فصلنامه"بیر و بیرمه‌ند"

فصلنامه فرهنگی/اجتماعی بیر و بیرمه‌ند؛سال اول؛ شماره دوم #ژاوەرۆ_نامه

آقای امینی چه شــد که به ســراغ شیخ مصطفی تخته و دیوان اشــعار ایشان رفتید،چه عاملی شــما را به پژوهش و بررسی آثار او علاقمند کرد؟ ‼️کاک انور سلطانی در انگلســتان کتابی با عنوان کەشکۆڵی شاعیرانی گۆران یان هەورامی،منتشر کرد. زمانی که نسخه فتوکپی این کشکول به دستم رسید، متوجه شــدم که یکی از قدیمی ترین شــاعران منطقه هورامان در آن معرفی شده است. این کشکول در ســال ۱۷۳۹ میلادی به دست شیخ عبدالمؤمن مردوخی بازنویســی شده بود و ماموستا انور سلطانی نیز تصویر اصل نسخه را در پایان کتاب آورده بود. البته من ابتدا نسخه کپی را دیدم. وقتی آن را بررسی کردم، متوجه شدم یکی از شخصیت‌هایی که در آن شعر دارد، شــیخ مصطفی تخته‌ای است. از همان زمان برایم این ســؤال مطرح شد که شیخ مصطفی تخته‌ای چه کسی بوده است. متوجه شدم او از شاعران قدیمی منطقه هورامان بوده که حدود ۵۰۰ سال پیش می‌زیسته و از خاندان مردوخی بوده است. از آن زمان، به طور جدی به دنبال شناخت بیشتر او و آثارش افتادم..‼️ گفت و گوی حامد دوستمرادی هیئت تحریریه "بیر و بیرمه‌ند" با کاک محمدرشید امینی؛ فایل کامل این مصاحبه به زودی بعد از مراسم رونمایی منتشر خواهد شد.

با کمال مسرت و افتخار، به اطلاع می‌رسانیم که مقاله‌ "بیروبیرمه‌ند به مثابه یک منبع تاریخی" ؛ برگرفته از تحلیل مطالب #شماره_نخست فصلنامه «بیر و بیرمه‌ند»، در همایش ملی «پیشینه تاریخی مطبوعات محلی غرب کشور در استان‌های ایلام،کردستان،کرمانشاه،لرستان و همدان» که در ۲۵ آذرماه به میزبانی سازمان اسناد و کتابخانه‌های منطقه غرب کشور در همدان برگزار خواهد شد، پذیرفته شده است. این افتخار در نخستین سال و شماره انتشار فصلنامه، گامی ارزشمند در مسیر معرفی ظرفیت‌های فرهنگی، علمی و رسانه‌ای این نشریه و زمینه‌ساز حضور آن در جمع مطبوعات برگزیده غرب کشور است. در این فرصت، صمیمانه‌ترین سپاس و قدردانی خود را از تمامی فرهیختگان، اندیشمندان و بزرگوارانی که با دانش، تجربه، همراهی و اعتماد ارزشمند خویش در غنای محتوایی و ارتقای سطح علمی و فرهنگی فصلنامه سهیم بوده‌اند، ابراز می‌داریم. بی‌تردید، این دستاورد حاصل همدلی، همه عزیزانی است که به بالندگی و اعتبار «بیر و بیرمه‌ند» باور داشته‌اند. با سپاس و احترام/ سردبیر فصلنامه " بیر و بیرمه‌ند "

نخستین کسی که در ایجاد اولین روزنامه کوردی نقش داشت و مقداد مدحت بدرخان را یاری نمود، "شیخ فرج الله زکی" از اهالی مریوان بود و در سال 1277 به همراه "مقداد مدحت بدرخان" اولین شماره کردستان را منتشر کردند. 📰📜

اردشیر بابکان، بنیانگذار سلسله ساسانیان، یک روزنامه محلی داشت به نام "رۆژنامک"؛ که گزارش‌های روزانه دربار در آن منتشر می‌شد.

اگر یک دوربین به دست یک بچه ۱۰ ساله ژاورودی بدهید و از او بخواهید از جذاب ترین چیز محلّه‌اش عکس بگیرد، فکر می کنید چه چیزی را کادرمی کند؟ ‼️کاملا مطمئنــم که ذوق و حــس کنجکاوی آن بچه، اول از همــه متوجه بزرگ ترهایی می‌شــود که صبح زود با کلی امید به ســمت هـه‌وار حرکت می کنند. اگر من باشــم، خودم می نشینم کنارش و راهنمایی اش می کنم که برود میان همان زنان و مردان زحمت کش . بچه‌ها تیزبین اند؛ می توانند لبخندهای ســاده یک پیرزن هه‌وارنشــین را یا نگاه پرمهر یک چوپان را در قاب دوربینشــان ثبت کنند. چــون آن‌ها با این صحنه‌ها بزرگ شــده‌اند و این تصاویر برایشان خیلی ملموس و دوست داشتنی است. مطمئنم اگر دوربین به دستش بدهم، آن قدر از این سوژه‌ها عکس می گیرد که خودش هم غافلگیر می‌شود...‼️‼️ گفت و گو با احمد علیرمایی؛ کسی که عاشق ژاورود است؛ متن کامل این مصاحبه در دومین شماره "بیر و بیرمه‌ند" بعد از مراسم رونمایی به زودی منتشر خواهد شد.

