کانال رسمی تصویر سال

آخرین دیدار با عزیزِ تصویرسالی‌ها «مرتضی پورصمدی» خانه سینمای شماره دو تصویر از ارسلان امانتی @tassvir_image

اول تیر ۱۳۸۹ با عباس کیارستمی و خاطره شیرین تولد ۷۰ سالگی‌اش دفتر تصویرسال @tassvir_image

#کن٢٠٢٣ Perfect Days Wim Wenders 🔹🔹🔹 روزهای عالی ویم وندرس 🔷 سهند صمدیان سال‌ها پیش، به دلیل علاقه‌ی ویژه‌ای که به جیم جارموش داشته و دارم، کتابی را می‌خواندم که مجموعه‌ای از مصاحبه‌هایش را در بر می‌گرفت. یکی از سوالاتی که از او پرسیده بودند این بود که اگر جهان در حال نابودی باشد و تو بتوانی فقط یک فیلم را از تاریخ جهانی که ما و پیشینیان مان در آن زیستیم حفظ کنی، آن فیلم کدام خواهد بود؟ پاسخ جارموش به جذابیت شخصیت و فیلم‌های خودش بود: "داستان توکیو، اثر یاسوجیرو اوزو". امروز و در حالی که هفتاد سال از ساخته شدن داستان توکیو می‌گذرد، با فیلمی چنان قدرتمند از ویم وندرس مواجه می‌شوم که عمق وجودم را می‌لرزاند، به یکی از بهترین فیلم‌هایی که در زندگی دیده‌ام تبدیل می‌شود و به شدت هم من را به یاد داستان توکیو می‌اندازد. به نظرم وندرس در اوج پختگی و با ساخت فیلم "روزهای عالی"، نامه‌ای به یاسوجیرو اوزو نوشته، به او ادای احترام کرده و به دغدغه‌هایی که هفتاد سال پیش در مورد جهان مدرنی که با هجوم فرهنگ غرب، روح سنت زیبای فرهنگ ژاپنی - شرقی را تحت تاثیر قرار داده و کماکان هم می‌دهد، پرداخته است. فیلم روایتگر زندگی مردی ژاپنی است که شغلش تمیز کردن توالت‌های عمومی توکیو است و به تنهایی زندگی می‌کند. انزوایی که با گذشت زمان متوجه آگاهانه بودنش می‌شویم و به عمق وجود و نگاه خالص مردی بزرگ می‌رسیم. کسی که صبح‌ها توالت‌های شهر را با دقت و احساس مسئولیت تمیز می‌کند، در میانه‌ی روز از زیبایی‌های شهر و مخصوصا درختی که عاشقانه نگاهش می‌کند و هر روز با دوربینی قدیمی و سیاه و سفید از آن عکس می‌گیرد لذت می‌برد و شب‌ها قبل از خواب کتاب می‌خواند. مردی که مظهر همه‌جانبه‌ای از انسان متعالی در سنت فلسفی شرقی است. به خود نمی‌اندیشد و برای دیگران و در عین حال بی‌نیاز از آنها زندگی می‌کند. زیبایی نگاهش به جهان در تک تک عضلات چهره‌اش پیداست. بلد است که از هیچ، لذتی ببرد که دیگران با کوه‌هایی از طلا نمی‌برند. کوجی یاکوشو بازیگر فیلم، همه‌ی این‌ها را با چشمانش و عضلات جادویی صورتش در حالی نشان‌مان می‌دهد که شاید در تمام طول فیلم، ده جمله بیشتر از دهانش بیرون نمی‌آید. تاکنون هیچ بازیگری موفق نشده بود چنین قدرتمند میخکوبم کند، آنهم در حالی که اسلحه‌اش جز خشابی خالی، چیزی برای شلیک کردن نداشت. کسی را می‌شناسم که در وصف ویم وندرس می‌گفت او مولانای غربی‌ها است. با او در این مورد موافقم و اضافه می‌کنم که وندرس با ساخت این فیلم نشان داد که فارابیِ غرب هم هست، چرا که با ساخت این فیلم، همانند فارابی که ارسطو را به شرقی‌ها شناساند، پلی میان فرهنگ غرب و شرق می‌زند. بازیگر فیلمش با وجود حفظ تمام سنت‌ها و فرهنگ‌های متعالی شرق، موسیقی غربی گوش می‌کند هرچند کماکان و در دنیای اسپاتیفای، این کار را با نوار کاست انجام می‌دهد. ایده‌ای هم از اسپاتیفای به عنوان یک پلتفرم آنلاین پخش موسیقی ندارد و فکر می‌کند مغازه‌ای است که می‌توان به آن مراجعه کرد و کاست خرید! موسیقی غربی به عنوان یکی از مهمترین جنبه‌های زندگی این مرد، نکته‌ای برجسته در فیلم است که بارها بر آن تاکید می‌شود تا نشان دهد که می‌توان دریچه‌های ذهن را به هر دو سوی جهان باز گذاشت و در نهایت انسانی متعالی باقی ماند. احساس می‌کنم وندرس با خط پایان و پلان بی‌نظیری که در انتهای فیلمش با تصویری که داخل ماشین از بازیگرش در حال رانندگی و شروع روزی جدید در حال گوش کردن به موسیقی "روزهای عالی" می‌گیرد و خاصترین لبخند دنیا که روی صورت کوجی یاکوشو نقش می‌بندد، می‌خواهد نامه‌اش به اوزو را اینچنین پایان دهد: "یاسوجیرو، آرام بخواب که در جهانی که اکثریت در خوابند و درون رویاهایشان هم، تنها چیزی که می‌بینند خودشان است، هستند کسانی که هنوز بیدارند و چشم‌هایشان به روی زندگی و دیگران باز است. حتی اگر عدد روی تقویم‌ها، سال ۲۰۲۳ را نشان‌مان دهد" @tassvir_image

