Abdur-Razzaq|Al-Habeshi

🔣የንፅህናው ግንብ ሲናድ 🎯ከኒቃብ ማግለል ጀርባ ያለው የትውልድ ስነ-ልቦናዊ ጦርነት ​በኒቃብ ዙሪያ እየተካሄደ ያለው ዘመቻ እና የሚፈጠረው ማህበራዊ ጫና፣ የአንድን ልብስ ጉዳይ ብቻ የሚያንፀባርቅ ሳይሆን ጥልቅ የሆነ የትውልድ ቅርፅ እና የማንነት ማጥፋት ስልትን ያዘለ ነው። ይህ ጉዳይ በአጋጣሚ የተፈጠረ ወይም የህግ እና የፀጥታ ጉዳይ ብቻ ሳይሆን፣ ኢስላማዊ የማንነት መገለጫዎችን ከትውልዱ አእምሮ ውስጥ ነቅሎ ለማውጣት የታለመ የተቀነባበረ የረጅም ጊዜ ስትራቴጂ ነው። የዚህ ስልታዊ ዘመቻ ዋነኛ ግብ የኢስላም የንፅህና ምሽግ የሆነውን እሴት ማፍረስ ሲሆን፣ ስልቱም በዋናነት በሶስት አቅጣጫዎች የሚተገበር ነው። ​1. የለበሱትን ማግለልና ተስፋ ማስቆረጥ የመጀመሪያው የጥቃቱ ኢላማ አሁን ላይ ኒቃብ የለበሱ እህቶችን ይመለከታል። እነዚህን ሴቶች በትምህርት ገበታ፣ በስራ አካባቢ እና በህዝባዊ ተቋማት ውስጥ በማግለል ከባድ ስነ-ልቦናዊ ጫና ይፈጠርባቸዋል። እንደ ኋላቀር፣ ፀረ-ዘመናዊነት ወይም ለፀጥታ አስጊ አድርጎ በመሳል፣ በራሳቸው ማህበረሰብ ውስጥ ባይተዋር እንዲሆኑ ይደረጋል። የዚህ መዋቅራዊ ማግለል ዋነኛ አላማ፣ የለበሱት ሴቶች በጫናው ብዛት ተስፋ ቆርጠው፣ ለኑሮና ለህልውናቸው ሲሉ የንፅህና ምሽጋቸውን በገዛ እጃቸው እንዲያፈርሱ ማስገደድ ነው። ​2. ያልለበሱትን ማስፈራራት (የትውልድ ስነ-ልቦና ጦርነት) ከማግለሉ ጀርባ ያለው ትልቁና አደገኛው ስትራቴጂ ግን "ያልለበሱት ወደፊት እንዳያስቡት ማድረግ" ነው። አንድ ማህበረሰብ ኒቃብ የለበሱ ሴቶች ሲንገላቱ፣ ከስራ ሲባረሩ ወይም በትምህርት ቤት በራፍ ላይ ሲመለሱ ሲያይ፣ ሳያውቀው የፍርሃት ስነ-ልቦና (Fear Conditioning) ይገነባል። ገና በማደግ ላይ ያሉ ወጣት ሴቶች "ኒቃብ ካደረግኩ ትምህርቴን