از نگاه احسان

چندین ماهه که با ضعیف شدن جریان نقدینگی توی بازار طرفیم؛ پول کمتر شده، سرمایه‌دارها محتاط‌تر شدن، سرمایه‌گذاری بلندمدت تقریباً کنار رفته و همه دنبال سودهای کوتاه‌مدت هستن. با این حال، قیمت‌ها تا همین اواخر بالا نگه داشته شده بودن؛ نه به‌خاطر شرایط واقعی بازار، بلکه بیشتر به‌خاطر کنترل و تعویق. حالا به‌نظر میاد مارکت‌میکرها تازه به این جمع‌بندی رسیدن که این قیمت‌ها دیگه کار نمی‌کنه و بازار نیاز داره یه اصلاح جدی‌تر رو تجربه کنه. کاهش قیمت نه لزوماً فاجعه‌ست، نه غافلگیرکننده؛ بیشتر شبیه همون اتفاقیه که مدت‌ها بود باید می‌افتاد.

فالوور فیک؛ اعتیاد یا یک روش اثرگذار برندینگ؟ با رشد شبکه‌های اجتماعی از حوالی ۲۰۱۶ و بعدتر انفجار مصرف محتوا در دوران کرونا (۲۰۲۰)، همه دنبال یک «هک» بودند؛ هکی که نسل قبل‌تر یاد گرفته بود: هک توجه — اینکه چطور دیده شویم. در این سال‌ها، بخشی از افراد برای جلب توجه دست به هر کاری زدند؛ از سلفی‌های خطرناک و محتوای شوکی گرفته تا دعوا، افشاگری، داستان‌سازی‌های شخصی، محتوای نیمه‌برهنه یا فروش «رازهای موفقیت عجیب در سن کم». این مسیرها هم پرهزینه بودند، هم زمان‌بر؛ اما همه می‌خواستند سوار قطار رشد سریع شوند و خاص به نظر برسند. اینجا بود که فالوور فیک کم‌کم به یک unfair advantage تبدیل شد. بین حدود ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴، بات‌ها مخصوصاً در اینستاگرام و توییتر قدیم، به خیلی‌ها کمک کردند سریع‌تر برند شخصی بسازند؛ با عددهای بزرگ، لایک و کامنت. اوایل حتی خود پلتفرم‌ها هم فریب می‌خوردند و بعضی از این اکانت‌ها پروموت می‌شدند. بعدتر الگوریتم‌ها پیشرفت کردند و فالوور فیک بیشتر به یک ظاهر برندینگ تبدیل شد تا ابزار رشد واقعی. امروز، در ابتدای ۲۰۲۶، تعداد فالوور بخش زیادی از اهمیت سابقش را از دست داده. حتی تعداد ویو هم — بعد از موج ویدیوهای کوتاه در تیک‌تاک و اینستاگرام — دیگر معیار قابل‌اعتمادی نیست. شبکه‌های اجتماعی از «پروموت کردن افراد» به «پروموت کردن محتوا» شیفت کردند. در این بین، خیلی از تولیدکننده‌ها گم شدند. مدل‌هایی مثل Content House و Collab آمد، اما در این شلوغی، پیدا کردن مخاطب واقعی و متمایز بودن سخت‌تر شد — چون پلتفرم دیگر همراهت نبود. نتیجه‌ی این تغییر: • اثر فالوور فیک تقریباً از بین رفت • اثر ویوهای بالا (حتی واقعی) کم‌رنگ شد و حالا با رشد AI، خود محتوا هم با چالش جدی روبه‌رو شده. واقعاً کنجکاوم ببینم تغییر بعدی الگوریتم‌ها به کدام سمت می‌رود. نکته اینجاست که قبل از این همه تمرکز روی عددهای بزرگ، اصلاً این اعداد مهم نبودند. یک کسب‌وکار واقعی در کل عمرش چند مشتری سودآور دارد؟ ۱۰۰۰؟ ۲۰۰۰؟ ۱۰ هزار؟ برای همین CRM ساخته شد؛ تا همین تعداد محدود اما ارزشمند حفظ شوند. اما در شبکه‌های اجتماعی چرا هیچ راه مشخصی برای نگه‌داشت ۲–۳ هزار مخاطب واقعی و درگیر وجود ندارد؟ آن‌هایی که واقعاً دنبال می‌کنند، آن‌هایی که پست‌ها را کامل می‌خوانند، واکنش نشان می‌دهند و برمی‌گردند — چرا این‌ها پشت ویوهای غیرواقعی، مخاطب‌های غیرفعال و تمرکز الگوریتم روی «خود محتوا» پنهان شده‌اند؟ و سؤال آخر: مسیر جلو رفتن شبکه‌های اجتماعی دقیقاً به کدام سمت می‌رود؟