ماڵئاوا مامۆستا حه‌سه‌نی‌ فەیزوڵڵایی ؛ رۆحتان شاد و یادتان هه‌رمان بێت. 🖤

وێنه‌یه‌کی کاک حه‌سه‌نی‌ فەیزوڵڵایی له کاتی خوێندنه‌وه‌ی یه‌که‌مین ژماره‌ی وه‌رزنامه‌ی بیر و بیرمه‌ند، جه‌نابیان بۆ خوێندکارانی جوانڕۆ، به تایبه‌ت ساڵانی 70 و 80، گه‌لێک خۆشه‌ویست و خاوه‌ن ڕێزن و به‌شێکی گرینگ له مێژوویی په‌روه‌رده و ڕاهێنانی جوانڕۆن. مامۆستا ئێستا تۆزی به هۆی نه‌شته‌رگه‌ری دڵ نه‌خۆشن و پێویست به دوعای خێرن.     سپاس له مامۆستایی خۆشه‌ویست کاک عەبدولرەحیم عەبدوڵڵایی بۆ ناردنی ئه‌م وێنه جوانه

ماڵئاو مامۆستا حه‌سه‌نی‌ فەیزوڵڵایی ؛ رۆحتان شاد و یادتان هه‌رمان بێت. 🖤

گر نداری ، دانش ترکیب رنگ بین گلها ، زشت یا زیبا مکن! خوب دیدن شرط انسان بودن است، عیب را در این وآن ' پیدا مکن..! #مولانا

سپاسی تایبه‌تی کاک ئیدریس پیری ئه‌که‌ین بۆ ئه‌م زانیاریه پڕ بایه‌خه پێی داین و بۆمانی روون کرده‌وه که ئه‌م به‌یته شیعره‌ هی کام که‌سایه‌تیه؛ له دیوانی شێخ مۆستەفا که کۆکردنه‌وه‌ی له سه‌ر ئه‌رکی کاک موحه‌ممه‌د ڕه‌شید ئه‌مینی خۆشه‌ویست بووه، ئه‌م به‌یته وه‌ک شیعری شێخ مۆستەفا له ئه‌ژمار دراوه. ‼️کاک ئیدریس پیری: "سڵاو و ڕێز، بۆ زانیاری ئێوە ئازیزان ئەوە بەیتە، شیعری شێخ مۆستەفا تەختەیی نییە. بڵام سۆفی عەلی کێونانی بۆ شێخ مۆستەفای وتووە.”

شه‌ریف په‌ڕ شه‌وق ڕه‌هبه‌ر ڕای دین ستوون سه‌یوان کوردستان زه‌مین "شیخ مصطفی تخته‌یی" (۱۵۳۱–۱۶۳۷م) 🕰

‼️...ئه وەی ئەمــڕۆ لــە ژاوەرۆ ســەبارەت بــە بڕینــی دارە کۆنەکانــی گوێــز دەبینرێــت، نابێــت تەنهــا بــە کێشــەیەکی ناوخۆیــی و ســنووردار ســەیر بکرێــت. هەورامــان ناوچەیەکی فــراوان و پێکەوەبەســتراوە لە باخ، لەوەڕگە، دارستانەکانی داربەڕوو، ســەرچاوەکانی ئاو، ڕووبار و شــوێنە نیشتەجێبوونە مرۆییەکان. لە زۆرێک لە بەشەکانی ئەم ناوچەیەدا، دارە کۆنەکان بەشــێکن لە دیمەنی سروشتی و کلتووری ئەم خاکە. ئەگەر بڕینی دارە کۆنەکان بەهــۆی بەهــای ئابــووری دارەکەیان و بەبێ بوونی چوارچێوەیەکی دیاریکراوی پاراستن له شوێنێکی هەوراماندا بەردەوام بێت، ئەو ئەگەره هەیە کــە لــە داهاتــوودا هەمان کێشــە لــە هەموو هەوراماندا دووبارە ببێتەوە... کۆرته یاداشتێکی په‌یام فه‌تاحی له سه‌ر بڕینی دارگوێزه بەسااڵچووەکان لە ژاوەرۆ @khanehonarj1rood

