Hidden Ganja

Əsl adı Mahmud Nizamәddin olan şair Əbülüla Gəncəvi təqribən 1096-cı ildə Gəncə şəhərində dünyaya gəlib.   İlk təhsilini Gəncədə alaraq burada bir sıra elmləri və ərəb fars dillərini öyrənir. Şirvanşahların dəvəti ilə təqribən 1040-cı ildə Şamaxıya köçür.   Şairin əsərlərində poeziya, astronomiya, fəlsəfə, tibb və s. sahələrdə biliklərə sahib olduğu məlumdur.   Əbülüla Şirvanşahlar sarayında tezliklə yüksək nüfuz qazanaraq “məlik-üş-şüəra” rütbәsinә qәdәr yüksәlir.   Şair Şirvan poeziya məktəbinin əsasını qoyur və bir müddət Şirvanşahlar sarayında şairlər məclisinə başçılıq edib.   Xaqani və Fələki Şirvani kimi şairlərin müəllimi olub. Rəvayətə görə, Əbülüla qızını Fələkiyə vermək istəyib, lakin Xaqani sarayda şöhrət qazanandan sonra qızını onunla evləndirir.   Əbülüla XII əsrin 50-60-cı illәrindә saray çəkişmələrinin içinə düşür və hətta bu zaman Xəqani Şirvani ilə də aralarında ziddiyyәt yaranır. Bundan sonra Əbülüla Gəncəyə qayıdıb və təqribən 1160-cı ildə vəfat edib.   Şairin həyatı və yaradıcılı haqqında dövrümüzə dək gələn məlumatlar çox azdır. Məhz bu səbəbdən onun yalnız bir neçə qəzəlləri və "Qәsәmnamә" ("Andnamә") adlı qәsidәsi məlumdur. Bu şeirlәr şairin qorxmazlıq, doğruçuluq vә yurdsevәrliyini, zülmә qarşı çıxmaq cәsarәtini әks etdirir.

1867-ci ildə Gəncədə dünyaya gələn İsmayıl xan Gəncənin qədim Ziyadoğlu-Qacar nəslinin nümayəndəsi olan İsmayıl xan Ziyadxanov sonuncu Gəncə xanı “Cavad xanın kötücəsi” idi. O, ilk təhsilini Gəncə gimnaziyasında almış, daha sonra Moskva Universitetinin Hüquq fakültəsini bitirmiş və Tiflis Dairə Məhkəməsində prokuror müavini kimi fəaliyyət göstərmişdir.   1905-ci ildən etibarən siyasi fəaliyyətə qoşulan İsmayıl xan xalqın hüquqlarının müdafiəsi və milli maraqların qorunması uğrunda mübarizə aparırdı. 1906-cı ildə Yelizavetpol quberniyasından Rusiya imperiyasının I Dövlət Dumasına deputat seçildi. Duma fəaliyyətində azərbaycanlıların hüquqlarının pozulmasına, çar hökumətinin köçürmə siyasətinə və Qafqazda baş verən milli qarşıdurmalara etiraz edirdi.   1917-ci il Fevral inqilabından sonra Gəncədə yaradılan icraiyyə komitəsi tərəfindən şəhər milisinin rəisi təyin edildi. 1918-ci ilin qanlı hadisələri zamanı İsmayıl xan silahlı dəstələrə rəhbərlik edərək Şamaxı və Göyçay istiqamətində azərbaycanlı əhalinin müdafiəsində iştirak etdi.   Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti yaradıldıqdan sonra onun dövlətçilik fəaliyyətində yeni mərhələ başladı. İsmayıl xan AXC-nin II hökumətində hərbi işlər üzrə müvəkkil, eyni zamanda dövlətin hərbi təşkilatlanması və təhlükəsizliyinin təmin olunmasında mühüm rol oynayan şəxslərdən biri oldu. O, hərbi xidmətdə podpolkovnik rütbəsinə qədər yüksəlmişdi.   İsmayıl xan 1919-cu ildə AXC-nin İrana göndərilən fövqəladə diplomatik missiyasına rəhbərlik etdi. Tehranda aparılan danışıqlar nəticəsində Azərbaycanın İranda daimi diplomatik nümayəndəliyinin və bir sıra konsulluqların açılması, həmçinin poçt-teleqraf və ticarət əlaqələrinin inkişafı ilə bağlı razılaşmaların əldə olunması istiqamətində mühüm işlər görüldü.   Lakin AXC-nin süqutundan sonra onun da taleyi faciəli şəkildə sona çatdı. 1920-ci ildə bolşeviklər tərəfindən həbs edilərək Nargin adasında güllələndi.   İsmayıl xan Ziyadxanov — Gəncənin yetirdiyi və Azərbaycanın istiqlal mübarizəsinə ömrünü həsr etmiş böyük şəxsiyyətlərdən biri.   #HiddenGanja #İsmayılXanZiyadxanov #Gəncə #Ganja #AzərbaycanTarixi #ZiyadoğluQacar

