Беларускі інстытут публічнай гісторыі

Археолаг паказала, якое хараство знайшлі сёлета на гарадзішчы Банцараўшчына Дачны кааператыў «Крынічны» пад Мінскам размешчаны на месцы археалагічнага помніка — гарадзішча Банцараўшчына. Тут у 20‑х гадах мінулага стагоддзя пачаліся маштабныя даследаванні, у выніку якіх была выдзеленая банцараўская археалагічная культура. Навукоўцы працягваюць вывучаць гарадзішча і сёння. https://nashaniva.com/379509 Без VPN — https://bit.ly/nashaniva#/379509

Ірына Кашталян: «Сістэма вучыць катаваць крок за крокам» Гісторык Ірына Кашталян, сябра Беларускага інстытута публічнай гісторыі, у інтэрв’ю DW тлумачыць, што пасля 2020 года гвалт у Беларусі ператвараецца ў сістэму: гэта не разавыя эпізоды, а руцінізацыя жорсткасці і ўцягванне ў яе розных інстытуцый. Закранаюцца асобна пытанні асабістай адказнасці выканаўцаў і тое, як грамадству дамагацца справядлівасці для ахвяр. Важна, што размова насычаная гістарычнымі прыкладамі і паралелямі — праз іх сённяшні досвед Беларусі лепш бачыцца ў шырэйшым кантэксце. Ключавая тэма — патрэба дакументаваць і асэнсоўваць практыкі дзяржаўнага гвалту, каб афіцыйная палітыка памяці не замоўчвала і не апраўдвала іх. 🔗 Чытаць інтэрв’ю: Deutsche Welle

Падпольная памяць Як сцвярджаюць іспанскія гісторыкі, памяць аб ахвярах рэпрэсій — не проста сведчанні, але часам таксама форма супраціву. Чытаць далей Спасылка без VPN

Школьнікам будуць расказваць пра "спробу дзяржаўнага перавароту" і "ўмяшанне Захаду ва ўнутраныя справы" Беларусі. Такія тэмы ёсць у новым падручніку "Гісторыя Беларусі ў кантэксце сусветная гісторыі" для вучняў 11 класа, які ўважліва вывучыла @euroradio. "У краіне адпрацоўвалася адна з формаў "каляровых рэвалюцый". Асабліва моцны ціск аказваўся ў інфармацыйнай прасторы (інтэрнэт-парталах, сацыяльных сетках)", — пішуць у падручніку. Падзеі 2020-га там называюць "спробай дзяржаўнага перавароту", у выпадку поспяху якога апазіцыя звярнулася б "за дапамогай да ЗША і ЕС для правядзення новых выбараў ці ваеннага ўмяшання". Адно з заданняў у падручніку — даказаць ці абвергнуць тэзіс "каляровыя рэвалюцыі парушаюць нормы міжнароднага права і суверэнітэту дзяржаў". Відавочна, калі ўсё гэта ёсць у новым падручніку — яно будзе і на выпускных экзаменах.

👀 «Амаль не адшукаць»: дзе ў Мінску жаночыя помнікі? Матэрыял паказвае, што ў сталіцы, акрамя Еўфрасінні Полацкай, жанчыны, якія ўплывалі на беларускую гісторыю, у публічнай прасторы амаль не ўшанаваная. Ёсць асобныя барэльефы (Стэфанія Станюта, Ганна Абуховіч), «збіральныя» вобразы кшталту «Радзімы-маці» і нават «Марсіяначка», але ў «Залатым коле беларускай навукі» жанчын няма зусім. Артыкул прапануе прайсціся маршрутамі і паглядзець, як улады фактычна бачаць ролю жанчын у гісторыі. Чытаць: «Салідарнасць»

У абноўленых музеях дзецям паказваюць малалетніх вязняў канцлагераў Месяц таму ў віцебскай гімназіі №3 імя А. С. Пушкіна адкрылі абноўлены музей былых малалетніх вязняў нацысцкіх канцлагераў. Як паведамляе выданне «Віцьбічы», архіўныя дакументы, фатаграфіі і інсталяцыя, якая аднаўляе ўнутраны выгляд баракаў канцлагераў (у тым ліку з дзецьмі-вязнямі), «дазволілі наведвальнікам адчуць жах і бесчалавечнасць таго часу». У ліпені ў Полацку пасля трохгадовай рэканструкцыі адкрыўся абноўлены Музей баявой славы. У ім школьнікаў таксама знаёмяць з жахамі ваеннага часу – у тым ліку, на прыкладзе малалетніх вязняў канцлагераў (на здымку). Раней прадстаўнікі Беларускага інстытута публічнай гісторыі адзначалі, што непедагагічныя падыходы ў адукацыі, звязаныя з занадта рэалістычнай дэманстрацыяй жахаў вайны, могуць нанесці дзецям псіхалагічную траўму.

