Prolegomena تمهیدات

فایل‌های صوتی نشست‌های خوانش «دستنوشته‌های اقتصادی-فلسفی 1844» کارل مارکس؛ جلسه‌ی اول؛ زمستان 97؛ انجمن جامعه‌شناسی ایران:

هفتاد و یکمین نشستِ «رخداد تازه‌ی مستند»: اثر همچون یک سند-گزارش: واکنش به انقلاب به میانجی بحرانی‌کردن کلاس درس خوانشی از «قضیه‌ی شکل اول، شکل دومِ» عباس کیارستمی (چکیده‌ی بحث) عباس کیارستمی «قضیه‌ی شکل اول، شکل دوم» را سال 58 ساخت، احتمالاً در مهر ماه، به تهیه‌کنندگی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. فیلم اما هیچگاه به نمایش عمومی در نیامد و اکران‌اش تا سالها ممنوع بود. خود کیارستمی هم، تا جایی که می‌دانیم، تا سال 2003 که فیلم را در تورین به نمایش گذاشت تلاشی برای اکران‌اش نکرد. تازه در شهریور ماه 88 بود که پس از 30 سال از ساخته‌شدن‌اش، «قضیه‌ی شکل اول، شکل دوم» در اینترنت منتشر شد. فیلم از مجرای پیش‌کشیدن بحرانی در کلاس درس مستقیماً به سراغ یک دوراهی اخلاقی می‌رود و تنوعی از مواضعِ مختلفِ افرادِ مختلف را به نمایش می‌گذارد: تن‌دادن به بازجویی معلم در مقام اتوریته‌ی کلاس یا وفاداری به گروه و حفظ یکپارچگی آن؟ در روایت‌های چندگانه‌ی اثر که از زبان چهره‌های سیاسی و کارشناسان تربیتی بیان می‌شود به سرعت پای کثرتی از مسائل به میان می‌آید – از همبستگی تا خیانت، از وجدان معذب تا وظیفه، از حقیقت تا مقاومت – و اثر، از این راه، از محدوده‌های بحران کلاس درس فراتر می‌رود و به مسائلِ فضای کلی‌تر جامعه‌ی پساانقلابی و اخلاقِ درخورِ چنین جامعه‌ای گره می‌خورد. از این حیث، فیلم را باید زیر سایه‌ی سنگین انقلاب بازخواند، همچون گزارشی مستند از تنش‌های مواضع میدان سیاسی ایران در گرماگرم تثبیت لویاتان (پسا)انقلابی. یکشنبه، نهم تیر ماه 98، ساعت 18 خیابان کریم خان، خیابان خردمند شمالی، کوچه‌ی اعرابی 3، پلاک 3 تلفن رزرو: ۰۹۰۳۲۰۲۱۹۳۱(مسعود مشایخی)

فایل‌های صوتی کلاس خوانش «ایدئولوژی آلمانیِ» کارل مارکس و فردریش انگلس؛ جلسه‌ی پنجم و آخر؛ انجمن جامعه‌شناسی ایران؛ پاییز 97

عباس کیارستمی (1395-1319)؛ یک گفتگوی جمعی مهدی ملک، البرز زاهدی، محمدحسین میربابا، اردوان تراکمه، حسام سلامت این گفتگوی چندطرفه پیرامون کارنامه‌‌ی سینمایی عباس کیارستمی که پاییز 95 درگرفت تلاشی اولیه بود برای درگیرشدن با سینمای «سهل و ممتنعِ» او. کیارستمی زمانی گفته بود اگر قرار باشد میان خودم و آثارم یکی را انتخاب کنم ترجیح می‌دهم خودم زنده باشم ولی آثارم نباشند. بازنشر این گفتگو ادای احترام دوباره‌ای است به کیارستمی در زادروز 79 سالگی‌اش، زمانی که خودش دیگر نیست ولی آثارش هنچنان هست. http://problematicaa.com/kiarostamicollectivediscussion/

