ساده‌نویسی و درست‌نویسی

🖊 شمارِ مقاله‌های ویکی‌پدیای انگلیسی از ۷٫۰۰۰٫۰۰۰ گذشت. این زبان همواره در جایگاه نخستِ ویکی‌پدیاها بوده‌است. ▫️ ویکی‌پدیای فارسی اکنون با حدود ۱٫۰۴۰٫۰۰۰ مقاله، از میان ۳۵۷ زبان، در ردۀ نوزدهم است. #ویکی‌پدیا #ویکی_پدیا @SadeNevisi

یک نفر می‌تواند هشتاد و چند میلیون نفر را سربلند کند. 🎥 #جعفر_پناهی @SadeNevisi

پخش زنده فراهم آمد! با تلاش گروه فنی، خوشبختانه امکان پخش زندۀ نشست فراهم شد: aparat.com/VirayeshPazhuhan/live نشست «جنبه‌هایی از ویرایش و دستور» سه‌شنبه ۶ خرداد ۱۴‌۰۴ از ساعت ۱۴ تا ۱۸ VirayeshPazhuhan.ir گروه «ویرایش‌پژوهان» گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان

گر رَوَد دیده و عقل و خِرَد و جان، تو مرو که مرا دیدنِ تو بهتر از ایشان، تو مرو ... هست طومارِ دلٖ من به درازیّ ابد برنوشتٖه ز سرش تا سویِ پایان «تو مرو» ـــ مولانا تن‌تنن‌تن تننن‌تن تننن‌تن تننن یا: فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن @SadeNevisi @VazneFarsi

دوستان اصفهانی‌تان را خبر کنید. چهارمین نشست ویرایش‌پژوهان: «جنبه‌هایی از ویرایش و دستور» به میزبانی دانشگاه اصفهان گروه زبان و ادبیات فارسی ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ سه‌شنبه ۶ خرداد ۱۴‌۰۴، ساعت ۱۴ تا ۱۸ تالار صائب، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان پخش زنده و ضبط فیلم قطعی نیست. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ سخنرانان: زهره نجفی، علی ملیح سیدحمید حیدری‌ثانی الوند بهاری، محمدمهدی باقری علی‌اکبر احمدی دارانی ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ چهار کارگاه آموزشی، حضوری و برخط صبح و عصر دوشنبه و صبح سه‌شنبه - پاراگراف‌نویسی: محمدمهدی باقری - نشانه‌گذاری و دستور زبان: الوند بهاری - یکدستی در دستور خط: حسین جاوید - ویرایش رایانه‌ای: سیدحمید حیدری‌ثانی نام‌نویسی: 09130292736 یا 09134362379 ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ گزارش کامل نشست‌ نخست و دوم: VirayeshPazhuhan.ir خوش‌وقت می‌شویم از دیدنتان.

دوستان ارمنی و آشوری‌تان را هم خبر بفرمایید. 🌹

حضور ایران در ادبیات جدید و معاصر ارمنی سخنران: استاد دکتر آندرانیک سیمونی (عضو هیئت‌علمی و مدیر گروه زبان و ادبیات ارمنی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکز) دوشنبه، ۵ خردادماه ۱۴۰۴ ساعت ۱۱ در فرهنگستان زبان و ادب فارسی نشانی: بزرگراه حقانی، بعد از ایستگاه مترو، ورودی کتابخانهٔ ملی، بلوار حبیبی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، طبقهٔ سوم. حضور برای همه آزاد است. علاقه‌مندان می‌توانند این نشست را به‌صورت زنده از اینستاگرام فرهنگستان زبان و ادب فارسی (به نشانی theapll) ملاحظه کنند و بشنوند. @SadeNevisi