Экспанаты Музея Яўгеніі Янішчыц перададуць у Пінск Пасля інфармацыі аб ліквідацыі школьгага музею Яўгеніі Янішчыц паўстала хваля занепакоенасці і абурэння. Навіна выклікала рэзананс, піша «Наша Ніва». Як стала вядома, Міністэрства культуры РБ паведаміла, што ў адпаведнасці з Кодэксам РБ аб культуры лічыць мэтазгодным народны музей Яўгеніі Янішчыц перадаць Музею Беларускага Палесся горада Пінска, які ў сваю чаргу ўжо даў згоду прыняць новую калекцыю. Пастанова чакае фармальнага зацвярджэння яшчэ ў адной інстанцыі - на кастрычніцкім пасяджэнні Пінскага райвыканкама павіннае быць прынята рашэнне аб перадачы экспанатаў Музею Беларускага Палесся. «Добра, што музей будзе. Кепска, што згубіцца ў дзясятках залаў музея Беларускага Палесься. Шкада , што музей у Мерчыцах, дзе вучылася Паэтка ня ўзяў да сябе экспазіцыю. Усё ж, можна было б тады і ў Мінску стварыць музей, дзе Яўгенія Янішчыц вучылася, працавала, жыла і загінула», - піша ў сацсетках пісьменніца Аксана Спрынчан.

Нацбанк выпускае памятныя манеты да 900-годдзя Полацкага кляштара. Яны з'явяцца ў абарачэнні 16 кастрычніка. Манеты наміналам 1, 20 і 100 рублёў прысвечаныя юбілею Спаса-Еўфрасіннеўскага манастыра. Гэта адзін з галоўных праваслаўных сімвалаў Беларусі. Лічыцца, што ў 1125 годзе ён заснаваны Ефрасінняй Полацкай — унучкай Усяслава Чарадзея. У кляштары захоўваецца копія Крыжа Ефрасінні Полацкай, створанага майстрам Лазарам Богшам. Арыгінал лічыцца страчаным у гады Другой сусветнай вайны.

У Горках адкрылі памятны знак да 185-годдзя сельскагаспадарчай акадэміі – на беларускай мове Памятны знак усталяваны напачатку кастрычніка ў сэрцы студэнцкага гарадка Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі. Яна пачала сваю працу ў жніўні 1840 года над назвай Горыгорацкай земляробчай школы. З 1848 году — Горыгорацкі земляробчы інстытут. За ўдзел студэнтаў і выкладчыкаў у паўстанні 1863 - 1864 г. установа была пераведзена ў Пецярбург – на тэрыторыі Беларусі да канца Расійскай імперыі не засталося вышэйшых навучальных устаноў. Інстытут быў адноўлены ў Горках толькі ў 1919 годзе. Год таму на тэрыторыі сельскагаспадарчай акадэміі ў Горках адкрылі помнік землеўпарадчыкам – ён аформлены на рускай мове.

Як жылі і чым цікавіліся віленскія студэнты пачатку XIX стагоддзя? 25 кастрычніка мы запрашаем ў 1817 год – у момант, калі ў Вільні нарадзіліся легендарныя студэнцкія таварыствы Філаматаў і Філарэтаў. Прайдзіце гарадскі квэст ад ULegend, сустрэньцеся з Філаматамі і Філарэтамі і іх настаўнікамі, наведайце віленскія адрасы, звязаныя з іх гісторыяй, і нарэшце дайдзіце да месца таемнага сходу, дзе а 16:00 адбудзецца філамацкая вечарынка. Усіх удзельнікаў чакаюць сувеніры, а пераможцаў – адмысловыя падарункі! 📅 Субота, 25 кастрычніка, 14:00 📍 Базыльянскія муры (Aušros Vartų g. 7B) Каб далучыцца: 1. Збярыце каманду ад 1 да 6 чалавек, прыдумайце назву і зарэгіструйце кіраўніка праз гугл-форму (спасылка ў сторыс / профілі) 2. Калі вы без каманды — таксама рэгіструйцеся, можна будзе далучыцца да іншых або прайсці квэст самастойна. 3. Пажадана зарэгістравацца да вечара пятніцы, 24 кастрычніка. 🔗 Спасылка на рэгістрацыю! 🇪🇺Праект рэалізуецца пры фінансавай падтрымцы Еўрапейскага звяза.

