Prolegomena تمهیدات

قصد کرده‌ام در خانه‌نشینی اجباری اینروزها به سهم خودم گام کوچکی بردارم و به میانجی خواندن یکی، دو کتاب (تا جایی که این ایام به دراز بکشد) با زمان کش‌آمده‌ی شبانه‌روز کلنجار بروم تا این ترس و ملالِ توأمان را به اتکای یک همفکری کوچک و در همراهی هم پس زده باشیم. کتاب‌هایی که اینروزها به نوعی با آنها دمخور بوده‌ام و احتمالاً می‌توانم در روندی منظم و پیگیرانه خوانشی، امیدوارم، روشن و فهم‌پذیر از آنها به دست دهم از قراری است که می‌بینید. اگه مایل بودید در این نظرخواهی مشارکت کنید و بگویید که ترجیح شما کدامیک از این کتاب‌هاست. با خواندن کتابی آغاز می‌کنیم که کنجکاوی بیشتری برانگیخته باشد.

فایل صوتی خوانش جلد اول "سرمایه"ی کارل مارکس؛ نشست دهم؛ انجمن جامعه‌شناسی ایران؛ بهار ۹۸ [ادامه‌ی فصل سوم: دگردیسی کالا به پول] #به_ضیا_نبوی #امیرحسین_علی‌بخشی #علی_حقیقت‌جوان

فایل صوتی خوانش جلد اول "سرمایه"ی کارل مارکس؛ نشست نهم؛ انجمن جامعه‌شناسی ایران؛ بهار ۹۸. [فصل سوم: پول به مثابه‌ی الف) مقیاس ارزش‌ها؛ ب) وسیله‌ی گردش. بحثی درباره‌ی «فلسفه»ی تکوین پول]. #به_ندا_ناجی_و_جمال_عاملی

فایل صوتی خوانش جلد اول "سرمایه"ی کارل مارکس؛ نشست هشتم؛ انجمن جامعه‌شناسی ایران؛ بهار ۹۸. [ارزیابی فشرده‌ی رویکردهای تفسیریِ "سرمایه" در میان مارکسیسم‌های قرن بیستم] #به_بهاره_هدایت

اول. پایان دانشگاه؛ فردا با دفاع از رساله، کار من با دانشگاه بعد از 18 به آخر می‌رسد. می‌خواستم جدایی‌ام از دانشگاه ربطی به فکرکردن به خودِ دانشگاه داشته باشد. بنا داشتم درباره‌ی «نولیبرالیسم آکادمیک در ایران» کار کنم که به دلایلی نشد. پیشترها به این فکر می‌کردم که علوم انسانی، به معنای گسترده‌ی کلمه، چگونه در بیرونِ از مرزهای دانشگاه به گردش می‌افتد و کار می‌کند. اندیشیدن به چنین پرسشی معادل نگارش تاریخ علوم انسانی در ایران بود، دست‌کم در سال‌های پساانقلاب. برای همین، رساله‌ام عملاً به سروکله‌زدن با وجوهی از این تاریخ بدل شد. آنچه مرا به چنین پرسشی کنجکاو می‌کرد این بود که خودم نیز در همه‌ی این سال‌ها، مثل خیلی‌های دیگر، بخشی از همین تاریخ بوده‌ام و در هوای آن نفس کشیده‌ام. به نظرم می‌رسد به میانجی کلنجاررفتن با این تاریخ و تجارب پُرالتهابش عملاً تاریخ خودم و دوستانم را نوشته‌ام. با این وصف، رساله‌ام به دقیق‌ترین معنای کلمه، «شخصی» است. اما نمی‌توانستم «خود»م را روایت کنم مگر به میانجی توضیح کلی‌ترین و انتزاعی‌ترین سازوکارهای سیاسی-اجتماعی که تاریخ معاصر ایران را ساخته‌اند. دوم. چکیده‌ی رساله؛ تولید گفتارهای وابسته به علوم انسانی در ایران هیچگاه به دانشگاه محدود نمی‌شده است. همواره در بیرون از مرزهای میدان دانشگاهی سازمان‌ها، گروه‌ها، محافل و حلقه‌هایی وجود داشته‌اند که با انگیزه‌های مختلف درگیر تولید و توزیع («گردشِ») علوم انسانی بوده‌اند. این آلترناتیوهای فرادانشگاهی از مجرای قسمی موازی‌کاری با دانشگاه به گسترش دانش‌های انسانی در حوزه‌ی عمومی دامن ‌زده‌اند. از نیمه‌ی دوم هشتاد بدینسو با قسمی «مؤسساتی‌سازی» این آلترناتیوها طرف می‌شویم که به شکل‌گیری تنوعی از مؤسسات آموزشی منجر می‌شود که عمدتاً در مرزبندی صریح یا ضمنی با دانشگاه دست‌اندرکار برگزاری کلاس‌های درس در موضوعات مربوط به علوم انسانی‌اند. رساله‌ی حاضر با واکاویِ درونیِ تجاربِ این دست مؤسسات اهمیت نسبی آنها در به‌گردش‌انداختن دانش‌های انسانی در فضاهای برون‌دانشگاهی را نشان می‌دهد. سوم. رساله؛ «شیوه‌های گردش علوم انسانی در حوزه‌ی عمومی به میانجی مطالعه‌ی موردیِ مؤسسات آموزشیِ موازیِ میدان دانشگاهی» شنبه، 19 بهمن ماه، دانشکده‌ی علوم اجتماعی دانشگاه تهران، سالن شریعتی. ساعت 18