یکی مانده به پایان #کن٢٠٢٣

👇 گفتم که بدانید چرا گاهی اوقات نوشته‌ها آنطور که باید نمی‌شد یا حتی اشتباهات املایی پیدا می‌کرد. کار سختی است ساعت‌ها ایستادن در صف، گاهی زیر باران، تماشای روزی سه فیلم با زمان‌های بالا و همواره در حال نوشتن بودن درون صف ها و نیمه شب‌ها. اگر فکر می‌کنید دیوانه‌ام که در این سن و سال از این کارها می‌کنم، هم درست فکر کرده‌اید و هم خوشحالم می‌کنید، چرا که به قول پاسکال: "دیوانگیِ بشر امری آن‌چنان ضروری است که دیوانه نبودن، خود شکلِ دیگری از دیوانگی است". سهند صمدیان

گزارش پایانی جشنواره را بارانی تحویل گرفتم و آفتابی تحویل می‌دهم. چه از نظر هوا و چه از نظر نگاهم به جشنواره در طول این چند روز. صبح روز ۲۷ می است و من در حالی کن را ترک می‌کنم که جشنواره همچنان ادامه خواهد داشت و مراسم اختتامیه قرار است امشب برگزار شود. در هفت روز گذشته، ۱۹ فیلم از ۲۱ فیلم حاضر در بخش "مسابقه"ی امسال را دیدم و در موردشان نوشتم. تنها فیلم‌هایی که از دست دادم یکی "شیمر" به کارگردانی آلیچه رورواکر بود که راستش را بخواهید همین دیروز هنگام نمایشش در سالن حضور داشتم، اما خستگی امانم را بریده بود و هرازگاهی وسط فیلم خوابم می‌برد تا به این نتیجه برسم بهتر است کلا چیزی ننویسم! آن یکی هم فیلم "بلوط پیر" اثر کن لوچ بود که دیشب اولین اکرانش را داشت و متاسفانه امکان تماشایش برایم فراهم نشد. حالا زمان جمع‌بندی است. با خودم فکر می‌کنم شاید در بعضی لحظه‌های حضورم و با تماشای برخی فیلم‌ها، حرص و جوشی خوردم از نوع جوانان خام و بی‌تجربه. خام بودنم را می‌پذیرم اما در آستانه‌ی ۴۴ سالگی، دیگر جوان به حساب نمی‌آیم و باید باتجربه تر و احتمالا مهربانانه تر با فیلم‌هایی که دوست نداشتم برخورد می‌کردم. یک مثال خوب، فیلم "بَنل و آدما" است که با اینکه دوستش نداشتم اما از نوع برخورد و نوشتارم در مورد فیلم راضیم. و یک مثال بد، فیلم "هیولا" است که به چشم و نظرم مطلبی سطحی، حقیر و نوشته‌ای از همان جوان خام و بی‌تجربه‌ای است که گفتم. الان در هواپیما و در ارتفاع بیست هزار پایی این امکان را دارم که علاوه بر جسمم، سطح نگاهم را هم بالاتر ببرم. با نگاه از این بالا، احساس می‌کنم جشنواره‌ای که در ابتدا به نظر بد می‌رسید، در انتها و در مجموع فیلم‌های بسیاری خوبی هم برای ارائه داشت. نگاهی اجمالی به نوشته‌هایم می‌اندازم و می‌بینم که حداقل با یک سوم از فیلم‌ها ارتباط خوبی برقرار کرده‌ام و بسیار دوستشان داشته‌ام. بخشی هم به چشمم متوسط آمده و طبیعی است که گروهی از فیلم‌ها به رهبری