تفسير لەگەڵ هدهد

🪶بیرخستنەوە

1-عن مجاهد بن جَبْر -من طريق ابن أبي نَجِيح- قال: أمر موسى قومه أن يدخلوا المسجد ويقولوا: حطة، وطُؤْطِئَ لهم الباب ليخفضوا رؤوسهم، فلم يسجدوا، ودخلوا على أجنبهم إلى الجبل -وهو الجبل الذي تجلى له ربه جل ثناؤه- وقالوا: حنطة. فذلك التبديل الذي قال الله -تعالى ذكره-: ﴿فبدل الذين ظلموا قولا غير الذي قيل لهم﴾. لە موجاهیدی کوڕی جەبرەوە -لە ڕێگەی ئیبن ئەبی نەجیحەوە- دەگێڕنەوە کە فەرموویەتی: مووسا فەرمانی بە گەلەکەی کرد کە بچنە ناو مزگەوتەکەوە و بڵێن: (حِطَّةٌ) [واتە: خوایە لە گوناهەکانمان خۆشبە و لایانبەرە]، دەرگاکەشیان بۆ نزم کرایەوە بۆ ئەوەی سەریان دابنەوێنن (وەک ملکەچییەک)، بەڵام ئەوان سوجدەیان نەبرد (سەریان دانەنەواند)، بەڵکو بە لادا (بە تەنیشتدا) چوونە ژوورەوە بەرەو کێوەکە -کە ئەو کێوەیە پەروەردگاری بەرز و شکۆدار تێیدا خۆی بۆ دەرخست- و وتیان: (حِنْطَةٌ) [واتە: گەنم]. جا ئەوە هەمان ئەو گۆڕینەیە کە خوای گەورە -کە یادی بەرز و پیرۆزە- دەربارەی فەرموویەتی: ﴿فَبَدَّلَ الَّذِينَ ظَلَمُوا قَوْلًا غَيْرَ الَّذِي قِيلَ لَهُمْ﴾ [واتە: جا ئەوانەی ستەمیان کرد، قسەکەیان گۆڕی بە قسەیەکی تر کە پێیان نەگوترابوو].(¹) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 2-عن عكرمة مولى ابن عباس -من طريق النَّضْر بن عَرَبِيٍّ- ﴿وادخلوا الباب سجدا﴾، قال: فدخلوا مقنعي رؤوسهم، ﴿وقولوا حطة﴾ فقالوا: حنطة حمراء فيها شعرة. فذلك قوله: ﴿فبدل الذين ظلموا قولا غير الذي قيل لهم﴾. لە عیکریمەی مەولای ئیبن عەباسەوە -لە ڕێگەی نەزری کوڕی عەرەبییەوە- سەبارەت بە ئایەتی: ﴿وَادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا﴾ [واتە: بە سوجدەبردنەوە (بە سەردانەواندن و ملکەچییەوە) بچنە دەرگاکەوە]، فەرموویەتی: ئەوان بە سەربەرزییەوە (سەریان بەرزکردبووەوە و سەریان دانەنەواند) چوونە ژوورەوە، ﴿وَقُولُوا حِطَّةٌ﴾ [واتە: و بڵێن: خوایە لە گوناهەکانمان خۆشبە]، بەڵام ئەوان وتیان: (حِنْطَةٌ حَمْرَاءُ فِيهَا شَعْرَةٌ) [واتە: گەنمێکی سوور کە موویەکی تێدایە - وەک گاڵتەپێکردنێک]. جا ئەوە مەبەستی ئەو فەرموودەیەی خوای گەورەیە: ﴿فَبَدَّلَ الَّذِينَ ظَلَمُوا قَوْلًا غَيْرَ الَّذِي قِيلَ لَهُمْ﴾ [واتە: جا ئەوانەی ستەمیان کرد، قسەکەیان گۆڕی بە قسەیەکی تر کە پێیان نەوترابوو].(²) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 3-وقتادة بن دِعامة -من طريق مَعْمَر- ﴿وادخلوا الباب سجدا﴾، قالا: دخلوها على غير الجهة التي أمروا بها، دخلوها مُتَزَحِّفِين على أوْراكِهِم، وبَدَّلوا قولًا غير الذي قيل لهم، فقالوا: حبة في شعيرة. و قەتادەی کوڕی ديعامە -لە ڕێگەی مەعمەرەوە- سەبارەت بە ئایەتی: ﴿وَادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا﴾ [واتە: بە سوجدەبردنەوە (بە ملکەچییەوە) بچنە دەرگاکەوە]، فەرموویانە: ئەوان بە پێچەوانەی ئەو شێوازەوە چوونە ژوورەوە کە فەرمانیان پێ کرابوو؛ بە شێوەیەک چوونە ژوورەوە کە لەسەر سمت (و ڕان)یان خۆیان دەخشاند، و قسەکەشیان گۆڕی بە قسەیەکی تر کە پێیان نەوترابوو، و وتیان: (حَبَّةٌ فِي شَعِيرَةٍ) [واتە: دەنکە گەنمێک لەناو جۆیەکدا - وەک گاڵتەپێکردنێک بە فەرمانەکە].(³) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 4-عن إسماعيل السُّدِّيِّ -من طريق أسْباط- قال: دخلوا مُقْنِعِي رؤوسهم. لە ئیسماعیلی سوددییەوە -لە ڕێگەی ئەسباتەوە- دەگێڕنەوە کە فەرموویەتی: بە سەربەرزییەوە (بە سەرهەڵبڕاوی و سەردانەنەواندنەوە) چوونە ژوورەوە.(⁴) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 5-- عن الربيع بن أنس -من طريق أبي جعفر- ﴿وادخلوا الباب سجدا وقولوا حطة﴾ قال: فكان سجود أحدهم على خده، و﴿قولوا حطة﴾ يحط عنكم خطيئاتكم، فقالوا: حنطة. وقال بعضهم: حبة في شعيرة. ﴿فبدل الذين ظلموا قولا غير الذي قيل لهم﴾. لە ڕەبیعی کوڕی ئەنەسەوە -لە ڕێگەی ئەبوو جەعفەرەوە- سەبارەت بە ئایەتی: ﴿وَادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَقُولُوا حِطَّةٌ﴾ [واتە: بە سوجدەبردنەوە (بە ملکەچییەوە) بچنە دەرگاکەوە و بڵێن: خوایە لە گوناهەکانمان خۆشبە]، فەرموویەتی: سوجدەبردنی هەریەکێکیان لەسەر ڕوومەتی بوو (واتە بە لادا و بەسەر ڕوومەتدا دەچوونە ژوورەوە نەک بە سەردانەواندن)، و ﴿وَقُولُوا حِطَّةٌ﴾ واتە بڵێن: (حِطَّةٌ) تاکو خوای گەورە تاوانەکانتان لەسەر لابەرێت و لێتان خۆشبێت، بەڵام ئەوان گوتیان: (حِنْطَةٌ) [واتە: گەنم]. و هەندێکیشیان وتیان: (حَبَّةٌ فِي شَعِيرَةٍ) [واتە: دەنکە گەنمێک لەناو جۆیەکدا]. ﴿فَبَدَّلَ الَّذِينَ ظَلَمُوا قَوْلًا غَيْرَ الَّذِي قِيلَ لَهُمْ﴾ [واتە: جا ئەوانەی ستەمیان کرد، قسەکەیان گۆڕی بە قسەیەکی تر کە پێیان نەگوترابوو].