🔍 نشانهٔ «‽» 🔹 یکی از نشانه‌های سجاوندی، حاصلِ ترکیبِ «؟» (نشانهٔ پرسش) و «!» (موسوم به نشانهٔ تعجب) است و در بسیاری از زبان‌ها معمولاً آن را به‌شکل «‽» نمایش می‌دهند. 🔸 ظاهراً در فارسی، تحت تأثیرِ فرانسه، به آن نشانهٔ «تعجبی-پرسشی» (و گاه، به‌اشتباه، «نقطه‌پرسشی») می‌گویند.  نام فارسی را احتمالاً تحت تأثیر نام فرانسوی‌اش، «پوان اکسکلاروگاتیف» (point exclarrogatif)، برگزیده‌اند. 🔸 در انگلیسی به آن interrobang یا interabang می‌گویند. 🔸 نقطه‌تعجب را به‌طور معمول به‌صورت «؟!»هٔ و به‌ندرت به‌شکل «!؟» نمایش می‌دهند. مثال: چرا امروز هوا این‌قدر سرد شده؟! یا: آخه به اینم می‌گن زندگی!؟ 🗝 نکتهٔ ۱:  ویراستاران حرفه‌ای معمولاً ترتیبِ «!؟» را نمی‌پسندند و استفاده از «؟!» را ترجیح می‌دهند. 🗝 نکتهٔ ۲:  دو نشانهٔ «!؟» و «؟!»، با افادهٔ دو مفهومِ متفاوت، بیشتر در شطرنج به‌کار می‌رود.  اولی یعنی حرکتِ جالب، و دومی یعنی حرکتِ مشکوک. @SadeNevisi

🖋 این فرسته دربارۀ «بورسیه» و «بورس» نوشتۀ دوست دانای عزیزم حسین جاوید در کانال ارزشمند «ویراستار» نیز خواندنی‌ست: https://t.me/virastaar/2077

گر جان طلبی، فدای جانت سهل است جوابِ امتحانت ... بی یادِ تو نیستم زمانی تا یاد کنم دگر زمانت ... ـــ سعدی تن‌تن‌تننن تنن‌تنن تن یا: مفعولُ مفاعلن فعولن #ایران # میهن @SadeNevisi @VazneFarsi

سوم خرداد، سالگرد آزادسازی خاک پاک خرمشهر یاد شهیدانِ میهن‌مان زنده و گرامی باد! 🌷 #ایران #میهن #خرمشهر @SadeNevisi

🔍 بورسیه، بورس ◽️ هر دو واژه را از فرانسوی گرفته‌ایم. «بورس» (bourse) اسم است. بورس تحصیلی کمک‌هزینه‌ای است که دانشگاه‌ها و مراکز علمی و برخی مؤسسه‌های خیریه به دانشجویان مستعد اعطا می‌کنند. «بورسیه» (boursier) صفت/اسم است و به شخص گیرندۀ بورس می‌گویند. در فارسی امروز، در حدی گسترده، «بورسیه» را به‌جای «بورس» هم به کار می‌برند: دخترشان بورسیه گرفته و در دانشگاه منچستر پذیرفته شده‌است. 🕯 «فرهنگستان ایران» در زمان رضاشاه دو معادل «راتبه» و «راتبه‌گیر» را به‌ترتیب برای «بورس» و «بورسیه» برگزید. @SadeNevisi

هکسرۀ ویژه در سطر پایانیِ تصویر، «*نبودنهِ» را ملاحظه بفرمایید. این «...ـهِ» در اصلِ این نوشتۀ اینستاگرامی چند بار تکرار شده. #هکسره #اینستاگرام @SadeNevisi

امروز، دوم خرداد، سایهٔ پرشوکتِ معلم اخلاق و دانش، مردِ فروتنِ مفضالِ نیکوخصالِ بصیرِ کم‌نظیر، علامهٔ نحریر و فاضلِ شهیر، استاد محمدعلی موحد، ۱۰۲ساله شد. دیر زیاد آن بزرگوار خداوند! @SadeNevisi

🔍 «سیروپ» (syrup) از کجا آمده؟ در اصل و با واسطه از «شراب» عربی گرفته شده. جالب است که «شربة» (> شربت) هم، باز با واسطه، به انگلیسی (sherbet) و چندین زبان دیگر رفته‌است. ما از بچگی به این‌ها می‌گفتیم «شربت». حتی در دهۀ ۱۳۵۰، که من کودک بودم، «شربت شمشاد» تولید می‌شد و طعم‌های مختلف هم داشت. @SadeNevisi

