THINK➕ Dr. Morris Setudegan Est. 2013

این نقل‌قول از گفت‌وگوی Adam Phillips با Hermione Lee تو مجله Interview Magazine تو ماه مارچ ۲۰۲۶ آمده؛ گفت‌وگویی با عنوان: “Adam Phillips Is No One’s Guru” "چیزی که از همه بیشتر نسبت به آن محتاطم، میل آدمی به تحت کنترل بودن است. برایم جالب است که آدم‌ها چقدر زیرکانه راه‌هایی برای تحت کنترل بودن پیدا می‌کنند، خواه به‌دست آدم‌ها، خواه به‌دست ایده‌ها، یا هر چیز دیگر. امر قابل تامل این است که آدم‌ها بتوانند بدون جست‌وجوی اقتدار، یا به تعبیر نامناسبی، بدون طلب یک راه‌حل نهایی، خودشان فکر کنند و خودشان حرف بزنند. ما هیچ راه‌حل نهایی‌ای نمی‌خواهیم. من هیچ نتیجه‌گیری‌ای نمی‌خواهم." این گفتگو نظر منو خیلی جلب کرد بخاطر موقعیت فعلی ما تو ایران. چیزی که آدام فیلیپس تو این گفت‌وگو میگه، فقط نقد "اقتدار بیرونی" نیست؛ اون داره به یک میل عمیق روانی اشاره میکنه، این‌که انسان‌ها اغلب از آزادی واقعی میترسن و ترجیح میدن چیزی یا کسی براشون فکر کنه. فیلیپس این رو تو قالب روانکاوی میبینه؛ ما فقط قربانی کنترل نیستیم؛ خیلی وقت‌ها خودمون فعالانه بدنبال کنترل‌شدن میریم. این میتونه گاهی یک ایدئولوژی، یک رهبر، یک مکتب، یک رابطه حتی، یا حتی یک "نظریه‌ی روانشناسی" باشه که تبدیلش میکنیم به چیزی که اضطراب آزادی و ابهام رو از ما بگیره. و این دقیقا همون‌جایی هست که حرفش به وینیکات، لاکان و حتی فروم نزدیک میشه. مثلا منو یاد حرف Erich Fromm میندازه که میگه "انسان‌ها همیشه آزادی را نمی‌خواهند؛ گاهی از آن فرار می‌کنند، چون آزادی یعنی مسئولیت، عدم قطعیت، و تنهایی انتخاب." فیلیپس به‌شدت ضد "guru culture" هست. برای همین میگه: "ما هیچ راه‌حل نهایی‌ای نمی‌خواهیم." چون از نگاه ایشون، "راه‌حل نهایی" پایان گفت‌وگو هست و مرگ گفتمان؛ پایان فکرکردن زنده. و این نگاه خیلی به سنت روانکاوی بریتانیای نزدیکه، بخصوص به Donald Winnicott که باور داره رشد روانی یعنی توانایی تحمل ابهام، ناتمامی، و"ندانستن". میگه انسان بالغ کسی نیست که به پاسخ نهایی رسیده باشه؛ کسی هست که بتونه بدون پناه بردن به اقتدار مطلق، فکر کنه و حرف بزنه. حتی جمله‌ی: “people being able to think and speak for themselves.” تو روانکاوی معنای عمیقی داره گرچه ساده به نظر میرسه. خیلی از آدم‌ها درواقع "با زبان دیگری" حرف میزنند: زبان خانواده، ایدئولوژی، مذهب، فرهنگ، یا حتی زبان درمانگرشون. چون خودشون بازتاب نشدن که صدای خودشون باشن. از این دیدگاه شاید درمان، در بهترین حالت، یعنی آدم کم‌کم صدای خودش رو پیدا کنه. از این زاویه، فیلیپس شبیه متفکری هست که نه وعده‌ی رستگاری میده، نه نسخه‌ی نهایی، نه "شفای کامل". بیشتر روی رشد تاکید داره و این شاید یعنی توانایی زندگی‌کردن بدون نیاز به پاسخ مطلق. و این جمله‌اش خیلی مهمه به نظرم... "خواستنِ یک guru یعنی خواستن کنترل‌شدن." و این فقط نقد سیاست یا مذهب نیست؛ حتی تو عشق، درمان، دانشگاه، و گروه‌های فکری هم میتونه اتفاق بیفته. به همین دلیل، حرفش یک جور دفاع از "سوژه‌بودن" هست؛ این‌که انسان بتونه خودش فکر کنه، حتی اگه مضطرب، ناتمام و نامطمئن باشه. دکتر موریس ستودگان Think+