🧿 بانک مورلکی

درود مخلصم

از استاد ایشاالله پرسیدم صدای چه کسانی رو بیشتر دوست داری، فرمودند، خانمزاد و براگجر

با خواندن این متن به ایرانی بودنت واصالت قوم بزرگ وایرانی الاصل #لک افتخار خواهی کرد برگرفته از  روزنامه شرق مورخه سوم مرداد هزار و سیصد و نود و دو #دوئل_براگوجَر_طهماسبی_و_شوالیه یادداشتی از استاد  #محمدرضا_درویشی آهنگساز مطرح کشور، موسیقی دان،پژوهشگر و نویسنده  دایرةالمعارف سازهای ایرانی در مورد استاد براگوجَر طهماسبیان مورچر(هوره چر) بزرگ قوم لک آبان 1391 که کنسرواتوار «چایکوفسکی» مسکو از من و آقای اردلان دعوت کردتا در کنگره بین‌المللی بررسی سبک‌های آوازی در تمدن‌های هند و اروپایی سخنرانی کنیم. موضوع سخنرانی آقای اردلان پرده‌خوانی در ادامه میراث سیاوش‌خوانی بود و موضوع سخنرانی من بررسی و تجزیه و تحلیل سبک‌های آوازی دوره تیموریان با استناد به تصنیف‌های منسوب به «عبدالقادر مراغی» بود،ناگهان فکری به نظرم آمد. به اردلان گفتم بیا دو استاد بزرگ آواز را از منطقه زاگرس با خود به مسکو ببریم. اگرچه حضور آنها هیچ ارتباطی با سخنرانی‌های ما ندارند. با کنسرواتوار مسکو و ریاست کنگره تماس گرفتیم و گفتیم اگر موضوع شما سبک‌های آوازی در تمدن‌های هند و اروپایی است، ما دو ستاره درخشان برای شما داریم. ریاست کنگره، خانم «مارگریتا» اعتماد و موافقت کرد و با وجود همه مشکلات ما ایرن دو استاد یعنی استاد «ماموستا خله درزی» و «براگُجَر طهماسبیان» را با خود به مسکو بردیم. خله درزی بیش از 90سال سن دارد و خواننده بیت و حیران و لاوک است و براگجر طهماسبیان  خواننده دور‌های مجلسی، حماسی و عزای لکی. این دو استاد با کمک حمیدرضا اردلان در توضیحات اشعار و شأن مقام‌ها در دو اجرای مختلف همه موسیقی‌شناسان و استادانی را که از کشور‌های مختلف و مناطق مختلف روسیه در کنگره حضور داشتند دچار شگفتی کردند. برنامه‌های این دو استاد را شاید بتوان درخشان‌ترین بخش اجرایی کنگره نامید.  روزی در اثنای برگزاری کنگره، میهمانان را برای بازدید از بخش‌های مختلف کنسرواتوار 150ساله مسکو بردند. پس از بازدید، در جلو رختکن اتفاق جالبی افتاد. یک دوئل میان دو آواز‌خوان از دو فرهنگ بسیار دور! ابتدا یکی از مدعوین که موسیقیدان سرشناسی بود از ویتنام و ساکن پاریس که از دست ریاست‌جمهوری فرانسه نشان «شوالیه» را دریافت کرده است و البته خواننده‌ای زبردست در سبک‌های مختلف نیز هست شروع به خواندن در میان حضار کرد. نام او پروفسور «تران کوانگ‌های» است. او به شیوه خوانندگان Tuvinian خواند. در این شیوه که مربوط به جنوب سیبری و غرب مغولستان است در برخی لحظه‌های آواز که کلام وجود ندارد، خواننده دوصدایی می‌خواند، یعنی علاوه بر صدای اصلی، صدای دیگری در چند اکتاو بالاتر همزمان به صورت سوت صدای اصلی را همراهی می‌کند. پدیده‌ای که در چند دهه پیش جهان غرب را به حیرت واداشته بود. براگجر رفت نزدیک‌تر ببیند چه خبر است و این چگونه آوازی است!  او تعجب کرده بود. به او گفتم تو هم بخوان. گفت چه بخوانم؟ گفتم: «کوی چر»(آواز کوه ) بخوان، مور کوی چر. این مور دارای تحریر‌های پیچیده، غلت‌های عجیب و انعکاس‌های عجیب صدا در سَر است که در و دیوار را می‌لرزاند. براگجر خواند. این‌بار آقای تران کوانگ‌های به نزدیک براگجر آمد تا ببیند این صدا از کجا تولید و در کجا «رزونانس» می‌یابد. دقایقی این دو با هم سوال و جواب کردند. در میان جمع و دوربین‌ها و برای براگجر جالب بود که در مقابل شوالیه آواز ویتنام و فرانسه کم نیاورده است و خوشحال بود! اما «مور». مور آوازی حماسی است که هم فرم مجلسی دارد و هم در سوگواری خوانده می‌شود.حماسی است چون شرح دلاوری‌های سواران و سرداران و جنگاوران ایل را می‌گوید. زان پس که کشته می‌شوند. براگجر هویت خویش و مردم خود(مردم لک)را در قالب حماسه‌ها می‌خواند. با رفتن او برگی دیگر در خزان هویت ما فرو افتاد و این فرو افتادن آیا چیزی نیست جز مرگ حماسه‌هایی که براگجر می‌خواند و بر آنها باور داشت؟ موسیقی‌شناسان جهان او را باور کردند اما در سرزمین خویش تنها زیست و تنها مرد.😔 موسیقی‌شناسان جهان حماسه و هویت او را به‌عنوان یک نگین درخشان در تمدن هند و اروپایی پذیرفتند و ما اکنون در این بیراهه‌هایی که می‌رویم نه می‌دانیم حماسه چیست و نه می‌فهمیم هویت کدام است!  براگوجر طهماسبیان در بیست‌ویکم تیرماه 92 جهان را بدرود گفت. روانش شاد. ترجمه فارسی مور پیوست «از دور رنگین‌سواری می‌آید،بی‌شک او یک پهلوان است، درستکار و نیک سرشت،دشمنان در کمین اویند،می‌بینم که او به زودی در قبری به خاک سپرده می‌شود،حیف باشد که درستی دفن گردد و ظلم و فساد بر زمین زنده باشد.»

شاهنامه خوانی لکی مرحوم علیجان فخری از روستای ارمنی‌جان دینور #شاهنامه_فردوسی #شاهنامه_لکی #زبان_فارسی #زبان_لکی

✅رادیو دلفان درباره بخشی از آیین های قوم لک #دلفان _شناسی فرهنگ_دلفان هنر_دلفان