جهان‌پریش | آرش رمضانی

اثر هنریِ خوب، شخصیت نفله را کاور می‌کند. اگر هنرمند هستید و شخصیت خیلی نفرت‌انگیز و متورمی دارید سعی کنید اثر هنری خوب خلق کنید. مخاطب وقتی اثر هنری شما را می‌بینید در اکثر موارد یادش می‌رود شما چه جور موجودی هستید. تحسینتان می‌کند. پس اگر هنرمند هستید، به کارتان بچسبید. آن است که مهم است.

درباره‌ی کتاب #زورگا به قلم کاربر رها در توییتر: شاید یکی از مهم ترین کارکرد‌های داستان این باشد که انسان را در موقعیت‌هایی قرار بدهد که در حالت عادی رخ نمی‌دهند و یا از چشم اکثریت جامعه دور هستند و سپس رفتارهای انسانی را در آن شرایط خاص واکاوی کند و به تصویر بکشد. این همان جنبه طلایی زورگا است. تصویر کردن زیست فرودستان از طریق پرداختن به روابط قماربازان حاشیه نشین بسیار سخت و البته تاثیرگذار است. فکر می‌کنم شما توانسته‌اید با انتخاب مناسب‌ترین لحن، ادبیات، زاویه دید و شخصیت پردازی تصویر نزدیکی از آنچه در سر داشید (که احتمالا حاصل‌ مدت‌ها پژوهش اجتماعی بوده است) برای مخاطب رسم کنید. تصویری بی‌رحمانه و تلخ از واقعیتی که در دنیایمان در جریان است‌. برخی صحنه‌های داستان آنقدر دلخراش بودند که پس از دو هفته همچنان در ذهن من مانده‌اند و مرا بسیار متاثر کرده‌اند. نکته جذاب دیگر برایم نوع روایت‌گری بود. رفت و آمدهای بجا بین حال و گذشته، زیرکانه شرح داستان را ساده‌تر و اصطلاحا پرتی کار را کمتر کرده بود. خلاصه آنکه داستان با اختصار کلام، صراحت قلم و تلخی ماجرا به دوای کوچکی می‌ماند که چاره‌ای جز بلعیدنش نبود. در نهايت بخاطر انتشار رایگان کتاب سپاسگزارم و امیدوارم در آینده آثار بیشتری از شما بخوانم.

من با شعر این‌طورم که یک انعکاسِ مدام بینمان رخ می‌دهد. اگر خُلق من درست باشد، اگر روشن باشم شعر شروع می‌کند نور تاباندن. چراغی در شبِ کوه. واضح، روشن، دور. راهنما برای رهرو. من اگر خاموش باشم شعری که می‌خوانم خاموش است. خوانده نمی‌شود. لال می‌شود. چراغی خاموش در شب کوهستان. نیست.

این ایده که سیمرغ و ققنوس یکی‌اند هم غلط است. عطار «ققنُس» را -بیت ۲۲۳۵ از منطق‌الطیر- اینجوری تصویرگری می‌کند و چیزی‌ست به کلی پایینتر از سیمرغ. سیمرغ تصویری‌ست از خالق عالم و کمالِ جان. ققنوس ولی فقط یک پرنده‌ی خفن و عجیب است.

رابرت مک‌کی که شاید مهم‌ترین معلم داستان‌نویسی در امروزِ جهان باشد در کتاب «شخصیت» سراغ اودیسئوس (اودیسه) مهم‌ترین قهرمان اسطوره‌ای غرب می‌رود. او شروع می‌کند به لایه برداری از تصمیمات این شخصیت و تناقض‌های رفتاری، خیانت‌ها و فریبکاری‌های او را مرور می‌کند تا به ما نشان بدهد که یک «شخصیت» دارای چه تناقض‌هایی است. هیچکس بعد از خواندن این لایه‌برداری از قهرمانِ کتاب هومر، رابرت مک‌کی را دادگاهی نکرده است که تو چرا به قهرمان ما نقد کردی و تناقض‌ها و خطاهایش را بنا کردی. حالا فرض کنید یک نفر ایرانی شروع کند به لایه‌برداری از شخصیت رستم و تعارضات رفتاری رستم یا کارهای ظالمانه‌اش را مرور کند. ما یارو را چکار می‌کنیم؟ قطعا پاره‌اش می‌کنیم. این دقیقا نقطه‌ی تفاوت بلوغ ذهنی ماست با انسان غربی. ما در یک نشئگیِ درونی هستیم. هیچ چیز حق ندارد نشئگی ما را بپّراند. همه‌چیز ما کامل است. لااقل از نگاه خودمان کاملیم و اگر کسی دارد ما را تحلیل می‌کند لابد یا چپ است یا ضد وطن است یا از خارجی خط می‌گیرد یا با مقدسات مشکل دارد و به هرحال به چیزهای چپ می‌رسد و ما چیزهای چپ را دوست نداریم. ما چیزهای راست را دوست داریم.

وقتی تا قوس چهل سالگی فقط دو سه قدم فاصله داری شنیدن این چیزها باعث می‌شود یک دیوار دیگر روی سر خودت خراب کنی. عالی.

من اگر بخواهم پنج تا بهترین کارهای کارنامه‌ی موسیقی نامجو را انتخاب کنم به این‌ها می‌رسم: ۱. ترنج ۲. شکوه ۳. دو دریا ۴. به روز باران ۵. مشترکا: جبر جغرافیایی، اعترافات ۲۵ ضربی و کورتانیتزه.