کانال مامۆستا عبدالقادر کوردی

دەرسی سێهەم گرنگی نوێژ لە ڕوانگەی قرآن .سنت وعقل

جئنا بحبنا سیدی...

انا لله و انا الیه راجعون درگذشت کاک احمد شرف الدین(امره) را به خانواده شرف الدین(امره) تسلیت گفته و از خداوند برایش آمرزش طلبیده و برای باقی ماندگان صبر جمیل خواهانم. @kurdi94

### اجماع و اصول فقهی فقها اجماع دارند که عمل نوعاً کشنده (مانند ضربات مکرر با مشت و لگد به نقاط حساس) در حکم آلت قتاله است و قتل را عمدی می‌کند، که قصاص واجب است. اصل "الفعل النوعی القتال" (رفتار ذاتاً کشنده) در کتاب‌های فقهی مانند المجموع (شافعی) آمده است. ## مصادیق و مثال‌ها - ضربات مکرر چاقو به نقاط حساس: عمد، زیرا نوعاً کشنده است و قصاص واجب. - تکرار ضربه با شلاق به نقاط حیاتی تا مرگ: اگر به نقاط حساس، عمد و قصاص واجب. - خفه کردن (ضربه مکرر به گردن): عمد در مالکی و شافعی، با قصاص. - مشت مکرر به بینی یا لگد به قلب: اگر مکرر و با قصد، عمد و قصاص واجب. ## نتیجه‌گیری در فقه اهل سنت، ضربات مکرر به نقاط حساس، از جمله با مشت و لگد، اگر نوعاً کشنده باشد، در حکم آلت قتاله و قتل عمد است، که موجب قصاص می‌شود. این بر اساس ادله قرآنی (بقره:۱۷۸، نساء:۹۳، مائده:۳۲)، احادیثی (اجتناب از صورت، کشتن با عصا، قتل عمد) و اجماع است. تمرکز بر عمدی بودن چنین ضرباتی نشان می‌دهد که تکرار آن‌ها به نقاط حساس، قتل را عمدی می‌کند و قصاص واجب است.

