ادبیات سئونلر

اوشاق ادبیاتی محمد_عابدین‌پور قوشوم نقاشی:« نگاه نیرومند» 5 یاشیندا، اصفهان بیر قوش چکدیم بیر کاغاذا قیرمیز دیمدیک اوزون قاناد مونجوق گؤزلر بیرجوت آیاق هاچا قویروق چکدیم اونا بیر ائو چکدیم من قوشوما مبل چکدیم کمد چکیدیم تیلویزیون بیلگی سایار میز اوستوسو دیز اوستوسو جیب تئلفونو ماشین چکدیم خانیم چکدیم بیر تک اوغلان بیر دنه قیز هر شئی چکدیم هرزاد چکدیم آنجاق قوشوم اوچدو بیرگون نقاشیمدان گئتدی بیرگون.

اوشاق ادبیاتی

اوشاق ادبیاتی اوشاق ادبیاتی هرهفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا، اوشاق ادبیاتینا دایر یازیلارینیزی بیزه گوندرین. https://t.me/Adabiyyatsevanlar

واختييله اونون «پته¬ته خوره¬كان» (يئرآلما يئيه¬ن¬لر) مجموعه¬سيندن گئدن ترجومه¬لرده ايشتيراك دا ائتميشم، آمما «پيربال»ـين او سطحده گئدن ايشلري ياييلان مطبوعاتدا، نييه مثلن «ائلچين افندي¬يئو»ـين «ساري گلين» حيكايه¬سيندن بير ترجومه ياييلماسين؟ يئتميش ميليون نفوسلو بير اؤلکه-نين رسمي ادبيياتيندا، منه بو اثرين ميقياسلارينا ياخينلاشا بيلن بير اثر گؤسترين! سؤز گيلئي¬لَنمه و يا خود اعتيراض ائتمه¬ ده دئييل. من دانيشسام دا، دانيشماسام دا، فاكت يئرينده¬دير. مسله بودور كي، گونوموزده¬کي ادبي فضالاردا، سيياسي- ايجتيماعي و بوتونلوك¬له صيرف ادبي ده‌¬يرلره دايانمايان داورانيش¬لار چوخ گوجلودور. (سؤزوم فارسجا گئدن نشريه¬لرده¬دير.) غربده ده داورانيش¬لارين بو جينسي گوجلودور. «نوبئل موكافاتي»ني، ايجتيماعي-ايستراتئژيك باخيميندان اؤنم داشيمايان و يا آز اؤنم داشييان هانسي اؤلكه¬نين ادبيياتي قازانا بيلميشدير؟! بير اثره ائعتينا ائتمك و يا ائعتينا ائتمه¬مه¬يين ادبي عاميل¬لردن باشقا، آيري فاكت¬لاري دا واردير و بيز ادبي تحليل¬لريميزده اونلارين نه درجه¬ده بيزه ـ بيله¬رك و يا بيلمه¬دن ـ خط وئرمه¬لرينه دوشونمه¬ميز گرك¬دير. نه اوچون من «آنار»ين ان گؤزل و ده‌¬يرلي ايش¬لريندن اولان «من، سن، او و تئلئفون» اثريني، گرَك فرانسيزجادان فارسجايا چئوريلميش نوسخه¬سيني اوخويام؟ («پروگرئس»ين آذريستان آدلي مجموعه¬سينده گئدن بير ترجومه¬ني ده سونرالار اوخودوم؛) پس منيم ضيالي¬لاريم او قدَر رومان¬لار، پييئس¬لر و اثرلري آذربايجان توركجه¬سيندن فارسجايا چئويرَ-نده، نه اوچون بئله بير اثرلردن واز كئچميشلر. ادبي مئتود اوزره ايشله¬مه-ييب¬لرمي؟ پوئتيكايا دايانماييب¬لارمي؟ گؤرونور كي ايشله¬مه¬ييبلر و دايانماييبلار. منيم آز ايشله¬ديييم يئرده، اوردا ادبييات گئري قاليب، تبليغ اولونماييب و يا تانينماييب دئديييم گولونج دوغورمازمي؟ البتته ادبييات تحرروك¬لو بير دونيادير. ترپنمه¬ين گئريده قالاجاقدير و بو بيزيم مسئوليييتيميزي داها آغيرلاشديرير. ـ ايندي نئجه... يئني نثري او تايدا ايزله¬يرک، اونلارين اينديکي دورومو نئجه¬دير؟ : يئني نثر، آذربايجان رئسپوبليكاسي¬نين ايستيقلال ايل¬لرينه قدَر داوام ائديب، گوجله¬نيب، تكامول پروسه¬سي كئچيرميشدير. بو نسلي، هله ¬ده، آذربايجان ادبيياتي¬نين ان خللاق نسيل¬لريندن بيليرم. اونلار موستقيلليك آتموسفئريله تطبيق اولونموش ده¬يه¬رلي اثرلر يارادا بيلميشلر؛ «اوتئل اوتاغي»، «آغ قوچ، قارا قوچ»، «ساري گلين» و... «روستم ايبراهيم¬به‌ي¬اوو» 1994-جو ايلده «كان» موكافاتيني، 1995-جي ايلده ايسه «اوسكار» موكافتيني محض يازديغي سئناريويا ، («گونشدن اوسانميشلار» فيليمينه) گؤره آلميشدير. يعني بو موكافات يازيچيليق موكافاتي ايميش. «كان» و «اوسكار»ين آوروپا و آمريكانين سينمالارينا عاييد اولاراق، اونلارين موختليف و گاهدان ضيددييتلي ايستانداردلاريني بيليرسينيز. يئني تجروبه¬لر ده وار، «مقصد نور»، «رافيق تاغي» و آزجا كئچميش نسيله عاييد اولان «كامال عبدوللا». منجه «كامال عبدوللا» يئني بير حركتين تمليني قويا بيله¬جك گوجلو بير يوللا گئدير. بورادا آذربايجانين موترققي ايشراقي رومانيني گؤره بيليريك. «مقصد نور» و «رافيق تاغي» دا كئچميش نورمالاري پوزمايا جان آتيرلار. اونلار نثر، آتموسفئر و دونيا باخيش¬لاريندا فرقلنديك¬لريني گؤسترمه¬يه چاليشيرلار. مين پيس جاوابدان بير ياخشي  سوال ياخشي¬دير. اونلار جاواب وئرمه¬دن، سورغونو سورغو اوسته قالاييب ان اساس دوشونجه¬لريميز؛ عاييله مسله¬سي، آتا بابالاريميزلا موناسيبتيميز، ميللتيميزه گؤستردييميز سايغي و اساسجا ميللييت مسله¬سي، مذهب و يالان-دوغرو، دوزلوك-اه‌يريليك كيمي توافوق اولونموش ايجتيماعي ده‌¬يرلر اؤنونده ائعتيناسيز قالماقلا (اؤرنك اوچون : «شاهزاده ديپئندئرانين محببتي» اثريني نظرده توتون)، يئني پست¬مودئرن دونيالاردا ياشاما¬لاريني عكس ائتديرمه¬يه چاليشيرلار. ان آزي، بيز اوخودوغوموز تئكنيكي ايجرالاردا قالان و حيكايه¬ني تئكنيك جعبه¬ابزاري كيمي گؤز اؤنونه گتيرن بوللو فارسجا حيكايه¬لردن داها درين و جيددي ايشلمه¬لريني ائعتيراف ائتمه¬لي¬يم. بونلارين ايش¬لري هله سونرالار قضاوت اولوناجاق... بو دانیشیغین آردینی گلن هفته سه شنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون. https://t.me/Adabiyyatsevanlar

: نييه ائله¬دير! چوخ¬لاري اونو «عيسا حوسئين¬اوو»ـون «يانار اورك» اثريندن بيليرلر. بعضن اونو «عيسا حوسئين¬اوو» و «ايسماييل شيخلي»-نين ياخين يئني¬ليك¬لريندن و 1950-جي ايل¬لردن حئسابلاييرلار. دئمك 50-جي ايل¬لرده يارانان نثر، 60-جي¬لارين نائلييت¬لرينه زمينه ياراتميشدير. 