አልጨርስም፣ ስራ አላገኝም፣ ከማህበረሰቡ እገለላለሁ" የሚል አስፈሪ ድምዳሜ ላይ እንዲደርሱ ይደረጋል። ከዚህም አልፎ፣ ወላጆች ራሳቸው "የልጄ መፃኢ እድል ይበላሻል" በሚል ስጋት ልጆቻቸው ወደ ኒቃብ እንዳይጠጉ ትልቅ እንቅፋት እስከመሆን ይደርሳሉ። በዚህም ጠላት የራሱን የማዳከም ስራ በራሱ በማህበረሰቡ እጅ እንዲሰራ ያደርጋል። ​3. የኢስላም ምሽግና የንፅህና ግንብ መፈረካከስ ኒቃብ የኢስላም የንፅህና፣ የሐያእ (አይናፋርነት) እና የክብር የመጨረሻው ምሽግ ነው። በወታደራዊ ስልት አንድን ሀገር ለመቆጣጠር መጀመሪያ ጠንካራውን የድንበር ምሽግ መስበር ግድ እንደሚለው ሁሉ፣ በማህበራዊ እሴት ጦርነትም ከፍተኛውን የሞራል እና የንፅህና መለኪያ (ኒቃብን) ማፍረስ የጠላት የመጀመሪያ ኢላማ ነው። ይህ የንፅህና ግንብ ሲፈረካከስ፣ የሞራል መለኪያው (Standard) ማሽቆልቆል ይጀምራል። ኒቃብ እንደ አክራሪነት ከተፈረጀ፣ የነገው ትውልድ ሒጃብን ማውለቅን እንደ መደበኛ ነገር መቁጠሩ አይቀርም። የንፅህናው ጣሪያ ዝቅ እያለ ሲሄድ፣ ትውልዱ ከሌላው ማህበረሰብ ጋር በቀላሉ በመቀላቀል ማንነቱን የሚገልጽበት ጠንካራ ድንበር ያጣል። ​.... በኒቃብ ላይ የሚደረገው ጫና የጨርቅ ጉዳይ ሳይሆን የትውልድ አእምሮን የመቅረጽ ጉዳይ ነው። "የለበሱትን በማግለል፣ ያልለበሱት እንዳያስቡት ማድረግ" የሚለው ስትራቴጂ አላማው፣ ቀጣዩ ትውልድ ስለ ኒቃብና ስለ ጠንካራ ኢስላማዊ እሴቶች ምንም አይነት ትውስታም ሆነ ፍላጎት እንዳይኖረው ማድረግ ነው። ይህንን ረቂቅ የተንኮል መረብ ተረድቶ ዛሬ ላይ የንፅህናውን ግንብ ላለማፍረስ መቆም፣ የነገን ትውልድ የማንነት ህልውና የማዳን ያህል ትልቅ ትርጉም አለው። መብትን በከፊል አሳልፎ መስጠት፣ ነገ ሙሉ ለሙሉ ለሚመጣ ማንነትን የማፍረስ አደጋ በር መክፈት መሆኑን መገንዘብ ያሻል።

