فضا و دیالکتیک

جلسه‌ی سوم: مفاهیم و محمولات (مفاهیم کلی و جزئی، کل و جزء، نسب چهارگانه، کلیات خمس) جلسه‌ی چهارم: تعریفات (حد و رسم) جلسه‌ی پنجم: مبحث قضایا (اقسام قضایای حملی/ قضایای حقیقیه، خارجیه، ذهنیه/ اقسام قضایای شرطی) جلسه‌ی ششم: استنتاج‌های بی‌واسطه (تضاد، تداخل، تناقض، دخول تحت تضاد) جلسه‌ی هفتم: استنتاج‌های باواسطه (استدلال‌ قیاسی، اقسام، اشکال و ضروب قیاس) جلسه‌ی هشتم: استدلال‌ استقرایی جلسه‌ی نهم: قیاس استثنایی جلسه‌ی دهم: صناعات خمس منابع: • ارسطو، منطق ارسطو (ارگانون)، ترجمه‌ی میرشمس‌الدین ادیب سلطانی، نگاه، 1390. • ابن سینا، اشارات و تنبیهات، جلد دوم، ترجمه و شرح حسن ملکشاهی، سروش، 1392. • بهمن‌یار، جام جهان‌نمای (ترجمه‌ی فارسی التحصیل)، به اهتمام عبدالله نورانی و محمدتقی دانش‌پژوه، انتشارات علمی فرهنگی، 1362. • اژه‌ای، محمدعلی، مبانی منطق، انتشارات سمت، 1385. • خوانساری، محمد، منطق صوری، جلد اول و دوم، آگه، 1385. • مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، جلد 5، صدرا، 1393. • Copi, Irving M. et al., Introduction to Logic, Fourteenth Edition, Pearson, 2014.