دیالکتیک در طبیعت: دیالکتیک هگلی درباره‌ی طبیعت چه می‌تواند بگوید؟ (چکیده‌ی یک بحث) از هگل به بعد همواره پرسشی وسوسه‌انگیز در کار بوده است که آیا طبیعت را نیز می‌توان به روشی دیالکتیکی فهمید یا نه، دیالکتیک صرفاً، آنهم در بهترین حالت، منطق حاکم بر حرکت پیشرونده‌ی اندیشه است و از این حیث، با طبیعت در مقام ابژه‌های مستقل از ذهن کاری ندارد و به فهم آنها راه نمی‌بَرَد؟ احتمالاً مهمترین چهره‌ای که پاسخی سراپا مثبت به این پرسش داد و کوشید از «دیالکتیک طبیعت» سخن بگوید، چنانکه می‌دانیم، فردریش انگلس بود. همه‌ی ما دعوی مشهور انگلس را به یاد داریم: «دیالکتیک چیزی بیش از علم قوانین عمومی حرکت و تکامل طبیعت، جامعه‌ی انسانی و تفکر نیست». انگلس، برخلاف سنت نوکانتیسم قرن نوزدهم به تفکیک جهان طبیعی از جهان فرهنگی باور نداشت و به این اعتبار، فکر نمی‌کرد که متناسب با هر یک از این جهان‌ها یک علم طبیعی و یک علم فرهنگی یا انسانی در کار است. انگلس کوشید در دو کتاب «آنتی دورینگ» و «دیالکتیک طبیعت» شالوده‌های یک علم دیالکتیکی را بنیان بگذارد که قادر باشد منطق تکامل طبیعی را بر وفق قوانینی عام توضیح دهد. رویکرد انگلس اما به رغم سیطره‌اش بر «مارکسیسم رسمی» در نیمه‌ی اول قرن بیستم، خیلی زود از تک‌وتا افتاد. با اینهمه، تکاپوی نظری برای فهم طبیعت به سبک‌وسیاقی دیالکتیکی همواره، جسته و گریخته، در کار بوده است. از اوایل دهه‌ی 70 قرن پیش بدین‌سو، دست‌کم سه جریان فکری تلاش کرده‌اند که همچنان از کارآمدی روش دیالکتیکی در فهم طبیعت دفاع کنند. اول. جریان تکامل‌‌گرایی دیالکتیکی (به ویژه در قلمرو زیست‌شناسی) که بیش از همه به اتکای کارهای ریچارد لِوینز و ریچارد لِوُنتین شناخته می‌شود. دوم. جریان اکولوژی مارکسیستی (به ویژه در کارهای جان بلامی فاستر) که می‌کوشد موضوعیت روش دیالکتیکی در تبیین بسنده‌ی دگرگونی‌های طبیعت به دست مناسبات سرمایه‌دارانه را نشان دهد. و سوم. نظریه‌ی کاترین مالابو که به میانجی مفهوم «پلاستیسیته» (plasticity) بر همخوانی دیالکتیک هگلی و نوروساینس تمرکز کرده است. در صحبت پیشِ رو خواهیم کوشید دقایق و ظرایف این سه جریان فکری را از مجرای تمرکز بر پروبلماتیک درونی هر یک از آنها به تفصیل به بحث بگذاریم. 5شنبه، 30 خرداد، ساعت 30/8 صبح خیابان شریعتی، دوراهی قلهک، سالن کنفرانس بیمارستان ایرانمهر

یک توضیح: اشتباه از من بود و از میزبان محترم برنامه درخواست نکردم که عنوان «دکتر» را از پیشِ نام من بردارند. در هر صورت من «دکتر» نیستم.

