ادبیات سئونلر

اوشاق ادبیاتی اوشاق ادبیاتی هرهفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا، اوشاق ادبیاتینا دایر یازیلارینیزی بیزه گوندرین. https://t.me/Adabiyyatsevanlar

طنز: بویوک آغا افندی نه توسباغا، نه قورباغا / رئیس جمهوردو بؤیوک‌آغا شیطان دئییر من ده بیر دست نیمداشت کت شلوار سید اسماعیل بازاریندان آلیم، بئش آلتی نفر ده میداندان بئکار آدام کرایه ائله‌ییم، گئدیم وزارت کشوره، رئیس جمهورلوغا کاندید یازیلیم! کیم کیمه‌دی؟! مگر سیزه موهوم‌دی کی، من رئیس جمهور اولام یا باشقاسی؟ سیزه رئیس جمهور لازیمدی، من ده کی بئکارام؛ برنامه‌م ده جئبیمده حاضیردی. هامیسی دا تندیردن تزه چیخمیش ایستی ایستی برنامه‌لردی: 1.  هفته سکگیز من دوققوز شهرستانلارا سفر ائده‌جم؛ 2.  اون ایلدن بری نئچه دفعه افتتاح اولان طرح‌لری دوباره افتتاح ائده‌جم؛ 3.  مملکتین بوتون موشگوللرینی آمریکانین و خارجی دوشمنلرین بوینونا آتاجام؛ 4.  میللتین حل اولمامیش مسئله‌لرینی و موشگوللرینین هامیسینی کئچمیش دؤلتین باشینا ییخاجام؛ 5.  اون ایل بوندان سونرا دا دوشمانلارین بیزه ائده‌جکلری توطئه‌لری افشا ائده‌جم؛ 6.  میللته دوشمان اولان مستکبرلرله دالدادا سئویشیب، اوزده یاخالاشاجام؛ 7.  بیر آیا کیمی ائوسیزلره، یوخسوللارا و کارمندلره اون میلیون ائو دوزلده‌جم، ائله ائو کی دونیا اهلینین آغزی آچیق قالسین؛ 8.  اون گونه کیمی ارز بازارین ائله تنظیم ائده‌جم کی، دولاری مین تومنه ده آلان اولمویاجاق؛ 9.  دستور وئره‌جم بی‌سرپرست خانواده‌لره سحردن آخشامادک پهپادلارلا ارزاق داشینسین؛ 10.  قورویان گؤللریمیزه خلیج فارسدان شیرین سو چکدیره‌جم؛ اورمو دریاچه‌سینه ده خاریجدن اون مین فیلامینگو وارد ائده‌جم؛ 11.  بازنشسته‌لرین، کارمند‌لرین و کارگرلرین هامیسی‌نین حقوقونو اوچ قات آرتیراجام کی نئچه خانواده‌نی دولاندیرماغا قادیر اولسونلار؛ ارزش افزوده‌نی، مالیاتی و جریمه‌لری آرتیرماقلا، حقوقلاری ّو مسئله‌نی ائده‌جم؛ 12.  خانیملارین شانینده دئییل گشت ارشاد اونلاری توتاندا کؤهنه ونه میندیرسینلر. من بو مسئله‌نین حللینه آلمانیادان گشت ارشادا آخرین مدل فولوکس واگن آلاجام کی خانیملاریمیز پلیس اخلاق مرکزینه گلینجک اینجیمه‌سینلر؛ 13.  ترافیک مسئله‌سینی حل ائتمک اوچون تعطیل گونلرینی چوخالداجام؛ منجه تعطیلات هر نه قده‌ر چوخ اولسا بیر او قده‌ر میللت یاخشی یاشایار؛ ایداره‌لر و خیاوانلار خلوتله‌شر؛ سو، برقین مصرفی آزالار؛ هاوا تمیزله‌نر، دورکاری و گردشگری رونق تاپار و جاماعاتین وضعی یاخشیلاشار. اصلن نیگران اولمایین تعطیلات چوخالسا نه تولید آزالاجاق، نه صادرات واردات آزالاجاق، نه ده بیر اتفاق دوشه‌جک؟ منیم دؤلتیم پاخیل دؤلت دئییل. من شراییط یاراداجام کی باشقا مملکتلر ده بیرزاد صادیر ائده بیلسینلر، اقتصادلاری رونق تاپسین؛ 14.  خانیملارین مسئله‌سی منجه اصلن موهوم بیر مسئله دئییل. منجه دونیانین ایکی مهم مسئله‌سی واردی: بیر ساعات مسئله سی ایدی کی آللاها شوکور اونو قارداشلاریمیز اونوچونجو دؤلتده چوخ درایت ایله حل ائله‌دیلر؛ ایکینجی مسئله ده آخر هفته‌نین تعطیلی‌دیر کی فعلن دؤلت، مجلیس، شورای نگهبان، مجمع تشخیص مصلحت و ارکان نیظامی اسیر ائدیب، هامی اونا مشغولدو. من بو مسئله‌نی سو ایچیم کیمی حل ائده‌جم. 15.  منیم دؤلتیمده یالان پالان اولمایاجاق. منیم یالان دانیشماقدان زهلم گئده‌ر. کیشی کیمی وئردیگیم وعده‌لرین اوستونده دوراجام؛ امما سیزین ده گره‌ک بیر آز دؤزوموز اولسون. یالاندان دوروم دئییم بو ایشلرین هامیسینی بیر هفته‌ده گؤره‌جم یوخ، آللاه دئین اولسا قیرخ گونه‌جک، لاپ بئله چوخ اوزانسا 100 گونه کیمی هرزادی یئر به یئر ائده‌جه‌یم. انشالله صاباح وزارت کشورین قاباغیندا گؤروشریک. شعاریمیز دا بئله‌دیر: نه توسباغا، نه قورباغا رئیس جمهوردو بؤیوک‌آغا https://t.me/Adabiyyatsevanlar

شصت وپنج سال است دراین لحظه حساس کنونی زندگی میکنم خیلی از دوستانم دراین لحظه حساس کنونی بدنیا آمدند و رفتند اما این لحظه حساس کنونی لعنتی هنوز باقیست.

نؤوبتی ریاضیات درسینده زهله تؤکن رقملردن یورولموش گؤزلریمی بیر-بیرینه سیخیب، دریندن نفس آلاندا، تنفّس‌ون باشلادیغینی بیلدیرن زنگ ائشیدیلدی. راحات نفس آلدیم. درسین بیتمه‌یینه سئویندیم. اصلینده ریاضیات فنّینی سئویردیم، آمّا مینایه معلیمین سرتلیییی، نوصرتین لووغالیغینا اولان غضبیمی دیله گتیرمه‌یه جسارت ائده بیلمه‌دیییمدن قصاصینی او رقملری هر دفعه لؤحه‌یه یازماماق‌لا آلیردیم. درس بیتن کیمی هامی سرعت‌له اوتاقدان چیخدی. مینایه معلیم ماسانین اوزه‌رینده‌کی دفترلری ییغیب، چانتاسینا قویدو. آز آغسایان ساغ آیاغینی ایلک آتدی همیشه‌کی کیمی. -ظریفه درسه گلمیر. سیز بیر شئی دئمه‌یه‌جکسیز آناسینا؟ عاغلیما گلنی برکدن سؤیله‌یه بیلدیییمه او آن‌دا اؤزوم ده دوندوم. ایندی مینایه معلیمین سسی عالمی گؤتوره‌جکدی و من اونون نازیک، آمّا آدامین بئینینه ایشله‌ین سسینی دویاجاقمیش کیمی بوتون بئینیمی بونا حاضیرلاماغا فورصت تاپمامیش معلیمین ساکیت سسینی ائشیدیب، بونا دا حئیرتلندیم. -او گلمه‌یه بیلر. -نییه؟ اره وئریرلر اونا گؤره؟ او ایسته‌میر. آتاسی یالان دئییر، ایسته‌میر ظریفه. جمیله خالا دا ایسته‌میر. مینایه معلیم آیاق ساخلاییب، اوزومه باخدی. باشا دوشدوم کی منی اونون، نازیک چیغیرتیسیندان قورویان، دونوب قالمام و یا سسیمده‌کی غصّه دییل، آتامین بو کندین ان زنگین آدامی اولماسی‌دیر. -اونون آتاسی بیر آدام دییل. قیزیندان دا بیر شئی چیخمایاجاق. اره گئتمه‌ییب نه ائده‌جک؟ اونسوز دا درسلری ضعیف ایدی... سن درسلرینی اوخو. دئییب، چیخدی. یاناغیما آخان گؤز یاشیمی غضبله سیلیب هیچقیرماقدان باشقا هئچ نه ائده بیلمه‌دیم. او آندا نوصرته ایکی‌قات نفرت ائتدیم. قیش تعطیلی باشلایاجاقدی. هر دفعه‌ تعطیل گلنده سئوینیردیم، بو دفعه‌ ائله دییلدی. جیحون تام ساغالمامیشدی و بیزیم ائوده قریبه، سببینی تام آنلایا بیلمه‌دیییم بیر سسسیزلیک واریدی. آنام منیم دالیمجا دئیینیب اوستومه ده قیشقیرمیردی. منی آتاما شکایت ده ائتمیردی. ائله بیل آنامی هاراسا باشقا یئره آپاریب یئرینه بنزرینی گتیرمیشدیلر و بونو دوشوننده اونون دوغرودان دا آنام اولدوغونا اینانماق اوچون اوزونده‌کی اشارتلری آختاریردیم. آنام ایدی، اوزونده‌کی خال دا عئینی ایدی و بونو جیحونا دئدیکده آز گولدو. -واللاه آنامدی، اوزونده‌کی خال وار ها،  اوردان بیلدیم. -سن دلیسن؟ خال اوردادیر دئیه اینانیبسان کی آنامیزدی؟ ائله شئیلر فیلم‌لرده اولور، حیاتدا ائله اولمور. -جیحون هله ده ضعیف ایدی. ایکی گون اؤنجه آتامین جیحون اوچون ناراحات اولوب آنامدان سوروشدوغونو دئیه‌نده اونون، اوزو جدّی‌لشدی، دئدیییمه پئشمان اولدوم. من اونون کیمی اولمایاجام- جیحونون جدّی تونو منی قورخوتدو، آنجاق داوام ائتمه‌یه جسارت ائتمه‌دیم. جیحونون بؤیویوب، آتام کیمی اولاجاغیندان اونسوز دا قورخوردوم. علی ایله بیر یئرده تک قالماغیما امکان وئرمه‌ین جیحون ائله اصلینده، بیر آز آتام کیمی ایدی منه گؤره. آمّا «من اونون کیمی اولمایاجام»  دئیه‌نده دوشوندوکلریمی اونا سؤیله‌مه‌دیم. من چوخ قورخاق و جسارتسیز اولدوغومو دوشوندوکجه ظریفه‌نی داها چوخ فیکیرلشیردیم، چونکی افغان آتامدان دا قورخولو ایدی، ان آزیندان آتامین بوغازیندا اونونکو کیمی ایری حولقوم یوخ ایدی. ائله بیل کیمی‌سه نه‌ ایسه پارچالاییب افغانین بوغازینا سوخموشدو. او دا تام اودا بیلمه‌میشدی. بوغازیندا قالانلاری اودماق اوچون هر دفعه‌ اودقونوردو. بونو دوشوننده اونون داها چوخ اذيّت چکمه‌یینی، حتی بوغولوب آردی وار... https://t.me/Adabiyyatsevanlar

حتّی قار یاغاندا بئله، گوللر سولمامیشدی، اوّل‌کی کیمی طراوتلی دییلدیلر، آمّا یئنه ده جمیله خالاگیلین حیه‌طینده گؤزل گؤرونوردو. او گون ائیواندان جمیله خالایا باخاندا منه ائله گلدی کی، قاپییا سؤیکه‌نیب، دوران جمیله خالانین اوزو ائله خیریز آنتئم‌لر کیمی ساری‌دیر. بیر هفته سونرا، آنام صاندیغیندان چیخاردیغی ایپک پارچانین اوستونه ائله صاندیقدا ساخلادیغی گؤزل عطیرلری بیر صابون دا بوکوب الینه آلاندا، بیلدیم کی ظریفه‌نین نیشانی‌دیر. آتام جیحونو دؤیدوکدن، قارداشیم اوتلوقدا یاتیب، خسته‌له‌دیکدن سونرا آنام داها ساکیت اولموشدو. داها منه ده ایکیده بیر عصبلشمیردی، آنجاق یئنه ده اوندان اوزاق گزمه‌یه چالیشیردیم. جیحونون قیزدیرماسی قالخاندا دا آتامین آجیقلا «جانی چیخایدی، یاتمایایدی اوتلوقدا» دئدییینده ده سسی چیخمادی. ائله بیل آتامین اونا باغیردیغی گون، بوزوشوب، بالاجالاشدیغی کیمی قالمیشدی. سس‌سیز و کدرلی گزیردی. آنام گئج گئری دؤندو‌. اوزو سولغون و کدرلی ایدی. منیم اوزومه چوخ باخدی. سونرا سس‌سیزجه جیحونون اوتاغی‌نین قاپیسیندان ایچه‌ری بویلانیب، گئری دؤندویونده، منی یانینا چاغیردی. من ساکیت و کئی کیمی اونون یانیندا اوتوردوم. -جیحون ظریفه‌یه عاشیق اولوب هه؟... من غیری-متعارف شکیلده باشیمی ییرغالادیم. -بو گون نیشان اولدو آمّا سن اونا دئمه. بئله داها یاخشی‌دی. ساغالسین، سونرا.. -یاخشی. من ظریفه‌نی سوروشماق ایسته‌دیم، آمّا اونون منله بئله مهربان صحبت ائتمه‌یینه چوخ گووه‌نیب، داها آرتیق نه‌سه سوروشماغا جسارت ائتمه‌دیم. آنام الینی چیینیمه قویاندا آز قالا نفسیم کسیله‌جکدی. -ظریفه‌نی ده گؤردوم. -آها... -آغلادی... جمیله خالان دا... -بس نییه افغانا دئمه‌دیلر؟ -افغان یوخ، افغان عمی. - آنام ایکی داشین آراسیندا یئنه عئینی قادینا چئوریلیب، آنی‌دن گئری دؤندو ائله بیل. -دینله‌مه‌یه‌جک... عکسینه. «عکسینه دؤیه‌جک» آنامین تاماملامادیغی جمله‌نی فیکریمده بیتیریب، آلتدان یوخاری اونون اوزونه باخدیم. ایلک دفعه آنامین بو قدر گؤزل اولدوغونو گؤردوم. بورنو، دوداقلاری ائله گؤزلدی کی، بیزیم کیتابلاریمیزدا همیشه مطبخده ایشله‌ین قادینلارین چکیلن شکیللرینه بنزه‌ییردی. ایپک یایلیغی‌نین آلتیندان آز پیرتلاشیق تؤکولن ساچلاری قاپ-قارا و پارلاقدی و ایستر-ایسته‌مز اونا اوخشاماغی آرزولادیم. آمّا بو آرزونو تام دیله‌مه‌یه قورخدوم. اونون کیمی اولماق ایسته‌یرسم، عئینی اونون کیمی یاشایاجاغیمی دا دوشونوب، نفس آلماغا بئله جسارت ائتمه‌ییب، بیر سؤز دئمه‌دن باشیمی آشاغی سالدیم. -جیحونا دئمه.-آنام یئنه تکرار ائتدی. -یاخشی دئمه‌رم. بیر ده.... منی بیر گون بئله، یعنی ایسته‌مه‌دن اره وئره‌جکسیز؟ آنام کئی-کئی بئله اوزومه باخدی، ائله بیل دئدیکلریمی ائشیتمه‌میشدی. آنجاق دریندن کؤکس اؤتوروب، باشینی آشاغا سالیب، نظرینی آیاقلاری‌نین اوجونا دیکدی. چوخ گؤزله‌دیم، آنامدان جواب آلا بیلمه‌یه‌جه‌ییمه امین اولدوقدان سونرا قالخیب اوتاقدان چیخدیم. او گون آنلادیم کی من ده ظریفه کیمی تکم. گونلر اؤز آخارینا دوشموشدو. جیحون داها آز اؤسکوروردو، آنامین اوزو آچیلمیشدی. جیحونا پاخیللیغیم توتوردو، خسته اولدوغو اوچون مکتبه گئتمیردی. مکتب سیخیجی و بئزدیریجی گونلری ایله منی بوغازا ییغمیشدی و آز قالا هر گون بیری ایله دالاشیب، ائوه گلدیییمده ده آنام اوّل‌کی کیمی منی دانلاییب، الینده‌کی نه ایسه آرخامجا آتمیردی. اصلینده جسارتیم اولسایدی مکتبه گئتمزدیم. مکتبده گؤزوموزه سوخدوقلاری رقملری، معناسیز متن‌لری ائوده ده اوخوردوم. بو مکتبه گئتمه‌یین معناسی نه ایدی؟ اونو دا آنلایا بیلمیردیم. صینیف‌دا اون‌سکگیز اوشاق واریدی و بو اوشاقلارین بعضی‌سی لاپ یاخشی اوخویانلاردان ایدی. بو یاخشی اوخویان اوشاقلار هئچ نه‌یه قاریشماماقلاری، وئریلن تاپشیریقلاری اوخویوب، اولدوغو کیمی دانیشیب، اعلا قیمت آلماقلاری دا سینیریمه توخونوردو. ان اعلاچی، بوتون درسلری کیتابدان اوخویورموش کیمی ازبردن دانیشان نوصرته ده عمللی‌جه نفرت ائدیردیم. درسی دانیشا بیلمه‌ینده معلیم اونو میثال گتیریب منی ازیردی. او دقیقه‌لرده بو ازبرچی اطرافیندا اولانلارا فیکیر وئرمه‌ییب، لووقالانان اوغلانی دؤیمک ایستیردیم. آمّا او، مکتبین آن یاخشی شاگردی ایدی و اونا دئییله‌جک هانسی‌سا سؤز، آتامین دانلاغی، آنامین یومروغو کیمی اوزه‌ریمه قاییداجاقدی. آمّا نوصرتی بوم-بوش اوزونو جیرماقلاماق آرزومو، بو دانلامالار، یومروقلار سؤندوره بیلمیردی. ظریفه درسه گلمیردی. صینیف رهبریمیز مینایه معلیمین بونا بیر سؤز دئمه‌مه‌سی، ظریفه‌نین درسه گلمه‌مه‌سینه داییر هئچ بیر ناراضی‌لیق ائتمه‌مه‌سی ده او گونلر بئینیمی چوخ مشغول ائدیردی. لیدریمیز خسته‌لنسک بئله درسه گلمه‌ییمیزی طلب ائدن مینایه معلیمین او سرتلییی ظریفه‌نین درسه گلمه‌مه‌یینده سؤنوب، گئتمیشدی.

