده بايد همه ظرفيتها را به نفع دهكهاي محروم به كار گرفت. ناديده گرفتن نيازهاي معيشتي بخش قابل توجهي از خانوارها در چنين بستري، ميتواند انباشني از خستگي اجتماعي را به هزينه تنش، بيثباتي سياسي و ناآرامي بكشاند؛ فضايي كه هيچ گروه، جريان اجتماعي و سياستمداري تمايلي به آن ندارد. بنابراين حمايت از دهكهاي محروم در قالب كالابرگ، يارانه و ساير سازوكارهاي حمايتي در زمان برقراري بحران و جنگي ايران، نه در تعارض با علم اقتصاد كه از صريحترين الزامات آن است. اين سياستها را نبايد به مثابه عدالتجويي صرف تفسير كرد، بلكه بخشي از دخالت در تقاضاي كلان، حفظ امنيت اجتماعي و پايدارسازي نظام اقتصادي در دوراني است كه بازار توانش را از دست داده است. در اين موضع دولت هم از دارايي خود گذشته و تلاش ميكند توزيع را در مسير عدالت هدايت كند و دهكهايي را كه در خط نياز قرار گرفتهاند حفظ كند تا از اين طريق از تنشي که در آستانه سياسي و اجتماعي ممكن است ايجاد شود عبور كند./تعادل
🔵 گفتار اقتصادی | 75 |
| 13 | 📹 #ببینید |آیا اقتصاد ایران دوام میآورد؟
🔸بخشی از گفتگوی اختصاصی با سید مرتضی افقه
📡 از کانال یوتیوب عبدی مدیا ببینید👇👇
🔗https://youtu.be/IyjHQwDwx_k
🆔 @AbdiMediaNet I #عبدی_مدیا
🌐سایت |🌐واتساپ I ▶️ یوتیوب I 📻کست باکس | 80 |
| 14 | هشدار مرتضی افقه، اقتصاددان:
🔻نزدیکشدن ایران به الگوی فقر افغانستان
امروز کالا در بازار، فروشگاهها و سوپرمارکتها وجود دارد، اما قیمت کالاها به اندازهای افزایش یافته که بسیاری از مردم توان خرید آنها را ندارند.
کاهش تقاضا به معنای کاهش نیاز مردم نیست؛ بلکه در بسیاری از موارد ناشی از کاهش توان خرید است.
برخی از ما میپرسند چرا افغانستان با وجود مشکلات متعدد، تورم تکرقمی دارد. پاسخ این است که فقر در آن کشور بالاست و زمانی که فقر افزایش پیدا کند، تقاضای مؤثر نیز کاهش مییابد و فشار کمتری بر بازار و قیمتها وارد میشود.
متأسفانه ما نیز در حال نزدیک شدن به چنین وضعیتی هستیم و نباید کاهش تقاضای ناشی از کاهش قدرت خرید را بهعنوان یک دستاورد سیاستی تلقی کرد./ ایلنا | 104 |
| 15 |  بحران اقتصاد ایران؛ از ناترازی بنزین تا شاخص فلاکت
در پی اظهارات مسعود پزشکیان درباره فشارهای اقتصادی، کاهش درآمدها و تأثیر تحریمها، در گفتوگو با سید #مرتضی_افقه ، اقتصاددان به بررسی ریشههای ناترازی بنزین، شاخص فلاکت ۹۶ درصدی و راههای خروج از بحران اقتصادی پرداختهایم.
افقه معتقد است مشکلات اقتصادی تنها با افزایش قیمتها حل نمیشود و نیازمند اصلاحات ساختاری، مقابله با قاچاق سوخت، کاهش هزینههای زائد، رفع موانع خارجی و حمایت از تولید است.
✅ برای مشاهده روی لینک زیر کلیک کنید
youtube.com/watch?v=1JanOytCFEA
🔵 @didarnews1
🔵 @didarnewsir | 99 |
| 16 |  🟦اقتصاد در شرایط فوق العاده
برای نجات معیشت مردم نه فقط دولت بلکه کلیه تصمیم گیران کشور باید بپذیرند که شرایط جنگی و بحرانی است. البته این پذیرش باید از سال ۱۳۹۷ به این سو صورت می گرفت چراکه از همان زمان در شرایط جنگی قرار داشتیم. اگر بخواهم دقیق تر بگویم ما از ابتدای انقلاب تاکنون همواره در شرایط نه جنگ نه صلح با زیگزاگ های متفاوت قرار داشته ایم اما از سال ۱۳۹۷ به این سو، واقعاً وارد شرایط جنگ اقتصادی شدیم برای کشوری که اقتصاد و متغیرهای اقتصادی آن تا این اندازه به روابط خارجی وابسته است، پس از اعمال تحریمهای شدید باید شرایط فوق العاده و سیاست ها و اقتضائات خاص این وضعیت در نظر گرفته میشد.
