Lyrics Notes

ترانه‌های بسیاری با عنوان «سفر» در تاریخ موسیقی و ترانه‌ی ما اجرا و منتشر شده‌اند. بسیاری از خواننده‌ها دست‌کم یک ترانه با این عنوان دارند. با این حال به گمان من در موسیقی پاپ ما دو ترانه با موضوع سفر، درخشان‌ترند. ترانه‌ی «سفر» با صدای ابی و‌ کلام اردلان سرفراز که در سال ۱۳۵۸ در آلبوم «آونگ ۱۷۷» (ابی ۳) منتشر شد و ترانه‌ی «سفر» با صدای معین و‌ کلام لیلا کسری (هدیه) که هشت سال بعد در سال ۱۳۶۶ و در آلبوم «نیایش دلبر در سفر» انتشار یافت. ملودی هر دوی این ترانه‌ها را فرید زلاند ساخته و تنظیم هر دو ترانه از شاه‌کارهای منوچهر چشم‌آذرند. ابی و معین در هر دو ترانه در اوج دوران خوانندگی‌اند و یکی از بهترین اجراهایشان را ارائه‌ کرده‌اند. اجراهایی که نمونه‌های شاخص هم‌نشینی تکنیک و احساس در خوانندگی موسیقی پاپ ما بوده و‌ هستند. فرید زلاند با تشخیص درست در انتخاب لحن و فراز و فرود برای تلفیق ملودی با ترانه‌های زیبای اردلان و هدیه در به ثمر رسیدن این ترانه‌های زیبا تقش مهمی داشته است اما هنر منوچهر چشم‌آذر در سازبندی و تنظیم هوشمندانه و دل‌انگیز این دو ترانه، نقطه‌ی عطف موسیقی آن‌هاست. @LyricsNotes

این سند که برای اولین‌بار منتشر می‌شود، مجوز ارشاد برای ترانه‌ی «زندون دل» است که فریدون فروغی با درج نام «آرش» به عنوان سراینده‌ی اثر به شورای شعر ارشاد فرستاده است. با این حال فریدون فروغی در شهریور ۱۳۵۱ (سال انتشار زندون دل) و در گفت‌وگویی با مجله‌ی زن روز به صراحت، آهنگ‌ساز و شاعر «زندون دل» را ویلیام خنو معرفی کرده است. با استناد به این سند حالا می‌دانیم که فروغی در سال‌های پایانی دهه‌ی هفتاد برخلاف گفت‌وگوهای مطبوعاتی دهه‌ی پنجاه خود و اطلاعات مندرج در صفحه‌ی اصلی اثر، ترانه‌سرای آن را «آرش سزاوار» معرفی کرده است. @LyricsNotes

دکلمه‌ی ترانه‌ی «زندون دل» توسط زنده‌یاد آرش سزاوار. سال ۱۳۹۶؛ پشت صحنه‌ی ضبط مستند فریدون فروغی؛ در حضور حمید ناصحی و آرش قاسمی این ترانه و چند ترانه‌ی دیگر همواره محل اختلاف من و ایشان بود. مستندات روشنی از جمله صفحه‌ی گرامافون زندون دل و مصاحبه‌ی فریدون فروغی در سال‌های نزدیک پس از انتشار اثر نشان می‌دهد که ترانه را ویلیام خنو سروده است. با این حال تنها مستندات جناب سزاوار صرفا موضع خودشان پیش و پس از انقلاب در رسانه‌های مختلف بود. امیدوارم روزی این ابهامات هم برطرف شوند. @LyricsNotes

متاسفانه سال‌هاست که به غلط این ترانه‌ها را به آرش سزاوار نسبت می‌دهند. @LyricsNotes

آرش (حسن) سزاوار ۱۳۲۱-۱۴۰۵ @LyricsNotes

شهیار قنبری، دوهفته پس از لورکا واسه تو قد یه برگم پیش تو راضی به مرگم... @LyricsNotes