هالیوودی سازان گرامی را هم دوست نداشتم. از میان فیلم‌هایی که دوستشان داشتم، سه فیلم مطمئنا تا ابد در ذهنم خواهند ماند. "روزهای عالی" ویم وندرس در لیست بهترین فیلم‌های تمام عمرم قرار می‌گیرد و طبیعی است که اگر قرار بود جایزه‌ها را با سلیقه‌ی من بدهند، نخل طلا از آنِ او می‌شد. هرچند آنقدر با دیدن "برگهای فرو افتاده" آکی کائوریسماکی از خود بی خود شدم که اگر او هم برنده‌ی نخل طلا باشد خیالم کاملا آسوده خواهد بود. ساده بگویم اگر نخل طلا و جایزه‌ی بزرگ به این دو نفر برسد، فارغ از این‌که کدامشان اولی را برده، راضی می‌شوم و خوشحال. جالب اینجاست که هر دو فیلم به تنهاییِ انسان معاصر می‌پردازند. "برگهای فرو افتاده" تنهاییِ اجباری و "روزهای عالی" تنهاییِ انتخابی، که نشان از تاثیرات فیلسوف بزرگ آلمان یعنی آرتور شوپنهاور بر فیلمساز بزرگشان ویم وندرس دارد. جاناتان گلیزر با فیلم تکان‌دهنده‌اش‌ "منطقه‌ی مورد علاقه" از دید من به سادگی شایسته‌ی دریافت جایزه‌ی بهترین کارگردانی یا حتی جایزه بزرگ جشنواره هست و کوثر بن هنیه با مستند "چهار دختر" و نوری بیلگه جیلان با "درباره‌ی علفهای خشک" می‌توانند جایزه‌های ویژه هیئت داوران را ببرند. در مورد بازیگر مرد، بدون تردید بهترین بازی تمام عمرم را در فیلم روزهای عالی و در بازیگرش "کوجی یاکوشو" دیدم و در مورد بازیگر زن هم از بین ساندرا هولر و لیا دروکر هر کدام انتخاب شوند خوشحال خواهم شد. هرچند اگر جایزه را به ساندرا هولر - که امسال با دو بازی خوب در دو فیلم در جشنواره حاضر است - بابت فیلم منطقه‌ی مورد علاقه بدهند، از آنجا که موفق شده سرمای اعجاب‌انگیز در عمق وجود همسر افسر آلمانی را به شکل کامل در لانگ شات و بدون هیچ کلوزآپی نشان دهد، برای من انتخابی جذابتر خواهد بود. نیازی هم به توضیح مجدد نیست که دو فیلم آلیچه رورواکر و کن لوچ را ندیدم که ممکن بود با دیدنشان این لیست تغییر کند. #کن۲۰۲۳ نکته‌ی آخر این‌که، فیلم‌های جشنواره‌ی امسال را با سختی فراوان دیدم. نوع کارتم به شکلی بود که امکان رزرو بلیط به شکل راحت برایم فراهم نبود و بیش از ۹۰٪ فیلم‌ها را با ساعت‌ها ایستادن در صفِ لحظه آخری تماشا کردم. مثلا شبی که فیلم نوری بیلگه جیلان برای اولین بار پخش می‌شد، از سه ساعت قبل زیر بارانی شدید و وحشتناک در صف ایستادم و در آخر هم نوبت به من نرسید. گریه نکردم، مطالب آن روز را کامل کردم و فردا صبح ساعت ۵ از خواب بیدار شدم تا دوباره به همان صف بروم و ۸:۳۰ صبح فیلم را ببینم. این‌ها را نگفتم که منتی بر سر خوانندگان این مطالب باشد. بقیه‌اش 👇