​ 🎯ከኒቃብ እገዳ ጀርባ ያለው ስነ-ልቦናዊ ሽንፈት እና ቀጣዩ አደጋ❕ ​በማህበረሰባዊ ንቃተ-ህሊና እና በፖለቲካዊ መብቶች ትግል ውስጥ ትልቁ ስህተት የሚጀምረው መብትን ደረጃ በመስጠት ለድርድር ማቅረብ ሲጀመር ነው። ዛሬ "ለሀገር ሰላም"፣ "ለብስለት" ወይም "በፊቅህ ረገድ የኺላፍ (የእውቀት ልዩነት) አለበት" በሚሉ ሰበቦች የኒቃብን እገዳ ቀለል ያለ አጀንዳ ለማድረግ የሚሞክሩ አካላት፣ ሳያውቁት የነገውን የሒጃብ እገዳ መንገድ እየጠረጉ መሆናቸውን ዘንግተውታል። ይህ ዓይነቱ አካሄድ ማህበረሰቡን ለከፋ ውድቀት የሚዳርግ ስነ-ልቦናዊ ሽንፈት እና ጠላቶች መብትን ቀስ በቀስ ለመንጠቅ የሚጠቀሙበት የተረጋገጠ ስትራቴጂ ሰለባ መሆን ነው። ​በፖለቲካ ሳይንስ ውስጥ "ቀስ በቀስ የመቁረጥ ስትራቴጂ" (Salami Tactics) የሚባል የታወቀ አካሄድ አለ። አንድን ትልቅ ዓላማ በአንድ ጊዜ መፈጸም ህዝባዊ አመጽንና የጋራ መከላከልን ስለሚቀሰቅስ፣ እቅዱን በጥቂቱ ቆራርጦ መተግበር ይቀላል። በጉዳያችን ላይም የሚታየው ይህንን የመሰለ ስልት ነው። መጀመሪያ አነስተኛ ቁጥር ያላቸው የማህበረሰቡ ክፍሎች በሚተገብሩትና አከራካሪ በሆኑ ጉዳዮች (ለምሳሌ በኒቃብ) ይጀመራል። በዚህ ወቅት ሰፊው ማህበረሰብ "ይህ እኛን አይመለከትም" ብሎ ዝም ሲል፣ አጥቂው አካል የማህበረሰቡን የመከላከል አቅምና ትኩረት ይገመግማል። ውጫዊው የመከላከያ ግንብ (ኒቃብ) ሲፈርስ ደግሞ፣ ጥቃቱ በቀጥታ ወደ ዋናው ምሽግ (ሒጃብ) ማምራቱ የማይቀሬ የታሪክ ህግ ነው። ​ይህንን እውነት የታሪክ መዛግብት በግልጽ ያሳዩናል። ለምሳሌ በ20ኛው ክፍለ ዘመን አጋማሽ በቱኒዚያ የነበረው የሀቢብ ቦርጊባ አገዛዝ "ሀገርን ማዘመን" በሚል ሰበብ መጀመሪያ ጥቃት የሰነዘረው በኒቃብ እና በባህላዊ የፊት መሸፈኛዎች ላይ ነበር። በወቅቱ የነበሩ "ሆደ-ሰፊ" ነን ባዮች ጉዳዩን የፊቅህ መነፅር ብቻ በማልበስ መብትን አሳልፈው ሰጡ። ውጤቱ ግን እዚያ ላይ አላበቃም፤ በ1981 ዓ.ም. በወጣው "አዋጅ ቁጥር 108" ሒጃብ በሁሉም የመንግስት መስሪያ ቤቶች እና የትምህርት ተቋማት ላይ ሙሉ በሙሉ ታገደ። በተመሳሳይ በ1920ዎቹ በሶቪየት ህብረት ስር በነበሩት የማዕከላዊ እስያ ሀገራት የተካሄደው "ሁጁም" የተባለው ዘመቻ፣ መጀመሪያ ሴቶችን "ነፃ እናወጣለን" በሚል የፊት መሸፈኛን አስወልቆ፣ በጥቂት አመታት ውስጥ ግን ሒጃብን ጭምር በህግ አስገዳጅነት እስከማውለቅ ደርሷል። ​ከዚህ ታሪካዊ እውነታ በስተጀርባ ትልቅ የስነ-ልቦና ሽንፈት ይስተዋላል። "ሆደ ሰፊ ለመባል የሚጋጋጡ" አካላት በተለይ ከተቀናቃኝ ወገኖች ወይም ከስልጣን አካላት "ዘመናዊ፣ አስተዋይና ሰላማዊ" የሚል ምስክርነትንና ተቀባይነትን የመፈለግ የበታችነት ስሜት (Inferiority Complex) አለባቸው። ይህንን ጊዜያዊ ተቀባይነት ለማግኘት ሲሉ የማህበረሰባቸውን መሰረታዊ መብቶች አሳልፈው ይሰጣሉ። በዚህም የተነሳ መገፋትን የመለማመድ (Normalization) አደገኛ ስነ-ልቦና በማህበረሰቡ ውስጥ ይሰርጻል። ዛሬ የኒቃብ መከልከልን በተፈጥሯዊ መንገድ የተቀበለ አእምሮ፣ ነገ ሒጃብ ሲከለከልም "የሀገር ሰላም ይበልጣል" በሚል ሰበብ ራሱን አሳምኖ ለመቀበል ዝግጁ ይሆናል። ​ባጠቃላይ፣ መብት የማይከፋፈል እና ለድርድር የማይቀርብ አንድ ሙሉ አካል ነው። ዛሬ የኒቃብ ጉዳይ ሲነሳ "ዋጂብ አይደለም" በማለት መብትን በተፃረረ መልኩ ሆደ-ሰፊ ለመምሰል የሚሞክሩ ሰዎች፣ ነገ የሒጃብ መብት አደጋ ላይ ሲወድቅ ለመከላከል የሚቆሙበት የሞራል ልዕልናም ሆነ የስነ-ልቦና ጥንካሬ አይኖራቸውም። የነገውን ትልቅ ጥፋት ለመከላከል የዛሬውን ጥቃቅን የሚመስሉ የመብት መሸርሸሮች በጋራ መመከት ግድ ይላል።