سقوط $TON من قبلاً بارها درباره‌ی اتفاقاتی که به‌عنوان یک مشاهده‌گر فعال در بازار می‌دیدم نوشتم؛ چه زمانی که بازار hyped بود و چه وقتی که ناامیدی همه‌جا رو گرفته بود. کسانی که کنجکاون، می‌تونن به پست‌های قدیمی‌تر کانال مراجعه کنن. اما امروز می‌خوام روی یه موضوع مشخص تمرکز کنم. اخیراً خبری منتشر شده که تلگرام در سال ۲۰۲۵ حدود ۴۵۰ میلیون دلار تون‌کوین فروخته که این موضوع رو ظاهرا به سرمایه گذار های اوراق ۱.۷ میلیارد دلاری گفته. من شخصاً بعید می‌دونم این فروش در بازار اسپات ۲۰۲۵ اتفاق افتاده باشه، چون تون‌کوین اون موقع عملاً در کف قیمتی بوده. اگر هم چنین فروشی انجام شده، به احتمال زیاد مربوط به ۲۰۲۴ بوده. با این حال، چند نکته‌ی مهم وجود داره: تلگرام در حال حاضر بزرگ‌ترین فروشگاه اکوسیستم TON محسوب می‌شه. خرید و فروش Telegram Stars، تلگرام پریمیوم، و خیلی از پرداخت‌های غیررسمی به‌خاطر ارزون‌تر بودن نسبت به قیمت App Store، عملاً با تون‌کوین انجام می‌شن. تقریباً همه‌ی ریسلرها و افراد فنی از TON استفاده می‌کنن. از طرف دیگه، قراردادهای انحصاری تلگرام روی TON (اوایل ۲۰۲۵) باعث شد خیلی از اپلیکیشن‌ها و تیم‌ها سایر بلاکچین ها مثل سولانا کلاً از تلگرام خارج بشن — یا به‌خاطر این انحصار، یا به‌خاطر بن شدن. پس عدد ۴۵۰ میلیون دلار خیلی هم دور از ذهن نیست؛ کاملاً ممکنه این پول طی زمان، با مدل‌های مختلف، از کاربران گرفته شده باشه. اما مسئله‌ی اصلی اینجاست: بازاری که قرار بود ترکیبی از DeFi، گیم٬ بازارچه. مینی اپ ها سبک WeChat، سرویس و نوآوری باشه، الان عملاً به Gift Market و یه بازار کوچک شماره ناشناس خلاصه شده. حالا خود بازار Gift تلگرام: • حدود ۸۰٪ سودش مستقیم به تلگرام می‌رسه (به‌خاطر عرضه‌های متعدد و کارمزد ها) • و اون ۲۰٪ باقی‌مونده هم دست چند نهنگ محدوده که بازارچه‌های گیفت رو می‌چرخونن و کاملا دستکاری شده یا قمارخونه شده برای کاربر عادی، این تغییر مسیر شاید مهم نباشه. نه براش مهمه اکوسیستم چی شد، نه اینکه تمرکز از ساخت به cash-out سریع منتقل شده. کاربر عادی فقط اینو می‌بینه: تلگرام تون‌کوین فروخت، $TON دامپ شد، به قعر جدول رسید، و عملاً نابود شد… در حالی که مثلاً BNB نه‌تنها این مسیر رو نرفت، بلکه چند صد برابر رشد کرد. و همین مقایسه‌ست که داستان TON رو برای خیلی‌ها تلخ‌تر می‌کنه.

👀چندین ماه هست که کامیونیتی میگه گیفت جدید عرضه نکنید و حالا که گیفت های جدید زیاد موفق نیستند٬ قراره دیگه عرضه نشن و بعدش یک افزایش قیمتی رو شاهد خواهیم بود.