شافعیان ضربات مکرر با وسیله سنگین یا غیرسنگین به نقاط حساس را در حکم آلت قتاله و قتل عمد می‌دانند، که قصاص واجب است. غزالی در الوسیط تأکید دارد که اگر ضربه غیرقابل تحمل به نقاط حیاتی باشد، عمد است، زیرا عمل نوعاً کشنده است و موجب قصاص می‌شود. برای مشت و لگد: اگر مکرر به نقاط حساس (مانند مشت مکرر به بینی منجر به مرگ)، عمد است. متن اصلی عربی از الموسوعة الفقهیة: الْقَتْل الْعَمْد هُوَ الضَّرْبُ بِمُحَدَّدٍ أَوْ غَيْرِ مُحَدَّدٍ، وَالْمُحَدَّدُ، هُوَ مَا يَقْطَعُ، وَيَدْخُل فِي الْبَدَنِ كَالسَّيْفِ وَالسِّكِّينِ وَأَمْثَالِهِمَا مِمَّا يُحَدِّدُ وَيَجْرَحُ. وَغَيْرُ الْمُحَدَّدِ هُوَ مَا يَغْلِبُ عَلَى الظَّنِّ حُصُول الزَّهُوقِ بِهِ عِنْدَ اسْتِعْمَالِهِ كَحَجَرٍ كَبِيرٍ، أَوْ خَشَبَةٍ كَبِيرَةٍ (این متن نشان می‌دهد که ضربه با چیزی که یغلب على الظن موته به، مانند ضربات مکرر، عمد است). ### مذهب حنبلی (امام احمد بن حنبل) حنبلیان مشابه شافعیان، ضربات مکرر به نقاط حساس را نوعاً کشنده و معادل آلت قتاله می‌شمارند، که قتل را عمد می‌کند و قصاص واجب است. مثلاً ضربه مکرر با عصا به مغز یا قلب، عمد است. برای مشت و لگد: اگر مکرر به نقاط حیاتی (مانند لگد به قلب یا مشت به گردن)، عمد تلقی می‌شود و موجب قصاص می‌شود. متن اصلی عربی از زاد المستقنع: فالعمد: أن یقصد من یعلمه آدمیا معصوما، فیقتله بما یغلب على الظن موته به، مثل أن یجرحه بما له مَوْر فی البدن، أو یضربه بحجر کبیر أو عصا غلیظة أو بکمه أو لکمه أو یرمیه من شاهق أو یدفعه فی نار أو ماء (این متن مستقیماً ضربه با بکم (مشت) یا لکمه (لگد) را اگر یغلب على الظن موته به باشد، عمد می‌داند، و تکرار ضربات مکرر چنین است). متن از کشاف القناع: وَهُوَ أَيْ قَتْلُ الْعَمْدِ الْمُوجِبُ لِلْقِصَاصِ تِسْعَةُ أَقْسَامٍ... أَحَدُهَا أَنْ یَجْرَحَهُ بِمُحَدِّدٍ لَهُ مَوْرٌ -بِفَتْحِ الْمِيمِ، وَسُكُونِ الْوَاوِ- أَيْ دُخُولٌ وَتَرَدُّدٌ فِي الْبَدَنِ، بِقَطْعِ اللَّحْمِ وَالْجِلْدِ كَسِكِّينٍ وَسَيْفٍ (توضیح اقسام، شامل ضربات که نوعاً کشنده هستند). ## ادله فقهی از قرآن، سنت و اجماع ### ادله قرآنی قرآن کریم قتل را بر اساس قصد و تناسب تقسیم می‌کند و رفتار کشنده مانند ضربات مکرر را عمد می‌داند، که موجب قصاص است: - آیه قصاص (بقره:۱۷۸): "يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصَاصُ فِي الْقَتْلَى ۖ الْحُرُّ بِالْحُرِّ وَالْعَبْدُ بِالْعَبْدِ وَالْأُنْثَىٰ بِالْأُنْثَىٰ" – قصاص در قتل عمد واجب است. فقها از آن استنباط می‌کنند که رفتار نوعاً کشنده مانند ضربات مکرر با مشت یا لگد به نقاط حساس، عمد است و قصاص دارد. - آیه عدم تعدی (بقره:۱۹۴): "فَمَنِ اعْتَدَىٰ عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَىٰ عَلَيْكُمْ ۚ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ" – تأکید بر تناسب، اما در قتل، رفتار کشنده (مانند ضربات مکرر با مشت و لگد) عمد تلقی می‌شود و قصاص واجب است. - آیه قتل عمد (نساء:۹۳): "وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ خَالِدًا فِيهَا وَغَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَلَعَنَهُ وَأَعَدَّ لَهُ عَذَابًا عَظِيمًا" – قتل عمدی مؤمن مستوجب جهنم است، و فقها ضربات مکرر را عمدی می‌دانند که قصاص دارد. - آیه کشتن ناحق (مائده:۳۲): "مَنْ قَتَلَ نَفْسًا بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فِي الْأَرْضِ فَكَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعًا" – کشتن ناحق حرام است، اما در عمد با ضربات مکرر، قصاص واجب می‌شود. ### ادله از سنت نبوی احادیث اهل سنت (از صحاح سته مانند بخاری و مسلم) بر عمدی بودن رفتار کشنده تأکید دارند: - حدیث اجتناب از صورت (بخاری، از ابوهریره): "إِذَا اقْتَتَلَ أَحَدُكُمْ أَخَاهُ فَلْيَجْتَنِبِ الْوَجْهَ" – اجتناب از ضربه به صورت (نقطه حساس)، اما اگر مکرر با مشت یا لگد و منجر به مرگ، عمد است و قصاص دارد. - حدیث کشتن با عصا (مسلم، از ابوهریره): "القتل بالعصا دیة" – کشتن با عصا دیه دارد، اما اگر مکرر به نقاط حساس، فقها آن را عمد می‌دانند و قصاص واجب است. مشابه برای مشت و لگد. - حدیث قتل عمد (بخاری، از عبدالله بن عمر): "لا يحل دم امرئ مسلم إلا بإحدى ثلاث: الثيب الزاني والنفس بالنفس والتارك لدينه المفارق للجماعة" – خون مسلمان حلال نیست مگر در سه مورد: زنا، قتل نفس و ارتداد. فقها از آن استنباط می‌کنند که قتل با ضربات مکرر عمد است و قصاص دارد. - حدیث قتل شبه عمد (مسلم، از ابوهریره): "من قتل في عميا بعصا أو حجر فعقله عقله الخطأ" – کشتن در شلوغی با عصا یا سنگ، دیه خطا دارد، اما اگر مکرر و عمدی به نقاط حساس، عمد است و قصاص واجب می‌شود.