درسگفتار روش تحقیق در مطالعات شهری، نریمان جهانزاد (ارائه شده برای دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد، نیمسال تحصیلی 1400-1399) در ارائه‌ی مطالب این درس سه سطح عام را از حیث تحلیلی از یکدیگر تفکیک می‌کنیم: • سطح I: بنیادهای فلسفی تحقیق • سطح II: فرایند انجام تحقیق • سطح III: نمایش تحقیق این سه سطح در عمل از یکدیگر جدا نیستند، و محقق در فرایند تحقیق هم باید بنیادهای فلسفی و منطق تحقیق را بشناسد و هم توانایی ارائه‌ی مستدل و منسجم پژوهش‌ خود را داشته باشد. در سطح نخست مهمترین مکاتب روش‌شناسی فلسفه‌ی علم، به عنوان شالوده‌ی استراتژی‌های پژوهشی تحقیق‌های علمی، شناسایی می‌شوند. ازآنجاکه در پژوهش‌های شهری کمتر به بنیادهای فلسفی تحقیق پرداخته می‌شود، در اینجا فایل‌ صوتی جلسات دوم تا ششم را منتشر می‌کنم. معتقدم میان منطقِ علم و علم منطق پیوند وثیقی وجود دارد و در نتیجه اهتمام به پژوهش در حوزه‌ی علوم انسانی بطور اعم و مطالعات شهری بطور اخص، بدون آشنایی با مبانی منطق و روش‌شناسی علمی میسر نیست. به همین دلیل، فایل‌های صوتی درسگفتار منطق سنتی را، که قریب به دو سال پیش در یک پروژه‌ی کتابخوانی با جمعی از دوستان بصورت خصوصی ضبط کرده بودیم، به عنوان مکمل درسگفتار روش‌شناسی علمی منتشر می‌کنم. قرار بود این جلسات با دوره‌ای دیگر درباره‌ی منطق جدید تکمیل شود که به انجام نرسید. امیدوارم این فایل‌ها برای پژوهشگران مطالعات شهری مفید باشد. فهرست موضوعی جلسات درسگفتار روش‌شناسی تحقیق: جلسه‌ی دوم: مروری بر برخی مفاهیم پایه؛ پوزیتیویسم منطقی منابع: • Blaikie, Norman, Approaches to Social Enquiry, Polity Press, 1993 • Guba, E. G., & Lincoln, Y. S. (1994). Competing paradigms in qualitative research. In N. K. Denzin & Y. S. Lincoln (Eds.), Handbook of qualitative research (pp. 105-117). Thousand Oaks, CA: Sage • چالمرز، آلن، چیستی علم، ترجمه‌ی سعید زیباکلام، سمت، صص. 13-51. • گیلیس، دانلد، فلسفه‌ی علم در قرن بیستم، ترجمه‌ی حسن میانداری، سمت، صص. 45-19. • پاپینیو، دیوید، فلسفه‌ی علم، ترجمه‌ی امیر مازیار، حکمت، صص. 43-15. • بنتون، تد، کرایب، یان، فلسفه‌ی علوم اجتماعی، ترجمه‌‌ی شهناز مسمی پرست و محمود متحد، آگه، صص. 37- 104. • کارناپ، رودولف، مقدمه‌ای بر فلسفه‌ی علم، ترجمه‌ی یوسف عفیفی، نیلوفر، صص. 15-87. • آیر، آلفرد، زبان، حقیقت، منطق، ترجمه‌ی منوچهر بزرگمهر، صص. 15-37. جلسه‌ی سوم: راسیونالیسم انتقادی، مرور آراء کارل پوپر منابع: • پوپر، کارل ریموند، منطق اکتشاف علمی، ترجمه‌ی حسین کمالی، انتشارات علمی و فرهنگی. • پوپر، کارل، اسطوره‌ی چارچوب، در دفاع از علم و عقلانیت، ترجمه‌ی علی پایا، طرح نو. • چالمرز، آلن، چیستی علم، ترجمه‌ی سعید زیباکلام، سمت، صص. 51- 94. • گیلیس، دانلد، فلسفه‌ی علم در قرن بیستم، ترجمه‌ی حسن میانداری، سمت، صص. 75-45. جلسه‌ی چهارم: مرور آراء ایمره لاکاتوش منابع: • لاکاتوش، ایمره، علم و شبه علم، در کتاب دیدگاه‌ها و برهان‌ها، ترجمه و گردآوری شاپور اعتماد، مرکز، صص. 118-104. • چالمرز، آلن، چیستی علم، ترجمه‌ی سعید زیباکلام، سمت، صص. 107-94. جلسه‌ی پنجم: مرور آراء تامس کون، پل فایرآبند و ولفگانگ اشتگ مولر منابع: • کون، تامس، ساختار انقلاب‌های علمی، ترجمه‌ی سعید زیباکلام، سمت. • کون، تامس، اصطکاک اساسی: نقش سنت و ابداع در تحقیق علمی، در کتاب دیدگاه‌ها و برهان‌ها، ترجمه و گردآوری شاپور اعتماد، مرکز، صص. 104-86. • فایرآبند، پل، افسانه‌های پریان: علیه روش و نتایج، در کتاب دیدگاه‌ها و برهان‌ها، ترجمه و گردآوری شاپور اعتماد، مرکز، صص. 131-118. • اشتگ‌مولر، ولفگانگ، علم تعارف و انقلاب‌های علمی، در کتاب دیدگاه‌ها و برهان‌ها، ترجمه و گردآوری شاپور اعتماد، مرکز، صص. 169-146. • چالمرز، آلن، چیستی علم، ترجمه‌ی سعید زیباکلام، سمت، صص. 172-107. جلسه‌ی ششم: بررسی رویکردهای استنباطی-تفهمی منابع: • وبر، ماکس، اقتصاد و جامعه، انتشارات سمت، صص. 25-48. • وبر، ماکس، روش‌شناسی علوم اجتماعی، ترجمه‌ی چاوشیان، مرکز، صص. 18-85. • دیلتای، ویلهلم، مقدمه بر علوم انسانی، ترجمه‌ی منوچهر صانعی، ققنوس، صص. 118- 165. • ریکور، پل، رسالت هرمنوتیک، در کتاب حلقه‌ی انتقادی، دیوید هوی، ترجمه‌ی مراد فرهادپور، انتشارات روشنگران، صص. 9- 51. • بنتون، تد، کرایب، یان، فلسفه‌ی علوم اجتماعی، ترجمه‌‌ی شهناز مسمی پرست و محمود متحد، آگه، صص. 149- 203. • ریچارد پالمر، علم هرمنوتیک، ترجمه‌ی محمدسعید حنایی کاشانی، نشر هرمس. • اشمیت، لارنس، درآمدی بر فهم هرمنوتیک، ترجمه‌ی بهنام خداپناه. فهرست موضوعی جلسات منطق سنتی: جلسه‌ی اول: تعریف تصور و تصدیق و اقسام آنها جلسه‌ی دوم: اشتراک لفظی و معنوی