(⁵) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 6-- قال [محمد بن السائب] الكلبي: لما فَصَلَت بنو إسرائيل من التِّيه، ودخلوا إلى العُمْران، فكانوا بجبال أريحا من الأُرْدُن؛ قيل لهم: ﴿ادخلوا هذه القرية فكلوا منها حيث شئتم رغدا﴾. وكان بنو إسرائيل قد خطئوا خطيئة، فأحب الله أن يستنقذهم منها إن تابوا، وقال لهم: إذا انتهيتم إلى باب القرية فاسجدوا، وقولوا: حطة؛ نحط عنكم خطاياكم، ﴿وسنزيد المحسنين﴾ الذين لم يكونوا من أهل تلك الخطيئة، إحسانًا إلى إحسانهم. فأما المحسنون فقالوا الذي أمروا به، وأما الذين عصوا فقالوا قولًا غير الذي قيل لهم، قالوا: ... بالسُّرْيانِيَّة، قالوها استهزاءً وتبديلًا لقول الله. لە محەممەدی کوڕی سائبی کەلبییەوە دەگێڕنەوە کە فەرموویەتی: كاتێک بەنی ئیسرائیل لە بیابان (تيه) دەرچوون و هاتنە ناو ئاوەدانی و لە چیاکانی ئەیریحا لە ئوردن نزیک بوونەوە، پێیان وترا: ﴿ادْخُلُوا هَذِهِ الْقَرْيَةَ فَكُلُوا مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ رَغَدًا﴾ [واتە: بچنە ئەم شارۆچکەیە و لە هەموو شوێنێکی بە خۆشی و بەفراوانی لێی بخۆن]. بەنی ئیسرائیل تاوانێکیان کردبوو، خوای گەورە ویستی ئەگەر تۆبە بکەن ڕزگاریان بکات لەو تاوانە، و پێی فەرموون: کاتێک گەیشتنە دەروازەی شارۆچکەکە سوجدە ببرن و بڵێن: (حطة) [واتە: خوایە تاوانەکانمان لەسەر لابەرە]؛ تاوەکو تاوانەکانتان بۆ ببەخشین، ﴿وَسَنَزِيدُ الْمُحْسِنِينَ﴾ [واتە: و چاکەکارانیش -ئەوانەی لەو تاوانە بەدەر بوون- چاکە لەسەر چاکەیان زیاد دەکەین]. ئیتر کەسە چاکەکارەکان ئەوەیان وت کە پێیان فەرمان کراببوو، بەڵام ئەوانەی یاخی بوون، قسەیەکی تریان وت جگە لەوەی کە پێیان وتراببوو، و بە زمانی سریانی وتیان: [...] و ئەوەشیان بە گاڵتەجاڕی و بۆ گۆڕینی فەرمانی خوای گەورە وت.(⁶) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 7- قال عبد الرحمن بن زيد بن أسلم -من طريق ابن وهْب-: ﴿وادخلوا الباب سجدا وقولوا حطة﴾ يحط الله بها عنكم ذنبكم وخطيئاتكم، قال: فاستهزؤوا به -يعني: بموسى-، وقالوا: ما يشاء موسى أن يلعب بنا إلا لعب بنا، حِطَّةٌ حِطَّةٌ! أيُّ شيء حِطَّةٌ؟! وقال بعضهم لبعض: حنطة. عەبدوڕەحمانی کوڕی زەیدی کوڕی ئەسلەم -لە ڕێگەی ئیبن وەهبەوە- دەگێڕنەوە سەبارەت بە فەرمانی خوای گەورە: ﴿وَادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَقُولُوا حِطَّةٌ﴾ [واتە: بە سوجدەبردنەوە (بە ملکەچییەوە) بچنە دەرگاکەوە و بڵێن: خوایە گوناهەکانمان لەسەر لابەرە] تاوەکو خودا بەو هۆیەوە لە تاوان و گوناهەکانتان خۆشبێت؛ فەرموویەتی: بەڵام ئەوان گاڵتەیان بە مووسا کرد و وتیان: «مووسا دەیەوێت تەنها گاڵتەمان پێ بکات»، و بە گاڵتەجاڕییەوە دەیانوت: (حِطَّةٌ حِطَّةٌ! أيُّ شيء حِطَّةٌ؟!) [واتە: حیچە حیچە! چ شتێک هیچە؟!] و هەندێکیان بە هەندێکی دیکەیان وت: (حنطة) [واتە: گەنم - واتە لە بری داوای لێخۆشبوون، باسی دەنکە گەنمیان دەکرد بە بێحورمەتییەوە].(⁷) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 8- عن سعد بن مالك، وأسامة بن زيد، وخُزَيْمَة بن ثابت، قالوا: قال رسول الله ﷺ: «إنّ هذا الطّاعون رِجْزٌ، وبَقِيَّةُ عذاب عُذِّب به أناس من قبلكم، فإذا كان بأرض وأنتم بها فلا تخرجوا منها، وإذا بلغكم أنه بأرض فلا تدخلوها» لە سەعدی کوڕی مالك و أسامەی کوڕی زەید و خوجەیمەی کوڕی سەابتەوە -ڕەزای خوای گەورەیان لێ بێت- دەگێڕنەوە کە فەرموویانە: پێغەمبەری خوا ﷺ فەرموویەتی: «بێگومان ئەم پەتایە (طاعون) سزایەکە و پاشماوەی سزایەکە کە پێشینانی ئێوەی پێ سزادراوە؛ کەواتە ئەگەر لە هەر زەوی و شوێنێکدا بڵاوبووەوە و ئێوەش لەوێ بوون، ئەوا لێی مەڕۆن و دەرمەچن، و ئەگەر بیستتان لە شوێنێکدا هەیە، ئەوا بۆی مەچن و تێی مەچن».(⁸) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 9-- عن عبد الله بن عباس -من طريق أبي رَوْق، عن الضحاك- قال: كل شيء في كتاب الله تعالى من الرجز يعني به: العذاب. لە عەبدوڵڵای کوڕی عەباسەوە -لە ڕێگەی ئەبوو ڕەوقەوە، لە زەحهاکەوە- دەگێڕنەوە کە فەرموویەتی: هەر شوێنێک لە کتێبی خوای گەورەدا (قورئانی پیرۆز) وشەی «الرجز» هاتبێت، مەبەست پێی: (سزا و عەزاب)ـە.(⁹) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 10-حسنى بصرى و ئیسماعیلی سوددی لەرێکەی ئەسباطەوە هەمان تفسیریان هەیە(¹⁰) ------------------------------- 1-تفسير مجاهد ص٢٠٣، وأخرجه ابن جرير ١/٧٢٧. وعلَّقه ابن أبي حاتم ١/١١٨-١١٩. 2-أخرجه ابن جرير ١/٧٢٧. وعلَّقه ابن أبي حاتم ١/١١٩. 3-أخرجه عبد الرزاق ١/٤٧، وابن جرير ١/٧٢٦. وعلَّقه ابن أبي حاتم ١/١١٩. 4-أخرجه ابن أبي حاتم ١/١١٨. 5-أخرجه ابن جرير ١/٧٢٨، وابن أبي حاتم ١/١١٨، ١٢٠. 6-ذكره يحيى بن سلام -كما في تفسير ابن أبي زمنين ١/١٤٢-. 7-أخرجه ابن جرير ١/٧٢٨. وعلَّقه ابن أبي حاتم ١/١١٩. 8-أخرجه البخاري ٦/٢٥٥٧ (٦٥٧٣)، ومسلم ٤/١٧٣٨ (٢٢١٨) وهذا لفظه، من حديث أسامة. 9-أخرجه ابن جرير ١/٧٣٠، وابن أبي حاتم ١/١٢٠. 10-علَّقه ابن أبي حاتم ١/١٢٠.