ሰፋ አድርጌ እመለስበታለሁ إن شاء الله

ዛሬ "የፊቅህ ኺላፍ አለበት" በሚል ሰበብ የሰዎችን የመልበስና የማንነት መብት ሲጣስ ዝም የሚሉ ወይም ተባባሪ የሚሆኑ አካላት፣ ነገ ሒጃብ የመልበስ መብት አደጋ ላይ ሲወድቅ የሚከላከሉበት ምንም አይነት የሞራል ልዕልና አይኖራቸውም። መብት የማይከፋፈል አንድ ሙሉ አካል ነው። ዳርቻው እንዲናድ የፈቀደ፣ መሀከለኛው ምሽጉ መፍረሱ የማይቀሬ ታሪካዊ እውነት ነው።

​ከአድማስ ባሻገር (Over The Horizon) ​የማህበራዊ ሚዲያ ጫናዎችን ተቋቁሞ ፎቶዎችን አለመለጠፍ ወይም ስልኮችን ወደ ጎን ማለፍ፣ ሰፊ የስነ-ልቦና ነጻነት እና የማንነት መረጋጋትን ያጎናጽፋል። ከአድማስ ባሻገር የሚለው ፅንሰ-ሃሳብ የሚያመለክተው ግለሰቦች ከዲጂታል ስክሪኑ ጠባብ እይታ ወጥተው ሰፊውን እና እውነተኛውን የህይወት አድማስ የሚመለከቱበትን የአዕምሮ መረጋጋት ነው። በስነ-ልቦና ጥናት መሠረት፣ ፎቶግራፎቻቸውን በማህበራዊ ገጾች ላይ የማይለጥፉ ግለሰቦች በርካታ አዎንታዊ ባህሪያት አሏቸው። እነዚህ ሰዎች የግል መረጃዎችን የመቆጣጠር ከፍተኛ ፍላጎት ያላቸው ሲሆን፣ ማንነታቸው በማህበራዊ ሚዲያ ላይ በሚያገኙት ምላሽ ወይም ንፅፅር ላይ አይመሰረትም። በተጨማሪም አስተማማኝ የራስ-ክብር ያላቸው በመሆኑ እሴታቸውን ለማረጋገጥ የማያቋርጥ ውጫዊ እውቅና አያስፈልጋቸውም። ​ይህ ከአድማስ ባሻገር የመመልከት ሂደት ከፎቶግራፍ ጥበብ ፍልስፍና ጋርም የተያያዘ ነው። እውነተኛ የፎቶግራፍ ጥበብ በምናባዊ ታዳሚዎች ለመወደድ ምስሎችን ከመሰብሰብ ይልቅ፣ በቦታው ላይ ሙሉ በሙሉ በመገኘት እና ትንፋሽን በማስተካከል አካባቢን በጥልቀት መረዳትን ይጠይቃል። የወሰዱትን ፎቶግራፍ ለግል ትውስታ ብቻ ማቆየት ወይም ከበስተጀርባ ያሉትን ትዕይንቶች ለራስ ብቻ መመዝገብ እጅግ የላቀ የስነ-ጥበብ እና የስነ-ልቦና እርካታን ይሰጣል። ይህ ባህሪ ግለሰቡ የአካባቢውን ውበት ያለ አፈጻጸም ግፊት እንዲያጣጥም ያስችለዋል።

የትወና ሸክም እና የቀዘቀዘ ማንነት (The Burden of Performance) ​የማህበራዊ ሚዲያ መድረኮች አወቃቀር በተጠቃሚዎች ላይ ከፍተኛ የሆነ የትወና ሸክም ይጭናል። ተጠቃሚዎች በምናባዊው ዓለም ውስጥ የሚያቀርቧቸው ምስሎች እውነተኛ ማንነታቸውን ሳይሆን እጅግ በጥንቃቄ የተመረጡ፣ የተስተካከሉ እና የተወሰኑ ምርጥ ገጽታዎችን ብቻ ነው። ይህ ተግባር በስነ-ልቦና ጥናት ውስጥ "የቀዘቀዘ ማንነት" (Crystallized Self) በመባል ይታወቃል። አንድ ግለሰብ በማህበራዊ ገጹ ላይ የሚለጥፋቸው ምስሎች፣ የሚሰጣቸው ምላሾች እና የሚያሳያቸው ውበት-ተኮር ምርጫዎች በሙሉ በሂደት የማይለወጥ ቋሚ የዲጂታል ማንነት ይገነባሉ። ይህ ማንነት አንዴ ከተገነባ በኋላ እጅግ በቀላሉ የሚሰበር ሲሆን፣ ከዚህ የረጋ ምስል ውጭ የሚደረጉ ማናቸውም እውነተኛ የባህሪ መገለጫዎች በማህበራዊ ግንኙነቱ ላይ ስንጥቅ ሊፈጥሩ ይችላሉ የሚል ስጋት ይፈጥራል። ይህ ሁኔታ ግለሰቦች በእውነተኛው ዓለም ውስጥ ሊኖራቸው የሚችለውን ተፈጥሯዊ የባህሪ ተለዋዋጭነት እና እድገት ይገድባል። ሰዎች በተፈጥሯቸው በተለያዩ ሁኔታዎች ውስጥ የተለያዩ የባህሪ መገለጫዎች ያሏቸው ተለዋዋጭ ፍጥረታት ቢሆኑም፣ ማህበራዊ ሚዲያ ግን ግለሰቡን በአንድ ጠባብ የምርት ስም ወይም ማንነት ውስጥ እንዲታጠር ያስገድደዋል (Pigeonhole Effect)። ለዚህ ዓይነተኛ ምሳሌ የሚሆነው "ዲስቶፒያዊ የእራት ቀጠሮ" (dystopian dinner date) ነው; በዚህ ወቅት ተጋባዦቹ ምግቡን ከመመገብ እና ከመደሰት ይልቅ እጅግ ውድ ቦታዎች እንደሚመገቡ ለተከታዮቻቸው ለማሳየት ሲሉ ብቻ ውበት ያላቸውን ፎቶዎች ለማንሳት ሲጨነቁ ይስተዋላሉ።

