منابع آموزشی شطرنج

استادبزرگ افسترانیوس گریواس که در دوره فیده ترینر در سال 2018 در باطومی گرجستان افتخار حضور در کلاس او را داشتم، کتاب جالبی در راستای کتاب قبلی خود در مبحث طرح ریزی تهیه و تدوین کرده که اختصاصاً به «تفکر شماتیک» و «تهیه و تدوین طرح» در آخربازی‌های کمپلکس کرده است که میتواند راهنمای بسیار مفیدی برای آشنائی با الگوهای مفید و پرکاربردی در این نوع آخربازی‌ها باشد. 🔥 خوشبختانه فایل pgn و pdf آن در دسترس است که از این آدرس قابل برداشت است. .

🌒 امروز ۸ ژانویه سالروز درگذشت استادبزرگ آلکساندر کوتوف در ۱۹۸۱ است و به همین سبب یادآوری محتوای یکی از کتاب‌های کلاسیک او با سوژه‌ی بسیار کلیدی، مهم و کاربردی خالی از لطف نیست: 📕 «علم استراتژی شطرنج» نویسنده: آلکساندر کوتوف، استادبزرگ شطرنج شوروی ناشر: Quality Chess 2019 سوژه‌ی اصلی کتاب: آشنائی با جرئیات استراتژیک وضعیت و یادگیری روش درست ارزیابی و استخراج هوشمندانه‌ی ادامه‌ی صحیح بازی بر مبنای آن‌ و به‌طور خلاصه: تقویت «هنر ارزیابی و تحلیل وضعیت» پتانسیل خلاق یک شطرنجباز تا حد بسیار زیادی به قدرت تحلیلی او بستگی دارد و در حقیقت توانایی وی در تشخیص مهمترین نکات ظریف وضعیت و ارزیابی صحیح آن‌ها این توانایی را ایجاد خواهد کرد. شطرنج یک بازی استراتژیک عمیق است و هیچ تعجبی وجود ندارد که بازیکنان اغلب در یافتن استراتژی درست ادامه‌ی بازی با چالش روبه‌رو باشند. ممکن است کامپیوترها و انجین‌های مسلح به هوش مصنوعی بتوانند بهترین حرکت وضعیت را نشان دهند اما قطعاً اینکه این حرکت در کجای طرح کلی ادامه بازی جای دارد را نمایش نخواهند داد! (حداقل تاکنون چنین امکان در لحظه‌ای میسر نشده است.😉) ♨️ «ارزیابی وضعیت» همیشه یکی از ابزارهای پرکاربرد در لحظات مختلف بازی است و در کنار دیگر ابزار «محاسبه» شالوده‌ی حرکت در مسیر رسیدن به اهداف تعیین شده را روشن خواهد ساخت و هرگونه اختلال یا ضعف در ارزیابی یا محاسبه منجر به تصمیمات نادقیق یا حتی غلط در جریان بازی خواهند شد. به ویژه در جریان ادامه بازی در وضعیت‌های متعادل که این روزها در سطوح بالای شطرنجی جهان بسیار پرپیشامد است، اتخاذ «رویکرد حرکت به حرکت» و در کنار آن «ابزار ارزیابی» یکی از مهمترین و کاربردی‌ترین سلاح هر شطرنجباز برای مدیریت صحیح ادامه بازی است. آلکساندر کوتوف استادبزرگ و نویسنده برجسته شوروی سابق در این کتاب رویکرد روشمندی را برای این سوژه‌ی اسرارآمیز شطرنج ارایه کرده و تلاش نموده آن را در قالب اجزا و مضامین کاملاً قابل فهمی تقسیم‌بندی و آموزش دهد. 