هاوچەرخ نویز

کۆماری ئیسلامیی ئێران بافڵ تاڵەبانی هەڵدەبژێرێت؛ پەیامی تاران بۆ سلێمانی لە هاوکێشە نوێیەکانی ناوچەکەدا چییە؟ نووسین: نیاز نورالدین تاران لە کاتێکدا دەرگای خۆی بەڕووی بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستاندا کردووەتەوە، کە ناوچەکە بە خێرایی بەرەو قۆناغێکی نوێی ململانێ و هاوکێشەی سیاسی دەچێت؛ قۆناغێک کە تێیدا پەیوەندییەکانی نێوان ئێران، ئەمریکا، عێراق و هەرێمی کوردستان بەردەوام لە گۆڕاندایە. ئەم سەردانە، کە بە بانگهێشتی فەرمیی عەباس عێراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران ئەنجامدرا، لە ڕووی کات و ئاستی دیدارەکانەوە پرسیارێکی جدی لەلای چاودێرانی سیاسی دروست دەکات: بۆچی تاران لەم قۆناغەدا بافڵ تاڵەبانی هەڵبژاردووە؟ وەڵامی ئەم پرسیارە ڕەنگە تەنیا لە کۆبوونەوە فەرمییەکاندا بەدی نەکرێت، بەڵکو دەبێت لە ڕوانگەی جوگرافیای سیاسیی سلێمانی، پەیوەندییە مێژووییەکانی یەکێتی و ئێران، و ئاڵۆزییە ئەمنییەکانی ناوچەکەوە شیکاری بۆ بکرێت. سەردانێک لە کاتێکی هەستیاردا سەردانی سەرۆکی یەکێتی بۆ تاران لە کاتێکدایە کە ئێران بەرەوڕووی کۆمەڵێک ئاڵۆزیی ئەمنی و سیاسی بووەتەوە؛ لە ململانێ ناوچەیییەکان و پەیوەندییەکانی لەگەڵ واشنتۆنەوە تا دۆخی ناوخۆی عێراق و ئەو فشارانەی لەسەر هەرێمی کوردستان هەن. لە هەمان کاتدا، پرسی گرووپە ئۆپۆزسیۆنەکانی ڕۆژهەڵات و ئاسایشی سنوورەکان، بووەتە یەکێک لە هەستیارترین دۆسیەکانی نێوان تاران و هەرێم. لەم ڕوانگەیەوە، سەردانەکە تەنیا چوارچێوەیەکی پرۆتۆکۆلیی نەریتی نییە، بەڵکو پەیوەستە بە بەڕێوەبردنی ئەم ئاڵۆزییانەوە. ئاستی دیپلۆماسیی بانگهێشتەکە ئەوەی ئەم سەردانە جیاواز دەکات، ئەنجامدانیەتی لەسەر بانگهێشتی وەزیری دەرەوەی ئێران. کاتێک سەرۆکی حیزبێک لەلایەن بەرزترین دەسەڵاتی دیپلۆماسیی وڵاتێکەوە بانگهێشت دەکرێت، گفتوگۆکان لە ئاستی حیزبی دەپەڕنەوە بۆ دۆسیەی ئەمنی، ئابووری و سیادی. کۆبوونەوەی ١٥ی ئەیلولی نێوان عێراقچی و بافڵ تاڵەبانی، و تاوتوێکردنی گۆڕانکارییە سەربازی و سیاسییەکان، ئاماژەیەکی ڕوون بوو بۆ ئەوەی تاران دەیەوێت ڕاستەوخۆ دیالۆگ لەگەڵ ناوەندی بڕیار لە سلێمانی بکات. کەناڵێکی سیاسی و پێگەی جوگرافی تاران لە بافڵ تاڵەبانیدا کەناڵێکی سیاسیی ڕاستەوخۆ دەبینێت کە دەتوانێت لە کاتی قەیرانەکاندا پەیامەکان بگوازێتەوە. هەروەها ناتوانرێت پێگەی جوگرافیی سلێمانی نادیدە بگیڕت؛ ناوچەیەک کە هاوسنوورە لەگەڵ ئێران و هەردوو لایەن ئاسایشەکەی بە ئاسایشی نیشتمانیی خۆیان دەبەستنەوە. ئەم هاوسنوورییە، جگە لە ڕەهەندە ئەمنییەکە، پەیوەستە بە ئاڵوگۆڕی بازرگانی، وزە و دۆخی ئابووریی ناوچەکەوە. پەیامە فرەڕەهەندەکانی تاران و سلێمانی چاوەڕوانیی دیدارەکانی تاڵەبانی لەگەڵ مەسعود پزیشکیان (سەرۆک کۆمار) و محەمەدباقر قالیباف (سەرۆکی پەرلەمان)، ئاماژەیە بۆ ئەوەی تاران دەیەوێت پەیوەندییەکانی لەگەڵ سلێمانی لەسەر سێ ئاستی دیپلۆماسی، جێبەجێکردن و یاسادانان لەڕێی سیاسەتی «دەرگا کراوەکان»ەوە بەهێزتر بکات. لە بەرامبەردا، جەختکردنەوەی بافڵ تاڵەبانی لەسەر «دیالۆگ و چارەسەری ئاشتیانە»، پەیامی هەرێمی کوردستان دەگەیەنێت: دوورخستنەوەی هەرێم لە ململانێ ناوچەیییەکان و پاراستنی سەقامگیری. دەرئەنجام سەردانەکەی ١٥ی ئەیلول نیشانەی ئەوەیە کە یەکێتی و سلێمانی لە هاوکێشە سیاسییەکانی تاراندا پێگەیەکی سەرەکییان هەیە. ئایا ئەم هەنگاوە دەبێتە سەرەتای کاراکردنەوەی کەناڵێکی نوێی هاوکاریی درێژخایەن؟ وەڵامی ئەمە لەو هەڵوێست و ڕێککەوتنانەدا دەردەکەوێت کە لە قۆناغی دوای سەردانەکەدا دەکەونە باری جێبەجێکردنەوە.