50-جي¬لرين آذربايجان نثريني دونيا ميقياسلي پروبلئملره جاواب وئره بيله¬جك قابيلييتي¬نين يارانماسيندا، اساس رول¬لاري واردير. اونلاري بير مرحله بيليرم. يئني نثره ساري گئديرلر. آمما هر حالدا بوتونلوك¬له يئني نثر تعريفينده يئرلشميرلر. «آنار» يئني نثرين حودودونو «عيسا حوسئين¬اوو»ون «تئلئقيرام» پووئستيندن بيلير . (تأسسوف¬لر كي، بو اثري هله الده ائده بيلمه¬ميشم.) «اه‌يليسلي» ايسه بو پروسه¬ني «يانار اورك»ـدن باشلاسا دا، «آدام¬لار و آغاج¬لار» و «آغ ليمان»ـدا تاماملانميش حئساب ائدير. آذربايجانين «يئني نثر»ي 60-جي¬لاردان باشلانسا دا، ان آزي اوچ نسلين ياراديجليغي ايله موشخخص اولور. سونراكي نسل¬لره ¬ده، اساس ائتکي¬لر بوراخير. بو نسلين يازارلارين سادالاماق ايسته¬ميرم آنجاق منجه ياراديجيليق¬لاري¬نين ايستيثنا اولما ميقياسييلا «آنار»، «اكرم اه‌يليسلي»، «ائلچين افندي¬يئو»، «روستم ايبراهيم¬به‌ي¬اوو» باشقالاريندان بير قات داها اوستده دورورلار. «آنار» شهر فضاسيندا و عادي اينسان¬لارين ان پسيخولوژيك حال¬لارينا يول آچيب غير¬عادي¬لييي تاپماق يول¬لاريندا يئگانه اوستادلاردان¬دير. «آنار»ـا فارسجانين بير روتبه¬لي يازارلاري ايچينده، موعاديل تاپماق اولماز. يعني بئله بير فضالاردا، يا اصلن يازماييب¬لار، يا دا يازسالار گؤزه گلن دئييلميش. بئله بير فضالارا گيريشمه¬يين چوخ دا ساده اولماماغيني بيليرم. توركييه ادبيياتي¬نين او چاغيندا دا، «ياشار كامال»، «اورهان كامال» و باشقالاري¬نين تأثيري دؤورو و سولچولوق ايدئالچي¬ليق دؤورلرينده ده. بئله حئسابلاماق اولار كي، آذربايجان ادبيياتي كمييت باخيميندان يوخ، آمما كئيفييت باخيميندان دانيشماغا سؤزو اولان ادبييات¬لاردان¬دير. اؤنجه¬لر، «مير جلال» تئوريك اولسا دا، تحكيه اوبرازلاري¬نين يعني سووئت تحكييه-سينده يارانان ايدئاليست قهرمان¬لارين ناقص¬ليييندن دانيشسا دا، يئني نثر تأكيدله پراتيكجه¬سينه مسله¬يه ياناشميشدي. بو دؤنوم، ايران فارس ادبيياتيندا اولسا دا، دؤنوش مرحله¬سي كيمي و يا بئله بير تأكيدله اؤزونو گؤسترمه¬ميشدير. (فارسجادا، او دا، يالنيز نئچه¬سسلي¬ليك باخيميندان سون ايل¬لرده بو مسله¬يه ياخينلاشميشلار. بونون بحثيني بورادا ائتميرم؛) ايرانين فارس ادبيياتيندا، هله ¬ده، ايدئاليست پرينسيب¬لر ادبي فضالاردا ياشايير. ـ بَس نييه آذربايجانين بو گنج آمما پارلاق يئني ادبيياتي، دونيادا، ياخين اؤلكه¬لرده، و حتتا ايراندا لازيمي قدَر تانينماميشدي؟ : بونون چوخلو عاميلي واردير. ايراندا آوروپا ادبيياتي ائتکي¬سي آلتيندا، پسيخولوژيك باخيميندان آوروپانين تأييد و يا ردديني گؤزله¬ين يازيچي-لارين و ژورناليزمين بير گؤزو اورادا گئدن تحليل¬لره باخير. ايستالينيزم قالديريلسا دا، سووئت دؤولتي قاليردي و سويوق موحاريبه فضاسي و ايراندا اولان اؤزل فضا بو اثرلره منطقي باخماق ايذني وئرميردي. مككارتيزم آمئريكادا دئموكراتيك ماسكا وورسا دا، هله ايران كيمي اؤلكه¬لرده ياشاييردي. بونونلا بئله سووئت اؤلكه¬سيني ايدئال جننته چئويرن سولچولار، بو اؤلكه¬نين بويرولموش ادبيياتي ساييلمايان و يا ان آزي سوسياليست شوعارلارا دايانمايان ادبيياتيني گؤرمك بئله ايسته-ميرديلر. سووئت¬لر ايچريسينده گئدن ده‌¬ييشيك¬ليك¬لر هله ائشيكده ياييلماميشدي و او هئيبتي سينديرماق اولمازدي. ايستالينيزم سووئت¬لرده ايفشا اولسا دا، بيز ائشيكده¬كي¬لر، ايل¬لرله ايستالينيزمده ياشاديق. ادبي فضالاريميزدا گاهدان ايستالينيزمدن دؤنموش سولچولارين ايستالينيستي داورانيش¬لاري قاليردي. غرب ايسه او دئديييم هئيبتي ييخماميش هئچ بير موثبت فئنومئني اونون ايچينده گؤرمك ايسته¬ميردي. بو سووئت اؤلكه¬لري¬نين ادبييات¬لارينا فللئيي باخماغي، تعصوبلو سولچولار و تعصوبلو ساغچي¬لار بيرگه يايميشلار. ـ بونا، «پهلوي» چاغيندا  آذربايجانلي¬لارين قارشيسينا اولان مدني خور باخماق¬لار، ياساق¬ليق¬لاري دا آرتيرماق اولارمي؟ : قطعييتله... هله ده، بو ديلين آدي گلنده، اوز گؤزلريني تورشالدان¬لارين سايي آز دئييل. ساده¬جه ميثال اولاراق، عيراقلي كورد يازار «فرهاد پيربال»ـين اثرلري ايراندا «بايا»، «كارنامه» و نه بيليم هانسي ادبي پروفئسييونالليق ايدديعاسيندا اولان نشرييه¬لرينده دؤنه¬لرله ياييلماميشديرمي؟ «پيربال»ـين ده‌¬يرلريني دانميرام.

: منجه اينسان تعريفي ده‌¬ييشيلدي. چوخ¬لاري «يئني نثر»ـين حودودونو سوسياليزم رئاليزمي¬نين قورتولماسيندان حئسابلاييرلار، آمما منجه اولا بيلردي كي ادبييات سوسياليزم رئاليزمدن قورتولسون لاكين اينسان قورولوشونا باخيشين جينسي ده¬ييشيلمه¬سين. يعني همين قورولوش آيري بير قيليقدا ياشاسين. يئني نثري دقيقن بو باخيشين ده‌¬ييشيلمه¬سيندن حئسابلامالي¬ييق. «آنار»ين آغ ليمانيندان نئچه سطير اوخويورام. ديالوق¬لار «تهمينه» ايله «زاور» آراسيندا گئدير و ايلك ديالوق دا «تهمينه»¬نين¬دير: «- هردن دوشونورم اؤزومو تانيميرام. نئجه اولدو كي، من بو آدم¬لارلا اويوشدوم؟ اويوشدوم يوخ ائ، دوستلاشديم، مئهريبانلاشديم، عئيني¬لشديم... -نه اولار كي؟ دوستلاشميسان، دوستلاشميسان دا. دوستلاشماق به¬يم پيس ايش¬دير؟ -دئميرم كي، پيس¬دير. مسله اوندا دئييل. من اونلارا آليشديم. باشا دوشورسن، مئييل¬لرينه، هوس¬لرينه، سؤزلرينه، ظارافات¬لارينا، عيباره¬لرينه. اؤزلري¬نين، آروادلاري¬نين، اوشاق¬لاري¬نين آد گون¬لرينه¬جن ازبر بيليرم. مؤوقع¬لرينه ده بلدم، مجليس¬لرينه ده، توستولارينا ، تامادالارينا ... اه! -يعني بئله پيس آدام¬لار¬دير؟ -ائح، سن نه ياپيشميسان: پيس- پيس! هئچ نه باشا دوشمورسن. پيس آدام. ياخشي آدام!