باستان شناسی ،تاریخ و فرهنگ کُردستان

🍂 رقـصـــــی چنیــن میــانه میــدانـم آرزوست مراسـم ذکر و سـماع در خانقاه حضرت شیخ جمیل هاشمی زنبیلی . مهــاباد . پنجشنبه نهـم آذرماه 1402 @kordshenasi

باران ترنـم نغمـه های گمشـده در ماست آوایی ژرف که از سپیده دمان تاریخ روح فرو می ریزد. 🍂 شعر و صـدا: مهـرداد رامیـدی نیا

🍂 قادر عبداله زاده بلویر نواز (نوعی نی کُردی ) افسانه ای کُرد هنرمند زنده یاد قادر عبداله زاده ( در میان کُردها مشهور به قاله مه ره ) از بلویر نوازان برجسته کُرد و یکی از بزرگترین نوازندگان مقامیِ کُردستان و ایران است.  این هنرمند در یکم دیماه سال 1304 خورشیدی در روستای کولیجه ی شهر مهاباد دیده به دیدار جهان گشوده است. از کودکی به کار کشاورزی و شبانی مشغول بوده است. بلویر نوازی را از همان سالهای کودکی و در کار شبانی آموخته است. هنرمندی تهیدست و بینوا که سالیانی بسیار در شهرهای کُردستان و در کوچه و بازار به بلویر نوازی روزگار کذرانیده است. و تنها منبع درآمدش نوازندگی بوده است. استاد عبداله زاده در کشورهای مختلف و فستیوالهای موسیقی مقامی و فولکلور جهان به نوازندگی پرداخته است. 🍂جایزه موسیقی آلمان به بهترین نوع نی نوازی ، سال 1993 (وی نتوانست این جایزه را به‌ دلیل صادر نکردن ویزا دریافت کند). جایزه ویژه انفال در سلیمانیه (پیرەمێرد)،سال  2000 در شب سه شنبه سی و یکم ماه اردیبهشت سال 1384 در نهایت فقر و تنگ دستی و در سن هشتاد سالگی بر اثر بیماری قلبی چشم بر جهان فروبست. 🍂 مهـرداد رامیـدی نیا . مهـاباد @kordshenasi

🍂 قادر عبداله زاده بلویر نواز (نوعی نی کُردی ) افسانه ای کُرد هنرمند زنده یاد قادر عبداله زاده ( در میان کُردها مشهور به قاله مه ره ) از بلویر نوازان برجسته کُرد و یکی از بزرگترین نوازندگان مقامیِ کُردستان و ایران است.  این هنرمند در یکم دیماه سال 1304 خورشیدی در روستای کولیجه ی شهر مهاباد دیده به دیدار جهان گشوده است. از کودکی به کار کشاورزی و شبانی مشغول بوده است. بلویر نوازی را از همان سالهای کودکی و در کار شبانی آموخته است. هنرمندی تهیدست و بینوا که سالیانی بسیار در شهرهای کُردستان و در کوچه و بازار به بلویر نوازی روزگار کذرانیده است. و تنها منبع درآمدش نوازندگی بوده است. استاد عبداله زاده در کشورهای مختلف و فستیوالهای موسیقی مقامی و فولکلور جهان به نوازندگی پرداخته است. 🍂جایزه موسیقی آلمان به بهترین نوع نی نوازی ، سال 1993 (وی نتوانست این جایزه را به‌ دلیل صادر نکردن ویزا دریافت کند). جایزه ویژه انفال در سلیمانیه (پیرەمێرد)،سال  2000 در شب سه شنبه سی و یکم ماه اردیبهشت سال 1384 در نهایت فقر و تنگ دستی و در سن هشتاد سالگی بر اثر بیماری قلبی چشم بر جهان فروبست. 🍂 مهـرداد رامیـدی نیا . مهـاباد @kordshenasi

🍂 نغمە ها و نواهای فولکلور کُردستان بخشی از منظومه ی شفاهی کە یقا [ کیغان فرنگ ؟ ] این قطعه احتمالا روایت بخشی از داستان جنگ آوری و عشق دو قهرمان فقیه احمد دارشمانه پادشاه کُرد و کیغان خانم فرنگ (روسی ) در مصاف با هم باشد.فقیه احمد دارشمانه فرمانروای بخشی از نواحی کُردستان از مرگه و پشده ر و کوی سنجق در کُردستان عراق تا مهاباد و .... در جنوب دریاچه ی اورمیه بوده است. دارشمانه بر پایه ی برخی روایات بنیانگذار خاندان حکومتگر کُرد بابان و بنا به روایتی پدر بوداق سلطان مُکری حاکم مهاباد در روزگار شاه سلیمان صفوی بوده است. 🍂 راوی: حَمَدَ رَش ( محمد رش ) ساکن ایندرقاش ، یکی از روستاهای دشت تاریخی شهرویران مهاباد. این اثر همراه قطعاتی دیگر از موسیقی فولکلور مهاباد و نواحی کردنشین در سال 1962 مسیحی از سوی دیتر کریستنسن آلمانی در شهر مهاباد ضبط شده است. 🍂 ضبط صدا : دیتر کریستنسن آلمانی 🍂تاریخ و ضبط صدا: مهــاباد 1962 مسیحی / ١٣٤١ خورشیدی . 🍁مهرداد رامیدی نیا، از یادداشت های کُردشناسی. مهاباد . 15 آبان 1402 @kordshenasi