💢 کوتوف در این کتاب ابتدا به نقش مهم پیاده در شطرنج پرداخته و خواننده متوجه خواهد شد که ضعیف‌ترین واحد رزمی شطرنج، چه نقش چندجانبه‌ای در آن ایفا می‌کند. در ادامه به‌طور خاص، سناریو و طرح‌های محتمل و مختلفی که توسط انواع آرایش پیاده در مرکز تبیین خواهند شد را بازنمائی می‌کند. سپس خواننده را با ویژگی‌های استراتژیک اقدامات محتمل در مرکز و جناح وزیر آشنا می‌کند. نمونه‌های مختلفی را تجزیه و تحلیل کرده که در آن‌ها مبارزه از یک جناح به جناح دیگر و یا از مرکز به جناح منتقل شده‌اند، همچنین به نمونه‌هایی از یک مبارزه‌‌ی طولانی با حمله در دو جناح پرداخته است. 📍در فصل پایانی، با تکیه بر آنچه قبلاً و در جریان محتوای فصل‌های قبلی کتاب آورده شده، به یکی از دشوارترین جنبه‌های شطرنج حرفه‌ای پرداخته است: توانایی ارزیابی وضعیت و انتخاب اقدام مناسب بر اساس این ارزیابی هماهنگ با برنامه‌ای که قبلاً طراحی شده است. تمامی مباحث کتاب از پشتیبانی تجزیه و تحلیل بازی‌ استادان بزرگ برجسته برخوردار است. آلکساندر کوتوف در تهیه این نسخه‌ی ویژه‌ی کتاب سعی کرده تا به بهترین شکل ممکن محتوای آن را با بازی‌هایی از مسابقات دهه‌ی 1970 میلادی با محتوای عمیق استراتژیک همراه کند. بسیاری از بازی‌های آناتولی کارپوف قهرمان اسبق جهان که دارای بالاترین درجه‌ی چنین معیاری هستند، در این کتاب آورده شده است. ♨️ شاید بتوان بدون تردید این ادعا را کرد که آلکساندر کوتوف تمامی نکاتی که در دیگر منابع شطرنجی زمان خودش درباره اصول اولیه استراتژی و ارزیابی وضعیت، همچنین طرح‌ریزی و انتخاب حرکت و اقدام مناسب برای ادامه بازی آورده شده را در یک کتاب به شکلی کاملاً خلاصه و دقیق و قابل فهم گردهم آورده و مجموعه‌ی نفیس کلاسیکی را خلق کرده که هر شطرنجبازی حتی اگر با این نکات آشنائی قبلی داشته باشد بد نیست باری دیگر این نکات را در کنار یکدیگر و با نگاه نوین کوتوف بازنگری کند! شرح بخش‌های مختلف کتاب بدین شکل است: ۱. پیاده‌ها - نقاط ضعف و قوت آن‌ها ۲. حمله در مرکز و جناح وزیر ۳. بازی در دو جناح ۴. دفاع و ضدحمله ۵. مانور ۶. معرفی موقعیت‌های «ساده» ۷. آخربازی سوارهای سنگین ۸. ارزیابی وضعیت و طرح‌ریزی ♦️کتاب درحال ترجمه به فارسی است و امید دارم این مهم هرچه زودتر پایان یافته تا به ویژه نوجوانان و جوانان شطرنج دوست کشور از محتوای مفید آن بهره‌مند گردند. ◽️برای دریافت pdf فارسی بخشی از این کتاب که درباره انواع آرایش مرکزی پیاده به ویژه «مرکز باز و بسته» صحبت کرده در قالب یک مقاله آموزشی مفید 👈 اینجا کلیک کنید. ◽️برای دریافت فایل pdf این کتاب بسیار جالب و خواندنی 👈 اینجا کلیک کنید. محمّد خیرخواه ۱۹ آذر ۱۴۰۳ .