لمس کنید و متن کامل سرمقاله را به قلم مرتضی افقه بخوانید
🚀 @jahansanatpress | روزنامه جهان صنعت | 113 |
| 17 |  No text... | 100 |
| 18 | مرحوم رییسی نیز درنهایت، برخلاف شعارهایی که مطرح میشد و برخلاف دیدگاه برخی اقتصاددانان مشاور دولت، ناچار شد ارز ۴۲۰۰تومانی را حذف کند که در همان مقطع تورم قابلتوجهی را به کشور تحمیل کرد.در دوره مرحوم رییسی کاملا قابل پیشبینی بود که اگر تحریمها رفع نشود، اقتصاد کشور در بلندمدت قابل دوام نخواهد بود. متاسفانه در آغاز سال۱۴۰۴ نهتنها تحریمها رفع نشد بلکه کشور با یک جنگ ۱۲روزه ویرانگر مواجه شد. در ادامه نیز با توجه به شرایطی که اشاره شد یعنی خالی بودن خزانه دولت پیش از جنگ و همچنین شرایط اخیر و محاصره اقتصادی و حتی دورزدن تحریمها که فروش نفت را دشوارتر کرده، شرایط بحرانی است بنابراین دولت و حاکمیت اکنون باید بهطور جدی شرایط را فوقالعاده تلقی کنند و سیاستها و اقتضائات خاص این دوره را به اجرا بگذارند.در این شرایط و با توجه به اقتضائات موجود، باید بهصورت ویژه بر دو بخش تولید و مصرف تمرکز کرد آنهم خارج از روال عادی و خارج از بوروکراسیهای ضدتولید و ضد مردم که در ساختارهای فعلی کشور حاکم است اما پیش از آن، مدیریت ارشد کشور باید دست دوگروه را از تصمیمگیریهای کلان و تاثیرگذاری بر سیاستها کوتاه کند؛ گروه نخست، اقتصادخواندههای سطحینگری هستند که حتی در شرایط فعلی همچنان بر ایجاد شوک قیمتی، افزایش قیمتها و آزادسازی قیمتها اصرار دارند. باید دست این گروه از نظام تصمیمگیری کوتاه شود. اگر مدیرانی دارای چنین تفکری هستند، باید از ساختار تصمیمگیری کنار گذاشته شوند، از جمله رییس بانک مرکزی.گروه دوم نیز تندروهای طرفدار جنگ هستند؛ گروههایی که مانع دیپلماسی میشوند و امکان پایان یافتن یا کاهش تداوم جنگ را دشوار میکنند بنابراین حاکمیت باید بپذیرد که دست این دو گروه را از تصمیمگیری، تصمیمسازی و تاثیرگذاری بر سیاستهای کشور کوتاه کند.در مرحله بعد دولت باید بر تولید بهخصوص تولید بنگاههای کوچک و متوسط تمرکز کند. این بنگاهها عمدتا به دلیل کمبود ارز دچار مشکل نیستند بلکه کاهش تولید آنها ناشی از بوروکراسیهای ناکارآمد، دخالت مدیران ناکارآمد و بیثباتی سیاستهاست.دولت باید در این زمینه بهصورت فوقالعاده عمل کند یعنی خارج از روال عادی، گروهی مشخص و مورد اعتماد را مسوول این کار قرار دهد. باید گروهی متخصص و در عین حال برخوردار از سلامت نفس انتخاب شوند تا بوروکراسیهای زائد را حذف و زمینه بازگشت بخشی از تولید به چرخه فعالیت را فراهم کنند.