Bu gün Azərbaycan dövlət və ictimai-siyasi xadimi, diplomat, hüquqşünas və hərbçi, Azərbaycan milli istiqlal hərəkatının görkəmli nümayəndəsi “İsmayıl xan Əbülfət xan oğlu Ziyadxanov”un anadan olmasının 159-cu ildönümüdür.

Bir zamanlar Gəncənin Xan bağında dördayaqlı ceyran və marallar var idi.

Gəncədə “Nizaminin evi” kimi tanınan kinopavilyon Bakı Abadlıq Xidməti tərəfindən bərpa olunduqdan sonra burada "Daşlara həkk olunan tale: Əcəmi Naxçıvani” filminin çəkilişləri baş tutub

Allah xalq şairimiz Nərman Həsənzadəyə rəhmət eləsin

30 iyul 1918 — Gəncə öz adını geri aldı Bu gün Azərbaycan tarixinin mühüm günlərindən biridir. 30 iyul 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qərarı ilə şəhərin tarixi adı – Gəncə rəsmi olaraq bərpa edildi. Bununla da 1804-cü ildə Rusiya imperiyasının şəhərə verdiyi Yelizavetpol adı ləğv olundu. 1804-cü ildə Gəncə qalasının işğalından sonra çar hakimiyyəti təkcə şəhəri deyil, onun adını da dəyişdirməyə çalışdı. Hətta mənbələrdə qeyd olunur ki, "Gəncə" adını işlədənlər cərimələnirdi. Lakin şəhər sakinləri öz doğma adlarından imtina etmədilər. Həmin zaman Gəmcədə olan rus hərbiçilərinin yazdıqlarına görə, rus zabiti "Yelizavetpol" deməyi tələb etdikdə, hər bir gəncəli cərimə olaraq bir gümüş abbası onun üzünə ataraq: "Bura Gəncədir!" cavabını vermişdi. Bu hadisə sadəcə bir rəvayət deyil, Gəncəlilərin öz tarixi kimliyinə və şəhərinin adına bağlılığının rəmzidir. 30 iyul 1918-ci il qərarı ilə Gəncə öz adını yenidən qazandı.

“Anewz” televiziya kanalı “The aviators of Ganja | AnewZ investigative documentary” adlı sənədli film təqdim edib https://www.youtube.com/watch?v=d7vloI4zaBQ

Gəncədə Aşura mərasimi 1903-cü ilin martında Gəncədə keçirilmiş "Aşura" mərasimi dövrün mətbuatında belə təsvir edilmişdi:. Qəzet yazırdı ki, "şəhərdə şiə icması tərəfindən İmam Hüseynin Kərbəla faciəsini anmaq üçün mərasimlər keçirilirdi. Məqalədə xüsusilə “Şah Hüseyn — Vah Hüseyn” nidaları ilə keçirilən matəm yürüşlərindən bəhs olunur. Məlumata görə, iştirakçılar məscidlərin ətrafında toplanır, qara bayraqlarla yürüş edirdilər. Bəzi mərasimlərdə zəncirlə döyünmə və digər özünə əziyyət vermə formaları da müşahidə olunurdu. Həmin gün Gəncədə İranın vitse-konsulu Mirzə Məmməd-Əli xanın evində böyük “təziyə” mərasimi təşkil edilmişdi. Təxminən 600–700 nəfər insan qara bayraqlarla və mərsiyəxanların müşayiəti ilə konsulluğun həyətinə gəlmişdi. Mərasim zamanı mərsiyələr oxunmuş, daha sonra iştirakçılara şərbət və qəlyan təqdim edilmişdi" #hiddenganja