📕به مناسبت زادروز قهرمان استونیائی بی‌تاج و تخت جهان «پاول کرس» شاید یادآوری محتوای اثر نفیسی که از خود به جای گذاشته مفید واقع گردد: «قهرمانی شطرنج جهان ۱۹۴۸» نویسنده: پاول کرس ناشر: New in Chess سال انتشار: 2016 نام اصلی کتاب (زبان استونی): Maailmameistri Turniir Haag-Moskva نام انگلیسی کتاب: The World Championship in Chess 1948 درباب مطالعه‌ی بازی‌های کلاسیک آثار بسیار با ارزشی در دنیای شطرنج وجود دارند که ضرورت دارد مربیان و آموزگاران با آن‌ها آشنائی داشته تا نمونه‌های کلاسیک زیبا و آموزنده را برای نوآموزان خود استخراج، نمایش و شرح دهند. آثاری نظیر «تورنمنت انتخابی زوریخ ۱۹۵۳»، اثر دیوید برونشتین یا «نیویورک ۱۹۲۴» اثر آلکساندر آلخین، یا مجموعه‌ی نفیس «پیشینیان بزرگ من»، اثر گری کاسپاروف تقریباً برای همه شناخته شده‌اند. اما آثار بسیار ارزشمند و مفید دیگری هم وجود دارند که به‌رغم غنای بسیار مورد توجه عموم قرار نگرفته‌ و نیاز به معرفی بیشتر دارند. قبلاً در این راه تلاشی کرده‌ام تا چند اثر ارزشمند کلاسیک که کاربردهای مفید آموزشی دارند را معرفی کنم تا در نهایت «ضرورت مطالعه‌ی بازی‌های کلاسیک» زمینه‌ی تبلور مناسب را داشته باشد. ♦️ در سال ۲۰۱۶ انتشارات New in Chess اقدام به ترجمه و انتشار یک اثر نفیس با سبکی نوین و بسیار ارزنده، به نام «قهرمانی شطرنج جهان در سال ۱۹۴۸» کرده است. کتاب توسط یکی از بازیکنان اصلی حاضر در این مسابقه یعنی «پاول کرس» در همان زمان و چندین ماه بعد از اتمام این تورنمنت به زبان «استونیایی» تهیه و منتشر شده است. همه دوستان خوب می‌دانند که پس از مرگ ناگهانی و مشکوک آلکساندر آلخین، قهرمان وقت شطرنج جهان در سال ۱۹۴۶، فدراسیون جهانی شطرنج (فیده) تصمیم گرفت با در دست گرفتن کنترل مسابقات قهرمانی جهان مسابقه‌ای با حضور پنج تن از بزرگان شطرنج جهان یعنی میخائیل باتوینیک، واسیلی اسمیسلوف، ساموئل رشفسکی، پاول کرس و ماکس ایوه را ترتیب دهد و قهرمان شطرنج جهان را از میان آنان برگزیند. بعد از اتمام این مسابقه، باتوینیک به عنوان قهرمان شطرنج جهان انتخاب شد. اسمیسلوف دوم و کرس سوم شد. رشفسکی و ایوه به ترتیب چهارم و پنجم شدند. 💢 شرح دقیق فضای حاکم و داستان‌های شفاهی مرتبط با رویداد لاهه-مسکو ۱۹۴۸ را در آخرین فصل جلد اول 👈«مسابقات بزرگ» مهندس علیرضا شفیعی مطالعه کنید.😉 تنها چند ماه پس از اتمام این مسابقه پاول کرس (نفر سوم) تفسیر تمامی بازی‌های انجام شده در این مسابقه را تهیه و با دقت وصف‌ناپذیری آنها را به صورت یک کتاب در زادگاه خود استونی و با زبان محلی خود تهیه و انتشار داد. از «پاول کرس» به عنوان «پاول دوم» یا «پادشاه بی تاج و تخت» در تاریخ یاد می‌کنند، چون بازیکن بسیار نیرومندی بود و چندین بار تا فینال قهرمانی جهان صعود کرد و هر بار دوم شد! 