የማይታየው አብዛኛው ክፍል እና የግል ስርጭት መስፋፋት (The Unseen Majority) ​በማህበራዊ ሚዲያ ላይ የሚታየው እንቅስቃሴ አጠቃላይ የተጠቃሚዎችን እውነተኛ ባህሪ አይወክልም። በኢንተርኔት ባህል ውስጥ የ 1% ህግ (The 1% Rule of Internet Culture) የሚባል መርህ አለ። ይህ ህግ እንደሚያመለክተው ከሆነ ከጠቅላላው የማህበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚዎች መካከል ይዘቶችን የሚያመርቱት እና በንቃት የሚለጥፉት 1% ብቻ ሲሆኑ፣ 9% የሚሆኑት በተወሰነ ደረጃ ምላሽ በመስጠት ይሳተፋሉ፣ ቀሪዎቹ 90% ግን ምንም ነገር ሳይለጥፉ ይዘቶችን የሚከታተሉ ጸጥተኛ ተመልካቾች (Lurkers) ናቸው። በአሁኑ ወቅት ይህ 90% የሚሆነው ጸጥተኛ የህብረተሰብ ክፍል ከሕዝባዊ ስርጭት (Public Broadcasting) ይበልጥ ራሱን እያገለለ ይገኛል። ቀደም ሲል አልፎ አልፎ ፎቶዎችን የሚለጥፉ ሰዎች አሁን ላይ ሙሉ በሙሉ የማህበራዊ ሚዲያ ገጻቸውን እያጸዱ ነው። ይህ ስልታዊ ማፈግፈግ በተለያዩ ጥናቶች የተረጋገጠ ሲሆን፣ ተጠቃሚዎች ከጊዜ ወደ ጊዜ ይበልጥ ጠባብ እና ዝግ ወደሆኑ የግል መገናኛ መንገዶች እያዘነበሉ መሆኑን ያሳያል።

ጸጥተኛው ተቃውሞ (A Quiet Protest) ​በማህበራዊ ገጾች ላይ ምስሎችን አለመለጠፍ ከቴክኖሎጂው ዓለም የሚደረግ ስልታዊ ማፈግፈግ ብቻ ሳይሆን፣ ጥልቅ ፍልስፍናዊ ትርጉም ያለው ተግባር ነው። ይህ ምርጫ በፈረንሳዊው ፈላስፋ አልቤር ካሙ (Albert Camus) የዓመጽ እሳቤ ሊገለጽ የሚችል ሲሆን፣ ግለሰቡ የአልጎሪዝምን አምባገነናዊ መዋቅር እምቢ በማለት የራሱን የስነ-ልቦና ነጻነት የሚያውጅበት "ጸጥተኛ ተቃውሞ" (A Quiet Protest) ተደርጎ ይወሰዳል። በዲጂታል ትኩረት ኢኮኖሚ ውስጥ ዝምታን መምረጥ የገሃዱን ዓለም እውነተኛነት ለመጠበቅ የሚደረግ ዘመናዊ የመብት ንቅናቄ ነው። በኢንተርኔት የትርፍ ሰንሰለት ውስጥ ተጠቃሚዎች የራሳቸውን ህይወት እንደ ማስታወቂያ ምርት እንዲያቀርቡ የሚደረገውን ጫና ባለመሳተፍ ማክሸፍ ይቻላል። ይሁን እንጂ፣ ይህንን ተቃውሞ ወደ ሌላ የተጋነነ ጽንፍ በመውሰድ በገሃዱ ዓለም የሚለጥፉ ሰዎችን በማውገዝ እና የራስን ምርጫ ከፍ አድርጎ በማሳየት ሌላ ዓይነት ሰው ሰራሽ ማንነት እንዳይፈጠር መጠንቀቅ ያስፈልጋል።