-دئیه‌جه‌یم... شنبه گونو مکتب اولموردو. من عادتاً اوتاغیمدان تئز چیخماق ایسته‌مه‌ییردیم. تختیمده اوزانیب، علی ایله باغلی خیال قورماق خوشوما گلیردی. آمّا او سحر علی ایله باغلی خیال قورا بیلمیردیم. جیحون لا ظریفه‌نین خیالی منیمکی‌لرین قارشیسینا کئچیردی. من هم ده جیحونا آجیقلی ایدیم، یا دا علی ایله تک قالماغیمیزا امکان وئرمه‌ین، هر دفعه بونون باش وئرمه‌سی اوچون الیندن گلنی ائدن قارداشیمین، ظریفه عاشیق اولماسینی آنلامالی ایدیم. حتی اونلارین بیرلیکده کنددن گئتمه‌یینی ده ایسته‌ییردیم. آمّا جیحون منه فرقلی مناسبت گؤرسترمیشدی و بو‌ منی یارالامیشدی. بونو ایندی اونا دئمه‌یه‌جکدیم، آمّا قطعی قرارا گلمیشدیم. بیر گون بونو اونا سؤیله‌ییب، اوزونه ووراجاقدیم. جیحونون سسینه تختین اوستونده دیک آتیلدیم. نه‌سه یئره دوشوب، برک جینگیلده‌دی. من یاتاقدان توللانیب، اوتاقدان چیخیب، قوناق اوتاغینا چاتاندا،یانیمدان سرعت‌له قاچیب، گئدن جیحونون دوداقلاریندان آخان قانی آنیدن گؤردوم. آتام اوتاغین اورتاسیندا دوروب، جیحونون گئری دؤنمه‌یینی طلب ائدیب، قیشقیریردی. آنام‌سا یئره دوشوب، کنارا دیییرله‌نمیش میس گولدانین یانیندا دایانمیشدی. -اونا دئ گئری دونسون، من سؤزومو بیتیرمه‌دیم. افغان قیزینی اره وئریرسه، اونا نه دوشوب؟.‌. بو نه‌دیر؟ سن اوشاقلارا بئله تربییه وئریرسن؟ بوتون گون ایشی‌نین-گوجونون آدی نه‌دیر؟ نه ایش گؤرورسن ائوده؟... -آنام آتامین دئدیکلری قارشیندا بوزوشوب، کیچیلیردی. کئچن گون آنامدان زهلم گئتدییی اوچون ایندی اؤزومدن اوتاندیم. آنام کیچیلیب، بالاجالاشدیقجا اونا یازیغیم گلیردی. -بونون قودورماغینا باخ!.. افغانی اؤلدوره‌جک‌میش، نییه؟... اؤلدورسون، آرخاسیجا گئتسم کؤپک‌اوغلویام. قوی گئدیب، اؤلدورسون. اونا دئ گلمه‌سین ائوه، گؤزومه گؤرونمه‌سین. بونا باخ!..‌ بؤیویوب، اوزومه دیره‌نیر. سنین کیمی آنانی یئره باتسین ائله. مین دفعه دئمیشم کی، اوشاقلارینا آدام کیمی تربییه وئر. آتام منیم اوزومه غضبله باخیب، ماسانین اوستونده‌کی ماشین آچارلارینی قاپیب اوتاقدان چیخاندا من هله ده بوزوشوب، اولدوغو یئردن ترپنمه‌ین آناما باخیردیم. او سحر آنلادیم کی، آنام آتامدان، حتّی افغاندان دا قورخور. دسامبر آیی‌نین دؤردو ایدی. من مکتبه گئتمه‌میشدیم. قیزدیرمادان یاتیب، بیلمه‌میشدیم. جیحون دا خسته ایدی، آمّا اونون دورومو مندن ده پیس ایدی. آتام‌لا دالاشدیقدان سونرا اوزون سوره ائوه گلمه‌ین، آنامین آغلاییب، یالوارمالارینا محل قویماییب، حیه‌طین آرخاسینداکی تؤوله‌ده اوتلوقدا یاتان جیحونون آغ جییرلری سویوق آلمیشدی و حکیمین دئدییینه کؤره ستلجم اولموشدو. کندده‌کی تزریقاتچی قوربان هر گون گلیب اونا ایینه ووروردو آما جیحون آنام اونا پیشیردییی یئمکلردن امتناع ائدیردی. چوخ آز یئییردی و حکیم ده ساغالماغی اوچون بونون انگل اولدوغونو دئدییینده، بیر گون آتام اونون اوتاغینا داخل اولوب، اوّل ساکیت دانیشدی، سسی ائشیدیلمیردی.آمّا من یئنه ده قورخوردوم. اؤز اوتاغیمدان آتامین اونا ساکیتجه، آنجاق یئنه هده گلدییینی ائشیدیردیم چونکی. جیحونون سسی ائشیدیلمیردی، یقین یئنه سوسوردو. جیحون همیشه بئله ایدی‌. آنام آتاما شکایت ائده‌نده، دانلاناندا سوسوردو و بو آتامی بعضا داها دا طبع‌دن چیخاریردی. یئنه قورخدوغوم اولدو، آتامین سسی ائوی باشینا گؤتوردو. آنامین الینده‌کی یئمه‌یی آلیب، قاپیدان چیخدی و یئمه‌یی قابلا بیرگه حیه‌طه فیرلاتدی. -یئمیرسن یئمه اؤل! آپاریب باسدیراجاغام، بونون هیککه‌سینه باخ. آخشاما دوغرو جیحونون اوتاغینا گئده‌نده الیمده‌کی آلمانی اونا اوزاتدیم. جیحون آز گولومسه‌ییب، آلمانی آلدی. -یئ. بیرینی یئدیم دادلی ایدی‌. باخ دیشله‌ینده آدامین آغزینا سودو اخیر. یئ گؤره‌جکسن. گولدوم. جیحون آلمانی یئینده، چوخ خوشبخت اولدوم. ایکیمیز بیر-بیریمیزه باخاندا آنلادیم کی، ایکی هفته بوندان اوّل اولموشلاری نه من نه جیحون اونودوب. آتامین جیحونو دؤیدویو گوندن ایکی گون سونرا ظریفه گیلین ائویندن آداملارین چیخدیغینی گؤره‌نده، ائلچی‌لرین گلدییینی آنلادیق. افغان قوناقلاری قارشیلایاندا دا، یولا سالاندا دا اوزو گولوردو. آمّا جمیله خالا آرخادا  دایانیب، الینی، الی‌نین اوستونه قویموشدو، اوزو غمگین و گرگین ایدی‌. گلنلر گئتدیکدن سونرا افغان درحال ایچه‌ری گئتدی. جمیله خالاسا، تخته گیریش قاپیسینا سؤیکه‌نیب، حرکت‌سیز قالدی.  بیزیم ائوین ائیوانیندان جمیله خالا گیلین ائوی آوووج ایچی کیمی گؤرونوردو. جمیله خالانین تیکدییی ائوین حیه‌طینده ایلین بو مؤسومونده گؤزل گوللر آچاردی. ساری توپپوش چیچکلری هامیسیندان چوخ سئویردیم. بو گوللره کندده «چال‌پاپاق» دئییردیلر. آنجاق «بیتگی» درسلریمیزده اؤیره‌نمیشدیم کی، اونلارین آدی «خیریز آنتئم» چیچه‌یی‌دیر.