💢 نکته‌ی بسیار جالب کتاب، ارائه‌ی نکات بسیار آموزنده در سرتاسر تفسیرها و تحلیل ارائه شده توسط کرس است. تمامی تحلیل‌های او با موتورهای رایانه‌ای جدید در حین ترجمه‌ی آن به انگلیسی بازبینی شده‌ و دقت وصف‌ناپذیر «پاول کرس» در این کتاب تازه نمایان شده است! البته همان‌طور که در جریان اجرای این مسابقه هستید، کرس که همراه با باتوینیک و اسمیسلوف از کشور شوروی در این مسابقه شرکت کرده بودند، به طرز مرموزی در چهار بازی اول خویش در برابر باتوینیک بازی را واگذار کرد و در این مورد حرف و حدیث‌های متعددی با این مضمون وجود دارد که دولت مرکزی به بازیکنان خود تأکید کرده بوده که میخائیل باتوینیک باید قهرمان شطرنج جهان شود! این موضوع حاشیه‌ای، البته چیزی از ارزش‌های تحلیل‌ها و تفسیر کرس در این کتاب نمی‌کاهد و شاید در کنکاش تحلیل این چهار بازی وی با باتوینیک بتوان نکاتی دریافت که هوشمندانه و در لابلای نکات فنی بازی اشاره شده باشد.🤔 ♦️در ابتدای کتاب بخش بسیار جالبی وجود دارد که تمام طرح و ایده‌های حاکم در گشایش‌های مختلف که در طول مسابقه از آن‌ها استفاده شده را کرس به صورت خلاصه در ۱۵ صفحه آورده که منبع بسیار جالبی برای درک آن گشایش‌هاست. 🔸شاید دیوید برونشتین ایده‌ی تهیه و انتشار کتابی با آن کیفیت بالا و غنای مطلب را از همین کتاب پاول کرس به خدمت گرفته باشد! 📚به نظر گری کاسپاروف، قهرمان اسبق شطرنج جهان، کتاب فوق یکی از سه کتاب برتر تهیه شده در دنیای شطرنج است. این نظر را بوریس گلفاند نیز در مورد این کتاب داده است. از آنجائی که مطالعه‌ی بازی‌های کلاسیک، در ارتقای درک شطرنجی، بسیار کارساز است، درست همانند توصیه‌ای که در مورد شاهکار دیوید برونشتین یعنی «تورنمنت انتخابی زوریخ ۱۹۵۳» کرده بودم، مطالعه‌ی این کتاب نیز اکیداً توصیه می‌شود. ◽️ضمناً کتاب گزینه‌ی آموزشی بسیار خوبی برای ترجمه نیز هست! ◽️برای دریافت pdf کتاب به زبان انگلیسی 👈 اینجا کلیک کنید. محمّد خیرخواه ۱۷ دی‌ماه ۱۴۰۳ .

در پی انتشار تصویر استادبزرگ رابرت هوبنر در یک مسابقه سیمولتانه در درج خبر تأسف‌بار از دست دادن او بسیاری از دوستان درخواست کرده بودند نام بازیکنانی که با وی درحل بازی هستند را ذکر کنم. از آنجا که ثبت رویدادها در ایران اصولاً سازمان یافته نیست و دسترس به اسناد تاریخی به ویژه در حوزه شطرنج به صورت سینه به سینه و کاملاً فردی و متکی به منابع شخصی علاقمندان شطرنج کشور است یافتن منابع در این خصوص ساده نیست. با جناب ابوالقاسم نجیب در این خصوص صحبت کردم و ایشان نیز با همفکری و کنجکاوی از جناب مجید لعابی‌چیان منبع اصلی خبر و این عکس پیدا شد!! 📕مجله شطرنج دانشگاه تهران! گزارش تهیه شده در این نشریه توسط جناب صالحی مقدم تهیه و تدوین شده است که در ادامه متن این خبر را عیناً خواهم آورد. .

