( yekən oğlu)یئکن اوغلو📷🎤✏📣📚

خبر در نوع خود جالب بود، ترکی شاهسونی و ترکی سربندی ثبت ملی شدند. دو لهجه ترکی از شمال و جنوب استان مرکزی. به نظر بنده تنها مشخصه بارز این دو لهجه، استفاده از شیوه گلیبم/ گلیمم(به جای گلمیشم) میباشد. در خصوص این ثبت ملی مسائلی وجود دارد که به اختصار در این نوشتار ثبت میشود: 1- اینکه چراغی بر داشته های بومی و زبانی استان مرکزی تابانده شده تا شناسانده شود، در شرایط فعلی که زبان ترکی فاقد رسانه و آموزشهای رسمی است، موضوع قابل توجهی است. ولی قابل ذکر است که استان مرکزی در ادبیات کلاسیک ترکی یکی از ارکان میباشد. تنها ناسخ یکی از کتب اربعه ترکی شناسی در دنیا یعنی کتاب دیوان لغات الترک از اهالی استان مرکزی(شهر ساوه) به نام محمد ابن ابوبکر ساوی ثم دمشقی میباشد. شهرت بین المللی شاعر ترک ساوه، حکیم تیلیم خان، بر کسی پوشیده نیست. در سالهای اخیر ظهور پدیده هایی مانند دکتر علی کمالی و دکتر علی اصغر جمراسی راههای تحقیقات علمی را برای دانش پژوهان هموار کرده است. 2- ترکی شاهسونی مربوط به یک قوم ساکن در استان مرکزی و ترکی سربندی مربوط به سرزمینی به نام سربند است که پیوست سرزمینی و قومی را نشان میدهد. میدانیم که اسم کل شهرستان فعلی شازند تا چند سال پیش، سربند بود. ضمنا به لحاظ لهجه، این دو لهجه ارتباط ارگانیکی با بقیه ترکهای استان از جمله منطقه قره کهریز و خنداب و کمیجان و بخش کمره و منطقه حمزه لوی خمین و همچنین ترکهای استان همدان(بلوک ترک ملایر) و لرستان(ازنا و منطقه گاپله و جابلق و شهر چمن سلطان) دارند. در بسیاری از ارتباطات ترکی بین افراد، اگر طرف مقابل اعلام نکند که مثلا شاهسون(شسون) یا سربندی است، شاید اصلا متوجه تفاوت جزئی لهجه نباشند. 3- در سالهای گذشته نیز مواردی مانند زبان ترکی خلجی، ساز چؤگور، داستان تیلیم خان و مهری، داستان گورجو قیزی، غریب و شاه صنم به روایت سربند و ... ثبت ملی شده اند. این ثبت ها بدون پیوست رسانه ای مخصوصا توسط صدا و سیما و برگزاری نشستهای تخصصی و جشنواره های بومی(مانند جشنهای عاشیقی) و ... فاقد کارآیی لازم است. شاید به نوعی ترغیب به موزه ای کردن باشد. چون موضوع زبان موزه ای شدن نیست، بلکه ارتباطات، فرهنگ، فولکلور، ادبیات و ... میباشد. 4- آفت ممکنه در اینگونه ثبت ها، ایجاد تصور جزیره ای بودن لهجه های ترکی میباشد. در حالیکه در واقعیت و همچنین روند تاریخی به هیچ وجه جزیره ای نبوده است. به عنوان نمونه کتابهای نوحه دخیل مراغه ای، قمری دربندی(دربند اکنون در جمهوری داغستان فدراسیون روسیه واقع است) در کل ایران خوانده میشود. همچنین نسخه های تعزیه در کل ایران حالت سراسری دارد. همینطور داستانها و اشعار شعرای دیگر. داستان شاه صنم و غریب که داستان مشترک تمام ترکهای ایران میباشد با واریانت سربند ثبت ملی شده است. 5- اشتباه نکنیم که ماندگاری یک زبان به ثبت ملی آن ارتباط ندارد. بلکه با آموزش های رسمی و استفاده روزمره آن رابطه مستقیم دارد. لذا اینگونه موارد فقط برای جلوگیری از فراموشی کارآیی خواهد داشت. 6- با توجه به موضوع، لازم بود حداقل خبر مربوطه به همان لهجه‌هایی که ثبت ملی شده‌اند منتشر میشد که اینگونه نشده است.