Radio Laleh رادیو لاله

ابوالفضل حاجی‌زادگان، که سال‌هاست تحقیقاتی را بر اساس صفحات اینستاگرام ایرانیان انجام می‌دهد این‌بار به سراغ کشته‌شدگان دی‌ماه سیاه ۱۴۰۴ رفته است. مقاله مفصلی است و اطلاعات جالبی دارد. چند پاراگراف اولش را این‌جا می‌گذارم. جان‌های دی‌ماه ابوالفضل حاجی‌زادگان – پژوهشگر اجتماعی «اگر نبودم، مرا در چیزهایی پیدا کنید که دوستشان داشتم.» این را حسین طهرانچی در متن معرفی پروفایل اینستاگرام‌اش نوشته بود. جوانی علاقه‌مند به موسیقی و ورزش که ۳۱ سال بعد از آمدن‌اش به این دنیا، در ۱۸ دی ۱۴۰۴ در نارمک کشته شد. می‌دانم که جواد مملکت‌پرست با نام کاربری javiid.mamlekat، رزیتا رخ‌زاده یا همان دختر مکانیک، محمدصالح کنشلو که عشق آهنی داشت، زهره شماعی‌زاده که می‌گفت به کسی که دارد می‌شود افتخار می‌کند، حمید مهدویِ آتش‌نشان که دوست داشت سهم‌اش از این دنیا شغلی باشد که نزد خدا برای‌اش شفاعت کند، و سایر آن جان‌های گرفته‌شده نیز به شکل‌هایی دیگر همین حرف حسین طهرانچی را زده‌اند. این را می‌شود با مرور پست‌های اینستاگرامی خودشان و نزدیکانِ هم‌فکرشان متوجه شد. کیفیت‌هایی در زندگی‌های انسان‌ها جریان دارند که در «شش رقم آخر کد ملی» آنها نوشته نمی‌شوند. البته که می‌دانم بخش‌های مهمی در صفحه‌های اینستاگرام‌شان هم نمایان نمی‌شوند؛ اما من راه مناسب‌تر و کم‌خطاتری برای شناختن این انسان‌ها سراغ نداشتم. از طرفی، شاید این دردناک‌ترین راه نیز برای شناختن نگرش‌ها، نظرها، آرزوها و آمال جان‌باختگان باشد. اما علاوه بر ملاحظات پژوهشی، به‌لحاظ فردی نیز پیمودن چنین مسیری برای‌ام ضرورت داشت. قرار گرفتن در معرض این تجربه‌ی دردناک، می‌تواند به ما یادآوری کند که «یک» چه عدد بزرگی است؛ تا شدت ابتذال در مناقشه‌ی اصطلاحاً «سیاسی»ای را که درباره‌ی تعداد جان‌باختگان در جریان است، بهتر درک کنیم. برای انجام این مطالعه، ابتدا باید به یک نمونه‌ی معرّف می‌رسیدم که به‌لحاظ تعداد و تنوع، یافته‌ها را تعمیم‌پذیر کند. برای شناسایی صفحه‌های اینستاگرامی کشته‌شدگان و نیز اکانت‌های نزدیکانِ همفکرشان، از یک راهبرد چندمسیره برای کشف شبکه استفاده کردم[۱]. صفحات شخصی کشته‌شدگان، کانون اصلی این جست‌وجو بودند. بررسی پست‌ها، استوری‌های هایلایت‌شده، کامنت‌ها، تعاملات تکرارشونده، روابط دوستانه‌ی قابل مشاهده و شناسایی گروه‌های سیاسی و اجتماعیِ مرجع در بین این اکانت‌ها، امکان شناخت بخشی از جهان اجتماعی، فرهنگی و سیاسی آنان را فراهم می‌کند. این راهبرد چندمسیره برای شناسایی اکانت‌ها، نهایتاً به شناسایی یک نمونه‌ی ۹۵۷ نفره از کشته‌شدگان منجر شد که اکانت‌های اصلیِ ۴۷۷ نفر از کشته‌شدگان را نیز شامل می‌شد؛ از این تعداد صفحه‌ی شخصی کشته‌شدگان، ۳۰۶ اکانت به‌صورت پابلیک بودند و در نتیجه، استخراج اطلاعات بیشتر از آنها برای‌ام امکان‌پذیر بود.[۲] قبل از اینکه به سراغ شناخت علایق و نگرش‌های اعضای نمونه‌مان برویم، بهتر است به تصویری اولیه از ویژگی‌های جمعیت‌شناختی‌شان برسیم. ابتدا بیایید ببینیم که توزیع جغرافیایی محل سکونت نمونه‌ی جمع‌آوری‌شده چگونه است. ‌از بین این نمونه‌ی ۹۵۷ نفره از معترضانِ کشته‌شده در دی‌ماه سال ۱۴۰۴، ۲۳ درصدشان ساکن شهرستان تهران بوده‌اند. سهم کشته‌شدگان در شهرستان‌های کرج، اصفهان، مشهد و رشت نیز به‌ترتیب ۸، ۶، ۴ و ۴ درصد بوده است. در مجموع، نام ۱۲۰ شهرستان ایران در این نمونه‌ی جمع‌آوری‌شده قابل مشاهده است. در شکل ۱، توزیع نمونه در بین شهرستان‌های کشور مشاهده می‌شود. لازم به توضیح است که در بعضی از نقاط کشور، به‌دلیل تراکم بالای شهرستان‌ها در نمونه، نام تمام آن‌ها روی نقشه قابل مشاهده نیست. در سطح استان‌ها نیز بیشترین سهم کشته‌شدگان متعلق به استان‌های تهران، اصفهان و البرز است؛ به‌ترتیب با ۳۲، ۱۳ و ۱۲ درصد. استان‌های گیلان، خراسان رضوی، مازندران و فارس نیز به‌ترتیب سهم ۷، ۷، ۵ و ۳ درصدی داشته‌اند. متن کامل مقاله