Արևելյան անդրադարձներ | Անժելա Սիմոնյան
Open in Telegram
Թուրքագետ Անժելա Սիմոնյանի հեղինակային ալիքը։ Այստեղ կիսվում եմ տարածաշրջանային իրադարձությունների վերլուծություններով, իմ ուսումնասիրություններով, թարգմանություններով ու արխիվային հետաքրքիր փաստերով։
Show moreThe country is not specifiedThe category is not specified
300
Subscribers
+224 hours
+197 days
+4830 days
Number of Posts
Data loading in progress...
Reactions
Comments
Telegram Stars
TOP posts by
Data loading in progress...
Publication analysis
Posts | Views dynamics | |||||
 🥷🏻♟️Разведывательные шахматы: Тайные союзы MİT и Mossad против армян (ЧАСТЬ 2)
(ЧАСТЬ 1)
В глобальной игре спецслужб есть темы, о которых заявляют лишь десятилетия спустя — после рассекречивания архивных документов или крупных провалов. Один из самых примечательных, темных и болезненных эпизодов теневого сотрудничества MİT и Mossad был направлен против армян и, в частности, АСАЛА, превратившись в невидимую войну на улицах Бейрута.
📍В начале 1980-х годов, в условиях Холодной войны и на фоне событий, разворачивающихся на Ближнем Востоке, в секретных условиях разрабатывались операции, главной целью которых было физическое уничтожение ключевых деятелей армянской освободительной борьбы. Бейрут, который в то время превратился в точку столкновения мировых разведок, стал главным театром этой операции, где турецкая и израильская сети действовали в тесной координации.
🎯Одной из мишеней этого сотрудничества стал Минас Симонян, который был преданным бойцом и деятелем АСАЛА. В конце декабря 1982 года на одной из улиц Бейрута, когда он управлял собственным автомобилем, был пущен в ход тщательно разработанный план: неизвестный убийца приблизился и метким, расчетливым выстрелом из пистолета с глушителем убил его прямо за рулем.
⚖️Эта жестокая цепь убийств продолжилась спустя короткое время. 12 марта 1983 года в Бейруте, на пороге собственного дома, был жестоко убит Карапет Пашабезян. Он был одним из видных деятелей АСАЛА, выступавшим с открытыми публичными заявлениями от имени организации, а его фотографии регулярно появлялись на страницах печатавшегося в Бейруте официального журнала АСАЛА «Айастан». Нападение было совершено с четким расчетом прямо у входа в его дом, что свидетельствовало о разведывательном планировании и бесперебойной работе местных агентурных сетей.
💣Подробности этих ужасных операций и турецко-израильские теневые разведывательные связи впоследствии всплыли наружу посредством раскрытия различных документов. В частности, личность и деятельность Минаса Симоняна и Карапета Пашабезяна были подтверждены на основе показаний Левона Экмекчяна, арестованного по делу о нападении на аэропорт Эсенбога в Анкаре. Экмекчян подвергался допросам с бесчеловечным давлением со стороны турецких спецслужб, в ходе которых выбитая информация впоследствии широко использовалась MİT и Mossad в теневых разведывательных операциях, направленных против армянского освободительного движения.