رفع موانع تولید و کسبوکار دو فایده عمده دارد؛ نخست اینکه میتواند از بیکاری و تعطیلی کارگاهها و درنتیجه بیکار شدن افراد جلوگیری کند و حتی موجب افزایش اشتغال شود. از سوی دیگر افزایش تولید کالا میتواند به کاهش قیمتها و درنتیجه کاهش تورم کمک کند. همچنین باید بهشدت از خروج سرمایه جلوگیری شود. ارز باید با دقت و نظارت جدی تخصیص پیدا کند تا امکان سوءاستفاده از بین برود. اینها از جمله اقداماتی است که باید در شرایط بحرانی فعلی در دستور کار قرار گیرد.در مجموع حتی تحریم نیز نمیتوانست برای یک اقتصاد وابسته به روابط خارجی بیش از دو یا سه سال ادامه پیدا کند، چه رسد به اینکه این تحریمها حدود هفتسال به طول انجامیده و اکنون نیز کشور با دوجنگ مواجه شده و همچنان آینده نامعلومی پیشرو دارد.ضروری است هرچه سریعتر تنش و جنگ حلوفصل شود. البته ممکن است حل این مسائل مدتها زمان ببرد اما پس از آن نیز باید همان مواردی که بارها بر آنها تاکید کردهام یعنی تحولات اساسی و ساختاری در نظام تصمیمگیری کشور صورت بگیرد. اولویت نظام تصمیمگیری باید رشد اقتصادی، رفاه و معیشت مردم باشد و پس از آن، اولویتهای سیاسی قرار گیرد. در غیراین صورت روند اضمحلال اقتصاد کشور همچنان ادامه خواهد داشت.
https://tinyurl.com/2ajwau9w | 107 |
| 19 | مرحوم رییسی نیز درنهایت، برخلاف شعارهایی که مطرح میشد و برخلاف دیدگاه برخی اقتصاددانان مشاور دولت، ناچار شد ارز ۴۲۰۰تومانی را حذف کند که در همان مقطع تورم قابلتوجهی را به کشور تحمیل کرد.در دوره مرحوم رییسی کاملا قابل پیشبینی بود که اگر تحریمها رفع نشود، اقتصاد کشور در بلندمدت قابل دوام نخواهد بود. متاسفانه در آغاز سال۱۴۰۴ نهتنها تحریمها رفع نشد بلکه کشور با یک جنگ ۱۲روزه ویرانگر مواجه شد. در ادامه نیز با توجه به شرایطی که اشاره شد یعنی خالی بودن خزانه دولت پیش از جنگ و همچنین شرایط اخیر و محاصره اقتصادی و حتی دورزدن تحریمها که فروش نفت را دشوارتر کرده، شرایط بحرانی است بنابراین دولت و حاکمیت اکنون باید بهطور جدی شرایط را فوقالعاده تلقی کنند و سیاستها و اقتضائات خاص این دوره را به اجرا بگذارند.در این شرایط و با توجه به اقتضائات موجود، باید بهصورت ویژه بر دو بخش تولید و مصرف تمرکز کرد آنهم خارج از روال عادی و خارج از بوروکراسیهای ضدتولید و ضد مردم که در ساختارهای فعلی کشور حاکم است اما پیش از آن، مدیریت ارشد کشور باید دست دوگروه را از تصمیمگیریهای کلان و تاثیرگذاری بر سیاستها کوتاه کند؛ گروه نخست، اقتصادخواندههای سطحینگری هستند که حتی در شرایط فعلی همچنان بر ایجاد شوک قیمتی، افزایش قیمتها و آزادسازی قیمتها اصرار دارند. باید دست این گروه از نظام تصمیمگیری کوتاه شود. اگر مدیرانی دارای چنین تفکری هستند، باید از ساختار تصمیمگیری کنار گذاشته شوند، از جمله رییس بانک مرکزی.گروه دوم نیز تندروهای طرفدار جنگ هستند؛ گروههایی که مانع دیپلماسی میشوند و امکان پایان یافتن یا کاهش تداوم جنگ را دشوار میکنند بنابراین حاکمیت باید بپذیرد که دست این دو گروه را از تصمیمگیری، تصمیمسازی و تاثیرگذاری بر سیاستهای کشور کوتاه کند.در مرحله بعد دولت باید بر تولید بهخصوص تولید بنگاههای کوچک و متوسط تمرکز کند. این بنگاهها عمدتا به دلیل کمبود ارز دچار مشکل نیستند بلکه کاهش تولید آنها ناشی از بوروکراسیهای ناکارآمد، دخالت مدیران ناکارآمد و بیثباتی سیاستهاست.دولت باید در این زمینه بهصورت فوقالعاده عمل کند یعنی خارج از روال عادی، گروهی مشخص و مورد اعتماد را مسوول این کار قرار دهد. باید گروهی متخصص و در عین حال برخوردار از سلامت نفس انتخاب شوند تا بوروکراسیهای زائد را حذف و زمینه بازگشت بخشی از تولید به چرخه فعالیت را فراهم کنند.