وەرگێڕانی ئایەت: کەچی ئەوانەی ستەمکار بوون (ئەوەی پێیان ووترا بوو) گۆڕییان بەقسەیەک کەپێیان نەووترا بوو ئیتر ئێمەش رشتمان بەسەر ئەوانەی کەستەمیان کرد سزایەک لەئاسمانەوە بەھۆی ئەونافەرمانیەی کەکردیان

🪶وەرن تا نەبۆتە شەڕ کەمێ تفسیر بخوێنینەوە

🩵

لەکەم و کوری و دواکەوتن ببورن بخوا تەفسیرمان دەست نەکەوت ئەپڵیکەیشنێکمان دۆزیەوە کە کۆپی ئەکەی کاتێ ئەزانی نیوەی کۆپی ئەکا ئتر ناچار ئەینوسینەوە دوو سێ جار

1-عن أبي هريرة، عن النبي ﷺ، قال: «قيل لبني إسرائيل: ادخلوا الباب سجدًا، وقولوا: حطة. فَبَدَّلوا، فدخلوا يزحفون على أسْتاهِهم، وقالوا: حبة في شعرة. لە ئەبو هورەیرەوە (ڕەزای خوای لێ بێت)، لە پێغەمبەرەوە ﷺ وتی: «بە بەنی ئیسرائیل وترا: لە دەروازەکەوە بە سوجدەبەرییەوە (بە ملکەچی و سەردانەواندن) بچنە ژوورەوە و بڵێن: (حِطَّة) —واتە: خوایا تاوانەکانمان هەڵوەرێنە—. بەڵام ئەوان دەستکارییان کرد و گۆڕییان، بەسەر بەسمت خشاندن  چوونە ژوورەوە، و وتیان: (حَبَّةٌ فِي شَعَرَةٍ) —واتە: دەنکە گەنمێک لەناو تاڵە موویەکدا (وەک گاڵتەیەک).(¹) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 2-عن ابن عباس وأبي هريرة، قالا: قال رسول الله ﷺ: «دخلوا الباب الذي أمروا أن يدخلوا فيه سجدًا، يزحفون على أسْتاهِهم، وهم يقولون: حنطة في شعيرة» لە ئیبن عەباس و ئەبو هورەیرەوە (ڕەزای خوایان لێ بێت)، گوتیان: پێغەمبەری خدا ﷺ گوتی: «لەو دەروازەیەی کە فەرمانیان پێکرابوو بە سوجدەبەرییەوە (ملکەچییەوە) تێیبچن، بەسەر سمتیاندا بە خشین چوونە ژوورەوە، و دەیانگوت: (حِنْطَةٌ فِي شَعِيرَةٍ) —واتە: دەنکە گەنمێک لەناو دەنکە جۆیەکدا—.»(²). 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 3-عن عبد الله بن مسعود -من طريق أبي الكَنُود- قال: قيل لهم: ﴿ادخلوا الباب سجدا﴾ فدخلوا مقنعي رؤوسهم، ﴿وقولوا حطة﴾ فقالوا: حِنطة، حبة حمراء فيها شعيرة، فذلك قوله: ﴿فبدل الذين ظلموا﴾ لە عبدالله ی کوڕی مەسعوودەوە —لە ڕێگەی ئەبو کەنودەوە— وتی: پێیان وترا: ﴿بە سوجدەبەرییەوە (بە ملکەچییەوە) بچنە دەروازەکەوە﴾، بەڵام ئەوان سەرەکانیان بەرزکردبووەوە و چوونە ژوورەوە، و پێیان وترا: ﴿و بڵێن: (حِطَّة) —خوایا تاوانەکانمان هەڵوەرێنە—﴾، بەڵام ئەوان وتیان: (حِنْطَة) —گەنم—، دەنکە سۆرێک کە دەنکە جۆیەکیشی تێدایە. ئا ئەوەش ڕوونکردنەوەی ئەم فەرموودەی خوایە کە دەفەرموێت: ﴿جا ئەوانەی ستەمیان کرد [وشەکەیان] گۆڕی﴾.(³) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 4-عن عبد الله بن مسعود -من طريق السُّدِّي، عن مُرَّة الهمداني- أنهم قالوا: هَطِّي سَمْقاثا أزْبَة مزبا. فهي بالعربية: حَبَّةُ حنطةٍ حمراء مثقوبة، فيها شُعَيْرَة سوداء. لە عبدالله ی کوڕی مەسعوودەوە (ڕەزای خوای لێ بێت) —لە ڕێگەی سوددییەوە، لە مورڕەی هەمەدانییەوە— کە وتیان: «هَطِّي سَمْقاثا أزْبَة مزبا»؛ بەعەرەبی، ماناکەی دەبێتە: «دەنکە گەنمێکی سووری کونبوو کە دەنکە جۆیەکی ڕەشی تێدایە.»(⁴) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 5- قال عبد الله بن مسعود: من التبديل. عبداللەی کوری مەسعود ئەفەرموێ:ئەمە لەو گۆڕانکاری و دەستکاریکردنەیە.