چند فرصت شغلی (تدریس، پست‌دکتری و دکتری): برای اطلاعات بیشتر روی لینک‌ها کلیک کنید. ASSISTANT PROFESSOR in "Neighborhood Planning and Community Development" Florida State University Three Postdoc fellowships in "Postgrowth Welfare Systems" Lund University Postdoctoral Researcher in "Built Environment, Planning and Transport" Aalto University Postdoctoral Researcher in "Spatial Planning and Transport Policy" Aalto University Doctoral Candidate in "Spatial Planning and Transport Policy" Aalto University

منتشر شد: اندیشه‌ی مارکسیستی و شهر آنری لوفور برگردان: همن حاجی‌میرزایی نشر همشهری

منتشر شد: فلسفه‌ی ژان‌ـ‌لوک نانسی ماری ایو مورین برگردان: نریمان جهانزاد نشر شب‌خیز

منتشر شد: فلسفه‌ی ژان‌ـ‌لوک نانسی ماری ایو مورین برگردان: نریمان جهانزاد نشر شب‌خیز

فرار از دوگانگی: حرکت از فضای سوم به فضای نو در رمان «به هیلبروی ما خوش آمدید» اثر فازوِین اِمپه گلرنگ درویشیان «این مقاله می‌کوشد مقایسه‌ای میان مفهوم فضای سوم ادوارد سوجا و رمان «به هیلبروی ما خوش آمدید» اثر فازوین امپه به دست دهد. «به هیلبروی ما خوش‌آمدید» حول زندگی رفنتزه و رِفیلوِه، دو سیاه‌پوستِ جوان، یکی مرد و دیگری زن، می‌گردد که سابقاً عاشق یکدیگر بوده‌اند و هر دو تحصیل‌کرده و نویسنده هستند. رمان در هیلبرو واقع شده که یکی از مناطق فقیرنشین و حومه‌ی شهر ژوهانسبورگ است. رویای آن‌ها برای داشتن زندگی‌ای معنی‌دار و سطح بالا و خلاقْ قربانی حواشی ادبی و بعداً ایدز می‌شود. رمانِ «به هیلبروی ما خوش آمدید» بازنمایاننده‌ی ترس از دیگری است. محور اصلی رمان دیگری‌هراسی است. طبق گفته‌ی ایریکیدزای ماناس، نقشه‌نگاریِ قطعه‌قطعه، اگرچه در همه‌ی شهرهای جهان رواج دارد، بیشتر در جهان سوم و جنوب آفریقا تعریف می‌شود؛ به‌ویژه متأثر از برنامه‌ریزی شهری استعماری و آپارتاید که با هدف تفکیک نژادی انجام شده بود. امپه در این رمان به ما مختصاتِ ساختن «فضای سوم» را نشان می‌دهد. او به ما نشان می‌دهد که می‌توان از فضای ساخته شده فراتر رفت و فضایی جدید خلق کرد. امپه از ما می‌خواهد فضایی دیگر تخیل کنیم، او ما را به بازنویسی جهان برای غلبه بر تبعیض و تعصب، از طریق ساختنِ فضایی جدید، دعوت می‌کند. » برای خواندن و دانلود این متن به سایت فضا و دیالکتیک (لینک زیر) مراجعه کنید: http://dialecticalspace.com/welcome-to-our-hillbrow%d8%a7/ ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ کانال تلگرام سایت «فضا و دیالکتیک» @dialectialspace