اقدس پورتراب ۱۳۱۸-۱۴۰۵ @LyricsNotes

یک شعر خوب برای این‌که تبدیل به یک ترانه‌ی خوب شود طبیعتا باید به یک اجرای خوب برسد. هرچند در چنین ترانه‌ی خوبی، محوریت کیفیت هم‌چنان در اختیار آن شعر خوب است اما آهنگ‌ساز و خواننده‌اند که در رسیدن شعر به سرنوشتی خوب نقش محوری ایفا کرده‌اند زیرا با اجرای بد، نقش کیفی شعر در ترانه هم زایل می‌شود. از این روست که در ترانه‌ی «جمعیت تنها» هرچند شعر خوب احسان رعیت، کیفیت ترانه را بالا برده است اما نقش سیامک عباسی برای رسیدن این اثر به چنین کیفیتی نیز بسیار تعیین‌کننده است. احسان رعیت در این شعر پیش از آن‌که به موسیقی فکر کند بر مضمون‌پردازی و معنا و‌ محتوا متمرکز شده و مانند غالب اشعار و ترانه‌هایی که از او شنیده‌ایم به سروده‌ای خوب و زیبا رسیده است. در شعر رعیت، قالب‌سازی بدون درنظر‌گرفتن کلیشه‌های مرسوم شعری اتفاق افتاده و از آن‌جا که احتمالا هنگام سرودن این شعر به ترانگی و اجرای آن هم نظری نداشته، در بند ملودی و نغمه‌پردازی هم نبوده است. اجرا و صدای سیامک عباسی بسیار متناسب با ترانه‌های معنامحور با بسامد شاعرانگی بالاست. او برای آهنگ‌سازی و تنظیم و سازآرایی در این ترانه به درستی سراغ ساده‌ترین فرم‌ها رفته‌ و کم‌ترین حجم سازآرایی و هارمونی را انتخاب کرده و در عمده‌ی لحظات ترانه، ملودی ساده و رسانای او به تلفیق درستی نیز رسیده است. در ازدحام ترانه‌های مارکت بی‌دروپیکر موسیقی پاپ ایران، این همکاری رعیت و عباسی نقطه‌ای درخشان است. @LyricsNotes

برم گردون به اون آغوش بی‌منت برم گردون به بوسه، عشق، امنیت برم گردون تو که دنیا رُ پنهون کردی تو قلبت به جمعیت برم گردون من‌ُ از رنج تنهاییم راحت کن به این قلب ترک‌خورده محبت کن تو که تنهاییم‌ُ دیدی، خدا تنهاتره یا من؟ قضاوت کن! واسه این کشتی تا خرخره تو گل یه کاری کن برای این نهنگ عاشق ساحل یه کاری کن که مث ماهی تو تنگ شکسته داره می‌میره واسه این دل یه کاری کن واسه این قاصدک که خونه رُ گم کرده طوفان باش واسه این بره‌ی ترسوی تنها عید قربان باش جوونیم‌ُ بدزد و آرزوهام‌ُ عقب بنداز ایران باش! یا بی‌رحمانه از هرچی که مونده ناامیدم کن یا پشت پیرهنت از چشم دنیا ناپدیدم کن قسم خوردم تو آغوشت بمیرم روسفیدم کن مث پروانه‌ای که پیله رُ با دیدن ابرا رها کرده مث اون قطره که از کوه تا دریا شنا کرده مث اونی که رفته اما دیده اشتباه کرده به من برگرد با یه بوسه بدون واهمه شفاف و بی‌پرده به من برگرد! احسان رعیت @LyricsNotes

برم گردون به اون آغوش بی‌منت برم گردون به بوسه، عشق، امنیت برم گردون تو که دنیا رُ پنهون کردی تو قلبت به جمعیت برم گردون من‌ُ از رنج تنهاییم راحت کن به این حیوون ترسیده محبت کن تو که تنهاییم‌ُ دیدی، خدا تنهاتره یا من؟ قضاوت کن! واسه این کشتی تا خرخره تو گل یه کاری کن برای این نهنگ عاشق ساحل یه کاری کن برم گردون به اقیانوس، یا مرگ‌ُ جلو بنداز زن قاتل! یه کاری کن واسه این قاصدک که خونه رُ گم کرده طوفان باش واسه این بره‌ی ترسوی تنها عید قربان باش جوونیم‌ُ بدزد و آرزوهام‌ُ عقب بنداز ایران باش! یا بی‌رحمانه از هرچی که مونده ناامیدم کن یا پشت پیرهنت از چشم دنیا ناپدیدم کن قسم خوردم تو آغوشت بمیرم روسفیدم کن... احسان رعیت @LyricsNotes