هنوز چیز زیادی از انقلاب آزادی‌خواهانۀ مردم سوریه در سال 2011 و تبدیل آن به یک جنگ داخلی خونبار در نتیجۀ وحشیگری‌های رژیم اسد و متحدان منطقه‌ای‌اش نمی‌دانیم. مستند For Sama روایت تکان‌دهنده‌ای از تجربۀ روزمرۀ مردم عادی سوریه در بحبوحۀ انقلاب به یغمارفتۀ اخیر به دست می‌دهد، روایتی حسرت‌زده از همه‌ی رویاهایی که در بارانِ موشک و سیل خون گم شدند. و اینک، روایت‌کردنِ آن تباهیِ مُنتشر به دست بازماندگان احتمالاً مؤثرترین مداخله‌‌ی سیاسی در روزهای فراموشی‌زده‌ی پسافاجعه است. @Musicophiliaa https://www.film2movie.li/86656/-for-sama-2019/

فایل صوتی خوانش جلد اول "سرمایه"ی کارل مارکس؛ نشست هفتم: درباره‌ی «بت‌وارگی کالا و راز آن»»؛ انجمن جامعه‌شناسی ایران؛ بهار 98. [بخش سوم از فصل اولِ «کاپیتال» احتمالاً خوانده‌شده‌ترین بخش کتاب است، هرچند خواندن آن مستقل از بخش‌های قبل و بعدش عملاً راه به جایی نمی‌بَرَد. با اینهمه، مفهومِ «بت‌وارگی کالا» و بعدها شکل بسط‌یافته‌ی آن در قامت مفهوم «شی‌وارگی»، محوریت تعیین‌کننده‌ای در «مارکسیسم غربی» (لوکاچ، آدورنو، هابرماس، هونِت) پیدا کرد و به اُسِّ اساس فهم انتقادی از تمامیت جامعه‌‌ی سرمایه‌داری بدل شد.]