(⁵) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 6-عن عبد الله بن عباس -من طريق سعيد بن جُبَيْر- قال: فدخلوا من قبل أستاههم، وقالوا: حنطة -استهزاء-. قال: فذلك قوله : ﴿فبدل الذين ظلموا قولا غير الذي قيل لهم﴾. لە ئیبن عەباسەوە (ڕەزای خوایان لێ بێت) —لە ڕێگەی سەعیدی کوڕی جوبەیرەوە— وتی: «بە (سەرتای) سمتیانەوە (بە پشتەملە یان بە خشین بەسەر سمتیاندا) چوونە ژوورەوە، و لەڕێگەی گاڵتەجاڕییەوە دەیانوت: (حِنْطَة - گەنم). وتی: ئا ئەوەیە مەبەستی فەرمانی خودا کە دەفەرموێت: ﴿فبدل الذين ظلموا قولا غير الذي قيل لهم - جا ئەو کەسانەی کە ستەمیان کرد، قسەکەیان گۆڕی بە شتێکی تر غەیری ئەوەی کە پێیان وترابوو﴾.»ضحاكى كورى مزاحميش هەمان تەفسیری هەیە(⁶) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 7-- عن عبد الله بن عباس -من طريق العَوْفي- قال: لَمّا دخلوا الباب قالوا: حبة في شعيرة. فَبَدَّلوا قولًا غير الذي قيل لهم. لە ئیبن عەباسەوە (ڕەزای خوایان لێ بێت) —لە ڕێگەی عەوفییەوە— وتی: «کاتێک چووبوونە ناو دەروازەکەوە، دەیانوت: (حَبَّةٌ فِي شَعِيرَةٍ —دەنکە گەنمێک لەناو دەنکە جۆیەکدا—). بەم شێوەیەش ئەو وتەیەیان گۆڕی کە پێیان وترابوو و شتێکی تریان وت.»(⁷) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 8- قال ابن جريج: وقال ابن عباس: لَمّا دخلوا قالوا: حبة في شعرة. ئەبو بەکر ی کوری جوریج وتویەتی: و ئیبن عەباسیش وتوویەتی: «کاتێک (بەنی ئیسرائیل) چوونە ژوورەوە، وتیان: (حَبَّةٌ فِي شَعْرَةٍ —دەنکە گەنمێک لەناو تاڵە موویەکدا—)(⁸) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 9- عن أبي الكَنُود -من طريق أبي سعد الأَزْدِي- ﴿وقولوا حطة﴾، فقالوا: حنطة، حبة حمراء فيها شعرة. فأنزل الله: ﴿فبدل الذين ظلموا قولا غير الذي قيل لهم﴾. لە ئەبو کەنودەوە —لە ڕێگەی ئەبو سعدی ئەزدییەوە— سەبارەت بە ئایەتی ﴿وقولوا حطة - و بڵێن: خوایا تاوانەکانمان هەڵوەرێنە﴾ وتی: «ئەوان (بەنی ئیسرائیل) وتیان: (حِنْطَة - گەنم)، دەنکە سۆرێک کە تاڵە موویەکی (یان دەنکە جۆیەک)ی تێدایە. بۆیە خودای گەورە ئەم ئایەتەی ناردە خوارەوە: ﴿فَبَدَّلَ الَّذِينَ ظَلَمُوا قَوْلًا غَيْرَ الَّذِي قِيلَ لَهُمْ - جا ئەوانەی ستەمیان کرد، قسەکەیان گۆڕی بە شتێکی تر غەیری ئەوەی کە پێیان وترابوو﴾.»(⁹) --------------------------- 1-أخرجه البخاري ٤/١٥٦ (٣٤٠٣)، ٦/١٩ (٤٤٧٩)، ٦/٦٠ (٤٦٤١)، ومسلم ٤/٢٣١٢ (٣٠١٥). 2-أخرجه ابن جرير ١/٧٢٤. 3-أخرجه ابن جرير ١/٧٢٥، وابن أبي حاتم ١/١١٨، ١١٩، والطبراني (٩٠٢٧). 4-أخرجه ابن جرير ١/٧٢٥، وابن أبي حاتم ١/١١٩ (٥٨٩)، والطبراني (٩٠٢٧)، والحاكم ٢/٣٢١ 5-عَلَّقه سفيان الثوري ص٤٥ (١٨). 6-أخرجه ابن جرير ١/٧٢٥-٧٢٦، وابن أبي حاتم ١/١١٧، ١١٩، والحاكم ٢/٢٦٢. وفي لفظ عند ابن جرير ١/٧٢٧: فدخلوا على أستاههم مقنعي رءوسهم.علَّقه ابن أبي حاتم ١/١١٩. 7-أخرجه ابن جرير ١/٧٢٨. 8- أخرجه ابن جرير ١/٧٢٨. وعلَّق ابن أبي حاتم ١/١١٩ قول عطاء. 9-أخرجه ابن أبي حاتم ١/١١٩.

