جستارهای ابوالفضل خطیبی
前往频道在 Telegram
شاهنامهپژوه و عضو هيئت علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی سخنرانیها ونوشتهها در زمینه شاهنامهشناسی و ایرانشناسی @dr_khatibi_abolfazl کارنامه علمی: https://t.me/dr_khatibi_abolfazl/576 تماس با گرداننده کانال: @parvaneh_esm 09100079566
显示更多4 345
订阅者
无数据24 小时
-17 天
+5630 天
数据加载中...
吸引订阅者
九月 '26
九月 '26
+8
在0个频道中
八月 '26
+108
在7个频道中
Get PRO
七月 '26
+68
在4个频道中
Get PRO
六月 '26
+65
在0个频道中
Get PRO
五月 '26
+30
在0个频道中
Get PRO
四月 '26
+10
在0个频道中
Get PRO
三月 '26
+4
在0个频道中
Get PRO
二月 '26
+35
在8个频道中
Get PRO
一月 '26
+18
在4个频道中
Get PRO
十二月 '25
+117
在15个频道中
Get PRO
十一月 '25
+34
在2个频道中
Get PRO
十月 '25
+48
在5个频道中
Get PRO
九月 '25
+44
在8个频道中
Get PRO
八月 '25
+73
在11个频道中
Get PRO
七月 '25
+44
在1个频道中
Get PRO
六月 '25
+26
在1个频道中
Get PRO
五月 '25
+48
在13个频道中
Get PRO
四月 '25
+74
在18个频道中
Get PRO
三月 '25
+115
在24个频道中
Get PRO
二月 '25
+80
在36个频道中
Get PRO
一月 '25
+106
在19个频道中
Get PRO
十二月 '24
+79
在13个频道中
Get PRO
十一月 '24
+48
在3个频道中
Get PRO
十月 '24
+73
在4个频道中
Get PRO
九月 '24
+62
在2个频道中
Get PRO
八月 '24
+85
在10个频道中
Get PRO
七月 '24
+67
在9个频道中
Get PRO
六月 '24
+44
在9个频道中
Get PRO
五月 '24
+107
在10个频道中
Get PRO
四月 '24
+58
在11个频道中
Get PRO
三月 '24
+63
在9个频道中
Get PRO
二月 '24
+48
在6个频道中
Get PRO
一月 '24
+134
在28个频道中
Get PRO
十二月 '23
+82
在15个频道中
Get PRO
十一月 '23
+55
在7个频道中
Get PRO
十月 '23
+45
在4个频道中
Get PRO
九月 '23
+49
在0个频道中
Get PRO
八月 '23
+51
在0个频道中
Get PRO
七月 '23
+33
在0个频道中
Get PRO
六月 '23
+52
在0个频道中
Get PRO
五月 '23
+101
在0个频道中
Get PRO
四月 '23
+62
在0个频道中
Get PRO
三月 '23
+79
在0个频道中
Get PRO
二月 '23
+60
在0个频道中
Get PRO
一月 '23
+501
在0个频道中
Get PRO
十二月 '22
+24
在0个频道中
Get PRO
十一月 '22
+32
在0个频道中
Get PRO
十月 '22
+29
在0个频道中
Get PRO
九月 '22
+23
在0个频道中
Get PRO
八月 '22
+58
在0个频道中
Get PRO
七月 '22
+52
在0个频道中
Get PRO
六月 '22
+34
在0个频道中
Get PRO
五月 '22
+35
在0个频道中
Get PRO
四月 '22
+24
在0个频道中
Get PRO
三月 '22
+40
在0个频道中
Get PRO
二月 '22
+33
在0个频道中
Get PRO
一月 '22
+48
在0个频道中
Get PRO
十二月 '21
+59
在0个频道中
Get PRO
十一月 '21
+71
在0个频道中
Get PRO
十月 '21
+84
在0个频道中
Get PRO
九月 '21
+115
在0个频道中
Get PRO
八月 '21
+39
在0个频道中
Get PRO
七月 '21
+27
在0个频道中
Get PRO
六月 '21
+60
在0个频道中
Get PRO
五月 '21
+79
在0个频道中
Get PRO
四月 '21
+50
在0个频道中
Get PRO
三月 '21
+53
在0个频道中
Get PRO
二月 '21
+28
在0个频道中
Get PRO
一月 '21
+73
在0个频道中
Get PRO
十二月 '20
+3 109
在0个频道中
| 日期 | 订阅者增长 | 提及 | 频道 | |
| 05 九月 | +2 | |||
| 04 九月 | +2 | |||
| 03 九月 | +2 | |||
| 02 九月 | +2 | |||
| 01 九月 | 0 |
频道帖子
| 2 | کریستن سن و شاهنامه
ابوالفضل خطیبی
اول مهر ۱۴۰۰
@dr_khatibi_abolfazl | 1 |
| 3 |  پیشگفتار شاهنامۀ منظوم دانمارکی، آرتور اِمانوئل کریستِنسِن، ترجمۀ مسعود کدخدایی، کپنهاگ، دیار کتاب، چاپ دوم 1399، 64صفحه.