📕استادبزرگ فقید آمریکا جرمی سیلمن به جای آموزش آخربازی بر اساس نوع و تعداد سوار، رویکرد روشمندی نردبانی‌ و متناسب با ریتینگ هنرجو تدوین کرده تا این تضمین را ایجاد کند که هنرجو تمامی نکاتی که برای تسلط بر تکنیک آخربازی در هر سطح نیاز دارد را گام به گام فرا گیرد! و تنها اگر هر گام تکنیکی تکمیل شد به سراغ گام بعدی رود. ♨️ با این ترتیب هنرجو با مفاهیمی که هنوز پیشرفته و خسته کننده باشند روبه‌رو نخواهد شد ضمن اینکه همواره به آستانه‌ی راحتی دانش تکنیکی خویش (Comfort Zone) نیز فشار وارد می‌آورد که از اصول کلیدی هر برنامه هدفمند است.👌 در حقیقت سیلمن با تکیه بر تجربیات چندین دهه‌ مربیگری و هدایت بازیکنان در تمامی سطوح و پاسخ به سوالات خوانندگان آنلاین خود، توانسته محتوایی متناسب با سطح ریتینگ هنرجویان مختلف تهیه و تدوین کند. اخیراً استاد بین‌المللی پرکار رومانی آلکساندرو بوگدان بانزیا که دقیقاً هم سن و سال پرهام مقصودلوی خودمان است، ۱۰ ساعت آموزش ویدئویی خویش را بر مبنای همین محتوای گام به گام جرمی سیلمن و تجربیات شخصی خویش پایه‌ریزی و اجرا کرده است. 🎥 او این دوره گام به گام را در ده کلاس درس زیر تنظیم کرده است: ۱. مقدمه و معرفی دوره ۲. آخربازی مناسب نوآموزان ۳. آخربازی مناسب ریتینگ 1000 تا 1199 ۴. آخربازی مناسب ریتینگ 1200 الی 1399 ۵. آخربازی مناسب ریتینگ 1400 الی 1599 ۶. آخربازی مناسب ریتینگ 1600 الی 1799 ۷. آخربازی مناسب ریتینگ 1800 الی 1999 ۸. آخربازی مناسب ریتینگ 2000 الی 2199 ۹. آخربازی مناسب ریتینگ 2200 الی 2399 ۱۰. و آخربازی متناسب با «لذت ناب» شطرنجی 😉 📍برای دریافت فایل pgn این دوره آموزشی و pdf کتاب مرتبط با آن اینجا و استفاده از هر کلاس روی نام هریک کلیک کنید. محمّد خیرخواه ۱۶ دی‌ ۱۴۰۳ .

📕استادبزرگ فقید آمریکا جرمی سیلمن به جای آموزش آخربازی بر اساس نوع و تعداد سوار، رویکرد روشمندی نردبانی‌ و متناسب با ریتینگ هنرجو تدوین کرده تا این تضمین را ایجاد کند که هنرجو تمامی نکاتی که برای تسلط بر تکنیک آخربازی در هر سطح نیاز دارد را گام به گام فرا گیرد! و تنها اگر هر گام تکنیکی تکمیل شد به سراغ گام بعدی رود. ♨️ با این ترتیب هنرجو با مفاهیمی که هنوز پیشرفته و خسته کننده باشند روبه‌رو نخواهد شد ضمن اینکه همواره به آستانه‌ی راحتی دانش تکنیکی خویش فشار وارد می‌آورد که از اصول کلیدی هر برنامه هدفمند است.👌 در حقیقت سیلمن با تکیه بر تجربیات چندین دهه‌ مربیگری و هدایت بازیکنان در تمامی سطوح و پاسخ به سوالات خوانندگان آنلاین خود، توانسته محتوایی متناسب با سطح ریتینگ هنرجویان مختلف تهیه و تدوین کند. اخیراً استاد بین‌المللی پرکار رومانی آلکساندرو بوگدان بانزیا ۱۰ ساعت آموزش ویدئویی خویش را بر مبنای همین محتوای گام به گام جرمی سیلمن و تجربیات شخصی خویش پایه‌ریزی و اجرا کرده است. او این دوره گام به گام را در ده کلاس درس زیر تنظیم کرده است: ۱. مقدمه و معرفی دوره ۲. آخربازی مناسب نوآموزان ۳. آخربازی مناسب ریتینگ 1000 تا 1200 ۴. آخربازی مناسب ریتینگ 1200 الی 1400 ۵. آخربازی مناسب ریتینگ 1400 الی 1600 ۶. آخربازی مناسب ریتینگ 1600 الی 1800 ۷. آخربازی مناسب ریتینگ 1800 الی 2000 ۸. آخربازی مناسب ریتینگ 2000 الی 2200 ۹. آخربازی مناسب ریتینگ 2200 الی 2400 ۱۰. و آخربازی فقط به دلیل «لذت ناب» آن 😉 📍برای دریافت فایل pgn این دوره آموزشی و pdf کتاب مرتبط با آن اینجا کلیک کنید. محمّد خیرخواه ۱۶ دی‌ ۱۴۰۳ .

🌒 استادبزرگ رابرت هوبنر در سال‌های اخیر که البته از بیماری نیز رنج می‌برد. .