وەرگێڕانی ئایەت: کەچی ئەوانەی ستەمکار بوون (ئەوەی پێیان ووترا بوو) گۆڕییان بەقسەیەک کەپێیان نەووترا بوو ئیتر ئێمەش رشتمان بەسەر ئەوانەی کەستەمیان کرد سزایەک لەئاسمانەوە بەھۆی ئەونافەرمانیەی کەکردیان.

🩵

عن عبد الله بن عباس -من طريق سعيد بن جُبَيْر- في قوله: ﴿وقولوا حطة﴾، قال: مغفرة. لە عبداللەی کوڕی عەباسەوە -لە ڕێگەی سەعیدی کوڕی جوبەیرەوە- دەربارەی وتەی خوای گەورە: ﴿وَقُولُوا حِطَّةٌ﴾ (و بڵێن: داوای لێخۆشبون دەکەین)، فەرموویەتی: لێخۆشبون (مەغفیرەت).(¹) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 2-- عن عبد الله بن عباس -من طريق عِكْرِمَة- في قوله: ﴿وقولوا حطة﴾، قال: لا إله إلا الله. لە عبداللەی کوڕی عەباسەوە -لە ڕێگەی عەکریمەوە- دەربارەی وتەی خوای گەورە: ﴿وَقُولُوا حِطَّةٌ﴾ (و بڵێن: داوای لێخۆشبون دەکەین)، فەرموویەتی: لا إله إلا الله یە.(²) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 3-عن عبد الله بن عباس -من طريق أبي رَوْق، عن الضحاك- في قوله: ﴿وقولوا حطة﴾، قال: قولوا: هذا الأمرَ حقٌّ. كما قيل لكم. لە عبدالله ی کوڕی عەباسەوە -لە ڕێگەی ئەبو ڕەوقەوە، لە زوححاکەوە- دەربارەی وتەی خوای گەورە: ﴿وَقُولُوا حِطَّةٌ﴾ (و بڵێن: داوای لێخۆشبون دەکەین)، فەرموویەتی: بڵێن: ئەم فەرمانە هەقە. وەکو ئەوەی پێتان وتراوە.(³) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 4-- عن الأوزاعي، قال: كتب ابن عباس إلى رجل قد سمّاه يسأله عن قوله: ﴿وقولوا حطة﴾. فكتب إليه: أن أقِرُّوا بالذنب. لە ئەوزاعییەوە گێڕدراوە کە وتوویەتی: ابن عەباس نامەی بۆ پیاوێک نارد کە ناویشی بردبوو، و پرسیاری لێ کردبوو دەربارەی وتەی خوای گەورە: ﴿وَقُولُوا حِطَّةٌ﴾؛ ئیتر لە وەڵامدا بۆی نووسی: دان بە تاواندا بنێن.(⁴) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 5- عن عن البراء [بن عازب] -من طريق أبي إسحاق- في قول الله: ﴿سيقول السفهاء من الناس﴾ [البقرة:١٤٢]، قال: اليهود، قيل لهم: ﴿وادخلوا الباب سجدا﴾ قال: ركعًا، ﴿وقولوا حطة﴾: مغفرة، فدخلوا على أسْتاهِهم، وجعلوا يقولون: حنطة: حبة حمراء فيها شعرة، فذلك قوله تعالى: ﴿فبدل الذين ظلموا قولا غير الذي قيل لهم}. لە بەڕائی کوڕی عازبەوه -لە ڕێگەی ئەبو ئیسحاقەوە- دەربارەی وتەی خوای گەورە: ﴿سَيَقُولُ السُّفَهَاءُ مِنَ النَّاسِ﴾ [البقرة: ١٤٢] (کەمئەقڵەکانی نێو خەڵکی دەڵێن)، فەرموویەتی: جولەکەکانن. پێیان وترا: ﴿وَادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا﴾، (فەرمووی:) واتە بە کڕنووشییەوە (بە نۆشین و چەمانەوە)، ﴿وَقُولُوا حِطَّةٌ﴾: (فەرمووی: واتە) لێخۆشبون (مەغفیرەت)، بەڵام ئەوان بەسەر کینچک (سمت/دا نیشتوو) چوونە ژوورەوە، و دەیانووت: «حِنْطَة» (گەنم): دەنکە گەنمێکی سوور کە تاڵە مووێکی تێدایە! ئا ئەمەیە وتەی خوای گەورە کە دەفەرموێت: ﴿فَبَدَّلَ الَّذِينَ ظَلَمُوا قَوْلًا غَيْرَ الَّذِي قِيلَ لَهُمْ﴾ (ئەوانەی ستەمیان کرد، وتەکەیان گۆڕی بۆ وتەیەک کە پێیان نەوترابوو).