Reference Library

دید صاحب‌نظران

دیدگاه امین ریاحی: «هنر انسان بودن». ریاحی در کتاب گلگشت در شعر و اندیشهٔ حافظ، حافظ را شاعری می‌داند که هنر اصلی‌اش «انسان بودن» است. از نظر او، زبان رازآلود حافظ نه برای فرار از قدرت، بلکه برای بیان «درد مشترک انسانی» است. حافظ به تعبیر ریاحی، «صدای وجدان معذب انسان ایرانی» در روزگار ظلم و ریا است. زبان او رازآلود است، زیرا خودِ حقیقت در آن روزگار، رازآلود و پنهان بود. حافظ نمی‌خواست با صراحت سخن بگوید، نه از ترس، بلکه به این دلیل که صراحت، حقیقت را تحریف می‌کند. دیدگاه شفیعی کدکنی: در زمینهٔ اجتماعی شعر فارسی و مقالات دیگر، حافظ را نمایندهٔ «ارادهٔ معطوف به آزادی» می‌داند. زبان حافظ، ابزاری برای رهایی از جبرهای سیاسی، مذهبی و اجتماعی است. ایهام و ابهام در شعر حافظ، به او امکان می‌دهد تا از هر نوع «تک‌صدایی» بگریزد. حافظ در برابر قدرت که خواهان قطعیت و تک‌معنایی است، گفتمانی چندصدایی ایجاد می‌کند و بدین گونه با تحمیل معنا از سوی قدرت می‌شورد. دیدگاه داریوش شایگان: شایگان در پنج اقلیم حضور، زبان حافظ را «رمزی» به معنای عرفانی-فلسفی می‌داند. از نظر او، حافظ با این زبان، به «راز هستی» اشاره می‌کند؛ رازی که در هیچ قالب قطعی و جزمی نمی‌گنجد. این زبان رمزی، به‌طور طبیعی با «قدرت» که خواهان شفافیت، کنترل و قطعیت است، در تعارض قرار می‌گیرد. اما همین زبان رمزی، به حافظ امکان می‌دهد تا با قدرت نیز وارد گفت‌وگو شود، زیرا رمز، هم پنهان می‌کند و هم آشکار می‌سازد. حافظ با رمز، هم از خشم قدرت در امان می‌ماند و هم پیام خود را به مخاطب خاص می‌رساند.

تعامل حافظ و قدرت

همراهی با شاه ابواسحاق اینجو شاه ابواسحاق اینجو، محبوب‌ترین حاکم در نزد حافظ بود.حافظ در مدح او می‌گوید: رسید مژده که ایام غم نخواهد ماند چنان نماند چنین نیز هم نخواهد ماند این ابیات، نه مدح مستقیم، بلکه ابراز امید به بقای عدالت و امنیت است. حافظ در ابیات مدحی ابواسحاق، هرگز او را «سایهٔ خدا» نمی‌نامد؛ بلکه او را «جمشیدِ زمانه» می‌خواند که نماد پادشاه آرمانی ایرانی است. مدح شاه شجاع و شاه منصور شاه شجاع مظفری، با همهٔ پیچیدگی‌های اخلاقی‌اش، در دوره‌ای از حکومت خود به حافظ و دیگر اهل علم و هنر احترام می‌گذاشت. حافظ در مدح او، بیش از همه بر «عدالت» و «دادگری» تأکید می‌کند و به دودمان او کاری ندارد بلکه به عدالت ورزی او می‌پردازد و به نوعی سعی بر تشویق و معیار نهادن این اصل می‌کند. دادگرا، تو را فلک مژده داد که شدی حافظ و نگهبان دین شاه منصور، آخرین امید حافظ برای نجات ایران از ظلم و هرج‌ومرج بود. در غزل معروف به او می‌پردازد: یوسف گم‌گشته بازآید به کنعان غم مخور کلبهٔ احزان شود روزی گلستان غم مخور

زبان رازآلود حافظ

این زبان را «رمزی و تأویل‌پذیر» است؛ زبانی که از طریق ایهام، استعاره و نماد، هم‌زمان چندین لایهٔ معنایی را فعال می‌کند. از منظر هرمنوتیکی، این زبان به خواننده اجازه می‌دهد تا بر اساس افق تاریخی و وجودی خود، متن را تفسیر کند.در بستر سیاسی قرن هشتم زبانی بود که می‌توانست در یک بیت، هم مدح باشد و هم نقد صوفی ریایی؛ هم دعوت به معنویت باشد و هم اعتراض به محتسب و شحنه و زاهد ظاهرپرست. این «دوپهلویی» نه نقص، بلکه بهترین شکل نمود فعالیت هنری_سیاسی در آن زمان بود.

