موسیقی اصیل ایرانی با رویکرد آموزشی

مرتضی خان نی داوود نوازنده چیره دست و صاحب سبک تار و آهنگساز برجسته و استاد بی بدیل موسیقی اصیل ایران در خانواده ای کلیمی در عودلاجان تهران متولد شد پدرش (بالاخان)نوازنده ضرب گروه های موسیقی قاجارها و موسیقی در این خانواده کلیمی مورثی بود و منزلشان محفل اساتید موسیقی وقت بود برادر مرتضی خان(موسی نی داوود) هم از نوازندگان سرشناس (ویلن ایرانی) بود شیوه نوازندگی تار مرتضی خان شیوه ای ست که به خاطر ویژگیهای آن به (سبک یهودی) معروف ست نی داوود از هفت سالگی شاگرد کلاسهای تار و ردیف جناب آمیرضا حسینقلی و بعدها بهترین شاگرد کلاسهای درویش خان بود که یک ردیف کامل از موسیقی دستگاهی ایرانی با اجرای او به یادگار مانده ست.نام اصلی مرتضی خان یک نام یهودی بود ولی مرتضی نی داوود پس از ورود به کلاسهای درویش خان و کسب تبرزین طلا(درویش خان به بهترین شاگردانش تبرزین طلا/نماد درویشی اهدا میکرد) به درخواست جناب درویش،که خود صوفی مسلک بود نامش را به مرتضی تغییر داد،نی‌داوود در اوایل ۱۳۰۴ و پس از درگذشت نابهنگام استادش، اقدام به تأسیس کلاسی برای تدریس تار و ردیف موسیقی ایرانی نمود و اسم آن را به احترام استاد، (درویش) نام‌گذاری کرد که پس از مرگ استاد درویش خان در یک تصادف اتومبیل،ادامه آموزش شاگردان استادش را نیز در آنجا برعهده گرفت.(درویش خان اولین فوتی حوادث رانندگی در تاریخ ایران درسال 1301 شمسی ست)! آشنایی نی داوود با قمرالملوک وزیری در یک محفل خصوصی منجر به کشف یکی از بزرگ‌ترین استعدادهای آواز ایرانی می‌شود که در ادامه به همکاری آن دو انجامیده و قمر با آموختن از او بسیاری از ترانه‌های مشهور خود را اجرا کرد. بیشتر تصنیف‌ها و آوازهای قمر از سال ۱۳۰۶ به بعد با تار مرتضی خان نی‌داوود همراه بوده‌است. در آهنگسازی هم از نیداوود آثار با کلام و بیکلام زیادی به جا مانده ست که از تصانیفی که او ساخت میتوان به اثر جاودانه (مرغ سحر) اشاره کرد که با شعری از ملک الشعرا(بهار) احرا شد در واقع ابتدا جناب نیداوود آهنگ مرغ سحر را ساخت سپس استاد بهار بر روی آن ترانه ی مرغ سحر را تصنیف کرد. بانو قمر(قمر سیدحسین آقا) که ابتدا نوجوانی بود که بواسطه صدای خوش فقط در مجالس روضه ی زنانه میخواند بواسطه راه یافتن به کلاس ردیف استاد نی داوود، دستگاهها و گوشه های موسیقی ملی ایران را فرا گرفت و بعد از خواندن تصنیفهایی که نی داوود برایش ساخته بود در کنسرتهایی در سالن اجرای گراندهتل تهران و ضبط روی صفحه تبدیل شد به ستاره ی موسیقی ایران. مرتضی خان نیداوود در سال 1369 و در سن نود سالگی درگذشت. یادش گرامی

قطعه ای که میشنوید👆 پیش درآمد اصفهان(بیات اصفهان) ساخته ی استاد مرتضی خان نیداوود ست ولی غالب مردم این اثر جاودانه را با نام آهنگ هزاردستان می شناسند چون از این آهنگ با اجرای ارکستر سمفونیک تهران/تنظیم مرتضی حنانه در آغاز سریال بیادماندنی هزاردستان/ساخته ی علی حاتمی ، استفاده شد. اجرای دوم با سه تار مشقی و بوسیله میکروفن اپ تلگرام و پشت میز کلاس باشگاه نفت ضبط شده که طبیعتا کیفیت یک ضبط استودیویی رو نداره! ولی انصافا نمیشه گفت اجرای پرهیاهوی ارکستر لزوما شنیدنی تر از تکنوازی ساز دلربای سه تار ست.

دو اجرای متفاوت از یک قطعه👆👆

قطعه بیداد از آلبوم بیداد/همایون ساخته استاد مشکاتیان اجرا توسط گروه عارف

* بیداد نام گوشه ای در اوج دستگاه همایون است.

آلبوم بیداد آواز و سنتور استاد شجریان و استاد پرویز مشکاتیان بیداد(شجریان.مشکاتیان) و همایون(شجریان.بیگچه خانی) در سال 1365 تحت یک آلبوم با عنوان بیداد/همایون منتشر شد

تار و آواز در دستگاه همایون استاد بیگچه خانی استاد شجریان استاد بیگچه خانی در سال 1366 درگذشت این اجرا احتمالا در سالهای1358_1360 ضبط شد. یادشان گرامی

استاد فرنام استاد بیگچه خانی

استاد بیگچه خانی استاد آذرسینا استاد جمشید عندلیبی

استاد بیگچه خوانی/بیگچه خانی