کمپین کریسمس Chance🍀 خیلی خوب پیش رفت و امروز رسماً به آخر خط می‌رسه 🎄🎅 توی این مدت ده‌ها گیفت تلگرامی دادیم، اما این فقط شروع ماجراست. نکته‌ی مهم اینه که قراره خودمون رو به گیفت‌های تلگرام محدود نکنیم. از این به بعد، به‌مرور آیتم‌های دیجیتال و ارزشمند دیگه هم به فعالیت‌هامون اضافه می‌شن و یکی‌یکی معرفی خواهند شد. با این حال، خود کمپین هیچ‌وقت «اصل داستان» نبود. Chance🍀، SocialRise و بقیه ابزارهایی که داریم روشون کار می‌کنیم، حاصل بیش از یک سال تلاش مداومه. ما دنبال موج‌سواری نبودیم، دنبال ترند ها نرفتیم و برای توجه کوتاه‌مدت هیجان نساختیم. در ۲۰۲۶ قراره جدی‌تر ادامه بدیم: • انتشار نسخه‌های وب محصولات • اضافه شدن گیفت‌ها و آیتم‌های دیجیتال جدید • فعالیت‌ها و چالش‌های هیجان‌انگیزتر • و ابزارهای جدید برای کامیونیتی‌ها داخل @socialrise فعلاً چیزی رو لو نمی‌دم 🙂 اما بعد از این کمپین، مطمئن‌تر از همیشه‌ایم که مسیر درستی رو انتخاب کردیم. ما راه سخت رو انتخاب کردیم. راه ساختن رو. به‌جای سودهای کوتاه‌مدت، سعی کردیم مشکلات واقعی رو حل کنیم، باگ‌ها رو درست کنیم و واقعاً نوآور باشیم. و صادقانه بگم، دیدن برق هیجان توی چشم آدم‌ها وقتی توی غرفمون در Bridge Summit ابوظبی از چیزهایی که ساختیم حرف می‌زدیم… همون یه لحظه، ارزش همه‌چی رو داشت. ما تازه شروع کردیم 🍀

برای شرکت در قرعه کشی حتما باید یک اموجی از پک اموجی چنس انتخاب کنید و ریاکشن دیگه مورد قبول نیست.

بردن حس خوبی داره… حتی وقتی اسپانسر و برنده یه نفر باشن 🚬 ولی این قرعه کشی برای کامیونیتی بوده. چون خودم تلگرام پریمیوم دارم، تصمیم گرفتم یه Telegram Premium 12 ماهه رو به یکی از شما بدم شرایط شرکت در قرعه کشی زیر همین پست اعلام برنده توی گروه Chance Community با یکی از ایموجی‌های Chance Emoji Pack ری‌اکت بذارید. زمان قرعه‌کشی ⏳ قرعه‌کشی تا ۱۲ ساعت آینده (امروز) انجام می‌شه. بعد از انتخاب برنده، همین پست آپدیت می‌شه. اگه پست هنوز آپدیت نشده، یعنی قرعه کشی هنوز فعاله. موفق باشید 🍀

دوستان٬ تبلیغاتی بین پستی که تلگرام در کانال نمایش داده میشه توسط ما نیست و معمولا پلن های کلاه برداری هست. وعده تتر و هر چیز دیگه. حتی اگر شبیه تم کانال باشه به هیچ وجه روش کلیک نکنید.

من احسانم. کسی که همیشه سعی کرده بیشتر از موج‌ها، بفهمه چرا به‌وجود اومدن و کِی تموم می‌شن. این کانال رو از سال ۲۰۱۶ دارم؛ حدود ۹ ساله. نه برای نوستالژی صرف، بلکه چون واقعاً به گذشته هم به اندازه‌ی آینده اهمیت می‌دم. گذشته‌ای که بخشیش هنوز همین‌جاست؛ داخل همین کانال. اینجا فصل‌های مختلفی رو رد کردم: از یادگیری تست نفوذ، تا ورود به کریپتو، یاد گرفتن ترید، و بعدتر All-in شدن روی تون‌کوین. هر فصل با خودش هیجان داشت، اشتباه داشت، و درس. و امروز، به نظرم این فصل، فصل ساختنه. ساختن محصول نه بر اساس ترند روز، بلکه بر اساس چیزهایی که با پوست و استخون دیدم و یاد گرفتم. چون تجربه بهم نشون داده موج‌ها میان و می‌رن، اما چیزی که روی فهم عمیق ساخته شده، شانس موندن داره. این کانال هم قرار نیست وعده بده یا تبلیغ هیجان بفروشه. بیشتر جاییه برای فکر کردن، دیدن الگوها، و نوشتن از مسیری که هنوز در جریانه. و از این به بعد، اسم کانال به «از نگاه احسان» تغییر پیدا می‌کنه.