شعر و قدرت

در تاریخ ادبیات فارسی، شعر همواره یکی از مهم‌ترین ابزارهای مشروعیت‌بخشی به قدرت بوده است. شاعران درباری با قصاید مدحی، شاه را «سایهٔ خدا» می‌نامیدند و با تشبیه او به خورشید، ماه و شیر، سلطه‌اش را الهی جلوه می‌دادند.شگفتا که الوهیت، خدا، دین و ... تا بوده در خدمت استبداد و کشتار و بردگی و غارت و مشروعیت بخشی به دیوان خدمت کرده. حافظ در این طیف، موقعیتی میانه و در عین حال منحصربه‌فرد دارد. او نه مانند عنصری، تمام دیوانش را وقف مدح سلطان کرد و نه مانند ناصرخسرو، تمام عمر را در ستیز آشکار با قدرت گذراند.

پژوهش هایی پیرامون نسبت حافظ و قدرت

قاسم غنی در تاریخ عصر حافظ (۱۳۲۱) با رویکردی تاریخی، ابیات مدحی و هجوی حافظ را به حوادث زمانه پیوند زد. عبدالحسین زرین‌کوب در از کوچهٔ رندان (۱۳۴۹) با نگاهی روان‌شناختی-تاریخی، «رندی» حافظ را راهی برای رهایی از تعصب و جزمیت دانست. ذبیح‌الله صفا در تاریخ ادبیات در ایران، حافظ را شاعری معرفی کرد که از مدح گریزان بود، اما گاه به ضرورت زمانه تن به مدح می‌داد. کاووس حسن‌لی در فرهنگ سعدی و حافظ به ابعاد اجتماعی شعر حافظ پرداخت. بهاءالدین خرمشاهی در حافظ‌نامه، بسیاری از ابیات مدحی را تشریح کرد. علی دشتی در کاخ ابداع، حافظ را شاعری آزاده و معترض به ریاکاری دانست. در دهه‌های اخیر، مقالات متعددی به این موضوع پرداخته‌اند. فتح‌اللهی و حسینی (۱۳۹۵) به بررسی «اندیشهٔ سیاسی حافظ» پرداختند و نشان دادند که حافظ به «عدالت» به‌مثابه ستون اصلی مشروعیت می‌نگرد. شه‌بخش و غیاثی (۱۳۹۷) به تحلیل «گفتمان قدرت در غزلیات حافظ» پرداختند و از «مقاومت رندانه» سخن گفتند.

.

تا الان:

حجم کل آرشیو: 10176.98 GB

بلاخره اپلود کتب المانی توی چنل ارشیو تموم شد (فعلا). به زودی کتب دیگه هم اپلود میکنیم. چنل آرشیو رو داشته باشید: @BOOKzMA 🍓👈

راهنمای کتاب‌گردی در نیویورک؛ مثل بارگردی، ولی برای کتاب‌دوست‌ها روی متن کلیک کنید

بلاخره آماده شد 👇

مثلا اگه تو بچگی به مقدار کنترل‌شده‌ای نِرد بوده باشید، خواب کادو گرفتنِ هری‌پاتر از جی‌کی رولینگ رو دیدید.

حالا فکر کن یه نویسنده کتابی که خودش نوشته رو شخصا بهت هدیه بده 😭 https://t.me/ReferenceLibrary/1376663

بهم یه کتاب کادو بده و من تا آخر عمرم، تو رو یادم میمونه.

دوستان، چنل ارشیو الان مناسب این هست شما نام کتاب رو بدونید، برید سرچ و دانلود کنید. ما هیچ پلنی برای کسایی که نمیدونن چی میخان بخونن نداریم تقریبا. میخواییم یه سری لیست داشته باشیم، کتگوری طور. در ساده ترین حالتش مثلا لیست بهترین کتب تاریخ :/ بعد اینارو لینک کنیم به فایل های توی چنل برای دانلود و خوندن. آیا کسی هست بتونه فقط توی این مورد و ساخت این لیست ها به ما کمک کنه؟؟ لطفا اگر فکر میکنید علاقه دارین بهم پیام بدین: @BIGzCOW

واقعا این جمله «خداوکیلی چندتاشو خوندی؟ 😏» یکی از مسخره ترین سوال های دنیاست 😭😭😭😭😭

کلا دو دسته آدم داریم. اون‌هایی که بعد دیدن کتابخونه‌ت میگن:

«چندتا از این کتاب هارو تاحالا خوندی؟»

و اقلیت اون هایی که میدونن:

کتاب‌های خونده شده ارزش کمتری از کتاب‌هایی که نخوندی دارن؛ کتابخونه باید بیشتر شامل چیزایی که نمیدونی و نخوندی باشه.