(⁵) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 6-عن عن مجاهد بن جَبْر -من طريق ابن أبي نَجِيح- قال: باب حِطَّة من باب بيت المقدس، أمر موسى قومه أن يدخلوا ويقولوا: حِطَّة. وطُؤْطِىءَ لهم الباب ليخفضوا رؤوسهم، فلما سجدوا قالوا: حِنطَة. لە مجاهیدی کوڕی جەبرەوە -لە ڕێگەی ابني ئەبی نەجیحەوە- گێڕدراوە کە وتوویەتی: دەرگای (حِطَّة) یەکێک بوو لە دەرگاکانی بەیتی مەقدەس، موسا فەرمانی بە گەلەکەی کرد کە بچنە ژوورەوە و بڵێن: «حِطَّة» (داوای لێخۆشبون دەکەین)، و دەرگاکەیان لەسەر نزم کرایەوە بۆ ئەوەی سەریان نزم بکەنەوە، کەچی کاتێک کڕنووشیان برد، (لە جیاتی ئەوەی داوای لێخۆشبون بکەن) وتیان: «حِنْطَة» (گەنم).(⁶) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 7-عن عن عِكْرِمة مولى ابن عباس -من طريق الحَكَمِ بن أبان- في قوله: ﴿وقولوا حطة﴾، قال: قولوا: لا إله إلا الله. ​لە عەکریمەی مولاى ابن عەباسەوە -لە ڕێگەی حەکەمی کوڕی ئەبانەوە- دەربارەی وتەی خوای گەورە: ﴿وَقُولُوا حِطَّةٌ﴾ (و بڵێن: داوای لێخۆشبون دەکەین)، فەرموویەتی: بڵێن: لا إله إلا الله (هیچ پەرستراوێک بەحق نییە جگە لە الله).(⁷) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 8-وقتادة بن دِعامة -من طريق مَعْمَر- في قوله: ﴿وقولوا حطة﴾، أي: احْطُط عنا خطايانا. لە قەتادەی کوڕی دۆعامەوە -لە ڕێگەی مەعمەرەوە- دەربارەی وتەی خوای گەورە: ﴿وَقُولُوا حِطَّةٌ﴾ (و بڵێن: داوای لێخۆشبون دەکەین)، واتە: تاوانەکانمان لە کۆڵ بکەرەوە(⁸) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 9-- عن ابن جُرَيْجٍ، قال: قال لي عطاء في قوله: ﴿وقولوا حطة﴾، قال: سمعنا أنه يحط عنهم خطاياهم. لە ئیبن جورەیجەوە گێڕدراوە کە وتوویەتی: عەتا پێی وتـم دەربارەی وتەی خوای گەورە: ﴿وَقُولُوا حِطَّةٌ﴾ (و بڵێن: داوای لێخۆشبون دەکەین)، فەرمووی: بیستوومانە کە ئەوە دەبێتە هۆی ئەوەی تاوانەکانیان لە کۆڵ بکرێتەوە (لێیان خۆش ببێت).(⁹) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 10-- وقال وهْب بن مُنَبِّه: قيل لهم: ادخلوا الباب، فإذا دخلتموه فاسجدوا شكرًا لله. لە وەهبی کوڕی مونەببیھەوە گێڕدراوە کە وتوویەتی: پێیان وترا: بچنە ژوورەوە بۆ ناو دەرگاکە، و کاتێک چوونە ژووریەوە، سوپاسگوزارانە بۆ خوای گەورە کڕنووش بەرن.(¹⁰) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 11-- عن الربيع بن أنس -من طريق أبي جعفر- ﴿وقولوا حطة﴾، قال: تُحَطُّ عنكم خطاياكم. لە ڕەبیعی کوڕی ئەنەسەوە -لە ڕێگەی ئەبو جەعفەرەوە- دەربارەی وتەی خوای گەورە: ﴿وَقُولُوا حِطَّةٌ﴾ (و بڵێن: داوای لێخۆشبون دەکەین)، فەرموویەتی: تاوانەکانتانی لە کۆڵ دەکرێتەوە (لێتان خۆش دەبێت و دەسڕدڕێنەوە).(¹¹) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 12-عن عبد الرحمن بن زيد بن أسلم -من طريق ابن وهَبْ- قال: ﴿وقولوا حطة﴾ يحط الله بها عنكم ذنبكم وخطيئتكم. لە عبدالرحمنى کوڕی زەیدی کوڕی ئەسلەمەوە -لە ڕێگەی ئیبن وەهبەوە- فەرموویەتی: ﴿وَقُولُوا حِطَّةٌ﴾؛ خوای گەورە بەهۆی ئەو وتەیەوە تاوان و هەڵەکانتان لەسەر لادەبات (لێتان خۆش دەبێت).(¹²) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 13-- عن عبد الله بن عباس -من طريق ابن جُرَيْج- في قوله: ﴿وسنزيد المحسنين﴾، قال: مَن كان منكم محسنًا زِيد في إحسانه، ومَن كان مخطئًا نغفر له خطيئته. لە عبدالله ى کوڕی عەباسەوە -لە ڕێگەی ئیبن جورەیجەوە- دەربارەی وتەی خوای گەورە: ﴿وَسَنَزِيدُ الْمُحْسِنِينَ﴾ (و چاکەکاران زیاد دەکەین / پاداشتیان بۆ زیاد دەکەین)، فەرموویەتی: هەرکەسێک لە ئێوە چاکەکار بێت، پاداشتی چاکەکەی بۆ زیاد دەکرێت، و هەرکەسێکیش تاوانبار (هەڵەکار) بێت، لە تاوانەکەی خۆش دەبین.