تَن‌تَنَن‌تَن تَنَنَن‌تَن تَنَنَن‌تَن تَنَنَن یا: فاعِلاتُن فَعِلاتُن فَعِلاتُن فَعِلُن/فَع‌لُن این وزن غزل است. 👆 ✨ صدای «و» /o-/ در مصراع دومِ این بیت، به ضرورتِ وزن، دو بار بلندتر (اشباع‌شده) تلفظ می‌شود: جورِ دشمن چه کن گر نکشد طالبِ دوست؟ گنج و مار و گُل و خار و غم و شادی به هم‌اند ⚡️ این «و» بلند را در واج‌نویسی به‌صورت /ō-/ (یا /ô-/ با تلفظ فارسی امروز) نشان می‌دهیم: /ganj-o mār-ō gol-o xār-ō ɣam-o šādī be ham-and/

📜 تمرینِ رونویسیِ غزلی از خداوندگارِ سخن، سعدی: دلبرا، پیشِ وجودت همه خوبان عدم‌اند سروران بر درِ سودایِ تو خاکٖ قدم‌اند شهری اندر هوست سوخته در آتشِ عشق خلقی اندر طلبت غرقهٔ دریای غم‌اند خونِ صاحب‌نظران ریختی ای کعبهٔ حسن قتلِ اینان که روا داشت که صیدٖ حرم‌اند؟! ... گاه‌گاهی بِگُذر در صفِ دل‌سوختگان تا ثناییت بگویند و دعایی بدمند هر خَم از جَعدِ پریشانِ تو زندانِ دلی‌ست تا نگویی که اسیرانِ کمندِ تو کم‌اند حرف‌هایٖ خطِ موزونِ تو پیرامنِ روی گویی از مشکِ سیه بر گُلِ سوری رقم‌اند در چمن سرو ستاده‌ست و صنوبر خاموش که اگر قامتِ زیبا ننمایی بچمند زین امیرانِ مَلاحت که تو بینی بر کس به شکایت نتوان رفت که خصم و حَکَم‌اند بندگان را نه گزیر است ز حکمت نه گریز چه کنند؟ ار بکُشی ور بنوازی، خدم‌اند جورِ دشمن چه کند گر نکشد طالبِ دوست؟ گنج و مار و گُل و خار و غم و شادی به هم‌اند غمِ دل با تو نگویم، که تو در راحتِ نفْس نشناسی که جگرسوختگان در الم‌اند تو سبک‌بارِ قوی‌حال کجا دریابی که ضعیفانِ غمت بارکشانٖ ستم‌اند سعدیا، عاشقِ صادق ز بلا نگْریزد سست‌عهدانِ ارادت ز ملامت برمند 🕯 توضیح ۱: در قافیه‌های فعل ربطی / فعل اِسنادی را با نیم‌فاصله جدا کرده‌ایم: ... که اسیرانِ کمندٖ تو کم‌اند. 🕯 توضیح ۲: کسره‌های پایانی را گذاشتیم. کسرۀ اشباع‌شده (= کسرۀ کشیده، معادل هجای بلند) را با نشانۀ «ــٖـ» نشان داده‌ایم. (گذاشتنِ این گونه از کسره در متن‌های منظوم سابقه دارد.) 📍 پرسش (تمرینِ وزن‌شناختی): چند ضمۀ پایانیِ کشیده یا اشباع‌شده در غزل می‌یابید؟ (پاسخ را فردا عرض خواهم کرد.) @SadeNevisi @VazneFarsi

دوستان اصفهانی‌تان را خبر کنید. چهارمین نشست ویرایش‌پژوهان: «جنبه‌هایی از ویرایش و دستور» به میزبانی دانشگاه اصفهان گروه زبان و ادبیات فارسی ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ سه‌شنبه ۶ خرداد ۱۴‌۰۴، ساعت ۱۴ تا ۱۸ تالار صائب، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان پخش زنده و ضبط فیلم قطعی نیست. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ سخنرانان: زهره نجفی، علی ملیح سیدحمید حیدری‌ثانی الوند بهاری، محمدمهدی باقری علی‌اکبر احمدی دارانی ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ چهار کارگاه آموزشی، حضوری و برخط صبح و عصر دوشنبه و صبح سه‌شنبه - پاراگراف‌نویسی: محمدمهدی باقری - نشانه‌گذاری و دستور زبان: الوند بهاری - یکدستی در دستور خط: حسین جاوید - ویرایش رایانه‌ای: سیدحمید حیدری‌ثانی نام‌نویسی: 09130292736 یا 09134362379 ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ گزارش کامل نشست‌ نخست و دوم: VirayeshPazhuhan.ir خوش‌وقت می‌شویم از دیدنتان.