شاید باورتون نشه، ولی نخ دندون شاید حتی مهم تر از مسباکه :) که خیلی از ما، مثل خودم، نمی‌زنیم. سعی کنیم اونم بزنیم. 💋

پیچیده سخن گفتن و استفاده از کلمات به اصطلاح ( قلمبه سلمبه ) به هیچ عنوان نشان دهنده تفکر عمیق نیست ، نشان این است که نمیخواهیم دیگران به سادگی بفهمند چه میگوییم تا خود را عمیق تر نشان دهیم ! برگردیم به سال ۱۶۳۵ که آکادمی فرانسه تاسیس شد ، نهادی که وظیفه استاندارد سازی و تنظیم زبان فرانسه را برعهده داشت . در این زمان ، زبان علاوه بر وسیله ارتباطی بخشی از جایگاه اجتماعی و فرهنگی افراد را نیز شامل میشد ، هرچه تسلط بر زبان رسمی دشوار تر میشد ، فاصله میان طبقه تحصیل کرده و عوام بیشتر میشد ! این پیچیدگی را به وضوح میتوان در بخش هایی از فرهنگ فرانسوی دید ، ادبیات - فلسفه - سینما و حتی جالبتر از همه صنعت! در همه این موارد پیچیدگی تبدیل به یک ضرورت ارزشمند میشود ، گویا هرچه چیزی دشوارتر فهمیده شود عمیقتر است از شاهکاری مهندسی به نام کونکورد سخن بگوییم ، هواپیمایی با سرعت مافوق صوت و فوق پیشرفته که از نظر فناوری از زمان خود بسیار جلوتر بود ، اما به زعم هزینه‌ های عملیاتی بالا و نگهداری دشوار که حاصل همان پیچیدگی اش بود ، بازنشسته شد . در فلسفه نیز نمونه های فراوانی می توان یافت ، مثلا نوشته‌ های ژاک دریدا برای بسیاری از خوانندگان چنان پیچیده‌ اند که قابل فهم نیستند ، درحالی که همین مفاهیم میتوانستند به شکل ساده و مستقیم و قابل فهم تری بیان شوند ... در نتیجه ، میان ( پیچیده بودن یک مفهوم ) و ( پیچیده نوشتن درباره یک مفهوم ) فاصله‌ ای است که نباید نادیده گرفت جالب ترین بخش ماجرا ، تأثیر این فرهنگ فرانسوی بر روشنفکران ایرانی باشد ! بخشی از روشنفکران ایرانی که شیفته فضای فکری فرانسه شده بودند ، علاوه بر وارد کردن نظریه های آنها به ایران ، شیوه حرف زدن و نوشتنشان را هم به ارث بردند ، به عبارتی دیگر ژست فرانسوی گرفتند ، حرفهایی پر از اصطلاحات ، پیچیده و گاهی عمدا مبهم ، این بود ژستی که فقط قرار بود نشانه پیچیدگی و فرهیختگی باشد در آن زمان اگر نظریه ای مطرح میشد ، با انبوهی از اصطلاحات توضیح داده می شد و وقتی در واقعیت شکست می خورد ، به جای بازنگری در نظریه ، زبان پیچیده تر میشد ، اینجاست که (پیچیدگی) از یک ویژگی فکری به یک ژست روشنفکرانه تبدیل میشود ، ژستی که اگر مخاطب چیزی از آن نفهمد ، تقصیر خودش است ، نه نویسنده ... از همینجا می‌توان به چهره هایی چون علی شریعتی و جلال آل‌ احمد رسید ، روشنفکرانی که هرکدام به شکلی با فضای فکری چپ ، ضد غرب و فرانسویِ آن دوران درگیر بودند ، و زبان و مفاهیم همان جریانها را وارد ایران کردند ، همه تقریبا میدانیم ، چه اندیشه هایی داشتند ! و میراث فکری شان در نهایت به چه چیزهایی ختم شد ... کافی است یکبار به گذشته نگاه کنیم و ببینیم چگونه پیچیده گویی های بیهوده ، ژست روشنفکری و عمق فکری گاهی چنان در هم آمیختند که دیگر کسی جرئت نمی کرد بپرسد : این همه کلمه و اصطلاح ، دقیقا قرار است چه چیزی را توضیح بدهد؟ قضاوت با شماست