کریستن سن و شاهنامه
ابوالفضل خطیبی
اول مهر ۱۴۰۰
@dr_khatibi_abolfazl | 920 |
| 4 | دکتر ابوالفضل خطیبی
در این نشست دکتر خطیبی ابتدا با ذکر تاریخچهای مختصر از تصحیحهای مختلف شاهنامه به معایب و مزایای آنها پرداخته و دربارهی اصالت نسخهی فلورانس و مزیّت چاپ دکتر خالقی نسبت به سایر چاپها توضیحاتی را ارائه کردند.
در ادامه به نقدهایی که دکتر رواقی به نسخهی فلورانس و گونهی آن وارد کردهاند نیز پاسخ دادند.
دقایق پایانی جلسه با پرسش و پاسخ همراه بود و دکتر خطیبی با دقت به تمامی سؤالها پاسخ دادند.
دانشکدهی ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، ۲۴ آذر ۱۳۹۴
برداشت از کانال انجمن دانشجویی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران
@dr_khatibi_abolfazl | 1 418 |
| 5 | گرشاسپ | 1 |
| 6 | آیا فردوسی برای امرار معاش و شهرتطلبی شاهنامه سرود؟
@dr_khatibi_abolfazl
بارها در سخنرانیها و کتابها و مقالهها دربارۀ فردوسی شنیده و خواندهایم که فردوسی زبان فارسی و ایران را زنده کرد و اگر شاهنامه نبود، ما اکنون به زبان عربی حرف میزدیم و مینوشتیم و یا اگر فردوسی نبود ایران نبود. از سوی دیگر دوست دیرین بنده دکتر محمود امیدسالار در کتب جدید خود، بوطیقا و سیاست در شاهنامه (ص124) نوشته است: «هدف اصلی فردوسی نه بزرگداشت ایران بوده و نه ستایش فرهنگ یا زبان فارسی به معنی اخص کلمه. او فقط در پی امرار معاش خودش و همچنین اثبات این امر بوده که نشان دهد بهترین شاعر زمانۀ خود است» دکتر محمد دهقانی نیز در برخی مقالهها و کتاب جدیدش سخنان مشابهی را تکرار کرده و به تلویح گفته است که فردوسی آزمند بوده که از محمود غزنوی تقاضای صله کرده بوده است. به نظر بنده شاهکارهای بزرگ جهانی در زمینی برهوت و بدون بستر مناسب سر بر نکردهاند و در زمان فردوسی، زبان فارسی مرده نبوده که فردوسی آن را احیا کند. پیش از فردوسی چندین شاهنامه به نظم و نثر دروجود آمدند و فردوسی در همین بستر مناسب شاهکار بیمانند خود را خلق کرد. پس دقیقتر آن است که بگوییم فردوسی در رواج و بالندگی زبان فارسی و وحدت اقوام ایرانی و بقای ایران نقش بسزایی داشت. آیا نابغهای چون فردوسی باید در آغاز شاهکار خود بهتصریح میگفت: من میخواهم با سرودن شاهنامه زبان فارسی و ایران را زنده کنم؟ یا اینکه این شاهنامه را برای بزرگداشت ایران سرودم؟ آشکار است که فردوسی در شاهکار جاویدان خود نباید چنین ادعاهایی مطرح میکرد. در مورد آثار جاودان ادبی، مهم این است که آنها در طول تاریخ چه تأثیری بر مخاطبان خود گذاشتهاند، نه آنکه بعد از هزار و صد سال از زمان فردوسی، امروزه ذهنخوانی و نیتخوانی کنیم و بگوییم نیت فردوسی نه بزرگداشت ایران بوده و نه ستایش زبان فارسی. آگاهان به تاریخ و فرهنگ ایران در زمانۀ فردوسی، نیک میدانند که در آن زمان دو جریان فکری مهم در خراسان وجود داشت: یکی انترناسیونالیسم اسلامی (امّت اسلامی) به رهبری خلفای فاسد عباسی و دیگری ناسیونالیسم ایرانی به رهبری طبقۀ دهقانانِ بازمانده از عصر ساسانی که به اسلام (بهویژه مذهب شیعه) گرویده بودند، ولی هدف اصلی آنان ترویج تاریخ و فرهنگ باستانی ایران به زبان فارسی بود. فردوسی که به همین طبقۀ دهقانان تعلّق داشت، در قرن چهارم هجری کتابی را برای نظم کردن برمیگزیند که تاریخ و فرهنگ باستانی ایران را از آغاز تا پایان در بر داشت و شکوه و اقتدار گذشتۀ ایران را فرایاد میآورد، نه آنکه مانند شاعرانی چون اسدی طوسی و دیگران تنها به نظم یکی از شخصیتهای باستانی مثل گرشاسپ بسنده کند. از شاهنامهشناسان ایرانی که بگذریم، نابغۀ ایرانشناسی، تئودور نولدکه، با اینکه با ایرانیان میانۀ خوبی نداشت، یکصد سال پیش هوشمندانه دریافت که «دلبستگی فردوسی به ایران از هر بیت شاهنامه آشکار است». بنابر این نتیجۀ منطقی بحث این است که فردوسی آگاهانه ایراندوستی و زبان فارسی را در شاهنامه ترویج کرده است. نه آنکه بگوییم هدف او بزرگداشت ایران و ستایش فرهنگ و زبان فارسی نبوده و همۀ این تأثیرات کاملاً از سرِ تصادف بوده است. هنگامی که میگوید: «که تخم سخن من پراگندهام»، آشکار است که منظور پراگندن سخن پارسی و زبان آراستۀ فارسی و رواج آن است نه زبانی دیگر. گفتهاند: «فردوسی فقط در پی امرار معاش خودش بوده». فردوسی از طبقۀ دهقان بود و املاک داشت و نیازی نداشت که از طریق شاهنامهسرایی امرار معاش کند و در اواخر عصر سامانی و در زمانهای که فتنه از آسمان میبارید و طوس و خراسان بین سرداران سامانی دست به دست میشد، اگر فردوسی از بهرۀ هوشی متوسّطی هم برخوردار بود، میتوانست دریابد که از طریق شاهنامهسرایی امرار معاش نتواند کرد. اگر هم هدف اصلی فردوسی بهواقع چنین بود، با هدف دیگر او، یعنی بزرگداشت ایران و زبان فارسی تناقضی نداشت. اینکه میفرمایند: «فردوسی در پی اثبات این امر بوده که نشان دهد بهترین شاعر زمانۀ خود است»، کاملاً درست است، ولی باید پرسید: در میان شاعران امثال فردوسی چه کسانی به دنبال شهرت نبودهاند؟ و بازهم شهرتطلبی شاعر با هدف دیگر او یعنی بزرگداشت ایران و زبان فارسی تناقضی نداشت. هرکدام از ما به دنبال شهرتیم، وگرنه به جای آنکه نام خود را بر روی کتابمان بگذاریم، نام همسایه را مینوشتیم. اساساً طرح این سخنان به قول اهل منطق قضیۀ سالبۀ به انتفاء موضوع است.