روز گذشته، بعد از آخرین آپدیت تلگرام، اتفاق جالبی افتاد؛ بسیاری از کازینوهای داخل اپ تلگرام این‌بار برنده نبودند. اموجی‌هایی که تا قبل از این با یک «عدد شانس مشخص» و تگ فروارد کار می‌کردند، بعد از آپدیت دیگه اون تگ رو نداشتند. همین تغییر ظاهراً ساده، باعث شد سیستم‌های شرط‌بندی‌شون دچار اختلال بشه و مبلغ قابل‌توجهی به کاربرها باخته بشه. این اتفاق یک یادآوری مهم بود: وقتی کسب‌وکار روی رفتارهای ناپایدار یا باگ‌های پلتفرم‌ها بنا می‌شه، یک آپدیت ساده می‌تونه همه‌چیز رو تغییر بده. تلگرام تغییر می‌کنه، قوانینش تغییر می‌کنه، و تنها چیزی که باقی می‌مونه، سیستم‌هایی هستن که روی پایه‌های درست ساخته شدن.

✨ Mission Completed! در این سه روز کلی آدم‌های باانگیزه و کنجکاو رو دیدیم و گفت‌وگوهای مهمی داشتیم که مسیر پیش رو رو برامون شفاف‌تر کرد. بازخوردهای حضوری که دریافت کردیم واقعاً کمک کرد بهتر بفهمیم چه چیزی برای شما ارزشمنده و چطور می‌تونیم محصولاتمون رو بهتر کنیم. تجربه‌ی حضور در این رویداد برای ما واقعاً الهام‌بخش بود و خیلی خوشحالیم که بخشی از این جمع بودیم. از فردا دوباره برمی‌گردیم به ساختن؛ با انرژی بیشتر و مسیر روشن‌تر. منتظر آپدیت‌های بعدی باشید! 🚀

روز دوم Bridge Summit هم با انرژی فوق‌العاده‌ای گذشت! بازدیدکننده‌های بیشتری به غرفه‌مون سر زدند، گفت‌وگوها عمیق‌تر شد و علاقه‌ی واقعی‌تری نسبت به محصولاتی که می‌سازیم دیدیم. دموهای امروز خیلی بهتر پیش رفت و تجربه‌ی زنده‌ای که ارائه دادیم واقعاً مورد توجه قرار گرفت. چندین کانتکت ارزشمند جمع کردیم و با اعتمادبه‌نفس بیشتری روز رو به پایان رسوندیم. امروز دقیق‌تر فهمیدیم که مخاطبان از ما چه می‌خوان و مسیرمون چقدر روشن‌تر شده. فردا آخرین روزه! اگه گذرتون به هال ۷ افتاد، حتماً به غرفه VisionForge سر بزنید. منتظر دیدارتون هستیم! 🚀

روز اول Bridge Summit به پایان رسید! رویداد واقعاً بزرگ، پرانرژی و بسیار منظم برگزار شده. امروز افراد فوق‌العاده‌ای رو در غرفه‌مون دیدیم و کلی گفت‌وگوی خوب داشتیم. در مجموع تجربه‌ای عالی بود و خیلی خوشحالم که اینجا هستیم و بخشی از این رویدادیم. منتظر آپدیت‌های فردا باشید! 🚀

📢 حضور رسمی تیم ما در Bridge Summit ابوظبی امارات! بعد از ماه‌ها کار فشرده روی محصول‌هامون — از طراحی تا توسعه و از تست تا لانچ — امسال با سه پروژه‌مون، Chance🍀، SocialRise و TimerSpot در نمایشگاه Bridge Summit ابوظبی حضور داریم؛ یکی از جدی‌ترین رویدادهای استارتاپی منطقه که فضای واقعی رقابت، همکاری و ارتباطات بین‌المللی رو ایجاد می‌کنه. 📅 17 تا 20 آذر (8–10 دسامبر) 📍 STARTUP HUB — Zone A - VisionForge Booth برای ما این حضور فقط یک «نمایشگاه رفتن» نیست؛ بیشتر مثل یک checkpoint مهمه — جایی که می‌تونیم نتیجه‌ی ماه‌ها تلاش، ساخت، آزمون‌وخطا و رشد تیم رو در یک فضای حرفه‌ای نشون بدیم و بازخورد واقعی بگیریم. در طول Summit، از همین کانال و اینستاگرام آپدیت‌ها، پشت‌صحنه‌ها و بخش‌های جذابی که ارزش دیده شدن دارن رو منتشر می‌کنم. اگر کسی از شما اونجا حضور داره، خوشحال می‌شیم سر بزنید و با هم گپ بزنیم. خبرهای بیشتر به‌زودی! 🚀