🍂 شیوه توی مهاباد  🍂 مهــرداد رامیــدی نیا غار و منطقه ی شیوه توی مهاباد، کُهنترین مکان استقرار انسان در ایران.   کُهنترین ابزار آلات سنگی فرهنگ آشولی که از سنگ آذرین ساخته شده همراه با شمار دیگری ابزار سنگی و ضایعات تراش سنگ از دوره ی  پارینه ‌سنگی قدیم طی بررسی  های باستان‌شناسی در منطقه ی شیـوه تو واقع در حاشیه ی رودخانه ی مهاباد در سالهای 83 و 84 کشف شده است. این ابزار توسط انسان راست  قامت ( Homo Erectus ) حدود 300 تا 400 هزار سال پیش ساخته شده اند.وجود این ابزار در شیوه تو نشانه ی وجود فرهنگ ابزار سازی آشولی در منطقه ی مهاباد در این دوره است. انسانهایی که در شیوه توی مهاباد این ابزار آلات را ساخته اند، ریشه در شرق آفریقـا دارند. این ابزار متعلق به دوره ی پارینــه سنگی قدیم بوده و اثر شکار بر روی آنها دیده می شود. چنین به نظر می رسد که این انسانها زندگی مهاجرانه داشته اند . وجود این آثار نشان می دهد که انسانهای پارینه سنگی قدیم حداقل از 300 الی 400 هزار سال پیش در این منطقه حضور داشته اند . بخش بزرگی از این مجمـوعه شامل قلوه سنگ هایی است که یک یا چند تراشــه از سطح آنها جدا شده، شماری تراشه  و ضایعات تراشه برداری هم از دیگر بخشهای این مجموعـه است. مهمترین نمونه، ابزار شکافنده ای است که از یک تراشه ی بزرگ ساخته شده است و دارای لبه ی تیز تیشه مانند در انتهاست .این ابزار از ویژگیهای اصلی سنت ابزار سازی آشولی است.

و کُــرد ســـــــرزمینی جُــــــــــز باد نـدارد ... 🍂 محمـود درویش 🍂 ترجـمــە و صــدا: مهـرداد رامیـدی نیا @kordshenasi

🍂پاییـــــــز 🍂 شیرکو بی کس 🍁ترجمە:مهـرداد رامیدی نیا اگر بە دنبال پاییــز گشـتی آن را  در هیچ جایی جـز  دلـم جستجو مکن .. @kordshenasi

❄️ منظومه شفاهی و عاشقانه کاکه مم و خاتوزین(مم و زین) ❄️راوی: خال احمد ، ضبط صدا و آرشیو: مهرداد رامیدی نیا، روستای حاجی مامیان،ناحیه منگور مهاباد،پاییز١٣٧٦ در زبان کُردی تعداد زیادی منظومه های داستانی با مضامین حماسی، تاریخی ، عاشقانه و .. وجود دارد که به آنها  بیت گفته می شود. این بیت ها از روزگارانی دیرین تا به امروز سینه به سینه  حفظ شده و از سوی  خوانندگان این آثار که به آنها بیت بیژ یا دەنگ بیژ گفته می شود روایت میشوند.وزن آنها هجایی است و بیشتر اوقات با سخنان عادی نیز همراه هستند. بیت یا چریکە ی باستانی و شورانگیز کاکە مم و یای زین / خاتوزین داستان عشق و دلدادگی این دو عاشق کرد یکی از مشهورترین منظومه های ادبیات عامیانه کردی است این داستان در قرن هفده میلادی از سوی شاعر کرد احمد خانی سروده شده است.به قول روژه لسکوی فرانسوی این اثر شایان توجه برای کردها ارزش یک حماسه ملی را دارد.مارگارت رودینکو  بانوی کُرد شناس روسی که آنرا به روسی ترجمه کرده، معتقد است مم و زین جزو شاهکارهای ادبی دنیاست. و آنرا هم سنگ شاهنامه فردوسی و ایلیاد و اودیسه ی هومر می داند. @kordshenasi