- اليني باشينا آپاردي، كوله¬يين داغيتديغي ساچ¬لاريني سليقه¬يه سالماغا باشلادي،- دونيادا نه پيس آدام وار، نه ياخشي آدام. عؤمور ائله اوزون چكير كي، آنجاق پيس اولماغا، يا آنجاق ياخشي اولماغا هئچ كسين حؤوصله¬سي چاتمير. گؤرورسن بيري حياتي بويو گاه ياخشي، گاه پيس...»  (آغ ليمان-كؤچورولموش نوسخه-كؤچورن: نسرين شيرمحمدزاده) ان هاي-¬كوي¬لو ايجتيماعي سيياسي اولاي¬لار، اينسان درين¬لييينده تعريف¬لرين و قورولوش نورمالاري¬نين يئريني ده‌ييشديرمه¬سه، ابتر بير پروسه كيمي ناقيص قالمالي¬دير. ان آزي، بو، بيز گونئيلي¬لرين عئيني تجروبه¬ميزدير. «آدورنو»ـنون «موعاصير روماندا راوي¬نين شأني» عونوانلي مقاله¬سينه باخين لوطفن. باخيشيميز اينسانا، دونيايا ده‌-ييشيلديكجه، ريوايتيميزين جينسي ده ده‌¬ييشيلير. تئكنيك¬لرين روحو دا فرق ائدير. آذربايجان يئني نثري بو ده‌¬ييشيك¬لييي دوشونمكده، هئچ ¬ده مثلن روس ادبيياتيندان گئري¬ده دايانمير. بلكه ده سووئت اؤلكه¬لري ايچينده ان اؤنجول¬لردن حئسابلانير. بو نسلين  ياراتديق¬لاري اثرلر گاهدان دونيانين ان ده‌¬يرلي اثرلري سيراسينداديرلار. «چنگيز آييتماتوو»ـون يازيچي «آنار»ـين يئتميش ايللييي موناسيبتينه گؤره يازديغي يازي هله ده اينترنت دوشرگه¬سينده ياييملانماقدادير. ـ قاييداق «يئني نثر»ـين تاريخي سينيرلارينا. : قويون ياخين بير اؤرنك¬له باشلاياق. ايل¬لر اؤنجه، «احمد شاملو»، «غولامحوسئين ساعيدي»ـني «سئحيركار رئاليزمي»نين قوروجوسو بيليب، بو ساياق يازمانين «ماركئس»ـين آدينا قورتولماسيني «ساعيدي» حاققيندا بؤيوك بير ايجحاف ائعلام ائتدي. مسله¬ني بئله دوشونمكده، منجه بيرآز فاناتيك¬ليك وار. «ساعيدي» يازان ايل¬لرده، هم «ائلچين افندي¬يئو»ـ¬ين و هم «اکرم اه‌يليسلي»ـ¬نين ياراديجيليغيندا سئحيركارليق واردير. دقيق دانيشساق «سئحيركار رئاليزمي»نين ايزلري ده واردير. او حيكايه¬لر و اونلارين چاپ تاريخ¬لري الده¬دير. آيري ديل¬لرده و اؤلكه¬لرده ده، تانيماديغيميز يازارلار طرفيندن بئله ايش¬لرين گؤرولمه-سيني ظن ائديرم. پس مسله كيمين اوول  يازيب يازماماسيندا دئييل. مسله يازيلان اثرله بو اوسلوبون وارليغيندان مودافيعه ائديب، اونو تثبيته يئتيرمكده¬دير. البته يازيلان ادبيياتين موقئعييتي مسله¬سي ده وار¬دير. «ساعيدي»¬نين اثرلري چوخ ياخشي نومونه¬لردير و منجه فارسجادا ان اسكلتلي حيكايه¬لرين نئچه¬سيني او يازيب¬دير. آمما اونون اثرلري «سئحيركار رئاليزمي»نين ان اينكيشاف ائتميش نومونه¬لري دئييل. واريميزا دا، يوخوموزا دا، تحليل¬له ياناشمالي¬ييق و دئيه بيلرم كي؛ گونئيين اينديكي دوروموندا يوخوموزو آراشديريب، آناليز ائتمه¬ميز داها ضروري¬دير. يعني چيخينتي يوللاريميز بورادان دير. يئني نثرين حودودو موطلق دئييل. اساسن بيز حدودسوز ميللتيك و حودودسوز اولدوغوموز