«رویکرد دانشگاهی‌‌های ایران به برنامه ریزی کاریکاتوری و تجویزی است» گفت‌وگوی ایبنا با نریمان جهانزاد، مترجم کتاب «برنامه‌ریزی، فرونسیس، قدرت» نوشته‌ی بنت فلوبیر ... برنامه‌ریزی شهری قلمروی دانشی‌ای است که بیش از هر حرفه و رشته‌ی دیگری مستقیماً با حیات روزمره‌ی انسان‌ها سر و کار دارد؛ ابزاری‌ست که از طریق آن بسیاری از اهداف و سیاست‌ها و خواست‌های گروه‌های مختلف تبلور مادی و عینی می‌یابد؛ عرصه‌ای‌ست که از طریق آن معنا و کیفیت زندگی برخی از ساکنین شهر تغییر می‌کند؛ ابزاری‌ست که در همدستی با نیروهای اقتصادی و سیاسی، فضاهای شهری پر از طرد و تبعیض تولید می‌کند؛ حرفه‌ای‌ست که می‌تواند سبب ثروتمند شدن گروهی و فقیرتر شدن گروهی دیگر شود. برنامه‌ریزی شهری با زمین به منزله‌ی کالایی سرمایه‌‌ای سروکار دارد. با ابزار برنامه‌ریزی شهری‌ست که می‌توان تعیین کرد چه کاربری و فعالیتی، با چه تراکم و سطح اشغالی، بر روی زمین تحقق یابد. بنابراین با قلمرو حرفه‌ای و دانشی سروکار داریم که تلاقی‌گاه منافع و خواست‌های گروه‌های مختلف اجتماعی‌ست. روشن است که گروه‌های مختلف نهایت همِّ خود را صرف می‌کنند تا طرح‌ها و برنامه‌های شهری را، با ابزارهای تطمیعی یا تنذیری، به استخدامِ منافع خویش درآورند. برای این کار باید قدرت خود را به اشکال گوناگون اِعمال کنند. یکی از راه‌های اعمال قدرت آن چیزی است که بنت فلوبیر آن را «توجیه عقلانی» می‌خواند. مقصود از توجیه عقلانی، در برابر عقلانیت، معقول جلوه دادنِ سند برنامه است. بطوریکه منویات، خواست‌ها و گرایشات اقتصادی ذی نفعانِ پس پشت برنامه‌ پنهان شود. برنامه‌ریزی به قدرت گره خورده است، افراد و گروه‌ها برای رسیدن به خواست‌های خود با افراد و گروه‌های دیگر ائتلاف می‌کنند. تفکر انتقادی بطور کلی، و اندیشه‌ی فلوبیر بطور خاص، به ما کمک می‌کند پرده از این ائتلاف‌ها و توجیه‌های عقلانی برداریم و نسبت نیروهای پس پشت آنها را افشا کنیم. کار تفکر انتقادی همین افشاگری است. ... متن کامل گفت‌وگو اینجا در دسترس است.

سیاستِ ‌بازی در طراحی شهری: تقدّس‌زدایی آگامبن در مقام رویکردی بازتنظیمی به طراحی شهری کامیلو بوآنو و جورجو تالوچی برگردان: رضا بصیری مژدهی «طرّاحی و هدایت سرمایه‌های جهانی به سوی مصرف، نیاز متولیّان و صاحب‌منصبان به نظم و کنترل، ترس طبقه فرادست و تمایلش به امنیّت، و جداسازی‌ها و تقسیم‌بندی‌های مشهود و نامشهودِ برآمده از طبقه، قومیّت، نژاد و گرایش سیاسی، شهر را به‌میانجی ایجاد محیط‌های غیرقابل‌دسترس و ناآشنا شکل می‌دهند. در این نظمِ نوظهور، برنامه‌ریزی شهری، طرّاحی شهری و معماری یقیناً به رُکنی محوری بدل می‌شوند. شهری‌شدنِ سیاست و افزایش کنترل بر ساخت و سازها، فضاهای شهری، خدمات شهری، مرزهای سرزمینی (قلمروها) و مسکن – که از انباشت‌های نولیبرال، شهرگرایی نظامی و غارت نواستعماری مایه می‌گیرند- شهر را در قامت مجموعه‌ای از محیط‌های درودروازه‌دار توصیف می‌کنند؛ انبوهی از حصارکشی‌ها با ضخامت‌های مختلف و درجات متفاوتی از نفوذپذیری، رویت‌پذیری و تخلخل. در این نوشتار قصد داریم از طریق ملاحظات مفهومی‌ای که خوانش‌های آگامبن و فوکو از حکومت و زیست‌سیاست را پیوند می‌دهد به ظهور آنچه روایتی بدیل از امر شهریمی‌نامیم، نگاهی به این تفسیرِ دگرمکانی از حصارها بیاندازیم. بدل‌شدنِ حصارها به نه صرفاً اُبژه‌های فضایی و کالبدی، بلکه به اُبژه‌های پیچیده‌ای برآمده از گفتمان‌ها، فنّآوری‌ها، روایت‌ها، هنجارها، کدهای رفتاری و ضوابط و مقرّرات، ما را ملزم می‌کند به طراحی شهری و معماری در قامت پرکتیس‌هایی بنگریم که در سازوکارِ کنترل شهر و کنترل بدن‌ها و پیکره‌هایش حک‌ شده‌اند.» برای خواندن و دانلود این متن به سایت فضا و دیالکتیک (لینک زیر) مراجعه کنید: http://dialecticalspace.com/the-politics-of-play-in-urban-design%d8%a7/ ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ کانال تلگرام سایت «فضا و دیالکتیک» @dialectialspace