Արևելյան անդրադարձներ | Անժելա Սիմոնյան | 548 | 8 | 1 | 5 | Loading... | |
🥷🏻♟️Հետախուզական շախմատ. MİT-ի և Mossad-ի գաղտնի դաշինքներն ընդդեմ հայերի (ՄԱՍ 2)
(ՄԱՍ 1)
Հատուկ ծառայությունների գլոբալ խաղում կան թեմաներ, որոնց մասին բարձրաձայնում են միայն տասնամյակներ անց՝ արխիվային փաստաթղթերի բացահայտումից կամ խոշոր ձախողումներից հետո։ MİT-ի և Mossad-ի ստվերային համագործակցության ամենաուշագրավ, մութ ու ցավոտ դրվագներից մեկն ուղղված էր հայերի և, մասնավորապես, ԱՍԱԼԱ-ի դեմ՝ վերածվելով Բեյրութի փողոցներում մղվող անտեսանելի պատերազմի։
📍1980-ականների սկզբին՝ Սառը պատերազմի պայմաններում և Մերձավոր Արևելքում ծավալվող իրադարձությունների ֆոնին, գաղտնի պայմաններում մշակվում էին գործողություններ, որոնց գլխավոր նպատակն էր ֆիզիկապես չեզոքացնել հայկական ազատագրական պայքարի առանցքային գործիչներին։ Բեյրութը, որն այն ժամանակ վերածվել էր համաշխարհային հետախուզությունների բախման կետի, դարձավ այս գործողության գլխավոր թատերաբեմը, որտեղ թուրքական և իսրայելական ցանցերը գործում էին սերտ համակարգմամբ։
🎯Այս համագործակցության թիրախներից մեկը դարձավ Մինաս Սիմոնյանը, ով ԱՍԱԼԱ-ի նվիրյալ մարտիկներից ու գործիչներից էր։ 1982 թվականի դեկտեմբերի վերջին Բեյրութի փողոցներից մեկում, երբ նա վարում էր սեփական ավտոմեքենան, գործի դրվեց մանրակրկիտ մշակված պլան. անհայտ մարդասպանը մոտեցել և խլացուցիչով ատրճանակից արձակված դիպուկ ու հաշվենկատ կրակոցով սպանել էր նրան հենց ղեկի վրա։
⚖️Սպանությունների այս դաժան շղթան շարունակվեց դրանից կարճ ժամանակ անց։ 1983 թվականի մարտի 12-ին, Բեյրութում, իր իսկ տան շեմին դաժանորեն սպանվեց Կարապետ Փաշաբեզյանին։ Նա ԱՍԱԼԱ-ի երևելի դեմքերից էր, ով հանդես էր գալիս բացահայտ հանրային հայտարարություններով կազմակերպության անունից, իսկ նրա լուսանկարները պարբերաբար հայտնվում էին Բեյրութում տպագրվող ԱՍԱԼԱ-ի պաշտոնական «Հայաստան» ամսագրի էջերում։ Հարձակումը կատարվել էր հստակ հաշվարկով՝ հենց նրա տան մուտքի մոտ, ինչը վկայում էր հետախուզական պլանավորման և տեղական գործակալական ցանցերի անխափան աշխատանքի մասին։
💣Այս սարսափելի գործողությունների մանրամասներն ու թուրք-իսրայելական հետախուզական ստվերային կապերը հետագայում ջրի երես դուրս եկան տարբեր փաստաթղթերի բացահայտման միջոցով։ Մասնավորապես, Մինաս Սիմոնյանի և Կարապետ Փաշաբեզյանի ինքնությունն ու գործունեությունը հաստատվել էր Անկարայի Էսենբողա օդանավակայանի հարձակման գործով ձերբակալված Լևոն Էքմեքջյանի ցուցմունքների հիման վրա։ Էքմեքջյանը թուրքական հատուկ ծառայությունների կողմից ենթարկվել էր անմարդկային ճնշումներով հարցաքննությունների, որոնց ընթացքում կորզված տեղեկությունները հետագայում լայնորեն օգտագործվեցին MİT-ի և Mossad-ի կողմից՝ հայկական ազատագրական շարժման դեմ ուղղված ստվերային հետախուզական օպերացիաներում։
Արևելյան անդրադարձներ | Անժելա Սիմոնյան | 156 | 3 | 0 | 6 | Loading... | |
 🥷🏻♟️Разведывательные шахматы: Тайные союзы MİT и Mossad (ЧАСТЬ 1)
После формирования Вестфальской системы вопросы экзистенциальной безопасности государств в мирных условиях переместились в сферу спецслужб, где разведка стала невидимым мозгом и главным инструментом государственной машины. На ближневосточной политической арене эту миссию взяли на себя турецкая MİT и израильский Mossad. Истоки турецкой разведки уходят к известной «Teşkilat-ı Mahsusa» («Специальная организация»), созданной Энвером-пашой, которая, пройдя через десятилетия номинальных и структурных трансформаций, в 1965 году превратилась в Национальную разведывательную организацию (MİT).