Музей Вольнай Беларусі запрашае на варкшопы па лічбавізацыі калекцый! У межах Беларускай музейнай лабараторыі працягваюцца практыкаарыентаваныя сустрэчы па пытаннях стварэння лічбавых калекцый. На наступнай сустрэчы, якая адбудзецца 20 кастрычніка, вас чакаюць варкшопы: 16.00-17.00 “Алічбоўка нумізматычных калекцый у сучасных еўрапейскіх музеях: Нацыянальны музей у Варшаве" (Раман Крыцук, навуковы супрацоўнік у Кабінеце манет і медалёў Нацыянальнага музея ў Варшаве) 17.00-19.00 “Дзе шукаць сродкі для лічбавізацыі калекцый” (Ганна Мальчук-Вакулінская, польская экспертка, доктарка гуманітарных навук і кіраўнічка партала "Kasa na Kulture"). Варкшопы разлічаны на самае шырокае кола зацікаўленых удзельнікаў – як арганізацый, так і прыватных асобаў. Мова – беларуская і польская. Прыняць удзел у мерапрыемстве можна ў офлайн і онлайн фарматах. Рэгістрацыя – да 19 кастрычніка ўключна. Дата: 20 кастрычніка Час: 16.00 - 19.00 Месца: Музей Вольнай Беларусі, Foksal 11/1, Варшава

У сталічнай гімназіі адкрылі музей гісторыі Мінска – пра сталінскія рэпрэсіі змаўчалі У верасні ў гімназіі №22 афіцыйна адкрылі музей «Родны сэрцу горад мой». Назва і дэвіз («Тваёй ганаруся я славай») аформлены па-беларуску, а сама экспазіцыя – па-руску. Першы стэнд прысвечаны старажытнаму Менску. Затым адразу ідуць стэнды пра гісторыю горада пасля ўваходжання ў склад Расійскай імперыі. Акцэнт зроблены на гісторыі Мінска ў XX ст. і пасляваенным развіцці сталіцы. Адзін са стэндаў прысвечаны прадстаўнікам улады: ад мінскіх губернатараў – да дзейнага старшыні Мінгарвыканкама Уладзіміра Кухарава. Цікава, што ўказаныя толькі гады працы на пасадах «кіраўнікоў Мінска перыяду 1917-1937». Мяркуючы па ўсім, у экспазіцыі адсутнічае інфармацыя пра тое, што падчас сталінскіх рэпрэсій амаль усе яны былі расстраляныя. Напрыклад, Емяльян Жуковіч пасля адстаўкі з пасады старшыні Мінгавыканкама ў чэрвені 1937-га паспеў папрацаваць наркамам фінансаў БССР усяго некалькі месяцаў і быў арыштаваны ў лістападзе.

"Тутэйшыя" і "ворагі дзяржавы": як міжваенная Польшча бачыла Палессе Гісторык Павел Абламскі тлумачыць, як катэгорыя «тутэйшыя» стала інструментам дзяржаўнай палітыкі і чаму галоўнай пагрозай на Палессі ўлады лічылі не беларусаў, а украінскі нацыянальны рух. Размова — пра перапісы, паланізацыю і механізмы кантролю рэгіёна. Чытаць на Беларуская Служба Польскага радыё.

🎨 Сёння — дзень нараджэння Язэпа Драздовіча (1888–1954) 13 кастрычніка спаўняецца 137 гадоў з дня нараджэння Язэпа Драздовіча — мастака, скульптара, этнографа, археолага, педагога і пісьменніка. Сёлета выдавецтва «Беларусь» у супрацы з Нацыянальным мастацкім музеем выпусціла міні-альбом «Язэп Драздовіч» — кароткі, але багата ілюстраваны агляд жыцця і творчасці мастака. Аўтарка і складальніца — Надзея Усава. Кніга выдадзеная на трох мовах — беларускай, рускай і англійскай. Выданне змяшчае якасныя рэпрадукцыі, у тым ліку з музейных калекцый, і можа стаць добрым уводзінамі ў свет Драздовіча — ад зямных краявідаў да яго «касмічных серый». 🚀📚

У Пінскім раёне больш няма музея Яўгеніі Янішчыц Раней музей вядомай беларускай паэткі, якая паходзіла з тых мясцін, быў у школе ў вёсцы Парэчча, у якой Яўгенія Янішчыц вучылася ў 9‑10 класах. Аднак цяпер гэтую школу закрылі, а сабраныя музейныя экспанаты сталі па сутнасці нікому не патрэбныя. https://nashaniva.com/379027 Без VPN — https://bit.ly/nashaniva#/379027

Сто гадоў таму беларускія палітэмігранты прызналі Менск «адзіным цэнтрам» адраджэння Да юбілею Другой Усебеларускай канферэнцыі, што адбылася ў кастрычніку 1925 года ў Бэрліне, Радыё Свабода публікуе матэрыял пра выбар беларускіх дзеячоў, якія прызналі Менск цэнтрам нацыянальнага жыцця і вырашылі вярнуцца ў савецкую Беларусь. Сябра нашага Інстытута, гісторык Аляксандр Пашкевіч, каментуе, як гэтыя рашэнні былі ўспрынятыя, чаму многія з тых, хто паверыў у магчымасць “адраджэння”, трагічна скончылі, і што гэты досвед можа сказаць пра сённяшнія падзелы і спробы “прымірэння”. Чытаць на «Свабодзе»