❄️به دنبــالم مگــرد مـادر ❄️ترانه: احمـد کایا ❄️ ترجمه: مهـرداد رامیـدی نیا ❄️احمد کایا ترانه سرا ، آهنگ ساز و نوازنده کُرد❄️ زاده ی ملاتیه ،کُردستان 1957-2000 کایا در مراسم اهدای جایزه برترینهای ترکیه در سال ۹۸ اعلام کرد که در آلبوم جدید خود ترانه‌ای کُردی اجرا خواهد کرد و سپس رو به کانالهای رسانه ای ترکیه گفت: من مطمئنم که ترکیه کانال‌هایی پر دل و جرات دارد که بتواند ترانه کُردی مرا پخش کند. همین مسئله موجب اعتراض وسیع گروههای ملی تندرو مخالف کُردهای ترکیه گردید. به دلیل وقوع درگیری‌هایی در آن مراسم، روز بعد دادگاه امنیتی ترکیه کایا را احضار و بازداشت کرد. چند ماه بعد کایا برای برگزاری کنسرت راهی فرانسه شد و به دلیل جو نامناسب و غوغای رسانه‌های گروهی علیه‌اش، تصمیم به اقامت در آن کشور گرفت. او به کمک همسر فرانسوا میتران رئیس‌جمهور فرانسه، توانست اقامتی یکساله دریافت کند. همزمان کایا در دادگاه ترکیه به ده سال حبس به صورت غیابی محکوم گردید.چند ماه پس از این وقایع، در صبحگاه ۱۶ نوامبر ۲۰۰۰ در سن ۴۳ سالگی به سبب حمله قلبی در شهر پاریس درگذشت.. @kordshenasi

❄️ ســەد ساڵ لە لام بی هـەر بەتاسـەتم ❄️ صـد سال کنارم باشی باز مشتاق دیدنت هستم ❄️ باصـدای هنرمند کردتیمــور نمازی @kordshenasi

... و شبـهایـی چنین اندوهبــار هــم هستـ ... ❄️ کرمانشــاە ، ناق بسنان @kordshenasi

❄️ و زخـــم هایت بر قلـب مــن کُردسـتانیسـت ...❄️ مهــرداد رامیــدی نیا ❄️ از شعـر کُردسـتانـی ❄️ موسـیقی: آبل کورزنویسکـی @kordshenasi

❄️  شب تاریخ دلتنگیست ❄️ POETRY: MAMOUD DARWISH ❄️ VOIC: MEHRDAD.RAMIDINYA @kordshenasi

❄️ آبشار شلماش یکی از پدیده های زیبا و شگفت انگیز نواحی کردنشین غرب یران است. این آبشار زیبا و محسور کنندە در فاصله حدود ١٥ کیلومتری شهرستان سردشت و در دل جنگلهای زیبا و بکر آن واقع شده است. آبشارهای شلماش که شامل سه آبشار است از میان صخره های سنگی و از ارتفاع حدود ٢٠٠ متری و در امتداد هم بر زمین می ریزند. این آبشار زیبا در فهرست میراث طبیعی ایران ثبت شده است. ❄️ مهرداد رامیدی نیا @kordshenasi

❄️ شاهنامه ی کُردی اثری مستقل یا ترجمه ای از شاهنامه ی فردوسی ؟❄️ استاد احمد شریفی، مهاباد در سرزمین های کُردنشین کرمانشاه، ایلام و اسدآباد همدان و نواحی جنوبی استان کُردستان،در میان خاندان های اصیل کُرد، نسخ خطی شاهنامه آسایی به زبان کُردی لهجه ی اورامی کُهن یافت می شود،که آنها را رزمنامه یه جنگنامه می گویند. عمده ترین این جنگ نامه ها عبارتند از: رزمنامه رستم و اسفندیار، رستم و سهراب،رستم و زردهنگ دیو،هفت لشکر، کنیزک و یازده رزم، هفت خوان، جهانبخش، جنگنامه ی لعل پوش،یاقوت پوش، جهانبخش و قیطران دیو، هفت رزم رستم، خسرو و خرامان، کیخسرو و افراسیاب و ... که این مجموعه را کُردها شاهنامه ی کُردی می خوانند و بر این باورند که الماس خان کنوله ای یکی از سرداران سپاه نادر شاه افشار آن را سروده است. @kordshenasi

❄️ اســــتاد هـــــژار مهــــابادی ❄️ عبدالرحمان شرفکندی مشهور به هژار (1300-1369 ، مهاباد ) شاعر، نویسنده، مترجم، و فرهنگ‌نویس کُرداست. ترجمه ی کتاب قانون در طب ابن سینا از عربی به فارسی، ترجمه ی رباعیات خیام از فارسی به کُردی ،فرهنگ کُردی‌_فارسی هه نبانه‌بورینه، ترجمه شرفنامه ی بدلیسی به کُردی و آثارالبلاد و اخبار العباد زکریا ی قزوینی از عربی به فارسی از کارهای ماندگار این استاد کُرد است. بخش کوتاهی از آخرین گفتگوی تصویری با استاد هژار در پاریس ( سال ١٩٩١و چند هفته قبل از درگذشتش) . این گفتگو اخیرن و برای نخستین بار از سوی تلویزیون کردی روداو منتشر شده است. @kordsenasi

n