ایستی سودا سویوق گونش یازان: زومررود یاغمور کؤچورن: ویدا حشمتی اوچونجو بؤلوم «نه اولسون!.‌‌. کیشی‌دیر». ظریفه چوخ فاغیردی، اوردا باش چیخارا بیلمز. یئکه کیشی‌دیر اوزو اوزلر گؤروب، نه آنلار ظریفه؟ -سنه نه ارلیک ائده‌جک؟ آج دییلسن، آچیقدا دییلسن. کیشی‌دیر ائله بو قدری ده بسدی. آیلیق، پول گؤنده‌ریر بو آدام؟ آنامین گیلئیلی سسی ائشیدیلدی. -گؤنده‌ریر، آللاه وار، آج قالمیریق. -بس‌دیر ده...‌ سن ائله بیلیرسن بیزیم اریمیز یانیمیزدادیرسا، هرگون نازیمیزی چکیر؟ یاخشی، بو آدامین نئچه یاشی وار؟ظریفه‌نین هئچ هله او‌ن‌آلتی یاشی تامام اولماییب. بیزیم قیزدان آی کیچیکدیر. او یادیمدا ائله قالیب. -هه هله اولماییب. ییددی آی تامام اولاجاق. -بس بو اوغلانین نئچه یاشی وار؟ -دئدییینه گؤره اوتوز آلتی یاشی وار. نه اوغلان؟ یاشلی-باشلی کیشی‌دیر. -هه بیراز چوخدو. آمّا کیشی ائله بؤیوک اولسا یاخشی‌دی دا، نئینیرسن اوشاق-موشاغی؟ بیرده لاپ دئیک کی، سن اعتراض ائتدین، یوموروقدان باشقا قازانجین دا اولمایاجاق. افغان باخاجاق سنین سؤزونه؟ بوش یئردن ایستی آشینا سویوق سو قاتما، بئینینه قویوبسا ائده‌جک. ظریفه‌یه دئییبسن؟ -یوخ او یازیق بیلیر کی دونیا نه‌دیر، ار نه‌دیر. باشینی قالدیرا بیلیب کی ایشدن؟ افغانی قانینا بله‌نسین. -قالدیرار. من ده بیلمیردیم نه اولدو؟ آرواد اولمادیم‌می؟ -آنامین آستا گولوشو ائشیدیلدی. جمیله خالا بیزیم یانیمیزدان کئچنده، ایکیمیز ده جیحون‌لا من ائشیتدیکلریمیزین حقیقت اولوب اولمادیغینی آنلاماق اوچون بیر-بیریمیزه باخدیق. من او آندا جیحونون اصلینده ظریفه‌یه، علی‌نین منه باخدیغی کیمی باخدیغینی آنلادیم. جمیله خالا یانیمیزدان اؤتوب، کئچندن سونرا دا چوخلو سس‌سیز قالدیق. جیحونون دوداقلاری بیر-بیرینه سیخیلمیشدی. اونا نه‌سه دئمه‌یه چکیندیم. منه قیشقیراجاقدی، یا دا بلکه آغلایاجاقدی. او آندا بونو آنلایا دا بیلمه‌دیم. ائله‌جه سوسدوم. جیحون ایچه‌ری گیریب، آناما قیشقیرمایانا قدر ده بئله‌جه قالدیم. -ظریفه‌نی اره وئریرلر، سن ده دئییرسن وئرسینلر؟! آنام چاشقین حالدا جیحونون اوزونه باخار قالدی. گؤزلری بؤیوموشدو عئیناً آتام اونا ایراد بیلدیره‌نده بؤیودویو کیمی. -سنه نه بوندان؟ بیر سن اسگیک‌ ایدین. گونش آز ایدی هر شئیه بورنونو سوخماغا سن ده اوخشا اوخشامیشینا. آنام اوزونو چئویردی. جیحون بیر مدت دونوب قالدی. سونرا کوره‌یینه کئچیردییی چانتانی چیخاریب غضبله یئره چیرپیب اوتاغینا چیخدی. چیخارکن گؤزلرینه یاش دولدوغونو گؤردوم. او چیخان کیمی آنام منه دؤندو. -بونا نه اولوب اؤز قیزلاریدی، اؤزلری بیلر. بو نییه باغیریر؟- آنام بیردن گولوب اوزومه باخدی. -ظریفه‌یه عاشیق اولوب بو؟- آنام گولمه‌یه داوام ائتدیکجه من اوندان اییره‌نمیش کیمی اَتیم اؤرپشدی. او آندا اؤزوم ظریفه اوچون نه قدر قورخموشدوم‌سا، جیحونا دا او قدر یازیغیم گلدی. او گئجه جیحونون یاتمادیغینی تختینده او طرف-بو طرفه وورنوخدوغونو حسّ ائتدیییمده جسارتله‌نیب قالخدیم‌. سس‌سیزجه سیویشیب ، یاتاق اوتاغینا یاخینلاشدیم. -گل، بیلیرم اورداسان. جیحون قالخیب اوتوردو. پنجره‌دن دوشن حیه‌طین ایشیغیندا گؤزلری‌نین نئجه قیزاریب، شیشدییینی گؤردوم. -ظریفه‌یه دئدیلرمی گؤره‌سن؟ بیلیرمی؟ نه دئییب؟ -نه دئیه‌جک؟ ظریفه دانیشمیر کی، سن اونون سسی‌نین نئجه اولدوغونو بیلیرسن؟ سوسور همیشه. -هه بیلیرم سسی نئجه‌دیر.- جیحونون اوزو قیزاردی-دانیشیر سسی ده گؤزلدی. -ائله اؤزو ده گؤزلدی. صینیف‌دا هامیدان گؤزلدی، حتّی مندن ده.- بونو دئینده ایچیمده مندن گؤزل اولدوغونون کدرینی ده آنی حسّ ائتدیم. -هه گؤزلدی- جیحونون سسینده کدر واریدی. -بلکه سیز ایکینیز گئده‌سیز، اوندا ظریفه‌نی ده باشقاسینا وئرمزلر. -هارا گئدک؟- جیحونون گؤزلری بؤیودو -هارا گئده بیله‌ریک کی؟ بالاجاسان سن، بیلمیرسن‌ او ایش ائله دییل.- جیحون یئنه بیر آندا بؤیوک آداما چئوریلدی. سسی ده دییشیلدی. -بس اوندا نئجه اولاجاق؟ اونو باشقاسینا اره وئره‌جکلر. سن دانیش ظریفه ایله. قوی گئتمه‌سین. -او ایت اوغلو افغان دینله یه‌جک اونو؟ جمیله خالا دا اونون دئدییینی دئیه‌جک. ناراضی اولسا دا او دئیه‌نی ائده‌جک. آنامی گؤرمه‌دین؟.. هامی راضی‌دیر. ظریفه اعتراض ائتسه، او دونباگؤز اونو دؤیه‌جک. -بیز اؤز آرامیزدا افغانا دونباگؤز دئییردیک. آنام بونو ائشیددیکده، جیحونو سوپورگه ایله ووروب، بیر داها بئله دئمه‌ییمیزی قاداغان ائتمیشدی‌. -من ده قورخورام اوندان، دونباگؤزدن یانی. -من دونباگؤزدن قورخمورام. -اوندا نه دئیه‌جکسن اونا؟

 *عاشیق اولدوز توت الیمد‌ن آپارمنی تبریزه ....    قسمت اولوب بو گون قوناق گلمیشم ,    توت الیمدن آپار منی تبریزه  بو گوروش, بو میثال گلمه‌سین بیزه   توت الیمدن آپار منی تبریزه  آیلا چیخیم گون‌له شفق ساچیم   دورنا كیمین ائلدن- ائله اوچوم  ده ده شهریاردان صحبت آچیم توت الیمدن آپار منی تبریزه  لپه‌له نیم آرازی ایله آخیم من   قارتال اولوم ساوالاندان باخیم من هیجران قالاسینی سوكوم ییخیم من  توت الیمدن آپار منی تبریزه  عینی دیلده اؤتن دیللریمیز وار   آراز لا بیر له‌شن سئللریمیز وار  تبریز له باكی تك ائللریمیز وار  توت الیمدن آپار منی تبریزه  " اولــدوز" دیله‌ر هئچ‌كس ائلدن كؤچمه‌سین  بیرجه قوش‌دا یووواسیندان اوچما‌سین  اوغلوم, قیزیم یادلارا ال آچماسین  توت الیمدن آپار منی تبریزه  https://t.me/Adabiyyatsevanlar

منیم ای چرخ ناپاکیزه پرور صاف دیر کونلوم نولا سیراب اشکیم بیرله دریالر بولانسینلار اونون تا کاکولون گوردوم بو سامان ایله بیلدیم کیم پریشانلارگرک عالمده سر گردان دولانسینلار منی بیر شمع گول رخسار یاندیرمیش کی غیرت دن گرک بولبوللر و پروانه لر اودلاره یانسینلار اولرلر رشکدن گر بیلسه لر خون جگر قدرین بونو بی دردلر مندن ائشیتسین لر اینانسینلار بوخوبلار کیم جفا و جور قیلماقدان اوسانمازلار الهی عاشق ائت تا اوزلریندن هم اوسانسینلار مروت اولما سایدی مانعیم قوسی دئییردیم کیم الهی من کیمی اغیار هم اودلاره یانسینلار.     