سلطنت مطلقه‌ی زبان فارسی (ملاحظاتی انتقادی درباره‌ی مواضع سید جواد طباطبایی در قبال سیاست زبانی) 📝مهسا اسداله‌نژاد، حسام سلامت اخیراً جناب سید جواد طباطبایی در یادداشتی تلگرامی بر محمد خاتمی، رییس‌جمهور اسبق ایران، نهیب زده است که متوجه نیست زمانی که از شیوه‌ی حکومت فدرالی دفاع می‌کند چه حرف مخاطره‌آمیزی می‌زند و بذر چه «تالی‌های فاسدی» را می‌پراکَنَد. به زعمِ طباطبایی، خاتمی «مصالح عالی کشور» را تشخیص نمی‌دهد و در مقام یک شهروند عادی صلاحیت ندارد درباره‌ی موضوعی سخن بگوید که چیزی درباره‌ی آن نمی‌داند. طباطبایی در انتهای یادداشتش به سبک و سیاق اندرزنامه‌نویسان به خاتمی توصیه می‌کند سخنانِ نسنجیده‌ی خود را پس بگیرد و اطرفیانش را نیز از ورود به این دست مباحث منع کند. استاد به همین مناسبت به مقاله‌ای از خود ارجاع می‌دهد که مهر ماه 95 در نشریه‌ی «ایرانشهر امروز» نوشت و در آن نسبت به خطرات و تهدیدهایی هشدار داد که افتتاح رشته‌ی زبان و ادبیات ترکیِ آذری در دانشگاه تبریز برای «وحدت ملی» به دنبال دارد. به چشم استاد طرح شتابزده‌ی حکومت فدرالی در ایران و طرح تدریس‌ زبان‌های قومی در دانشگاه‌های کشور عملاً از یک‌ جنس‌اند: هر دو، بنیان‌های وحدت سرزمینی ایران را به خطر می‌اندازند. به باور طباطبایی، آموزش زبان‌ ترکی آذری در دانشگاه صرفاً تبلیغاتی سیاسی محض جلبِ نظرِ پان‌تُرک‌ها بوده ‌است، غافل از آنکه چنین طرح‌های عوام‌پسندی کمر به تهدید «مصالح عالی کشور» بسته‌اند. پیش‌کشیدن مُناسبتِ حکومت فدرالی در ایران نیز، به همین سیاق، طرح شتابزده‌ی نظریه‌ای است که اساساً در قبال ایران موضوعیتی ندارد و صرفاً ریشه‌های تاکنون تناورمانده‌ی درخت دولت-ملت یکپارچه‌ی ایران را سست می‌کند. مجال مغتنمی است که یادداشت اخیر طباطبایی را بهانه کنیم تا عیار نقادی‌های وی بر آموزش زبان‌های محلی را بسنجیم و بررسی کنیم که مخالف‌خوانی‌های وی که همواره با توسل به «مصالح کشور» و «منافع ملی» و «وحدت سرزمینی» پیش می‌رود تا چه پایه‌ از ایدئولوژی سیاسی‌ای پرده برمی‌دارد که ملت را نه همچون، اگر از زبان هگلی خودِ طباطبایی وام بگیریم، دیالکتیکِ «وحدت-در-کثرت» و «کثرت-در-وحدت» که به مثابه‌ی قسمی «وحدت تام» می‌فهمد که کثرت‌ها در آن پاک منحل شده‌اند. گفتن ندارد که این یادداشت نه از منظر دفاع از مواضع خاتمی که از چشم‌انداز نقد مواضع طباطبایی نوشته شده است. بنابراین در اینجا مسئله بر سر موضع مدافعانه یا نقادانه در قبال فدرالیسم نیست. ترجیح داده‌ایم، در عوض، بحث را در سطح آموزش‌ زبان‌های محلی نگه داریم تا از مجرای آن صورت‌بندی تک‌صدای طباطبایی از مفهوم ملت را نشان دهیم. برای خواندن متن کامل به آدرس زیر بروید: http://problematicaa.com/politics-of-language/ آدرس عضویت در کانال تلگرام پروبلماتیکا: https://t.me/problematica

موزه، هنر، جامعه آیدین آغداشلو رضا دبیری‌نژاد حسام سلامت زمان: جمعه ۲۴ خردادماه ۹۸، ساعت ۱۸ الی ۲۰ مکان: خانهٔ هنرمندان ایران، سالن استاد شهناز

فایل‌های صوتی کلاس خوانش «ایدئولوژی آلمانیِ» کارل مارکس و فردریش انگلس؛ جلسه‌ی چهارم؛ انجمن جامعه‌شناسی ایران؛ پاییز 97

فایل‌های صوتی کلاس خوانش «ایدئولوژی آلمانیِ» کارل مارکس و فردریش انگلس؛ جلسه‌ی سوم؛ انجمن جامعه‌شناسی ایران؛ پاییز 97

فایل‌های صوتی کلاس خوانش «ایدئولوژی آلمانیِ» کارل مارکس و فردریش انگلس؛ جلسه‌ی دوم؛ انجمن جامعه‌شناسی ایران؛ پاییز 97