پروژه Major (میجور) یکی از اون پروژه‌هایی بود که علیرغم اینکه سرمایه‌گذارانش cashout کردن و قیمت توکن رو از بالای ۱ دلار به زیر ۱۰ سنت رسوندن، هرگز توسعه پروژه رو متوقف نکرد. می‌شه گفت هر وعده‌ای که داده بود — حتی اگر از نظر اقتصادی منطقی نبود — بهش عمل کرد. برای من خیلی جالبه که هنوز هم فعالانه توسعه می‌ده. جالب‌تر اینکه رابطه مثبت و نزدیکی بین Major و خود تلگرام کاملاً مشهوده. مثلاً بعد از معرفی سیستم رتبه بندی در تلگرام، حالا رتبه‌ی لول کل اکانت‌ها در تلگرام هم به رنکینگ Major اضافه شده! نکته جالب‌تر اینجاست که من با اینکه بعد از معرفی گیفت‌ها خیلی فعال نبودم و بیشتر روی محصولات خودمون تمرکز داشتم، با یک لول معمولی ۹ در تلگرام — رتبه‌ی حدود ۳۰۰۰ رو دارم. یعنی واقعاً فعالان اقتصادی واقعی داخل تلگرام ۳۰۰۰ نفرند؟ بیا خوشبینانه بگیم ۱۰ هزار نفر — بازم خیلی کمه! می‌تونیم این رو نشانه‌ی یک فرصت عظیم ببینیم: پتانسیل بسیار بالا + تعداد فعالان کم = فرصت بزرگ برای رشد یا از زاویه‌ی بدبینانه نگاه کنیم: اگر همین تعداد کم هم دلسرد بشن، فاتحه‌ی بازار خونده است. شخصاً من دیدگاهم بین این دو در نوسانه — اما هنوز فکر می‌کنم دورانی میاد که فعالان اقتصادی داخل تلگرام چند برابر می‌شن… و اون‌ها که زودتر شروع کردن، برنده‌های اصلی خواهند بود.

سرویس Payeer برای همیشه تعطیل شد! این سرویس یکی از محبوب‌ترین ابزارهای پرداخت کریپتویی بود که با وجود داشتن مالک‌های روسی، سعی کرد با ثبت شرکت در کشورهای مختلف، فعالیتش رو ادامه بده — اما نهایتاً با سخت‌تر شدن قوانین و محدودیت‌ها، کلا بیزینسش رو کنار گذاشت. فضای کریپتو به شکل روزافزون در حال قانونمندتر شدن هست؛ به‌نظر میاد خیلی از اسکم‌هایی که اخیراً دیدیم، شاید به این دلیل اتفاق افتادن که اسکمرها می‌دونستن دوره‌ی پول‌شویی راحت و بی‌رد پا به پایان رسیده! سرویس‌هایی مثل PerfectMoney و Payeer ستون اصلی پرداخت برای حوزه‌هایی مثل قمار آنلاین غیرقانونی بودن — و حالا یکی بعد از دیگری در حال خاموش شدن‌اند. البته خیلی از این وبسایت‌ها سیستم پرداخت اختصاصی خودشون رو دارن، اما تقریباً هر کسب‌وکار مالی کریپتویی امروز داره AML compliant می‌شه و قوانین ضدپولشویی (AML) رو برای تراکنش‌های خاص و ولت‌های خاص اعمال می‌کنه. در ایران هم صرافی‌هایی مثل نوبیتکس که دچار flag و حساسیت روی ورودی/خروجی‌های مالی شدن، امروز برای جابه‌جایی دارایی‌ها با محدودیت‌ها و چالش‌هایی خیلی بیشتر از گذشته مواجه هستن — و این روند هر روز جدی‌تر می‌شه. نکته‌ی مهم اینه که هیچ‌وقت پولتون رو داخل هیچ پلتفرم ایرانی یا خارجی (چه معتبر چه غیرمعتبر) نگه ندارید. هر سرویس‌دهنده‌ای که بدون KYC واقعی سرویس می‌ده، دیر یا زود همین سرنوشت Payeer رو پیدا می‌کنه — و قرار نیست موقع تعطیلی، اجازه برداشت کامل پولتون رو بده(چه کوینکس٬ چه بیت یونیکس٬ چه هر ایکس و وای و اکسی). (الان Payeer حدود ۲۵٪ از اصل پول رو کم می‌کنه تا اجازه برداشت بده! 😆 از ۱۳۱ دلار من، فقط ۱۰۵ دلار برداشت شد!)