قایناقلاریمیز و ایضاحلاریمیز : 1-   دیوان اشعار ترکی سید عمادالدین نسیمی – تصحیح دوقتور حسین صدیق ( دوزگون ) ؛ تبریز ؛ نشر اختر 1387 ؛ صص 356 – 318 2-   سفینه ی صائب – به کوشش سید صادق حسینی اشکوری ؛ چاپ اول ؛ دانشگاه اصفهان 1386 ( فاکسیمیله ) 3-   یازارین شخصی یادداشتلاری 4-   دیوان قوسی – توپلایب ؛ تصحیح و سهمانلایان – سیده حمیده رئیس زاده ( سحر ) – بیرینجی چاپ 1376 5-   وارلیق درگی سی / سایی 82-3 ؛ تهران ؛ پائیز 1370 _ قوسی تبریزی – محمد رضا کریمی 6-   دیوان اشعار ترکی فضولی / دوقتور حسین صدیق ؛ نشر مکنون – 1384 تبریز 7-   قارا مجموعه / شیخ صفی الدین اردبیلی / توپلایان دکتر حسین صدیق ؛ نشر اختر ؛ تبریز 1386 8-    دیوان اشعار ترکی حکیم سید ابوالقاسم نباتی – تصحیح ؛ دوقتور حسین صدیق ؛ تبریز ؛ نشر اختر 1385 9-   دیوان اشعار ترکی سید عظیم شیروانی ؛ تصحیح ؛ دوقتور حسین صدیق ؛ تبریز ؛ نشر ندای شمس 1386 10-          صائبین تورکجه شعرلری- چاپ اولمامیش اثر / بو مقاله نین یازارینین همتی ایله توپلانیب چاپ عرفه سینده دیر / 11-          آذربایجان ادبیاتی تاریخی ماتریاللاری ؛ فریدون بیگ کوچرلی - جلد 1 ؛ آذر نشر باکو 1925 ؛ ص87 12-          چالیشقان یازیچی م ؛ کریمی ده ؛ تاریخ آدبیات آذربایجان کیتابیندا قوسی حاقدا اون صحیفه دن زیاده شاعیرین یارادیجیلیغینا عاید بیر مقاله یازمیشدیر . باخین / تاریخ ادبیات آذربایجان ؛ م – کریمی ؛ جلد دوم ؛ موسسه فرهنگی  هنری یکتا رصد زنجان ؛ 1384 13-          تذکره پیمانه ؛ احمد گلچین معانی ؛ نشر کتابخانه سنائی ؛ تهران 1368 ؛ صص494-502 14-          سرایندگان شعر پارسی در قفقاز ؛ عزیز دولت آبادی ؛ بنیاد موقوفات دوقتور محمود افشار ؛ تهران 1370 15-          البته قوسی نین مدح دئدییی گنجه لی مصائب ین یاشایشی بیر چوخ کیتابلاردا گلمیشدیر او جمله دن آشاغیداکی بو اوچ کیتاب: 16-          گلستان ارم ؛ عباسقلی آقا قدسی ؛ ویراستار مهدی کریمی ؛ چاپ اول 1382 ؛ تهران ؛ مرکز اسناد و خدمات |ژوهشی وزارت امور خارجه ؛ صص 274-275 17-          گلستان ارم ؛ عباسقلی آقا باکیخانوف ؛ ویراستار ؛ عبدالکریم علی زاده ؛ تهران نشر ققنوس ؛ 1383 ؛ ص 236 18-          تذکره ساقی نامه سرایان آذربایجان ؛ میر هدایت حصاری ؛ نشر تابان ؛ تهران 1384 ؛ صص 73-80 19-          سهند هفته لییی ؛ تهران – تبریزلی میرزا محسن تاثیر ؛ دوقتور محمد زاده 27/6/70 20-          وارلیق درگی سی – نومره 110 – پاییز 1377 ؛ تاثیر تبریزی ؛ محمد علی حسینی 21-          وحید قزوینی – محمد علی حسینی ؛ وارلیق درگی سی ؛ سایی 123 ؛ تهران 1380 22-          دیوان راجی تبریزی – تصحیح و مقدمه ؛ ابوالفضل احمدلو – نشر فخر آذر ؛ تبریز 1388 23-قوسی تبریزی نین تربیه وی فکرلری حقینده / اسد یعقوبی/ سحر درگی سی ( تاریخی – ادبی مجموعه ) نومره 7 ؛1362 – صص 24-20 24- وارلیق  - شهریور 1368 ؛ سایی 74 ؛ تهران / دیوان قوسی تبریزی ؛ عزیز دولت آبادی ؛ صص 107-109 25- آذربایجان ژورنالی ؛ نومره 5 – آیلیق اجتماعی ؛ سیاسی و ادبی مجموعه ؛ دیقابر 1945 – صص 22-23- و 28 – قوسی تبریزی نین نشر اولونمامیش شعرلری ؛ فیلولوژی علملر نامزدی ؛ حمید آراسلی     https://t.me/Adabiyyatsevanlar

کونول آب و کاباب اولموش جیگر واللهی باللهی محبت قویمامیش مندن اثر واللهی باللهی دئیین مندن اونا ای دوستلار واللهی باللهی یئتر ظالیم یئتر کافر یئتر واللهی واللهی بئله جوابلامیشدیر : سنین تک یوخدو یار جان ستان واللهی باللهی بویوک سوگند دور ظالیم اینان واللهی باللهی گئدر تعجیل ائیله گلمز دئییرلر عومر سن گلسن کئچن گونلر گلور کلا جوان واللهی باللهی دئسه هر کیم سنون سیر دهانوندان نشان بیللم غلط دور محض بیر سوز دور یالان واللهی باللهی 4- تبريزلي‌ قوسي‌ و صراف‌ : دئدییمیز کیمی تبريزلي‌ قوسي نین‌ شعرلري‌ ال‌دن‌-اله‌ گزميش‌ و بير چوخ‌ يئرلرده ؛ ‌ديللر ازبري‌ اولموشدور. قوسي‌نين‌ تاثيري‌ صرافدادا داها چوخ اولموشدور. صراف‌ قوسی نین‌ آشاغیداکی غزليني‌ گوروب‌ اوخودوقدا سئوینیر . قوسی یازیر : توتار آهنگ مطرب چون دل پر اضطراب اوینار مگر بیلمز می کیم دف سیز بو سرمست خراب اوینار اوشاقلار یک سنین قاپیندا چرخ پیر ایل لردیر بو امید ایله کیم بیر گون  اولار بیر فتح باب اوینار نئجه اطفال ایله دیوانه هم رقص اولماسین یارب کی ذوقوندان نسیم نو باهارین شیخ و شاب اوینار ...  اینجه خیاللی شاعیرصراف ایسه همین غزلی گورون نه گوزل قارشیلاییر : چشم سیه یار دل پیر ایلن اوینار آهوی خطا دیده یه باخ شیر ایلن اوینار سالمیش یوزه تک خالینی یاندورسون حریفی لیلاج دغلبازدو تدبیر ایلن اوینار آئینه ده اوز عکسینه یاریم اولوب عاشیق صورت گره باخ چکدیکی تصویر ایلن اوینار ...   باشقا بیر یئرده قوسی یازیر : گرچی خوبلار محننت هر عاشق حیران چکر ساقی ناز آفرینین نازینی دوران چکر چیخماز ای قاتل خدنگ دلنشینین سینه دن جان چکر هر کیم کی زخمیمدن منیم پیکان چکر گورنه جاهل دیر ائدر تقلید ازل نقاشینی اول مصور کیم مثال صورت جانان چکر . صراف دا اوست ده کی غزله بئله جواب وئریر : نقاش نقش قامت سرو روان چکر اما یئتر دوواقیوا چکدیکجه جان چکر ظاهرده گرچه قاش ایله موژگان چکر ولی باطنده قتل عاشقه تیر و کمان چکر نرگس گوزون بنفشه خطون لاله عارضون عکسین سالور خیاله گلور گولوستان چکر . 5- قوسی و حکیم سید ابوالقاسم نباتی :  قاراداغین اوشتوبون کندیدن قووزانان سید یحیی محترم اوغلو سید ابوالقاسم نباتی آذربایجانین ان تانینمیش شاعیرلریندن اولموشدور .سوزوموزه شاهید اونون شعرلری دیر کی دونه – دونه چاپ اولموشلار . نباتی نین ده قوسی یه علاقه سین شعرلریندن سئچمک اولار . قوسی نین آشاغیداکی شعرین گوروب اوخویان شاعیر نباتی اونا بیر نظیره یازیر . اونجه قوسی نین شعرین داها سونرا نباتی نین شعرین بیرگه اوخویاق . محنتیندن منیم اول مست خبردار اولماز اوزو ؛ اوز دامینه صیاد گرفتار اولماز نه قدر اولموش اولا دشمن دیرین یئی دیر قره بختیم یوخودان شکر کی بیداراولماز... عشق و پروانه نه سوز دور بو کی عاشق قوسی جان وئرر اویله کی جانانی خبردار اولماز .   نباتی بو غزلی بئله قارشیلاییر : عشق جامیندان ایچن کیم سنه هوشیار اولماز نه بودونیا ده قیامت ده ده بیدار اولماز قورخو بیلمز ائله مز شاه و گدادان پروا مست و مستانه گزر کاغذ و طومار اولماز ... آلیشار شمع کیمی اودلاشی پروانه کیمی جان وئرر یارا نباتی کیمی بی عار اولماز . کیچیک یازیمیزین سون سطیرلرینده چوخ کونلو م ایسته ییر حاقیندا دانیشدیغیمیز شاعیر ؛ تبریزلی قوسی نین ایکی سئودییم غزللرینه سیزی قوناق ائدیب ؛ آراشدیریجی لاریمیزدان رجا ائدم شاعیر حاقدا گئنیش سئیه ده آرایب آختارسینلار نییه کی قوسی نین آذربایجانلی لارین بوینوندا بویوک حاقی وار . غزل دئییر زاهد کی ظاهر دیر قیامتدن علامت لر نه بیلسین کیم بو قامت دن قیام ائتمیش قیامت لر گورونمز سبزه ی خوابیده سرو ناز اولان یئرده اونون یانیندا سیز پامال سیز ای سرو قامت لر بو یولدان کیم وصالین بولدوم و تاپشیرمادیم جانیم منی اولدورمه سه هجر ؛ اولدورر آخر ندامت لر اگر اقبال ؛ اگر ادبار عاشق رزق سیز قالماز یئتر هر وجهیلن کیم وار درد و داغ و محنت لر اولوب سوهان روحوم قانلی باغریم داغ ائدن ناصح سنین تک اوزگه یه چوخ ائتمیشم من هم نصیحت لر اونون تک بیر نگار پاک سیرت باغلاماز صورت و گرنه عالم ظاهرده چوخدور یاخشی صورت لر نگاه گرم اونون روخسارینا گر آفتاب ائتسه سپند ائیلر منی بی اختیار اودلاره غیرت لر کرم قیل باده گلگونه عادت وئرمه باشین چون کی دائم قان ایچر ساقی گوزو کونلومده حسرت لر بوگون مندن اوزون دوندردی جانان بیلمیره م قوسی اونا یارب نه سوز عرض ائیله میشلر بی مروت لر . غزل دئیین فرهاد و مجنون خواب غفلتدن اویانسینلار اگر دوغرو دئییرلر دردیمه بیر دم دایانسینلار