ابوالفضل خطیبی
برداشت از صفحه فیسبوک، سال ۲۰۱۷
@dr_khatibi_abolfazl | 2 304 |
| 7 |  آیا فردوسی برای امرار معاش و شهرتطلبی شاهنامه سرود؟ یادداشتی از دکتر خطیبی در فیس بوک👇
@dr_khatibi_abolfazl | 1 350 |
| 8 | آشنایی با گوشهای از مشکلات تصحیح
بررسی تصحیح متن شاهنامه
بررسی اختلاف تصحیح مصرع دوم بیت ۵۳۲ از داستان رستم و اسفندیار در دو ویرایش اول (۸جلدی) و ویرایش دوم خالقی (انتشارات سخن)
برداشت از جلسه پنجم داستان رستم و اسفندیار
ابوالفضل خطیبی
@dr_khatibi_abolfazl | 2 177 |
| 9 | ۲-ل
شاهنامه دستنویس کتابخانه بریتانیا در لندن، به نشان Add,21.103 ،مورخ ۶۷۵ / ۱۲۷۶
@dr_khatibi_abolfazl | 1 741 |
| 10 |  شاهنامه لندن ۶۷۵
به شماره Add21,103
داستان رستم و اسفندیار
@dr_khatibi_abolfazl | 1 540 |
| 11 | کاتب خوش ذوق و دردسر مصحّح- در باره کهن ترین دستنویس کامل «شاهنامه»(675 ه.ق)
دکتر ابوالفضل خطیبی
نشر دانش پاییز 1382 شماره 109
#مقاله
@dr_khatibi_abolfazl | 1 831 |
| 12 | مقایسه قسمتی از مقدمه شاه ابومنصوری با متن داستان رستم و اسفندیار.
برداشت از درسگفتارهای رستم و اسفندیار ۱۳۹۶/۱۰/۲۶، پژوهشگاه علوم انسانی
@dr_khatibi_abolfazl | 2 528 |
| 13 | مقایسه قسمتی از مقدمه شاه ابومنصوری با متن داستان رستم و اسفندیار.
برداشت از درسگفتارهای رستم و اسفندیار ۱۳۹۶/۱۰/۲۶، پژوهشگاه علوم انسانی
@dr_khatibi_abolfazl | 14 |
| 14 | شاهنامه شاه طهماسبی
«داستان رستم و اسفندیار»
"بزد پاشنه سنگ بنداخت دور"
.
@dr_khatibi_abolfazl | 2 062 |
| 15 | ویژگیهای مهّم فرهنگ ولف
دکتر ابوالفضل خطیبی
۱۳۶۹/۱۲ درسگفتار شماره ۲۰
@dr_khatibi_abolfazl | 2 580 |
| 16 |  没有文字... | 675 |
| 17 | فهرست،_مقدمه_و_سال_شمار_جشن_نامه_سجاد_آیدنلو.pdf | 965 |
| 18 |  کتاب یکی اُرموی مردِ شهنامه دان (جشن نامۀ چهل و پنج سالگیِ دکتر سجّاد آیدِنلو عضو هیئت علمیِ دانشگاه پیام نور اورمیّه)، به کوششِ دکتر رضا غفوری و به همّت
 فهرست، مقدمه و سال شمار جشن نامه سجاد آیدنلو.pdf
نشر ادبیّات در 1118 صفحه و به قیمتِ 14800000 ریال متنشر شد.
فروش در تهران: کتابفروشی توس
پخش برای کتابفروشیها: پخش دوستان
خرید مستقیم از ناشر: 09196148651
@dr_khatibi_abolfazl | 968 |
| 19 |  +1🔴 نشانِ ملّی «شیر و خورشید»
۱) نشانِ شیر و خورشید در هگمتانه، ۱۳۰۰ سال پیش از اسلام
۲) مُهر دورهٔ هخامنشی:
ایزدبانو آناهیتا در برابر اردشیر دوم (یا سوم) ایستاده بر شیر و در میانِ خورشید یافته شده در خطهٔ آناتولی
اگر به خانه شیر آمده است شید رواست
بدانکه خانه شیداست شیر بر گردون
قطران تبریزی
@IranDel_Channel
💢 | 1 |
| 20 | شیر شمشیر به کف
میدانیم پیش از انقلاب اسلامی در میان پرچم سهرنگ ایران، شیری شمشیر به کف نقش شده بود و از پشت او خورشید رخ مینمود. شیر و خورشید به لحاظ نجومی پیشینۀ کهنی دارد و بارها در شاهنامه از آن سخن رفته است. بر پایۀ نظرِ قدما، هنگامی که خورشید در برج اسد قرار میگیرد، نزدیکترین فاصله به زمین را دارد و درخشندگی و گرمای آن به اوج میرسد. دربارۀ شمشیر در چنگالِ شیر، کریستنسن در کتاب معروف خود، ایران در زمان ساسانیان، پیشینۀ کاربرد آن را به زمان ساسانیان میرساند. کریستنسن به بیت مورد نظر خود ارجاعی نمیدهد، ولی به احتمال فراوان به بیت زیر نظر داشته است. در داستان عرض کردن کیخسرو، هنگامی که پهلوانان ایران با درفشهای خود از برابر پادشاه میگذرند، درفش گودرز چنین توصیف شده است :