# بررسی فقهی قتل عمدی با ضربات مکرر به نقاط حساس بدن، از جمله با مشت و لگد، در فقه اهل سنت با تأکید بر موجب قصاص بودن آن ## مقدمه در فقه اهل سنت (مذاهب اربعه: حنفی، مالکی، شافعی و حنبلی)، قتل عمد نیازمند قصد قتل (عنصر معنوی) و استفاده از آلت قتاله (وسیله ذاتاً یا غالباً کشنده مانند شمشیر، سنگ سنگین یا چوب کلفت) است. با این حال، ضربات مکرر به نقاط حساس بدن (مانند چشم، بینی، گردن، قلب یا نقاط حیاتی) که منجر به مرگ شود، "نوعاً کشنده" تلقی شده و معادل آلت قتاله محسوب می‌شود، که قتل را عمدی می‌کند و قصاص را واجب می‌سازد. این دیدگاه بر اساس آیات قرآن (مانند بقره:۱۷۸ برای قصاص در قتل عمد)، احادیث نبوی (مانند تأکید بر اجتناب از تعذیب اما حکم عمد در رفتار کشنده) و اجتهاد فقها استوار است. ضربات با مشت و لگد نیز اگر مکرر و به نقاط حساس باشند و منجر به مرگ شوند، گاهی شبه عمد تلقی می‌شوند، اما در موارد شدید (مانند تکرار تا حد شکنجه و تکرر یا با قصد کشتن)، عمد محسوب شده و قصاص واجب می‌شود، زیرا تکرار ضربه آن را "نوعاً قاتل" می‌کند. در این بررسی، متون اصلی عربی از منابع فقهی نقل شده و تمرکز بر عمدی بودن چنین ضرباتی است تا نشان دهد که موجب قصاص هستند. ## تعریف قتل عمد و آلت قتاله در فقه اهل سنت قتل عمد در فقه اهل سنت عبارت است از "إزهاق نفس معصومة عمداً وعدواناً" (کشتن نفس محترم با قصد و تجاوز). عناصر آن شامل: - عنصر مادی: فعل کشنده، مانند ضربه با آلت قتاله (وسیله‌ای که غالباً منجر به مرگ می‌شود، مانند چاقو، شمشیر یا سنگ سنگین یا ضربات مکرر به نقاط حساس بدن). - عنصر معنوی: قصد قتل یا قصد فعل نوعاً کشنده. آلت قتاله به دو دسته تقسیم می‌شود: - بالاصاله: ذاتاً کشنده مانند چاقو یا شمشیر. - بالعرض: در شرایط خاص کشنده، مانند ضربات مکرر با چوب سبک، مشت یا لگد به نقاط حساس، که اگر تکرار شود و منجر به مرگ گردد، در حکم آلت قتاله است، و قتل را عمدی می‌کند. فقها تأکید دارند که اگر فعل "نوعاً قاتل" (غالباً کشنده) باشد، حتی بدون آلت سنتی، قتل عمد است و قصاص واجب می‌شود. ضربات مکرر به نقاط حساس (مانند ضربه به مغز، قلب یا گردن) مصداق این است، زیرا تکرار ضربه، عمل را کشنده می‌کند و موجب قصاص می‌شود. ضربات با مشت و لگد نیز اگر مکرر به نقاط حساس (مانند مشت مکرر به بینی منجر به خونریزی داخلی یا لگد به گردن) باشند، می‌توانند عمد تلقی شوند، زیرا مشت و لگد غالباً غیرقتاله هستند اما تکرار آن‌ها عمل را به شکنجه تبدیل کرده و نوعاً کشنده می‌کند. ## دیدگاه‌های مذاهب اربعه در مورد ضربات مکرر به نقاط حساس، از جمله با مشت و لگد، با متون اصلی عربی در اکثر مذاهب، ضربات مکرر به نقاط حساس نوعاً کشنده است و قتل را عمدی می‌کند، که موجب قصاص می‌شود. متون اصلی عربی از کتاب‌های فقهی نقل می‌شود تا نشان دهد که چنین ضرباتی در حکم آلت قتاله هستند. ### مذهب حنفی (ابوحنیفه و پیروان) حنفیان قتل با ابزار برنده (محدد مانند شمشیر) را عمد می‌دانند، اما در مورد ضربات مکرر با ابزار غیربرنده (مانند چوب یا مشت به نقاط حساس)، اگر تکرار ضربه منجر به مرگ شود و عمل نوعاً کشنده باشد، آن را در حکم عمد و مستوجب قصاص می‌شمارند. مثلاً ضربات مکرر با شلاق نازک تا مرگ، اگر به نقاط حساس باشد، عمد تلقی می‌شود و قصاص واجب است. برای مشت و لگد: اگر مکرر به نقاط حیاتی (مانند مشت مکرر به بینی یا لگد به قلب)، شبه عمد است مگر تکرار تا حد شکنجه، که عمد می‌شود و قصاص دارد. این بر اساس اصل "التفات به نتیجه" (آگاهی از کشندگی) است. متن اصلی عربی از منابع حنفی (مانند کتاب‌های ابوحنیفه): بخلاف أبی حنیفة حیث یعدّه قتلاً شبه عمد (در مقابل مذاهب دیگر که ضرب بالمثقل را عمد می‌دانند)، اما در موارد مکرر، حنفیان نیز آن را عمد می‌شمارند. ### مذهب مالکی (امام مالک) مالکیان ضربات مکرر به نقاط حساس (مانند خفه کردن یا ضربه به گردن) را نوعاً کشنده دانسته و در حکم آلت قتاله می‌دانند، که قتل را عمد می‌کند و قصاص واجب است. مثلاً تکرار ضربه با چوب سبک به نقاط حیاتی، اگر منجر به مرگ شود، قصاص واجب است. برای مشت و لگد: اگر مکرر به نقاط حساس (مانند لگد مکرر به گردن یا مشت به چشم)، عمد تلقی می‌شود، زیرا رفتار ذاتاً کشنده است و موجب قصاص می‌شود. متن اصلی عربی: ویوافق الإمامیة مالک والشافعی وأحمد فی أن الضرب بالمثقل قتل عمد (از منابع فقهی، نشان‌دهنده توافق مالک بر عمدی بودن ضربه سنگین یا مکرر). ### مذهب شافعی (امام شافعی)

مراسم تلقین مرحوم سید رحیم قریشی در قبرستان شێخاڵی نالوس توسط ماموستا کردی.. ۱۴۰۴/۱۰/۶