شاعیریمیز قوسی ایله بو اولو شاعیرین آراسیندا بیر سیرا اورتاقلیق لار گورمک بیر اوقدر ده چتین دئییل . قوسی شعرلرینده بیر نئچه دونه وحید دن احترام لا بئله یاد ائتمیشدیر : باغریمی قان ائتدی دوران ناله ی سرشار هئی جانیمی یاندیردی گردون آه آتش بار هئی جانه یئتدیم پیچ و تاب هجردن ای یار هئی گئتدیم الدن ای دولانیم باشینا دلدار هئی ... یاخشی دیر بی کس لرین گاهی یئتیشمک حالینه قوسی بی چاره هم بی یاردیر ؛ غمخوار هئی . همین ردیف و قافیه ده قزوینلی وحیدین ده گوزل بیر غزلی اولموشدور کی آشاغیدا تقدیم اولونور . باغریمی قان ائیله دین ای دیلبر خونخوار هئی یئت منیم فریادیما بی درد هئی ؛ دیلدار هئی عندلیبم ؛ درمنم گول ؛ گلمیشم دردین دریم آچیل -آچیل اوزومه گوی ای گول بی خار هئی ... بیر باخیشدان گر کونول تاش ایسه ؛ ائدر توتیا یوز به یوز نئجه دورور ای نرگس بیمار هئی . البته قوسی تورکجه شعر دیوانیندا دونه – دونه قزوینلی وحید دن آد آپارمیشدیر کی ایکی بیت اورنک اولاراق تقدیم اولونور . نه یاخشی سویله میش قوسی وحید عالم معنی نگاه بی محابا دیر دل بی تاب دیلماجی +=+= نه یاخشی سویله میش قوسی وحید پاک گوهر کیم منی یاندیردی بیر آتش کی دشمندن ایراغ اولسون قوسی نین تاثیر بوراخدیغی شاعیرلر : قوسی نین اوزوندن سونرا کی بیر سیرا شاعیرلره تاثیری اولموشدور . اونون شعرلرینه اعتنا ائتدیی شاعیرلردن بیر سیراسینین سیاهیسی نی آشاغیدا گوستره جه یک . 1- تبریزلی تاثیر و قوسی : میلادی 17 ینجی عصرین ان تانینمیش شاعیرلریندن بیریسی ده " تبریزلی میرزه محسن تاثیر " اولموشدور . او 1060 ینجی ایلده تبریز شهرینده آنادان اولموشدور . شاعیر ؛ شاعیرلیک دن سووای دولتی ایش لرده ده اشتراکی اولوب ؛ بیر سیرا خدمت لرین مصدری اولموشدور . میرزه محسن تاثیر 1131 ینجی ایلده دونیاسین دیشمیشدیر . عصرینین تذکره چیلری اوندان سلام – صلوات لا یاد ائتمیشلر .قوسی نین بو شاعیرله فیکر داشلیغین شعرلریندن دویماق اولور. قوسی بیر یئرده دئییر : دیلر کونلوم کی یار اغیار ایله یار اولماسین یارب جهان تا وار اولیون یار اغیار اولماسین یا رب منیم تک بولبولون قان اولدو باغری غمچه فارغ دیر بو دیل بیلمزلر ه هئچ کیم گرفتار اولماسین یارب کونول مین درده درمان ائتمک ایچون بیر نگاه ایستر سنین بیمار چشمیندن کی بیمار اولماسین یارب ... میرزه محسن تاثیر ایسه بئله سویله ییر: منیم تک هئچ کیمین احوالی در هم اولماسین یارب غریب و بی کس و بی یار و همدم اولماسین یارب... ازلدن بیعت ائتمیش لاله تک درد ایله درمانیم جگر داغینه کونلون قانی مرهم اولماسین یارب مگر تغییر اولا تاثیر حقدن بخت و اقبالین خط نقش جبینین خط خاتم اولماسین یارب . 2- سید عظیم شیروانی و قوسی : سید عظیم شیروانی آذربایجانین قدر شاعیر و یازیچی لاریندان ایدی کی شعرلری و یازی لاری بیر نئچه دونه چاپ و یاینلانمیشدیر . سید عظیم ده بیر چوخ شاعیرلر کیمی قوسی یه توجهی اولموشدور کی بو توجه اونون شعرلرینده کولگه سالمیشدیر . او قوسی نین آشاغیداکی شعرین اوخویاندا کی بئله دیر : الدن گئده رم سر خورامانینی گورجک دیلدن دوشرم غنچه ی خندانینی گورجک هر چند منه تاب وئرر موی میانین بی تاب اولارام زولف پریشانین گورجک ای جان آلیجی گوزلری شهباز باخیشلی شاهین یاشینار پنجه ی موژگانینی گورجک . آغزی سولانیب آشاغیداکی نظیره نی یازیر کی ماراقلی دیر باخین : جان تازه لنیر لعل دور افشانینی گورجک دل خرم اولور سرو خورامانینی گورجک داغلار دا چیخیب سالدی باشین سونبول آشاغی اول لاله روخون زولف پریشانینی گورجک پوسته دهنی ؛ آچیلار قالدی حدیندن اول سرو قدین قونچه ی خندانینی گورجک . 3- تبریزلی قوسی و راجی : قوسی نین شعرلری دئدییمیز کیمی  دیلده – دیشده گزیب شعرلری راجی کیمی شاعیرین الینه هابئله قولاغینا چاتمیشدیر قوسی بیر یئرده دئییر : عاشق اولدوم یئنی باشدان بیر پری روخساره من مست من ؛ بی عقل من ؛ دیوانه من ؛ بی چاره من بیر سپند شوخ یوز مجمرده یانماق سیری وار کیم عنانیم وئرمیشم اول شمع گول روخساره من ... ائیلمز قوسی تدارک بیر نفس عصیانیمی عمر جاویدان اگر صرف ائتسم استغفاره من . بو گوزل بیتلری گوروب اوخویان راجی ؛ گورون اونو نه اوستادانه قارشیلاییر : هجرینده دائما گلیره م آه و زاره من بی چاره من ؛ فلک زده من ؛ بخت قاره من باغ بهشته ائیله مه رم میل آشیان گرباش قویام خیالیوایله بیر مزاره من ... هر یئرده راجینی گوره سن ائیله التفات وئررم گوزل قسم سنی پروردگاره من یا قوسی نین بو مخمسی نی اوخویان راجی: منی هجر ائیله میش زیر و زبر واللهی باللهی

دئسه م اول بی وفا بیلمم اینانارمی اینانماز می ؟ گوروب اوخودوقدا ؛ اونا گوزل بیر نظیره یازیر کی اوزلویونده دقته لایق دیر . باخین تظللم دن اوساندیم ظلمدن دلدار اوسانماز می ؟ جفا و جوردن اغیار اوساندی یار اوسانماز می ؟ اوساندی باده گول رنگدن میخانه اوباشی مگر مظلوملار قانیندان اول خونخوار اوسانماز می ؟ توتوشدو شمع کونلوم دمبدم پروانه یاخماقدان بو معنادن مگر اول آتشین رخسار اوسانماز می ؟   