(¹³) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 14-- عن قتادة بن دِعامة -من طريق سعيد بن بشير- في قوله: ﴿وقولوا حطة نغفر لكم خطاياكم وسنزيد المحسنين﴾، قال: مَن كان خاطئًا غُفِرَت له خطيئته، ومَن كان محسنًا زِيد في إحسانه. لە قەتادەی کوڕی دۆعامەوە -لە ڕێگەی سەعیدی کوڕی بەشیرەوە- دەربارەی وتەی خوای گەورە: ﴿وَقُولُوا حِطَّةٌ نَغْفِرْ لَكُمْ خَطَايَاكُمْ وَسَنَزِيدُ الْمُحْسِنِينَ﴾ (و بڵێن: داوای لێخۆشبون دەکەین، تاوانەکانتان بۆ دەبەخشین و چاکەکاران زیاتر پاداشت دەدەینەوە)، فەرموویەتی: هەرکەسێک تاوانبار بێت، تاوانەکەی بۆ دەبەخشدرێت، و هەرکەسێکیش چاکەکار بێت، پاداشتی چاکەکەی بۆ زیاد دەکرێت.(¹⁴) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 15-- عن أبي سعيد، قال: سرنا مع رسول الله ﷺ، حتى إذا كان من آخر الليل أجَزْنا في ثَنِيَّةٍ يقال لها: ذات الحَنظَل، فقال: «ما مَثَلُ هذه الثَّنِيَّة الليلة إلا كمَثَلِ الباب الذي قال الله لبني إسرائيل: ﴿ادخلوا الباب سجدا وقولوا حطة نغفر لكم خطاياكم﴾» لە ئەبو سەعیدەوە [خوای لێ ڕازی بێت] گێڕدراوە کە وتوویەتی: لەگەڵ پێغەمبەری خوادا ﷺ ڕۆیشتین، تا کاتێک گەیشتینە کۆتاییەکانی شەو، بە گردەبڕێکدا (تەنگەبەرە ڕێگەیەک لە نێوان دوو چیادا) تێپەڕین کە پێی دەوترا: «ذات الحنظَل» (زاتی حەنزەل)، ئیتر [پێغەمبەری خوا ﷺ] فەرمووی: «وێنەی ئەم تەنگەبەرە لەم شەوەدا بەراورد ناکرێت ئیللا وەکو وێنەی ئەو دەرگایە دەچێت کە خوای گەورە بە بنی ئیسرائیلی فەرموو: ﴿وَادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَقُولُوا حِطَّةٌ نَغْفِرْ لَكُمْ خَطَايَاكُمْ﴾ (کڕنووش‌بەرانە بچنە دەرگاکەوە و بڵێن: داوای لێخۆشبون دەکەین، تاوانەکانتان بۆ دەبەخشین)».(¹⁵) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 16-عن عن علي بن أبي طالب -من طريق عبد الله بن الحارث- قال: إنّما مَثَلُنا في هذه الأمة كسفينة نوح، وكباب حِطَّة في بني إسرائيل. لە عەلیی کوڕی ئەبو تالیبەوە -لە ڕێگەی عەبدوڵڵای کوڕی حاریسەوە- گێڕدراوە کە فەرموویەتی: بێگومان نموونەی ئێمە لەم ئۆمەتەدا وەک کەشتیی نووح وایە، وەکو دەرگای (حِطَّة) لە نێو بەنی ئیسرائیلدا.(¹⁶) ---------------------------- 1- أخرجه ابن جرير ١/٧١٦، وابن أبي حاتم ١/١١٨، والحاكم ٢/٢٦٢ 2-أخرجه البيهقي في الأسماء والصفات (٢٠٥) 3-أخرجه ابن جرير ١/٧١٨، وابن أبي حاتم ١/١١٨. 4-ابن أبي حاتم ١/١١٨. 5-أخرجه أبو الشيخ الأصبهاني في طبقات المحدثين بأصبهان ٤/١١. وفي الدر وتفسير ابن أبي حاتم ذِكْر اليهود فقط. 6-أخرجه ابن جرير ١/٧١٤، ٧٢٦، وابن أبي حاتم ١/١١٧ (٥٧٤) 7-أخرجه ابن جرير ١/٧١٧، وابن أبي حاتم ١/١١٨ 8-أخرجه عبدالرزاق ١/٤٧، وابن جرير ١/٧١٦، وابن أبي حاتم ١/١١٩. وفي تفسير الثعلبي ١/٢٠١، وتفسير البغوي ١/٩٨ هذا القول عن قتادة، وجاء في آخره: وهو أمرٌ بالاستغفار. 9-أخرجه ابن جرير ١/٧١٧. وعَلَّقه ابن أبي حاتم ١/١١٨. 10-تفسير الثعلبي ١/٢٠١، وتفسير البغوي ١/٩٨. 11-أخرجه ابن جرير ١/٧١٦، ٧٢٨، وابن أبي حاتم ١/١١٨. 12-أخرجه ابن جرير ١/٧١٦. 13-أخرجه ابن جرير ١/٧٢٢ 14-أخرجه ابن أبي حاتم ١/١١٨. 15-أخرجه البزار كما في كشف الأستار ٢/٣٣٧ (١٨١٢)، والواقدي في المغازي ٢/٥٨٣-٥٨٤. قال الهيثمي ٦/١٤٤ (١٠١٧٧): «ورجاله ثقات». 16-أخرجه ابن أبي شيبة ١٢/٧٧.

