-бастларингни кўрса... отагинанг тирик бўлса-ю, сизларни кўриб қувонса. Энди сизларга тоғанг ота ўрнида. Тоғанг сени “узатамиз”, деяпти. Йигитнинг отаси урушдан қайтмаган экан. Ёлғиз ўғил. Энаси сени Комронжоннинг тўйида кўрган экан. “Меҳнаткашгина қиз экан”, дебди.
Уятдан лов-лов қизариб кетган Райҳонбиби бош эгиб индамай тураверди...
...Кўм-кўк осмон билан ер туташган чизиқда бир гала аёл кўринди. Кимнингдир бошида тугунча, бошқа бировнинг бошида тоғора, бола етаклаганлар... тўйга муаллим хонадонига ошиқадилар. Бир-бири билан хабарлашиб, қўй-қўзи етаклаган эркаклар ҳам бирин-кетин тўйхонага кириб кела бошладилар. Кечаси билан ўзини олдинда нима кутаётганини ўйлаб кўз юммаган Райҳонбибининг боши қаттиқ оғрир, гўё атрофдаги шовқин-сурон-у, ўйин-кулгуларнинг ўзига мутлақо алоқаси йўқдай, барча гап-сўзларга бефарқ ўтирарди.
“Мен кетсам укаларимни ҳоли не кечади? Шамоллаб қолишмайдими, бирор жойи оғриб қолса, кимга айтади? Эй-й-й, акагинам тезроқ қайтиб келганида эди. Кўплашиб одамлар қаторига қўшилардик. Бердимурод тез-тез йўталадиган бўлиб қолади. Ким унинг елкаларига ёғ суриб даволайди? Турдимуроднинг ожиз кўзидан ёш оқадиган бўлиб қолган. Ўзининг пахта қиздириб босишга ҳафсаласи бўладими, йўқми? Келин бўлиб тушадиган жойимда укаларимни олиб келайлик десам кўнишармикан? Айтсам йўқ дейишмас. Иккови ҳам меҳнаткаш. Бир кунини кўриб кетарди. Йўқ, барибир тоғам кўнмаса керак. Тоғам Турдимуродни уйлантириб отасининг уйига эга қиламан деб юрибди...”
– Ҳой, қиз, тур ўрнингдан, мана бу кўйлакни кий. Буни хаёл суриб ўтиришини қаранг! Куёв ойдай ӣигит экан, илоё бахтли бўл. Ҳа, келин деган сал қовоғини очади.
Янгалар унга ўсма-сурма қилиб пардоз бера бошладилар. Қалами кўйлак, жиякли лозим, бели бурма нимча кийиб, сочи майдалаб ўрилган Райҳонбиби гул-гул очилиб кетди. Лекин оғир меҳнат, етимлик азоби кулгу, табассум деган нарсаларни унинг қиёфасидан гўё мангу ўчирган, кўзлари маъюс боқарди. Хонага кириб келган Саидабону Райҳонбибига қаради.
– Сал қовоғингни оч, қизим, сени кўриб куёв қўрқиб кетмасин...
– Янга, мен борадиган қишлоққа ҳам кино обкелишадими?
Райҳонбиби шундай деди-ю, кўзларига қуюлиб келган ёшни яшириш учун яна бошини эгиб олди.
– Келин деган қайнона билан эрнинг измидан чиқмай, уйда ўтиради.
– Акамни кўрсатишса, кўрмай қоламанми, деяпман-да.
– Энди бир Нортожи полвонни кинога туширишса, туширишгандир. Содиқжон ундай қорувли эмас, кинога олганми, йўқми, Худо билади. Сен энди кино-пино деган гапни қўй...
Доира садолари остида, янгаларнинг ёр-ёрлари аро Райҳонбиби тоға уйининг остонасидан ҳатлади. Нурмурод муаллим жиянига ота ўрнида оқ фотиҳа бергач, янгалар келинни етаклаб, кўчада; жўралари билан от-арава ёнида турган куёвга яқинлашдилар. Шунда келиннинг кўзи куёв йигитга тушди. Эҳтимолки, сўнгги йиллар мобайнида илк бора ҳайратми, қувончми... ёки бирдан юракка тушган муҳаббатнингми... ифодаси ўлароқ лабларида сезилар-сезилмас табассум пайдо бўлди, бироқ унинг кўзларидаги мунг ўша-ўшалигича қолди. Куёв йигит ҳам бир зум келинлик либосидаги қайлиғига термулиб қолди. Куёвжўралар ўзаро шивирлашиб олишгач, куёвни секингина туртишди.
– Бор, кўтариб ол!
Куёв йигит келинни даст кўтариб араравага ўтирғизгач, ӯзи бир сакраб чиқиб олди. Янгалар ҳам бир-бирининг қўлидан тортиб, оёғидан кўтаришвориб, илашиб -чўзилиб келин-куёвнинг олдига чиқа бошладилар. Яна доира чертилиб, ёр-ёр янгради. Келин-куёвлик ӯтирган от-арава изидан хотин-халаж, бола-бақра ўтирган бир нечта эшак арава ҳам йўлга чиқди. Қишлоқдан чиқаверишда ўспирин йигитлар тўй карвони йўлини арқон билан тўсиб чиқдилар. Куёв чўнтак ковлаб бу йигитларга уч-тўрт тийин танга, янгалар қатлама, патир ва ширинликлар бериб, йўлни очиб олдилар. Карвон куёв йигитнинг қишлоғига яқинлашди. Аравалар икки томони ям-яшил пахтазор йўлдан борар экан, ўт юлиб, чопиқ қилиб юрган бола-бақра-ю, қиз-жувонлар ҳаммаси шу томонга анграйди.
– Ҳа, Маҳкамтош, Жумагул холанинг хизматини шунча елиб-югуриб қилсанг ҳам, келинни бошқа жойдан обти-да! Югурганники эмас, буюрганники деб, шуни айтадиларда! – деди аёллардан бири гўё тўй карвонини кўрмай, берилиб ишлаётган қизга.
– Мен эрга тегаман, деб ўлиб