‼️...در منطقــه ژاورود و کلاترزان، از ســده هشــتم ونهم هجری به بعد، همــواره آثار ادبی ارزشــمندی پدید آمــده و شــخصیت های بزرگــی در محور کلاترزان و ژاورود برخاســته اند که هر یک در جــای خود، نقش چشمگیری در غنای فرهنگی، اجتماعی و هنری این ســامان ایفا کرده انــد. از جملــه این بــزرگان می توان از شــیخ مصطفــی تختــه ای، ماموســتا بیســارانی، شــیخ شــمس الدین دره هردی، و نیز بزرگان روستای کاکوذکریــا، ملا الیاس کلاته، و عبدالصمــد توداری نویسنده کتاب ارزشمند نورالانوار در سه قرن پیش نــام بــرد. همچنیــن در دوره متأخرتــر، چهره هایــی چون ملا محمدصادق نگلــی و ملا علی اکبر احمدی ســرهویه ای ،میــرزا بابــا هشــمیزی ،ســیداحمد حســامی هویــه و دیگــران، هــر یــک بــه ســهم خــود بــر پربــاری و شــکوفایی ایــن منطقــه افزوده انــد....‼️ گفت و گوی ویژه علی کرمی راد تحریریه بیر و بیرمه‌ند با محمدولی کاکایی؛ نویسنده و دبیر آموزش و پرورش و اهل روستای سرهویه متن کامل مصاحبه به زودی بعد از مراسم رونمایی به طور رسمی منتشر خواهد شد. @khanehonarj1rood

‼️در ســال ۱۴۰۴ تصمیم گرفتیم اولین کتابخانه مردمی را در روســتای ژنیــن راه انــدازی کنیم. خوشــبختانه با همراهی و حمایت مردم روســتا و خیرین، در مدت زمان کوتاهی توانســتیم این کار را به سرانجام برســانیم. برای افتتاح این کتابخانه نیز مراسمی برگزار شد که خوشــبختانه با حضور فعالان فرهنگــی و هنری، اهالی فرهنگ اســتان کردستان و کرمانشــاه همراه بود. حدود شش ماه بعد، با همان انگیزه و با حمایت دهیار، مردم روستا، خیرین و دوســتان حوزه فرهنــگ و ادب، دومین کتابخانه را در روستای سوورتوو راه اندازی کردیم اسقبال مردم ....‼️ گفت و گوی بیر و بیرمه‌ند با کژال بیگلری مروج کتابخوانی در #ژاوەرۆ_نامه

وێنه‌یه‌کی کاک حه‌سه‌نی‌ فەیزوڵڵایی له کاتی خوێندنه‌وه‌ی ژماره یه‌که‌می وه‌رزنامه‌ی بیر و بیرمه‌ند، مامۆستای ئازیز بۆ خوێندکاران به تایبه‌ت ئه‌وانه‌یی ساڵانی 70 و 80ی جوانڕۆ گه‌لێک خۆشه‌ویست و خاوه‌ن ڕێزن و به‌شێکی گرینگ له مێژووی په‌روه‌رده و ڕاهێنانی ناوچه‌ی جوانڕۆن. مامۆستا ئێستا تۆزی به هۆی نه‌شته‌رگه‌ری دڵ نه‌خۆشه‌‌ن و پێویست به دوعای خێرن.     سپاس له مامۆستای خۆشه‌ویست کاک عەبدولرەحیم عەبدوڵڵایی بۆ ناردنی ئه‌م وێنه جوانه

شماره دوم فصلنامه "بیر و بیرمه‌ند" که به طور ویژه به منطقه ژاورود در استان کردستان اختصاص یافته بود. اکنون با حمایت فرمانداری محترم سنندج و بخشداری‌های کلاترزان و سیروان در مسیر چاپ قرار گرفت و به‌زودی در دستان علاقمندان به فرهنگ و اندیشه قرار خواهد گرفت. این حمایت از ترویج آگاهی و اندیشه را صمیمانه ارج می نهیم و سپاسگزار این حمایت خواهیم بود.

به نظر شما مردم این منطقه در طول تاریخ چه نقش‌هایی در تحولات اجتماعی و سیاسی کردستان داشته اند؟ ‼️درگذشــته وزمانهای حکمرانی اردلان‌هــا درپالنگان سپهســالار وســپاه اردلان‌ها ازمردم مناطق ژاورودشــکل میگرفت درکتاب تاریخی دکترباقر پیری اشــاراتی به آن گردیده که درتوسعه قلمرو اردلان‌ها ها نقش اساسی داشته اند، بیشتر علمای دینی و مفاخر عرفانی ازروستاهای تخته ، آویهنگ، پایگلان، نیر، دولاب، هویه ، ســرهویه وبیساران و...پایه واســاس علم وعرفان وادب وفرهنگ وهنر سنندج وشهرهای اطراف راپوشش می‌دادند، ودرضمن مردم ژاورود بنیانگذار نوروزهای باستانی، جشن ها وفستیوالهای گوناگون بوده اند.‼️‼️ گفت و گوی بیروبیرمه‌ند با صباح حسینی شیانی؛ فعال پیشگام درحوزه‌های فرهنگی و اجتماعی متن کامل مصاحبه بعد از مراسم رونمایی به طور رسمی منتشر خواهد شد. https://t.me/khanehonarj1rood