رفع موانع تولید و کسبوکار دو فایده عمده دارد؛ نخست اینکه میتواند از بیکاری و تعطیلی کارگاهها و درنتیجه بیکار شدن افراد جلوگیری کند و حتی موجب افزایش اشتغال شود. از سوی دیگر افزایش تولید کالا میتواند به کاهش قیمتها و درنتیجه کاهش تورم کمک کند. همچنین باید بهشدت از خروج سرمایه جلوگیری شود. ارز باید با دقت و نظارت جدی تخصیص پیدا کند تا امکان سوءاستفاده از بین برود. اینها از جمله اقداماتی است که باید در شرایط بحرانی فعلی در دستور کار قرار گیرد.در مجموع حتی تحریم نیز نمیتوانست برای یک اقتصاد وابسته به روابط خارجی بیش از دو یا سه سال ادامه پیدا کند، چه رسد به اینکه این تحریمها حدود هفتسال به طول انجامیده و اکنون نیز کشور با دوجنگ مواجه شده و همچنان آینده نامعلومی پیشرو دارد.ضروری است هرچه سریعتر تنش و جنگ حلوفصل شود. البته ممکن است حل این مسائل مدتها زمان ببرد اما پس از آن نیز باید همان مواردی که بارها بر آنها تاکید کردهام یعنی تحولات اساسی و ساختاری در نظام تصمیمگیری کشور صورت بگیرد. اولویت نظام تصمیمگیری باید رشد اقتصادی، رفاه و معیشت مردم باشد و پس از آن، اولویتهای سیاسی قرار گیرد. در غیراین صورت روند اضمحلال اقتصاد کشور همچنان ادامه خواهد داشت.
https://tinyurl.com/2ajwau9w | 1 |
| 20 | اقتصاد در شرایط فوقالعاده
پنجشنبه ۱۲ شهریور ۱۴۰۵
مرتضی افقه، کارشناس مسائل اقتصادیبرای نجات معیشت مردم نهفقط دولت بلکه کلیه تصمیمگیران کشور باید بپذیرند که شرایط جنگی و بحرانی است. البته این پذیرش باید از سال۱۳۹۷ به اینسو صورت میگرفت؛چراکه از همان زمان در شرایط جنگی قرار داشتیم. اگر بخواهم دقیقتر بگویم، ما از ابتدای انقلاب تاکنون همواره در شرایط «نه جنگ، نه صلح» با زیگزاگهای متفاوت قرار داشتهایم اما از سال۱۳۹۷ به این سو، واقعا وارد شرایط جنگ اقتصادی شدیم.برای کشوری که اقتصاد و متغیرهای اقتصادی آن تا این اندازه به روابط خارجی وابسته است، پس از اعمال تحریمهای شدید، باید شرایط فوقالعاده و سیاستها و اقتضائات خاص این وضعیت در نظر گرفته میشد. متاسفانه حکمرانان زیر بار پذیرش این شرایط نرفتند و بسیاری از سیاستها بهویژه در حوزه اقتصاد، عمدتا سیاستهایی بود که برای یک کشور پیشرفته با رونق مناسب اقتصادی و همچنین یک کشور باثبات و بدون دغدغه سیاسی طراحی شده بود. در آن مقطع عمدتا گروههای طرفدار اقتصاد آزاد و اقتصادخواندههای این جریان بر نظام تصمیمگیری حاکم بودند.همین مساله موجب شد که در هشتسال گذشته، پس از تشدید تحریمها از سال۱۳۹۷ نتوانیم سیاستهای متناسب با دوره بحران را اعمال کنیم. بهطور کلی در تمام سالهای گذشته حاکمیت باید تولید را محور قرار میداد. متاسفانه در نظام ارزشی ما تولید، معیشت و رفاه مردم در اولویت نبوده و عمدتا توجه به مسائل سیاسی معطوف بوده است؛ مسائلی که بر زندگی مادی مردم نیز تاثیر گذاشتهاند.