1895-ci ildə Gəncədə müsəlman teatr gecəsi Gəncədə keçirilən müsəlman gecəsi şəhərin mədəni həyatında diqqətçəkən hadisələrdən biri olmuşdu. Tədbirin məqsədi yerli gimnaziyanın maddi imkanı zəif olan şagirdlərinə yardım toplamaq idi. Həmin gecəni AXC qurucuları İsmayıl xan Ziyadxanov, Xəlil bəy Xasməmmədov və başqaları təşkil etmişdilər. Onlar Gəncədə ilk dəfə M.F.Axundovun “Mərdi-Xəsis” (Hacı Qara) əsərini tamaşaya qoymaqla şəhərdə tearın əsasını qoyanlardan olublar. Tamaşadan sonra musiqi və rəqslər təşkil olunmuş, gecə səhər saatlarına qədər davam etmişdi.

Sonunda illərdir axtardığım Gəncənin 1872 ci ildə tərtib edilmiş baş planını sonunda tapdım. Tapdım deyəndə ki, yani rusiya onlayn arxivlərinə yeni əlavə edilib. Gəncənin bu günkü quruluşu bu plana əsasən qurulub. Bu baş planın əsas özəlliyi isə onu tərtib edənlərin şəhərin tarixi mənədi irsini nəzərə almamalarıdır. Belə ki, baş planı o dövrdə quberniyanın baş memarı polyak əsiıli İqnatiy Krjiştaloviç tərtib edib. Baş plana əsasən Gəncənin qala divarları və daxili tikililəri bir sözlə Gəncənin tarixi İçərişəhəri daöıdılaraq yerində "evropeyskiy kvartal" tikilir. Dağıntılar arasında Gəncə xan sarayı, xan məscidi, xan hamamı, karvansara, zərbxana, həbsxana, qala divarları və bürcləri daxil idi. Hansı ruslar bu memarlıq abidələrinin kərpiclərindən bu gün də mövcud olan yeni binaların və o cümlədən Aleksandr Nevski adına rus pravoslav kilsəsinin inşaasında istifadə ediblər. #hiddenganja

🇦🇿 Azərbaycan tarixində onlarla dövlət olub: Albaniya, Şirvanşahlar, xanlıqlar və s. Biri əsrlərlə, biri on illərlə yaşayıb. Amma maraqlıdır ki, tariximizdə cəmi 23 ay yaşamış dövlətə qarşı xüsusi hörmət, xüsusi sevgi var... 🇦🇿 Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti bu sevgini niyə qazanıb? Onlarla səbəb göstərmək mümkündür. Səbəblərdən birini deyim: Həmin dövləti quranların əksəriyyətinin niyyəti elə səmimi, elə içdən idi ki, bunu indiyə kimi hiss edirik. 🇦🇿 Atasından pul istəyən Nəsib bəyi, ömrü boyu bir pencəkdə gəzən Xudadat bəyi, ağır mühacirət illərində amalından dönməmiş Əlimərdan bəyi olub həmin dövlətin. Vətəndən ayrı düşsə də, həyatının sonuna kimi müstəqillik uğrunda mübarizə aparan lideri — Məhəmməd Əmin Rəsulzadəsi olub həmin cümhuriyyətin. 🇦🇿 Azərbaycan Respublikası məhz belə təməllər üzərində qurulub. Və buna görə də biz Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ilə fəxr edir, həmin dövlətin yarandığı günü Müstəqillik Günü kimi bayram edirik. 🇦🇿 Bayramımız mübarək olsun!