دانشگاه و بازتولید روابط استعماری/فاشیستی: نمونه‌ی والتر کریستالر دولت‌های مدرن با تولید فضا خودشان را مستقر و متمایز می‌کنند. دانشگاه و دیسیپلین‌های دانشگاهی نیز نقشی کلیدی در تولید فضای دولتی و در نتیجه بازتولید نابرابری‌های اجتماعی بازی کرده و می‌کنند. یکی از نمونه‌های بارز در این راستا نقشی است که والتر کریستالر در آلمان نازی بازی کرده است؛ نمونه‌ای که در زبان فارسی هیچ اشاره‌ای به آن نشده است. نقش دانشگاه در فرایند تولید فضای دولتی، استفاده از علم در راستای توجیه مداخلات سرکوب‌گرانه و تولید فضای نابرابر است. استناد به علم (در این معنای پوزیویستی‌ـ‌دولتی کلمه) سیاستِ ذاتیِ دیسیپلین‌های دانشگاهی (از جمله جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای)‌ را می‌زداید و از علوم همچون پدیده‌هایی ناب و خنثا حرف می‌زند. یکی از پیامدهای این نگاه از دید ژئوراید اتوتایل آن بود که جغرافی‌دان‌های محافظه‌کار و حتی فاشیست آلمانی به سهولت به جامعه‌ی علم غربی راه داده شدند. بهترین نمونه‌ی این پیامد را می‌توان در نظریه‌ی «مکان مرکزی» والتر کریستالر مشاهده کرد که تاثیر بسزایی درون دیسیپلین جغرافیا پس از جنگ جهانی اول داشت. رساله‌ی دکتری کریستالر همچون یکی از متون بنیادی جغرافیای پوزیتیویستی و استنتاجی مدرن تلقی شد. و این به رغم آن بود که کریستالر در سال ۱۹۴۰ به حزب نازی پیوسته و در حین جنگ در حال اصلاح و ارتقای رساله‌اش بود تا مبنایی را برای توسعه‌ی سکونت‌گاه‌های آلمانی در قلمروهای فتح‌شده در شرق و به ویژه لهستان فراهم آورد. کار کریستالر نمونه‌ی بارز مدرنیسم واپس‌گرایانه‌ی دولت نازیستی و آمیزه‌ای بود از برنامه‌ریزی تکنولوژیک و بوروکراتیک مدرن با ایده‌آل‌های رمانتیک ضدمدرنیستی از گذشته‌ی آلمان. کریستالر به این ترتیب به دنبال آن بود تا سکونت‌گاه‌های روستایی ارگانیک را بر مبنای «برنامه‌ریزی عقلانی» در قلمروهای تصرف‌شده‌ی لهستانی‌ها که از وجود یهودیان پاکسازی شده بود ایجاد کند. ... برای مطالعه‌ی بیشتر درباره‌ی این موضوع می‌توانید به نوشته‌های زیر مراجعه کنید: ۱. مقاله‌ای با عنوان نظریه‌ی فضایی نازیستی: جغرافیاهای تاریک کارل اشمیت و والتر کریستالر، نوشته‌ی ترِور جی. بارنز و کلودیو مینکا. ۲. یادداشتی با عنوان کریستالر و نازیسم که در واقع شرحی است بر مقاله‌ی پیشین. ۳. متنی با عنوان چطور یک برنامه‌ریزِ نازی اسرائیل را به وجود آورد، نوشته‌ی جاشوا دیویدویچ. ۴. مقاله‌ی دیگری از ترور بارنز که اینجا در دسترس است.

منتشر شد: پس از فوکوشیما: هم‌ارزی فاجعه‌ها نویسنده: ژان_لوک نانسی مترجم: نریمان جهانزاد نشر لگا