Агарэлышава: “Гісторыя - пра тых, хто мае ўладу, часцей за ўсё пра мужчын” Гендарная даследчыца Алена Агарэлышава разважае пра тое, як у афіцыйных інтэрпрэтацыях мінулага ствараецца “пантэон герояў” без жанчын і без цэлых старонак гісторыі - ВКЛ, БНР, паўстання Каліноўскага. Паводле яе, гісторыя, якую прапануюць сёння, выключае “нязручныя” фігуры і перыяды, фармуючы вобраз краіны праз прызму ўлады, а не грамадства. 👉 Поўны тэкст можна прачытаць тут: gazetaby.com

У Беларусі адкрылі першую капліцу з праекта расійскіх спецслужбаў Праект «Маўклівае Рэха вайны» быў ініцыяваны ў Расіі ў другой палове 2000-х ветэранамі ваеннай контрразведкі і ФСБ. З таго часу ў РФ паспелі ўсталяваць 19 капліц у памяць пра загінулых у Вялікай Айчыннай байцах. 20-ю капліцу адкрылі ў канцы верасня ў Крупскім раёне каля мястэчка Бобр на месцы гібелі ў 1944 годзе байца «Смерш» Васіля Чабатарова. Тэлеканал СТВ памылкова паведаміў, што ён з'яўляецца ўраджэнцам Крупскага раёна: насамрэч – РСФСР. Тыпавая капліца ўпрыгожана георгіеўскім крыжом, знакам адрознення часоў Расійскай імперыі, і праваслаўнымі іконамі. На гэтым жа месцы даўно ўсталяваны помнік Васілю Чабатарову, а ў самім Бабры стаіць бюст герою Савецкага Саюза. У 2006 годзе паведамлялася, што на бюсце Чабатарова знайшлі ўлёткі з тэкстам «Далоў рускіх акупантаў з дзяржаўных пасадаў незалежнай Рэспублікі Беларусь!», пасля чаго быў затрыманы мастак і мясцовы жыхар Алесь Пушкін.

🕯 Размоўны клуб ТБМ у Беластоку запрашае на сустрэчу памяці і роздуму. Напярэдадні Ночы растраляных паэтаў мы сустрэнемся, каб узгадаць тых, каго знішчылі за волю быць сабой — за слова, песню, за любоў да сваёй зямлі. Мы пагаворым пра лёсы, што зніклі ў цемры, пра магілы без імёнаў, пра архівы, якія яшчэ могуць расказаць праўду. З намі будзе даследчык сталінскіх рэпрэсій, дырэктар Беларускага інстытута публічнай гісторыі Ігар Станкевіч — чалавек, які вяртае галасы тым, каго хацелі пазбавіць права быць пачутымі. 📅 12.10.25 🕑 14:00 📍 ul. Świętego Rocha 5/32 Białystok Памяць — гэта не толькі боль. Гэта сувязь пакаленняў, якая трымае нас у супольнасці. Пакуль мы памятаем, яны жывуць. Пакуль гаворым па-беларуску — працягваецца тое, што хацелі знішчыць каты. 💬 Уваход вольны. Прыходзь, каб слухаць, размаўляць і адчуць, што гісторыя — гэта мы.

Дзве нечаканыя памятныя дошкі на школах У апошнія гады на беларускіх школах масава з'яўляюцца дошкі ў гонар герояў Савецкага Саюза часоў Вялікай Айчыннай вайны. Але часам здараюцца памятныя знакі і ў гонар іншых дзеячаў. У верасні прайшлі дзве даволі нечаканыя цырымоніі. У Мастах на будынку СШ №5 адкрылі памятную дошку Васілю Валадосю (1932 - 2005 гг.). Ён кіраваў Мастоўскай райсельгастэхнікай (1974 - 1994), якая займала высокія месцы ва ўсесаюзных сацыялістычных спаборніцтвах. Школу №5 назвалі ў гонар Валадося летась. А на будынку Малоткавічскай СШ у Пінскім раёне адкрылі памятную дошку ў гонар Мікалая Касцечкі (1946 - 2022). Ураджэнец суседняй в. Дамашыцы служыў у савецкай і расійскай разведцы. У 2000-м яму было прысвоена званне героя Расіі, да 2009-га ён займаў пасаду першага намесніка начальніка ГРУ. У апошняй падзеі ёсць вельмі дзіўнае вымярэнне: дошку Касцечку ўрачыста адкрылі… у другі раз. Першы раз гэта адбылося ў 2022-м. Магчыма, новую цырымонію ў школе правялі ў сувязі з прыездам гасцей з РФ.