لیست برنده ها و ایدشون و میزان جایزه رو میتونید توی پست اصلی ببینید!

ک نکته خیلی جالب درباره این Idea Contest: با اینکه این پست رو هزاران نفر دیدند، فقط ۸۱ نفر در مسابقه شرکت کردند! این برای من یک شاخص خیلی واضح بود از سطح Engagement و اعتماد واقعی کاربران در اکوسیستم. همیشه اعداد بازدید بزرگ‌تر از اعداد واقعی مشارکت هستند — و این خیلی چیزها رو نشون می‌ده. اما چیزی که برای من شخصاً جذاب بود، ایده‌ای بود که حتی بین برنده‌های اصلی هم قرار نگرفت: خلاصه‌سازی هوشمند پیام‌ها و آپدیت‌های کانال‌ها. در دنیا، روی پلتفرم‌هایی مثل توییتر و حتی پلتفرم‌های محلی مثل دیجی‌کالا، الان ابزارهای تحلیل sentiment و real-time parsing وجود داره که: • مثبت و منفی بودن نظرات رو می‌سنجه • کامنت‌ها رو طبقه‌بندی می‌کنه • داده‌ رو از دل هرج‌ومرج بیرون می‌کشه اما در تلگرام، هنوز این سطح از tooling هوشمند دسترسی عمومی نداره. برای همین این ایده به نظرم کم‌نظیر و کاربردی بود — برخلاف خیلی از ایده‌های دیگر که بیشتر حالت trivia داشتند.

پروژه SettleTON که مثل ما سال گذشته در Open League برنده شده بود، اعلام کرده که به طور کامل پروژه را خاموش می‌کند؛ چون مدت زیادی است که دیگر سودآور نیستند و توسعه را هم متوقف کرده بودند. این پروژه حتی مدتی در لیست پروژه‌های TonKeeper -محبوب ترین ولت تون کوین- حضور داشت و عملکرد خیلی خوبی هم داشت — تقریباً در تمام کمپین‌ها و پروموشن‌های تون‌کوین دیده می‌شد. البته این پروژه این تصمیم را با هدف امکان برداشت نقدینگی کاربران اعلام کرده، اما واقعیت این است که حدود ۹۸٪ پروژه‌ها — از جمله ما — در شرایط مشابهی قرار دارند. واقعاً ناراحت‌کننده است که با وجود پتانسیل بسیار بالای فضای تلگرام، کمبود نقدینگی و عرضه‌های مکرر گیفت‌های جدید، اکوسیستم را کاملاً خشک کرده. در کنار آن هم که پروژه‌های اسکم و بی‌کیفیت، مدام اعتماد بازار را ضربه می‌زنند. ما در حال توسعه نسخهٔ وب محصولات‌مان هستیم و امیدواریم این مسیر بتواند ما را در زمستان پیش رو سرپا نگه دارد.

این روزها تلگرام پشت سر هم گیفت جدید عرضه می‌کنه (با انواع سلبریتی های پولکی هم برای اینکار همکاری میکنه اسنوپ داگ٬ خبیب و ..) و با این کار پول زیادی رو از جیب مردم جمع می‌کنه. هر فرصتی که پیدا کنه—حتی با کوچک‌ترین بهانه—نقدینگی رو از بازار می‌کشه بیرون. نتیجه اینه که پول قابل خرج مردم کمتر میشه، درآمد کسایی که از تلگرام پول درمیارن سخت‌تر میشه، و خیلی از پروژه‌ها به مرور شکست می‌خورن. این روند به نفع اکوسیستم کاربران نیست.