⚖️Эволюция этой структуры примечательна тем, что, будучи исторически тесно связанной с армией и госаппаратом, она постепенно подверглась глубокой демилитаризации. Если, по данным бывшего директора MİT Атача Явуза, в 1990 году военнослужащие составляли около 35 процентов структуры, то сегодня этот показатель снизился до 4,5 процента, оставив военных лишь в нижних эшелонах.
💼Наряду с этой многослойной и масштабной турецкой машиной израильский Mossad демонстрирует совершенно иную — крайне компактную модель. В этой структуре, основанной 1 апреля 1951 года Исером Харелем и Давидом Бен-Гурионом, в штаб-квартире в Тель-Авиве работает всего около 7000 человек вместе с техническим персоналом, а число непосредственно оперативных офицеров составляет лишь несколько десятков. По данным историка Иосифа Тельмана, около 20 процентов оперативных сотрудников Mossad — женщины, самой высокопоставленной из которых была Ализа Маген, дослужившаяся до поста заместителя директора.
📍Несмотря на эти структурные различия, обе службы объединила роль, отведенная им в рамках американской геополитики в годы Холодной войны. В контексте неоколониальной политики США Турция, Израиль и шахский Иран стали «жандармами» Ближнего Востока, что с 1958 года заложило основу для тайных контактов между MİT и Mossad. Одним из самых громких эпизодов этого теневого сотрудничества стала операция по задержанию лидера РПК Абдуллаха Оджалана в Найроби в феврале 1999 года, где бок о бок с турецкой разведкой действовали группы израильских и иранских спецслужб.
💣В последующие десятилетия эти отношения проявились в новых реалиях: в 2013 году, после урегулирования инцидента с Mavi Marmara, Хакан Фидан и Тамир Пардо договорились об обмене разведданными по Сирии, а глава Mossad в Анкаре обсудил с Эрдоганом даже внешнее влияние на события в парке Гези. Это партнерство достигло своего пика в октябре 2022 года, когда в ходе визита Бени Ганца руководители MİT и Mossad подписали секретное соглашение из 8 пунктов по контролю над иранскими сетями и палестинцами в Турции. Тем не менее, этот союз никогда не был однозначным: турецкая контрразведка периодически нейтрализовала сети Mossad, вербовавшие иностранных и палестинских студентов турецких вузов, еще раз доказывая, что в мире разведок нет постоянных союзников, есть лишь меняющиеся интересы.
В следующей части я напишу о том, как эти две организации действовали против АРМЯН.
Արևելյան անդրադարձներ | Անժելա Սիմոնյան | 1 944 | 33 | 2 | 8 | Loading... | |
 🥷🏻♟️Հետախուզական շախմատ. MİT-ի և Mossad-ի գաղտնի դաշինքները (ՄԱՍ 1)
Վեստֆալյան համակարգի ձևավորումից հետո պետությունների գոյաբանական անվտանգության հարցերը խաղաղ պայմաններում տեղափոխվեցին հատուկ ծառայությունների տիրույթ, որտեղ հետախուզությունը դարձավ պետական մեքենայի անտեսանելի ուղեղն ու հիմնական գործիքը։ Մերձավորարևելյան քաղաքական դաշտում այս առաքելությունն իրենց վրա վերցրեցին թուրքական MİT-ն ու իսրայելական «Մոսադը»։ Թուրքական հետախուզության ակունքները գնում են դեպի Էնվեր փաշայի ստեղծած հայտնի «Teşkilat-ı Mahsusa»-ն (Հատուկ կազմակերպություն), որը, տասնամյակների ընթացքում կրելով անվանական ու կառուցվածքային տրանսֆորմացիաներ, 1965 թվականին վերածվեց Ազգային հետախուզական կազմակերպության (MİT)։