با این حال در دوره جنگ، یا دستکم در دوره بحرانی پس از سال۱۳۹۷، باید شرایط فوقالعاده اعلام میشد و سیاستهای متناسب با این دوره در دستور کار قرار میگرفت. در وهله نخست، دولت باید نقش فعال و تعیینکنندهای ایفا میکرد. این وضعیت در تمام کشورها حتی کشورهای سرمایهداری، در زمان جنگ یا بحرانهای شدید حاکم است و دولت در چنین شرایطی وارد میدان میشود.در همین شرایط گروهی از اقتصادخواندهها که از نظر نگارنده متن، نگاه اقتصادی سطحی و غیرواقعبینانهای داشتند، سیاستهای دورههای عادی را بر دولتها تحمیل کردند و متاسفانه این روند تا دوره آقای پزشکیان نیز ادامه داشت.از سال ۱۳۹۷ به بعد، دو اقدام عمده باید انجام میشد؛ نخست اینکه بسیاری از ضوابط بروکراتیک باید کنار گذاشته میشد و تصمیمگیریهای مرتبط با تولید بهصورت فوقالعاده انجام میگرفت. تمرکز بر تولید، حداقل موجب حفظ سطح اشتغال و جلوگیری از افزایش بیکاری میشد و از سوی دیگر افزایش تولید کالا میتوانست مانع از شکلگیری فشارهای تورمی ناشی از کاهش تولید شود. این روند بهدرستی ادامه پیدا نکرد. از طرف دیگر باید از خروج سرمایه نیز جلوگیری میشد که این اقدام هم صورت نگرفت.در حوزه توزیع کالا نیز سیاستهای مشخصی وجود دارد و سالهاست این سیاستها در کشورهای مختلف اجرا میشود اما بهدلیل ناکارآمدی سیستمهای حاکم، بوروکراسی موجود و ضعف مدیریت، این سیاستها بهدرستی اجرا نشدهاند. در بخش توزیع کالا، همین سیاستهایی که امروز نیز مطرح هستند، ازجمله کالابرگ، جیرهبندی، تعیین سقف قیمت و پرداخت یارانه، ابزارهایی هستند که در بسیاری از کشورها مورد استفاده قرار میگیرند اما بهدلیل ناکارآمدیهای موجود در نظام اداری، اجرایی، نظارتی، قضایی و حتی قانونگذاری و مجلس، این سیاستها بهخوبی اجرا نشدهاند.حاصل این وضعیت آن بود که به دلیل غفلت از شرایط بحرانی از سال۱۳۹۷ به اینسو و دنبالهروی از سیاستهای غلط بازار آزاد، در آغاز به کار آقای پزشکیان، عملا خزانه دولت خالی بود. به عبارت دیگر حتی پیش از آغاز جنگ نیز دولت منابع چندانی در اختیار نداشت که بتواند براساس آن مدیریت موثری انجام دهد.برای کشوری مانند ایران که هم تولید و هم مصرف آن تا این میزان به فروش نفت و از سوی دیگر به واردات کالاهای مورد نیاز بخش تولید وابسته است، وابستگی اقتصاد کشور به داشتن روابط سیاسی مناسب با کشورهای مختلف بهویژه کشورهای پیشرفته و خصوصا کشورهای غربی، کاملا قابلپیشبینی بود.میشد حدس زد که شرایط تحریمی نباید برای مدت طولانی ادامه پیدا کند. در دوره آقای روحانی نیز این فرض وجود داشت که دوره ریاستجمهوری ترامپ به پایان برسد و پس از آن در صورت بازگشت دموکراتها، با توجه به اینکه آنها خود از بانیان برجام بودند، مجدد به این توافق بازگردند و شرایط اقتصادی به وضعیت عادی نزدیک شود.دولت آقای روحانی میدانست که با توجه به وضعیت اقتصاد کشور، تداوم شرایط تحریمی برای مدتطولانی امکانپذیر نیست. متاسفانه در دوره پساروحانی، فرصت بازگشت به برجام پس از روی کار آمدن بایدن از دست رفت. | 109 |