دو روز پیش، 22 ژانویه، مصادف بود با زادروز آنتونیو گرامشی، متفکر خلاق (نو)مارکسیست. بندیتو موسولینی زمانی خطاب به دادستان ایتالیا درباره‌ی گرامشی گفته بود: «باید این مغز را برای 20 سال از کار بیاندازیم». گرامشی اما در همه‌ی سال‌های زندان سخت‌کوشانه به تفکر ادامه داد و تراز نظریه‌ی مارکسیستی را از راه خلق مفاهیم نو و آفرینش مسائل جدید ارتقا بخشید. ... تنها نطق گرامشی در مجلس ایتالیا به آوریل 1924 برمی‌گردد. موضوع صحبت او به قانونی مربوط می‌شد که فاشیست‌ها اخیراً علیه احزاب کمونیست وضع کرده بودند. دست بر قضا، روند بحث‌ها به مجادله بر سر ماهیت خود فاشیسم کشید. گرامشی در این اولین و آخرین نطق‌اش با خود موسولینی درگیر شد: گرامشی: ما می‌گوییم که در حقیقت این ماده‌ی قانون مستقیماً علیه تشکیلات کارگری وضع شده است. می‌خواهیم بدانیم چرا از چند ماه پیش به این طرف با آنکه حزب کمونیست هنوز غیرقانونی اعلام نشده است هر بار که رفقای ما در گروه‌های سه‌نفری یا بیشتر دور هم جمع می‌شوند تفنگداران شما آنان را دستگیر می‌کنند... موسولینی: ما همان کاری را می‌کنیم که شما در روسیه می‌کنید... گرامشی: در روسیه قوانینی هست که محترم شمرده می‌شود، شما در اینجا فقط از قوانین خود پیروی می‌کنید... موسولینی: در روسیه شما در جمع‌کردن مردم مهارت دارید! گرامشی: در حقیقت دستگاه امنیتی هم‌اکنون حزب کمونیست را سازمانی مخفی به شمار می‌‌آورد. موسولینی: چنین نیست! گرامشی: پس چرا هر بار که مردم بیش از سه نفر دور هم جمع می‌شوند بدون جرمی مشخص دستگیر می‌شوند و به زندان می‌افتند؟ موسولینی: ولی زود آزاد می‌شوند. چند نفر در زندان‌اند؟ ما فقط زندانی‌شان می‌کنیم تا آنها را بشناسیم. گرامشی: این آزار و اذیتی سیستماتیک است که بر قانون پیشی گرفته است و کاربرد قانون جدید را توجیه می‌کند. فاشیسم به روش‌های حکومت جولیتی بازگشته است، همان کارهایی را دارید می‌کنید که آنها زمانی در جنوب می‌کردند، آدمکشان حرفه‌ای را برای مدتی استخدام می‌کردند تا هر کسی را که به مخالفانشان رأی می‌دهد دستگیر کنند...فقط به این منظور که آنها را بشناسند. صدایی: فقط یک مورد بوده است. تو از جنوب چیزی نمی‌دانی. گرامشی: من اهل جنوب هستم. ... در فایل‌هایی که به آنها Reply داده‌ام به تفصیل به مواضع گرامشی در بستر تاریخی مباحث نظری و سنت‌های سیاسی مارکسیسم قرن بیستم پرداخته‌ام: نشست اول: درآمدی بر مختصات و پروبلماتیک‌های مارکسیسم روسی نشست دوم: درآمدی بر مختصات و پروبلماتیک‌های سوسیال دموکراسی آلمانی نشست سوم: درآمدی بر مختصات و پروبلماتیک‌های الف) سوسیالیسم فرانسوی؛ ب) کمونیسم ایتالیایی نشست چهارم: گرامشی، دولت و جامعۀ مدنی: مسئلۀ تفاوت استراتژی سوسیالیستی در شرق و غرب نشست پنجم: گرامشی، دولت و جامعه مدنی: مقدمه‌ای درباب دولت اخلاقی نشست ششم: دولت، جامعۀ مدنی و نبردهای هژمونیک

فایل صوتی خوانش جلد اول "سرمایه"ی کارل مارکس؛ نشست ششم؛ انجمن جامعه‌شناسی ایران؛ بهار 98:

فایل صوتی خوانش جلد اول "سرمایه"ی کارل مارکس؛ نشست پنجم؛ انجمن جامعه‌شناسی ایران؛ بهار 98:

5شنبه‌ی هفته‌ی گذشته، پنجم دی ماه 98، فرصتی دست داد تا درباره‌ی نظریه‌ی سید جواد طباطبایی درباب ایران بحث کنم. تلاش کردم رئوس مواضع او را در 9 تز که به نظرم شاکله‌ی نظریه‌اش را می‌سازند پیش ببرم. این نشست در واقع چهارمین جلسه از سلسله‌مباحثی بود که ذیل عنوان «مسئله‌ی ایران» به همتِ دوستانِ کانون قاصدک در آمل برگزار می‌شود.