⚖️Այս կառույցի էվոլյուցիան առանձնահատուկ է նրանով, որ պատմականորեն սերտորեն կապված լինելով բանակի ու պետական ապարատի հետ, այն աստիճանաբար ենթարկվեց խորը ապառազմականացման։ Եթե MİT-ի նախկին տնօրեն Աթաչ Յավուզի տվյալներով՝ 1990 թվականին կառույցում զինծառայողները կազմում էին շուրջ 35 տոկոս, ապա այսօր այդ ցուցանիշը նվազել է մինչև 4,5 տոկոս՝ զինվորականներին թողնելով ստորին էշելոններում։
💼Թուրքական այս բազմաշերտ ու լայնածավալ մեքենայի կողքին իսրայելական Mossad-ը դրսևորում է բոլորովին այլ՝ ծայրահեղ կոմպակտ մոդել։ 1951 թվականի ապրիլի 1-ին Իսեր Հարելի և Դավիթ բեն Գուրիոնի կողմից հիմնադրված այս կառույցում, Թել Ավիվի կենտրոնակայանում, աշխատում է ընդամենը մոտ 7000 մարդ՝ տեխնիկական անձնակազմի հետ միասին, իսկ բուն օպերատիվ սպաների թիվը հասնում է ընդամենը մի քանի տասնյակի։ Ըստ պատմաբան Իոսիֆ Թելմանի՝ Mossad-ի օպերատիվ աշխատակիցների մոտ 20 տոկոսը կանայք են, որոնցից ամենաբարձրաստիճանը փոխտնօրենի պաշտոնին հասած Ալիզա Մագենն էր։
📍Կառուցվածքային այս տարբերություններով հանդերձ՝ երկու ծառայություններին միավորեց Սառը պատերազմի տարիներին ամերիկյան աշխարհաքաղաքականության շրջանակում նրանց վերապահված դերը։ ԱՄՆ-ի նեոգաղութատիրական քաղաքականության համատեքստում Թուրքիան, Իսրայելը և շահական Իրանը դարձան Մերձավոր Արևելքի «ժանդարմները», ինչն էլ 1958 թվականից հիմք դրեց MİT-ի և Mossad-ի գաղտնի շփումներին։ Այս ստվերային համագործակցության ամենահնչեղ դրվագներից մեկը դարձավ 1999 թվականի փետրվարին Նայրոբիում PKK-ի առաջնորդ Աբդուլլահ Օջալանի ձերբակալման օպերացիան, որտեղ թուրքական հետախուզության հետ կողք կողքի գործում էին իսրայելական և իրանական հատուկ ծառայությունների խմբերը։
💣Հետագա տասնամյակներում այս հարաբերությունները դրսևորվեցին նոր իրողություններում. 2013 թվականին Mavi Marmara-յի միջադեպի հարթումից հետո Հաքան Ֆիդանն ու Թամիր Պարդոն պայմանավորվեցին Սիրիայի վերաբերյալ հետախուզական տվյալների փոխանակման շուրջ, իսկ Mossad-ի ղեկավարն Անկարայում Էրդողանի հետ քննարկեց անգամ «Գեզի» այգու իրադարձությունների արտաքին ազդեցությունները։ Այս գործընկերությունն իր գագաթնակետին հասավ 2022 թվականի հոկտեմբերին, երբ Բենի Գանցի այցի ընթացքում MİT-ի և Mossad-ի ղեկավարները ստորագրեցին 8 մասից բաղկացած գաղտնի համաձայնագիր՝ Թուրքիայում իրանական ցանցերն ու պաղեստինցիներին վերահսկելու համար։ Այնուամենայնիվ, այս դաշինքը երբեք միանշանակ չի եղել. թուրքական հակահետախուզությունը պարբերաբար չեզոքացրել է «Մոսադի» այն ցանցերը, որոնք հավաքագրում էին թուրքական բուհերի օտարերկրացի ու պաղեստինցի ուսանողներին՝ ևս մեկ անգամ ապացուցելով, որ հետախուզությունների աշխարհում չկան մշտական դաշնակիցներ, կան միայն հարափոփոխ շահեր։
Հաջորդ մասում կգրեմ այն մասին, թե ինչպես են այս երկու կազմակերպությունները գործել ընդդեմ ՀԱՅԵՐԻ։
Արևելյան անդրադարձներ | Անժելա Սիմոնյան | 212 | 4 | 1 | 10 | Loading... |