​"ጠቢባን እንዲህ ይላሉ፦ 'ከመከራ ሁሉ የሚበልጠው ተስፋ መቁረጥ ነው።' ለዚህም ነው የዕውቀት ሰዎች እንደሚሉት በቅዱስ ቁርኣን ውስጥ በገሃነም ሰዎች ላይ እጅግ አስፈሪው (ከባድ) አንቀጽ ይህ ነው፦ ​﴿فَذُوقُوا فَلَنْ نَزِيدَكُمْ إِلَّا عَذَابًا﴾ 'ስለዚህ ቅጣትን ቅመሱ፤ ስቃይን እንጂ ሌላን አንጨምርላችሁም' (ሱረቱ አን-ነበእ፡ 30)።"

ኢማም አል-ዘሃቢ "ሲየር አዕላም አን-ኑበላእ" መጽሐፍ ቅጽ 13፣ ገጽ 572 ላይ የተጠቀሰው አስደናቂ ታሪክ ​"ኢማም አዝ-ዘሃቢ ከጠቀሷቸው ድንቅ ነገሮች አንዱ፡- ሳይበሉ እና ሳይጠጡ ለሃያ ስንት ዓመታት የኖሩት ሴት ታሪክ ነው። እርሷም ረሕማ ቢንት ኢብራሂም ትባላለች። ባሏ ተገድሎ ሁለት ልጆችን ጥሎባት ነበር፣ እርሷም በጣም ድሃ ነበረች። አንድ ቀን በጾም ላይ ሳለች እንቅልፍ ወሰዳት፤ በሕልሟም ባሏን ከሰማዕታት (ሸሂዶች) ጋር አየችው። እነርሱም ጀነት ውስጥ ባሉ ማዕዶች ላይ ይመገቡ ነበር። እርሷም (በሕልሟ) 'እኔንም ፍቀዱልኝ' አለች። ባሏም አንድ ቁራጭ ምግብ ሰጣት፤ እርሷም በላችው። ከምንም ነገር ይበልጥ ጣፋጭ ሆኖ አገኘችው። ከዚያም ከእንቅልፏ ስትነቃ ጥጋብ ተሰምቷት ነበር (የረሃብ ስሜት አልነበራትም)፤ ይህ ሁኔታም ለረጅም ጊዜ ቀጠለ።" ​ኢማም አዝ-ዘሃቢም እንዲህ ብለዋል፡- "ይህ እውነተኛ ታሪክ ነው፤ ሁሉንም ነገር ማድረግ ለሚችለው አምላክ (አላህ) ጥራት ይገባው።"

የሰው ልጅ ፍጹምነት፣ ደስታ እና መዳን የሚገኝበት በጎ ዓላማ፤ አላህን ማወቅ፣ እርሱን ብቻ መውደድ እና እርሱን ብቻ በብቸኝነት ማምለክ ነው። ይህ የ«ላ ኢላሃ ኢለላህ» (ከአላህ በስተቀር ሌላ አምላክ የለም) እውነተኛ ትርጉም ነው። መልእክተኞች ሁሉ የተላኩት፣ መጻሕፍት ሁሉ የወረዱት ለዚህ ነው፤ ነፍስም በዚህ ካልሆነ በስተቀር አትስተካከልም፣ አትጠራም፣ ፍጹምም አትሆንም። ابن القيم