وەرگێڕانی ئایەت: (بیربکەنەوە) کاتێک کەووتمان: بچنە ئەم شارە (کە قودسە) ئەمجا لەوێ (ھەرچی ئارەزوو دەکەن) بخۆن بەتێروتەسەلی لەھەر لایەک کەحەز دەکەن وە لەدەرگاوە بچنە ژوورەوە بە ملکەچی (بەکڕنوشەوە) وە بڵێن (خوایە) لەگوناھەکانمان خۆش ببە ئەوسا لەگوناھەکانتان خۆش دەبین وەلەئایندەدا پاداشتی چاکەکاران زۆرتر دەکەین

سلام علیکم ورحمةالله وبرکاته

🩵

1-عن أبي سعيد الخدري، عن النبي ﷺ: «قال الله لبني إسرائيل: ﴿وادخلوا الباب سجدا وقولوا حطة نغفر لكم خطاياكم﴾» لە ئەبو سەعیدی ئەلخودرییەوە (ڕەزای خوای لێ بێت)، لە پێغەمبەرەوە ﷺ [دەفەرموێت]: «خوای گەورە بە بەنی ئیسرائیلی فەرموو: ﴿بە سوجدەبردن (تەوازیع و ملکەچییەوە) بچنە دەروازەکەوە و بڵێن (حِطّةٌ) -واتە: خوایا تاوانەکانمان لەسەر هەڵبگرە و بسڕەرەوە- ئێمەش لە تاوانەکانتان خۆش دەبین﴾»(¹) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 2-عن عبد الله بن عباس -من طريق سعيد بن جبير- في قوله: ﴿وادْخُلُوا البابَ سجدا﴾، قال: باب صغير. لە عبدالله ی کوڕی عەبباسەوە -لە ڕێگەی سەعیدی کوڕی جوبەیرەوە- سەبارەت بە فەرموودەی خوای گەورە: ﴿وادْخُلُوا البابَ سجدا﴾، وتی: «دەرگایەکی بچووک بوو».(²) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 3-عن عبد الله بن عباس -من طريق عكرمة- قال: كان الباب قِبَل القبلة. لە عبدالله ى کوڕی عەبباسەوە -لە ڕێگەی عیکریمەوە- وتی: «دەروازەکە بەرەو ڕووی قیبلە بوو».(³) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 4-عن عبد الله بن عباس -من طريق العَوْفي- في قوله: ﴿وادخلوا الباب سجدا﴾، قال: هو أحد أبواب بيت المقدس، وهو يُدْعى: باب حِطَّة. لە عبدالله ى کوڕی عەبباسەوە -لە ڕێگەی عەوفییەوە- سەبارەت بە فەرموودەی خوای گەورە: ﴿وادخلوا الباب سجدا﴾، گوتی: «ئەوە یەکێک بوو لە دەروازەکانی بيت المقدس، و پێی دەوترا: دەروازەی حته».(⁴) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 5-عن مجاهد بن جبر -من طريق ابن أبي نَجِيح- قال: باب حِطَّة مِن باب إيلْياء بيت المقدس. لە مجاهیدی کوڕی جەبرەوە -لە ڕێگەی ابن أبي نَجِيحـەوە- گوتی: «دەروازەی (حِطَّة) بەشێک بوو لە دەروازەکانی ئەیلیای بیت المقدس (قودس)» ضحاکی کوری مزاحیمیش هەمان تەفسیری هەیە.(⁵) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 6-عن إسماعيل السُّدِّي -من طريق أسْباط- ﴿وادخلوا الباب سجدا﴾، قال: أمّا الباب فباب من أبواب بيت المقدس. لە ئیسماعیلی سوددییەوە -لە ڕێگەی ئەسباتەوە- دەربارەی وتەی خوای گەورە: ﴿وادخلوا الباب سجدا﴾ [و بە کڕنۆشبردنەوە/سەردەنواندنەوە بچنە دەروازەکەوە]، وتی: سەبارەت بە دەروازەکە (الباب)، دەروازەیەکە لە دەروازەکانی بيت المقدس (قودس)..(⁶) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 7-- عن عبد الله بن عباس -من طريق سعيد بن جبير- في قوله: ﴿وادْخُلُوا البابَ سُجَّدًا﴾، قال: أُمِرُوا أن يدخلوا رُكَّعًا من باب صغير، فدخلوا من قِبَل أسْتاهِهِم. لە عەبدوڵڵای کوڕی عەبباسەوە -لە ڕێگەی سەعیدی کوڕی جوبێرەوە- سەبارەت بە فەرموودەی خوای گەورە: ﴿وادْخُلُوا البابَ سُجَّدًا﴾ [واتە: بە کڕنۆشبردنەوە (سەردەنواندنەوە) بچنە دەروازەکەوە]، وتی: «فەرمانیان پێکرابوو بە چەماوەی (کڕنوش بردنەوە) لە دەروازەیەکی بچووکەوە بچنە ژوورەوە، بەڵام ئەوان بە پشتا و پشت چونە ژوورەوە.(⁷) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 8-عن عبد الله بن عباس -من طريق عِكْرِمة- ﴿وادخلوا الباب سجدا﴾، قال: فدخلوا على شِقٍّ. لە عبدالله ی کوڕی عەبباسەوە -لە ڕێگەی عیکریمەوە- سەبارەت بە فەرموودەی خوای گەورە: ﴿وادْخُلُوا البابَ سُجَّدًا﴾ [واتە: بە کڕنۆشبردنەوە (سەردەنواندنەوە) بچنە دەروازەکەوە]، وتی: «ئەوان بە تەنیشتەوە (لەسەرلا) چوونە ژوورەوە.»(⁸) 🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹 9-عن مجاهد بن جَبْر -من طريق ابن أبي نَجِيح- قال: أمَر موسى قومَه أن يدخلوا المسجد، ويقولوا: حِطَّة، وطُؤْطِئَ لهم الباب ليخفضوا رؤوسهم. لە مجاهیدی کوڕی جەبرەوە -لە ڕێگەی ابن أبي نەجيح-ەوە- وتی: «موسا فەرمانی بە قومەکەی کرد کە بچنە مزگەوتەکەوە و بڵێن: (حِطَّة) [واتە: خوایە گوناهەکانمان لەسەر لابدە]، و دەروازەکەیان بۆ نزم کرایەوە تاوەکو سەریان شۆڕ بکەنەوە [بەنیشانەی ملکەچی].»(⁹) ---------------------------------- 1-أخرجه ابن جرير ٢/٧٢٤، وابن أبي حاتم ١/١١٧ (٥٧٠) بهذا اللفظ. وأخرجه البخاري ٤/١٥٦ (٣٤٠٣)، ومسلم ٤/٢٣١٢ (٣٠١٥) عن أبي هريرة ﵁، أن رسول الله ﷺ قال: «قيل لبني إسرائيل: ﴿ادخلوا الباب سجدا وقولوا حطة﴾. فبدلوا، فدخلوا يزحفون على أستاههم، وقالوا: حبة في شعرة». 2-أخرجه ابن جرير ١/٧١٤، وابن أبي حاتم ١/١١٧، والحاكم ٢/٢٦٢. 3-أخرجه ابن أبي حاتم ١/١١٧. 4-ابن جرير ١/٧١٤ 5-تفسير مجاهد ص٢٠٣، وأخرجه ابن جرير ١/٧١٤، وابن أبي حاتم ١/١١٧ 6-أخرجه ابن جرير ١/٧١٠، وابن أبي حاتم ١/١١٧. 7-أخرجه ابن جرير ١/٧١٤، وابن أبي حاتم ١/١١٧. 8- أخرجه ابن أبي حاتم ١/١١٨ 9-تفسير مجاهد ص٢٠٣، وأخرجه ابن جرير ١/٧٢٧. وعلَّقه ابن أبي حاتم (118-119)مجلد1

وەرگێڕانی ئایەت: (بیربکەنەوە) کاتێک کەووتمان: بچنە ئەم شارە (کە قودسە) ئەمجا لەوێ (ھەرچی ئارەزوو دەکەن) بخۆن بەتێروتەسەلی لەھەر لایەک کەحەز دەکەن وە لەدەرگاوە بچنە ژوورەوە بە ملکەچی (بەکڕنوشەوە) وە بڵێن (خوایە) لەگوناھەکانمان خۆش ببە ئەوسا لەگوناھەکانتان خۆش دەبین وەلەئایندەدا پاداشتی چاکەکاران زۆرتر دەکەین.

🩵

تفسیرمان دەسکەوت الحمدلله إن شاءالله شەو لەخزمەتتاندا ئەبین

🩵

باڵە خۆشەکەی هەنگ فرعی دوو وەک احتیادێک باهەر هەبێت جۆینبە https://t.me/Nahil6000

سلام علیکم ورحمةالله هۆکاری دانەنانی تفسیر ئەوەیە تفسیرەکەمان خوساوە صبرێک بگرن مقدر نەبێت تەفسیرێک دەست بخەینەوە لەخزمەتتانا ئەبین