Bu gün 1920-ci il Gəncə üsyanının 106-cı ildönümüdür. Bolşevik işğalına qarşı qalxan Gəncə, Azərbaycan istiqlalı uğrunda mübarizənin ən şərəfli səhifələrindən birini yazdı. Şəhər əhalisi, hərbçilər və könüllülər son ana qədər müqavimət göstərdilər. Üsyan qan içində boğulsa da, Gəncə xalqının azadlıq ruhu tarixə həkk olundu. Gəncə üsyanı zamanı şəhid olan bütün azərbaycanlılara Allah rəhmət eləsin. #HiddenGanja #Gəncə #GəncəÜsyanı #1920 #AzərbaycanTarixi

Sən demə Qədim Gəncə xarabalığı yaxınlığında "İlan piri" adlı ziyarətgah da varmış. Bu pir “Comərd Qəssab” türbəsindən cənubda, təxminən yarım kilometr məsafədə, Gəncəçay çayının sağ sahilində, onun məcrasına yaxın ərazidə əsrlik bir çinar ağacının yanında imiş. Yerli əhali onu “İlan oğlunun çinarı” adlandırırdı. Onun yaxınlığında XX əsrin əvvəllərinə qədər köhnə, kiçik bir otaqda “İlan piri” adlı ziyarətgah mövcud idi. Ora ilan vurmuş adamları “müalicə” üçün gətirirdilər. #hiddenganja

Gəncə Aleksandr Nevski rus pravoslav kilsəsində bu tip lövhələr adətən kilsələrin divarlarında və ya içərisində xatirə-memorial məqsədilə yerləşdirilirdi. Çox güman ki, həmin şəxslər kilsə ilə bağlı olub, yaxud kilsənin həyətində/daxilində dəfn edilib, ya da ailəsi onun xatirəsinə bu lövhəni qoydurub. Aleksandr Nevski kilsəsi dövründə rus pravoslav icmasının əsas məbədlərindən biri olduğuna görə belə memorial lövhələrin olması normaldır. Divarın aşağı hissəsində yerləşməsi isə ehtimal edir ki, bu yer əvvəllər qəbir və ya daxili dəfn sahəsi ilə əlaqəli olub. #hiddenganja

Tarixi xəritələr üzərində hazırladığım Gəncə xanlığının inzibati xəritəsi #hiddenganja

Sən demə Kəpəz dağında İosif Stalinin büstü var imiş. Deyirəm yaxşı ki, o dövrdə Kəpəzin adını dəyişib Stalinaz dağı qoymayıblar.

Hörmətli Gəncə sakinləri, 17–22 may 2026-cı il tarixlərində Ümumdünya Şəhərsalma Forumu XIII Sessiyası (WUF13) ölkəmizin paytaxtı Bakı şəhərində keçiriləcək. Dünyanın ən nüfuzlu beynəlxalq platformalarından biri olan bu forum dayanıqlı şəhərsalma sahəsində qlobal müzakirələrin aparıldığı yüksək səviyyəli tədbirdir. Bu ilin mövzusu — “Hər kəs üçün yaşayış yerləri: təhlükəsiz, dayanıqlı şəhərlər və yaşayış məskənləri” — müasir şəhərlərin inkişaf istiqamətlərini əhatə edir. Forumda müxtəlif ölkələrdən dövlət rəsmiləri, beynəlxalq təşkilatların nümayəndələri, memarlar və şəhərsalma üzrə tanınmış ekspertlər iştirak edəcəklər. Bu nüfuzlu beynəlxalq tədbirə Siz də qoşula bilərsiniz! Qeydiyyat üçün təqdim olunan linkə daxil olaraq müraciətinizi həyata keçirə bilərsiniz: https://events.unhabitat.org/ Qeyd edək ki, tədbirin keçiriləcəyi məkan Bakı Olimpiya Stadionudur.

🟥 1920-ci ilin bu günü Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası yaradılmışdı. Bir neçə gün sonra — mayın 5-də Lenin Azərbaycanın Sovet hökumətinə teleqram göndərmişdi. Teleqramda “Yaşasın MÜSTƏQİL Azərbaycan Sovet Respublikası“ sözləri də yazılmışdı. Leninin bu teleqramı yerli bolşeviklər tərəfindən Azərbaycan SSR-in RSFSR tərəfindən tanınması kimi qarşılandı. 🟥 Bir müddət sonra Azərbaycanın tamamilə Rusiyanın tərkibinə daxil edilməsi məsələsi qalxanda Nəriman Nərimanov Leninə məktub yazacaqdı: “Əziz Vladimir İliç, məgər " müstəqil Azərbaycan" Sizin dilinizdən çıxmamışdırmı?... "