درفش از پس پشت او شیر بود / که جنگش به گرز و به شمشیر بود
کریستنسن در مصرع دوم به جای «جنگش»، احتمالاً بر اساس تصحیح فوللرس یا ژول مول ، «چنگش» خوانده است و از همین رو نوشته است که «در شاهنامه از درفشی ذکر به میان آمده مزیّن به صورت شیری که در چنگال خود گرزی و شمشیری دارد » (ص301)، ولی تردیدی نیست که خوانش کریستنسن و برداشت او از این مصراع درست نیست و همین صورت در متنِ شاهنامه، تصحیحِ استاد خالقی درست است . مصراع یادشده به لحاظِ دستوری، خوانش «چنگش» را برنمیتابد و گذشته از این، قرینۀ دیگری نیز هست که خوانش «جنگش» را تأیید میکند: در این بخش از شاهنامه، افزون بر توصیف درفشهای پهلوانان، فردوسی در بارۀ برخی از آنان توضیح میدهد که هر یک در کاربردِ کدام سلاح مهارت داشتند. در اینجا میگوید: گودرز در جنگ، با گرز و شمشیر میرزمید و به قول امروزیها سلاح سازمانی او گرز و شمشیر بود. در جای دیگر، دربارۀ گُستَهم میگوید: «همه نیزه بودی به جنگش به چنگ» (ب301). از این رو، پیشینۀ نقشِ شیرِ شمشیر به کف بر پرچم ایران نباید چندان قدیمی باشد و نگارنده نتوانست نشانی از آن را در زمانی پیش از دورۀ قاجار بیابد. گفتهاند در این نقش، شمشیر نشانِ ذوالفقار حضرت علی (ع) است که با لقب آن حضرت نیز تناسب دارد.
بعد از تحریر: دوست نازنینم دکتر علی محمودی پس از خواندن این یادداشت، طرحی از نقشهای جام طلای حسنلو (مربوط به اوایل هزارۀ دوم پیش از میلاد) را برایم فرستادند و یادآور شدند که در برابر یک بانوی شیرسوار سه خنجر به سه اندازۀ مختلف قرار دارد، ولی این نکته را باید توجه کرد که این شیر و شمشیرها لزوماً ارتباطی با شیر شمشیر به چنگ ندارد و اگر هم ارتباط داشته باشد، انقطاع زمانیِ حدود 3200 سالۀ میان این دو نقش را نمیتوان توجیه کرد، مگر آنکه شواهدی بیشتری بتوان یافت. روی کفل شیر حسنلو، نقش صلیبِ شکسه هم جالب است.
____________________________________________________________
. فردوسی، ابوالقاسم، شاهنامه، به کوشش جلال خالقی مطلق، تهران، مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، 1386: 3/20/289.
. همان، به کوشش یوهان اگوستوس فوللرس (Joannes Augustus Vullers)، لیدن، بریل، 1877: 2/785/311؛ کریستنسن در همین صفحه در مواضع دیگر چند بار به همین تصحیح ارجاع داده است.
. همان، به کوشش ژول مول، تهران، شرکت سهامی کتابهای جیبی، 1369: 2/293/305.
. کریستنسن، آرتور، ایران در زمان ساسانیان، ترجمۀ غلامرضا رشیدیاسمی، تهران، امیرکبیر، 1367: 301.
. در داستان رستم و سهراب نیز درفش گودرز شیرپیکر توصیف شده است (همان: 2/159/520) و در آنجا نیز از شیر شمشیر به چنگ یا گرز به چنگ سخنی نیست:
یکی شیرپیکر درفشی به زر / درفشان یکی در میانش گهر
@dr_khatibi_abolfazl | 2 934 |