3- شیخ صفی الدین اردبیلی و تبریزلی قوسی بویوک عاریف شیخ صفی الدین اردبیلی (650-735) اوزو عاریف اولدوقدا آرا – سیرا شعرلر ده یازارمیش . بوگون اونون بیر سیرا تورکجه – فارسجا شعرلریندن ؛ هابئله بیر سیرا ایستر اوز یازی لاریندان ؛ ایستر سه ده مورود لرینین یازیلاریندان الیمیزده دیر . شیخ صفی ایله ده قوسی نین شعرلری آرا ؛  بیر یاخین لیق گورمک بیر اوقدر ده چتین دئییل . آشاغیداکی اوخویاجاغینیز شعر صفوی دوورونون شاعیر و عاریفی ائله شیخ صفی دن دیر. دئمین کیم دردیمی بیلمز بیلر واللهی باللهی دئسه بیلمم اینانمین آلدادییر واللهی باللهی دئدین هرگیز منیم کونلوم سنن ایله مهربان اولماز دئمه ظالیم ؛ دئمه کافیر اولور واللهی باللهی قیا باخکج ؛ تبسم نازک ائتکج التفات ائیله منی آخیر بو ظالیم اولدورر واللهی باللهی تبریزلی قوسی ایسه بو غزلین بئله قارشیلایب : طبیبیم باشیما بیر گون گلر واللهی باللهی منه تاپشیردیغی جانی آلار واللهی باللهی دئییرلر حالیمی سورماز ؛ سورار بیر اوزگه دیل دیر بو سانیرلار دردیمی بیلمز ؛ بیلر واللهی باللهی منی ای شوخ سنگین دل کی تیغین چون هلاک اولدوم سن اولدور یوخسا حسرت اولدورر واللهی باللهی . یا باشقا بیر یئرده شیخ صفی نین بوشعرین کی بئله باشلانیر: قویدو اوز کونلومه غم لشکری هامون – هامون قارا بایداقلی عالم لر اوجو گلگون – گلگون چاغیریردیم قاتی آواز ایله لیلی – لیلی داغ سس وئردی جوابیمداکی مجنون – مجنون گوزلریمدن یانا اود توتلادی دوزخ – دوزخ جگریمدن یانا قان قاینادی جیحون – جیحون بونه ویرانه کونول دور صفی ای وای ؛  ای وای سرولر وار ایدی بو باغده موزون – موزون گورب اوخویان ؛ تبریزلی قوسی بئلنچی بیر شعر یازابیلیر: ساقیا ائیله میشم جامیمی پرخون - پرخون ائتمه دی چهره می چون باده ی گلگون – گلگون عشق اهلینده گرک حوصله دریا دریا نه قدر شور جنون اوز قویا هامون – هامون... اولا بیر گون دییه اول ماه کی قوسی – قوسی سویله ین وقتده درد اهلی کی مجنون – مجنون . 4- تبریزلی صائب و قوسی : هند سبکی یا خود داها دوغروسو هند مکتبی آدی ایله ادبیات عالمینده تانینان مکتبین ان بویوک و تانینمیش سیمالریندن اولان بیریسی ده تبریزلی میرزه محمد علی صائب اولموشدور . صائب 999 تبریزده آنادان اولوب 1087 ده اصفهان دا دونیاسین دیشمیش ؛ حالیا مزاری اورادا بللی و ادبیات وورغونلارینین بیر زیارت گاهی کیمی تانینماقدا دیر . اونون یوزمین بیت دن زیاده شعرلری اولموش کی ایکی دیلده دئمیشدیر . تاسف له تورک شعرلری نین حجمی بیر اوقدر اولمامیش ؛ بیر سیراسی دا ایتیب – باتمیشدیر . بو تای سیز شاعیر له قوسی نین بیر سیرا یاخینلیق لارین گورمک ؛ شاعیرلرین شعر دیوانلارینا مراجعت ائتمکله گوروروک . صائب بیر یئرده بئله دئییر : شاه من در کوی تو تاکی کنم فریاد هئی داهی طاقت قالمامیشدیر داد هئی بیداد هئی همدمیم غم ؛ مونسیم غم ؛ دلبر و غمخوارهم ای دولانیم باشینا سنسیز دئییل دل شاد هئی در دل صائب بسی جا کرده آن چشمان مست ایکی کافر بیر مسلمان اولدورور بی داد هئی قوسی ایسه اوست ده کی ملمع شعره بئله جواب وئریر : عمرلر دیر صید ناوک خوردی ام صیاد هئی نیم بسمل قویما باشین چون منی جلاد هئی نقشیمی کیم توتما داویمدان منیم گوز یومما کیم من حریف پاکبازم ؛ ساده ام نراد هئی هر قدر قوسی فغان و ناله و آه ائیله رم هیچ کیم یئتمز منیم فریادیما فریاد هئی . یا صائبین ان معروف غزلی اولان کی بو مطلع ایله باشلانیر : الدن چیخارام زولف پریشانینی گورجک هوشدان گئده رم سرو خورامانینی گورجک سوسوزلارا گر جان آخیدور چشمه ی حیوان من جان وئریره م چشمه حیوانینی گورحک کژگانی اولوب قانلی یاشیندان رنگ یاقوت صائب لب لعل گهر افشانینی گورجک .   قوسی دا بو غزلی بئله قارشیلاییر : الدن گئدرم سرو خورامانینی گورجک دیلدن دوشرم غنچه ی خندانینی گورجک هر چند منه تاب وئرر موی میانین بی تاب اولارام زولف پریشانینی گورجک رحم ائیله ییب احوالینا کویونداکی ایتلر فریاده گلر قوسی نالانینی گرجک . 5- قزوینلی وحید و قوسی : عمادالدوله لقبی ایله تانینان میرزه محمد طاهر وحید ؛ 17 ینجی عصرین آدلی – سانلی ؛ عین حالدا ساوادلی شاعیر و یازیچی لاریندان ایدی . اونون تورکجه – فارسجا شعرلری ایله برابر بیر سیرا نثرلری ده بو گون الیازما شکلینده دونیانین بیر چوخ کیتابخانالاریندا قورونماقدا دیر .

قوسی نین دیوانیندا آتالار سوزو : شاعیریمیز قوسی ده آذربایجانین دیگر شاعیرلری سایاق آنا دیلینین آشار – داشا ر دیل خزینه سیندن لازیمی قدر فایدالانمیشدیر . او ؛ شعرلرینین بیر سیراسیندا هله بوگونه کیمی بیزه گلیب چاتان آتالار سوزوندن یئری گلمیشکن ایشله تمیشدیر کی اونلارین بیر سیراسی بو یازیمیزین ضمنینده تقدیم اولور. سینه ده کونلوم سارایین روشن ائیلر شمع داغ اوز آیاغی آلتینا هر چند ایشیق وئرمز چراغ . ==+=+ من تاک تیکیب مئی یئرینه خون دل ایچدیم سوزدور بو کی هر کیمسه نه اکدی اونو بیچدی +=+= یئتمه ین سوز سوزینه شورین نه بیلسین معنی نین آغزی شیرین ائیله مز حالوا دئمک ؛ حالوا کیمی =+=+= اگر چه دوغرویا مشهور دور زاوال اولماز فغان می دوستلاری دوغزو سوز ائدر دوشمن =+=+ تسخیر زولف یاری حبادن دیلر کونول اوخشار اونا کی ؛ اوزگه الی ایله ایلان توتار +=+= چراغی یاندی عشقین مندن و من عشقدن یاندیم بلی مشهور دور کولدن اود اولماق ظاهر ؛ اوددان کول  قوسی نین اعتنا ائتدیگی شاعیرلر آز اولمامیشدیر . آنجاق اونون ائله تورک دیلی شاعیرلره توجهی داها چوخ اولموشدور کی بو یازیمیزدا اونلارین بیر سیراسی تقدیم اولور. 1- سید عمادالدین نسیمی و قوسی :  نسیمی ؛ تبریزلی قوسی نین ان چوخ سئودیی شاعیر لردن اولموشدور .  آراشدیریجی لارین بیر سیراسی اونو تبریزلی ؛ شیروانلی و بیر سیراسی ایسه شیرازلی یازیرسالاردا بلکه ده قطعیت له اونون دوغوم یئری حله لیک آیدین دئییل . آنجاق بونو دئییه بیلریک کی او بیر آذربایجانلی شاعیری دیر کی هجری 770 ده آنادان اولموشدور . نسیمی یازدیقلارا اساس 37 ایل شرفلی عومور سوردوکده هجری 807 ده حلب شهرینده دریسی سویولوب شهادت شربتین نوش ائتمیشدیر . نسیمی نین مزار داشیندا اونون وفات ایلین هجری 824 ذکر ائتمیشلر . نسیمی نین آشاغیداکی بیت لرین حسرتیندن یاندی باغریم جیگریم قان اولدوگل سنسیز ایشیم گئجه – گوندوز آه و افغان اولدو گل اونجا کیم گوز یاشی توکدوم یار سنین یوللارینا اول باشین هر قطره سی دریای عمان اولدو گل دوشمنی گولدورمه شاهیم ؛ ساغلییمی ایله گل ایریش مدعی ایلر تا دئمه سین قوولو یالان اولدو گل ... گورن شاعیر قوسی نین طبعی داشیب بئلنچی قارشیلاییر : ساقیا باغریم مئی گولگون اوچون قان اولدو گل صبر ائوی سنسیز تزلزل بولدی ویران اولدو گل بخیه سیندن زخم ایمین اکراه ائدردین شکر کیم آچیلیب اول غنچه ی پژمرده خندان اولدو گل خاطر حالیم پریشان اولماق ایله جمع اولور اوندان آرتیق کیم سن ایسترسن پریشان اولدو گل ... یا باشقا بیر یئرده قوسی ؛ نسیمی نین آشاغیدا کی بیت لرین اوخویوب داماغی طاملی اولور . نسیمی دئییر : کل مکانه گوهری گوهره کان می سان نه سن ؟ اوش بو صفات و حسن ایله جان جهان می سان نه سن ؟ عرش ایله فرش و کاف و نون سنده دیر ای ملک بو گون کیمسه بو سیررا ایرمه دی شرح و بیان می سان نه سن ؟ کون و مکانه یاخمازام چون سنی بولدوم ای صنم ایکی جهان ایچینده سن کون و مکان می سن نه سن ؟ قوسی ایسه همین بیت لری بئله قارشی لایب نظیره یازیر : ای بی قرار سینه ده نئشتر می سن نه سن ؟ پیکان می سن کونول می سان اخگر می سان نه سن ؟ بیر دم سنی اول آتش رخساره یاخمادی سن ای حجاب سد سکندر می سن نه سن ؟ رحم ائیله مز فغانینا اول دلربا کونول سن گبرمی ؛ فرنگمی ؛ کافر می سن نه سن ؟ 2- حکیم فضولی و قوسی : تورک دونیاسینین اویوندویو بایات ائللی بویوک فضولی نین شعر داغارجیغی چوخ بویوک اولموشدور . بو بویوک شاعیریمیزین حاقیندا گونوموزه قدر یوزلر مقاله و شعر ؛ دونیانین بیر چوخ یئرلرینده قلمه آلینسادا ؛ حله بو ایشین آردی کسیلمه دن دوامی وار. بو شاعیردن گئنیش حجملی شعر دیوانلاری بیزه یادیگار قالمیشدیر . فضولی ده اوزوندن اونجول شاعیرلرکیمی بیر چوخ شاعیرلره تاثیر بوراخا بیلمیشدیر کی اونلاردان تبریزلی قوسی نی آد وئرمک اولار . قوسی ؛ فضولی نین رنگارنگ شعرلرین گوروب اوخودوقدا پوئزیاسینا ماراقلانیب نئچه یئرده اوز شعرلریندن اونون آدین سلام صلوات لا گتیریر : قوسی اول رعنا غزالیدور فضولی نین بو کیم شاه ملک محنتم توتموش جهانی لشگریم یا قوسی بو اول غزل دیر کیم سویله میش فضولی ها بویله محنت ایله گئچسین می روزگاریم یا بو همان رعنا غزلدیر کیم فضولی سویله میش پند چوخ وئردیم ائشیتمز عارسیز دیر عارسیز بیر یئرده فضولی نین بو تانینمیش شعرین منی جاندان اوساندیردی جفادان یار اوسانماز می ؟ فلکلر یاندی آهیمدان مورادیم شمعی یانماز می ؟ قامی بیمارینا جانان دوای درد ائدر احسان نئچون قیلماز منه درمان منی بیمار سانماز می ؟ غمیم پنهان توتاردیم من ؛ دئدیلر یاره قیل روشن

وار جانیمیز اما بیزه جانانه گرک دیر اول باغده من سینه می صد چاک ائده رم کیم سونبول لرینین کاکولونه شانه گرک دیر بیر فصلده کیم سبزه سیلر زنگ کونولدن اول باغده کیم بولبوله پروانه گرک دیر .  قوسی اوزو تاریخ سئور ؛ ادبیات سئور و بیر سوزده مطالعه یه رغبت گوسترن شاعیرلردن ایدی . بیر چوخ شاعیرلرین شعرلرین اوخویارمیش .شاعیرین داها آرتیق سئودییی شاعیرلردن گنجه لی نظامی ؛ تبریزلی صائب ؛ بایات ائلیندن اولان بویوک فضولی ؛ شیروانلی نسیمی ؛ امیر علی شیر نوائی  و سایره نی گوسترمک اولار کی بونلارین درین دوشونجه لریندن و فیکیرلریندن هئچ واخت الی بوش اولمامیش و همین شاعیرلرین کولگه لرین شاعیریمیزین شعرلرینده گورمک بیر اوقدر چتین اولمامیشدیر .   اسد آغا یعقوبی نین فیکری جه " : قوسی غزللرینی آنا دیلینده یازمیشدیر . بونولادا شعرلرینین آذربایجان لیلارا تربیه ائدیجی تاثیر گوجونو آرتبرمیشدیر . شاعیرین بو دیلده گنج لره مراجعت ائتمه سی تحصیلین آنا دیلینده آپاریلماسی طرفداری اولدوغونو عکس ائتدیریر. او ؛ آذربایجان ادبی دیلینی جانلی دانیشیق دیلینه یاخینلاشدیراراق تعلیم دیلی ایچون داها ال وئریشلی ائتمیشدیر . " دئدییمیز کیمی او صفوی دوورونده بویوک شاعیر و عالیم لریندن اولان تبریزلی صائب ؛ تبریزلی تاثیر ؛ شیخ صفی الدین اردبیلی و اونلار دیگر شاعیرله یاناشی آذربایجان ادبیاتی نین ذیرو ه سینه اوجالاراق اوزلریندن دیرلی گنجینه لر یادیگار قویموشلار . شاعیریمیز یوکسک قابلیته مالیک اولدوغو ایچون یاراتدیغی اینجه شعرلر ایله یالنیز اوزونو ابدی لشدیرمه یب بلکه آذربایجان تاریخ و مدنیتی نی ده اوزو آغ ؛ باشینی ایسه اوجالتمیشدیر .  شاعیریمیز قوسی نین همشهریلیسی اولان میرزه محمد علی صائب ده اوز دیرلی بیاضی اولان سفینه صائب عنوانیندا کی کیتابیندا قوسی دن نئچه بیت فارسجا شعر نقل ائده رک ؛ شاعیر قوسی نین دیرلی بیر شاعیر اولدوغون ثبوت ائدیر .تاسف له بو اینجه خیال شاعیرین بو گونه قدرنه آنادان اولما تاریخی بللی دیر نه اولوم تاریخی !! تذکره یازارلارین دا اولو شاعیریمیز قوسی حاقدا یازدیقلارینین بیر چوخ فایزی ائله قات - قاریشیق و تکرار اولاراق ثبت اولموشلار . شاعیر تبریزلی علی جان قوسی حاقدا بیر – ایکی مقاله گوزومه دیسه ده ؛ آنجاق اساسا اونون یارادیجیلیغی باره ده اولموشدور . چوخ غریبه دیرکی ؛ اونون شعر دیوانین آچاندا مع الاسف یاشایشی ایله اوخوجولار بیر اوقدر تانیش اولا بیلمیرلر !! همین نقیصه تاسف له هله ده دوام ائدیر !! تبریزلی قوسی نین مدح ائتدیی کیمسه لردن بیریسی ده گنجه لی " مصاحب " ایدی . رحمتلی فریدون بیگ کوچرلی مصاحب حاقدا بو بیلگی لری ارائه وئریر :  " کربلای علی خان زیاد اوغلو اسم ایله مشهور دور . گنجه و قراباغ بگلر بگی سی اولوبدور . زیاده خردمند ؛ باخبر و خوش صحبت بیر وجود ایمیش . شاه عباس صفوی نین لطف و عنایتینه نائل اولدوغو اوچون مصاحب لقبینی آلمیشدی . امور مملکتده زیاده ماهر و دوربین اولدوغوندان ماعدا شعر شناسلیقدا ید بیضاسی وارایمیش . اوزو داهی شعر دئیرمیش و بیر چوخ شعر و غزللری قالیب دیر . " بونلاردان علاوه رحمتلی احمد گلچین معانی ده گنجه لی زیاد اوغلو مصاحب دن ان دولغون بیلگی لری ارائه وئرمیشدیر . او ؛ توپلادیغی تذکره پیمانه ده صص 492-502 قدر  یازی یازمیشدیر . بونلاری تقریبا تکرار ائدن رحمتلی اوستاد عزیز دولت آبادی ده سرایندگان شعر پارسی در قفقاز کیتابیندا شاعیر حاقدا توجهی اولموشدور . قوسی ترجیع بند لرینین بیریسینده محمد قلی خان زیاد اوغلو اوغورلو خانا بیر مدح یازمیشدیر . بیلیریک  کی او ؛ 1074 ده قاراباغین بیگ لر بیگی سی اولوب بو مهم امر اونا تاپیشیریلمیشدیر . شاعیر یازیر : گتور ساقی قدح وئر کیم بو دووران یاخشی دوران دیر کونوللر قونچه سی آچیلماغا عالم گولوستان دیر پیاپی توت ایاغین صدقه سی تئز کئچمه مندن کیم حیات اون سوز منه مشگل گلر کی غیره آسان دیر ... نولا تبریزی گر قوسی بهشته اختیار ائتسه کیم اونون خاک پاکی سرمه چشم صفاهان دیر هوای گنجه اول فردوس ثانی واردی باشیمدا فغان کیم ناتوان لیق مانع و جمعیم پریشان دیر اوغورلو خان زیاد اوغلو مصاحب روزگاریندا کی بیز اونون قولو اول بنده سلطان سلیمان دیر بحمد الله کی دود آهیمیز ابر باهار اولدو قرادن چیخدی داغ و باغ و صحرا لاله زار اولدو .  بو شعر دن آیدین لاشیرکی شاعیر قوسی ؛ صائب دوورو یاشامیش و  شاه اسماعیلین اوغلو سام میرزه نین یازدیغی تحفه سامی تذکره سینده کی قوسی باشقا بیر قوسی دیر کی  حاقیندا دانیشدیغیمیز شاعیردن غیر دیر و گویا بو درین مفکوره لی شاعیر 1086 ینجی ایله قدر یاشام سورموشدو .