15 የሲዋክ ፈዋኢዶች

فَوَائِدُ السِّوَاكِ خَمْسَةَ عَشَرْ حَرَّرَهَا جِدًّا لَوَامِعُ الدُّرَرْ يُرْضِي الإِلَهَ وَيُزِيلُ الْحُفَر وَيُنبِتُ الشَّعْرَ وَيَجْلُو الْبَصَر يَزِيدُ فَهْمًا وَيُطَيِّبُ الْفَمَا يُحَسِّنُ اللَّوْنَ وَيَنفِي الْبَلغَمَا وَكَوْنُهُ مُوَافِقًا لِسُنَّةِ نَبِيِّنَا، وَفِيهِ شَدُّ اللِّثَّةِ بِهِ الْمَلَائِك الْكِرَامُ تَفْرَحُ وَكَوْنُهُ لِجَسَد مُصَحِّحُ يُذَكِّرُ الإِيمَانَ فِي حَالِ الْمَمَات يَزِيدُ أَيْضًا فِي الصَّلَاةِ الحَسَنَات كَذَا خُرُوجُ الرُّوحِ أَيْضًا يسهل بِهِ، وَذَا بِهِ الْخِصَالُ تَكْمُلُ. https://t.me/AbuUweis

​«‹ራስን መርዳት› (Self-help) የዘመናችን ትርክት እንጂ የጥንቱ አይደለም። በሆነ ወቅት ላይ፣ ሰው ራሱን በራሱ የመፈወስ፣ በራሱ አስተሳሰብ፣ በአንድ መጽሐፍ ገጽ፣ ወይም በተደገመ ልምምድ የመለወጥ አቅም እንዳለው እንድናምን ተደረግን። ​ይሁን እንጂ በሰው ልጅ ታሪክ ውስጥ መዳን የነበረው በሌላ ሰው እጅ ነበር፤ በጠቢባን፣ በሀይማኖት ሰዎች፣ በአባቶች... የሰው ልጅ በውስጡ የሚያልፍባቸው ጥልቅ ለውጦች ሁሌም የሚከናወኑት በግንኙነት ማዕቀፍ ውስጥ ነው። ማንኛውም ትልቅ የመንፈስ መታደስ ሌላ አእምሮንና ሌላ ልብን በውል ይሻል!» ​ (Galit Atlas)

«የዩሱፍ [ሰላም በእርሱ ላይ ይሁን] መከራ መጀመሪያ የነበረው ያዩትን ህልም በመተረካቸውና ይፋ በማድረጋቸው ነበር፤ የመዳናቸው ምክንያትም የነበረው ንጉሱ ያዩትን ህልም በመተረካቸውና ይፋ በማድረጋቸው ነው፤ ይህም አላህ የፈለገውን እንደሚያደርግ ሊታወቅ ነው። መከራቸውን ህልምን በመግለጽ እንዳደረገው፣ መዳናቸውንም ህልምን በመግለጽ አደረገው። ሁሉም ነገር በአላህ እጅ እንደሆነ፣ የፈለገውን እንደሚፈጽም ሰዎች ሁሉ እንዲያውቁ ነው።» ​አቡልቃሲም አብዱልከሪም አል-ቁሸይሪ (የሞቱት በ465 ዓ.ሂ)

​"በውስጣቸው የእውቀት 'ፍንጣሪ'ን የሚሸከሙ፣ እና የዕለት ተዕለት አሰልቺ የሆነውን የሕይወት ልማድ (Routine) ለመቀበል እምቢተኝነትን የሚያሳዩ ወይም ለእውቀት ትልቅ ናፍቆት ያላቸው ሰዎች፤ ምንም እንኳን በመንገዳቸው ላይ ብዙ ደክመው፣ ብዙ ተፈትነው ቢመጡም፤ ለሕይወት ትርጉም እና ውበት በመስጠት የሕይወትን ደረጃ ከፍ የሚያደርጉት እነርሱ ብቻ ናቸው።"

​ዶ/ር ዓብዱል ወሃብ አል-መሲሪ ዝነኛውን ኢንሳይክሎፒዲያቸውን በመጻፍ ረጅም ዓመታትን አሳልፈዋል። ሥራውን ሊያጠናቅቁና ለህትመት ሊያበቁ ሲቃረቡ፣ ስለ ፖላንድ አይሁዶች የሚገልጽ ጠቃሚ መረጃ አገኙ። ይህም ከአሜሪካ ተጨማሪ ማጣቀሻዎችን እንዲያስመጡ አደረጋቸው። ለበርካታ ወራት ዳግም በንባብ ተጠመዱ፤ ሥራቸውን ሲያጠናቅቁም እንዲህ አሉ፦ "ቀስ በቀስ በውስጡ በገባሁ ቁጥር፣ ስለ ጉዳዩ ያለኝ እውቀት ምን ያህል አናሳ እንደሆነ እየተሰማኝ መጣ።"