قدَر ده، حودودبازيق. جوغرافيادا، تاريخده، ديلده و باشقا مسله¬لرده. حدودبازليغيميزين اؤنملي بير حيصصه¬سي حدودسوزلوغوموزدان دوغور. محض بو حدودبازليقدان¬دير كي، رومانيميزين جينسينده اوبرازلاردا قان رابيطه¬لري و قوهوملوق اساس يئر توتور. رومان آراشديرماسيندا قان رابيطه¬لره اساسلانان اؤلكه¬لرله (ميثال اولاراق روسيه)، بئله اولمايان¬لار(ميثال اولاراق آمريكا) آراسيندا، تيپولوژيك فرق¬لر واردير. بو مبحثين بو دانيشيقدا سيغماياجاغينا گؤره، ايزله¬ييجي¬لري اطرافلي بحث¬لر آپارديغيم «ديليميز حيكايه¬ميز» آدلي كيتابينا حواله ائديرم . ـ هر حالدا بو قطعييت¬سيز سينيردا ايزلري آختارماق دا مومكون¬دور. ائله دئييل¬مي؟

sobhdel: سووئت ادبيياتي، آيري ديل¬لرده هئچ نه الده ائده بيلمه¬سه ¬ده، آذربايجان كيمي موستقيل اولمايان بير اؤلكه¬ده نيسبي ديل اينكيشافي گتيردي. «ميرجلال پاشايئو»، «ايلياس افندي¬يئو»، «ميرزه ايبراهيم¬اوو» و باشقالاري¬نين نثري موعاصير زامانين ايستک¬لرينه اويغون بير نثردير. يعني ديققت ائتمه¬لي¬ييك كي؛ آذربايجان تحكييه نثري¬نين پروبلئم¬لري، مثلن دونيا ميقياسلي يازارلار يئتيرميش و فورماليست¬لر كيمي چوخ آكتيو يئرلي پوئتيكا يارادانلاري اولان؛ روس ادبيياتي پروبلئم¬لري¬له عئيني دئييل. ـ بونلارين هاميسي دوزدور؛ آنجاق اوزون ايل¬لر بويو سووئت حؤكومتي¬نين ياراتديغي دوروم¬لارا گؤره، چوخلو باجاريقلي يازيچي¬لار رئاليزم سوسياليزم جيزيغيندان چيخا بيلمه¬ميشديلر... يعني بو جيزيقدان چيخماغا هئچ ايمکان¬لاري دا اولماييب¬دير. : ايدئولوژيك سيستئم¬لرين آزاد ياراديجيليغا انگل اولدوق¬لاريني دانماق ايسته¬ميرم. سؤز، باغلي فضادا ايمكان قدَر ديل¬لري¬نين اينكيشافي اوغروندا چاليشان ده‌¬يرلي يازارلاردان گئدير. سووئت ادبيياتي ياراناندا، بيز، مثلن روس ادبيياتي ايله بير يئرده دئييلديك. آزجادان سونرا، هر ايكي ديله ياخين شراييط حاكيم اولسا دا، هئچ واخت عئيني شراييط حاكيم اولماياجاقدي. غرب ادبيياتچي¬لاري دوغرو بير موضئعدن، بو ادبيياتي، ادبي ده‌¬يرلري ايدئولوژيك آنلام¬لارا قوربان وئرمه¬يينه گؤره، تنقيد آتشينه توتورلار. منجه بو سؤز بوتونلوك¬له دوغرودور. آمما حق سؤزو دئمه¬يه حق آغيز گرك. يعني بو پوئتيك باخيشين داليندا سيياسي مككارتيزم اولمامالي¬دير. ايستالينيزم ايچَري¬دن چورويور، و بو چورومه¬ پروسه¬سي¬نين شهادتينه قالخان ادبييات، دونيانين ان نادير فضالاريندان و اينسان روحونون ان درين يارالاريندان بيريني ائشه¬له¬مه¬يه باشلايير. ايستالينيزم فئنومئني دونيا تاريخينده ان دهشتلي ايدئولوژيك سولطه¬لرين تمثيلچيسي¬دير. بورادا اينسانين اينسانليغي¬نين تاپدالانماسي¬لا اوز اوزه دايانيريق. بو تاپدالانان اينسانليغين دايانيشي، ديره¬نيشي و داورانيشي ان درين، ان جيددي ياراديليشين ماتئريالي¬دير. بئله بير آتموسفئرده يارانان ادبيياتا نئجه خور باخماق اولار؟ «ايستالين»ـين اؤلومو بير موستبيد حاكيم اؤلومو يوخ، اينسانا عاييد ان اساس دوشونجه¬لرين قورولوشونو ده‌-ييشن بير واقيعه¬دير. 1950-60 -جي ايل¬لرده، «خروشوف»ـون آپارديغي ايصلاحات نتيجه-سينده، سووئت اؤلكه¬لري ضيالي¬لاري آراسيندا اساس ده‌¬ييشيك¬ليك يارانير. البتته بو ايصلاحات اؤزو ايستالينيزم تئزيسي¬نين داخيلي آنتي-تئزيسي اولاراق، دوشونولمه¬لي¬دير. آمما اولا بيلردي كي بئله اولماسين. ـ ايكينجي دونيا ساواشيندان سونرا، دونيا سوييه-سينده بؤيوك ادبي آخيم¬لارين يارانماسينا دوغرو انرژيلي بير جهد وار. بو ادبي آخيم¬لار، آذربايجان تحکييه¬چي¬لييينده نئجه سسله¬نير؟ : «عليشان اوغلو» بونلاري چوخ ده‌¬يرلي اولان «آذربايجان يئني نثري» كيتابيندا سادالاميشدير: فرانسادا «يئني رومان»، اينگلتره¬ده «حيددتلنميش جاوان¬لار»، آلمانييادا«47-لر قروپو»، آمريكادا «دوشونجه¬لر آخيني» و... بونلاري ساواشدان بئزميش اينسانين پيرتلاشيق دونيادا آپارديغي آختاريش¬لاريندا، «تجروبي تحكييه جريان-لاري» دا آدلانديرماق اولار. بو شراييطين بوتون دونيادا او جومله¬دن سووئت اؤلكه¬لرينده اساس ائتکي¬لر بوراخماسي طبيعي¬دير. آمما سووئت اهالي¬سي¬نين ادبي فعالييتي (و ها بئله بوتون دوشونجه¬يه عاييد اولان داورانيش¬لاري) ايكينجي دونيا موحاريبه¬سيندن داها آغير اولان ايستالينيزم تجروبه¬سي آنتي¬تئزيسينده يارانمالي ايدي. ايصلاحات و ايجتيماعي ده‌¬ييشيك¬ليك¬لر بو ديالئكتيكانين سئنتئزي ايدي. اوزون سؤزون قيساسي بو كي، هر بير ايجتيماعي ده‌¬ييشيك¬لييين آرخاسيندا بير دوشونجه ده‌¬ييشيك¬لييي دايانير. بو دوشونجه ده‌ييشيك¬لييي اؤزونو فلسفه¬ده، اينجه¬صنعت¬ده و ادبيياتدا گؤسترير. اولوييتلر ده، شراييطه گؤره فرق ائدير. آمما عئيني «بير اينساني فاكت»ـين آرخاسيندا ذئهني «بير گوج» دايانمالي¬دير و صنعتين (صنعتكارا تأكيد ائتميرم) گيزلي ريسالت-لريندن بيري ده، ائله بو دوشونجه¬لر قورولوشونون فورمالاريني و نورمالاريني ده‌¬ييشمكدير (بعضن حتتا صنعتكار دا بيلمه¬دن آمما ايشينده صداقت گؤسترمه¬سي اوزره). موحاريبه¬دن سونرا، دونيا ادبيياتيندا تجروبي رومان و كوللييت¬ده تجروبي تحکييه ادبيياتي ياراندي. روس ادبيياتيندا «شهر و كند» نظريه¬سينه آرخالانان تحکييه ادبيياتيني دا بو سيرايا كئچمك اولار. لاكين ايستالينيزمين آرادان قالديريلماسي¬لا بؤيوك بير ذئهني ده‌¬ييشيك¬ليك اورتايا چيخدي. ـ بو ده‌ييشيکليک¬لر سونوجوندا، هانسي آنلام¬لارين قورولوشو داغيلماغا باشلادي؟ هئچ اولماسا، ان اؤنمليسي هانسي ايدي؟

زهره ایله طاهیر میرزه نین ناغیلی ادبیات سئونلر کانالیندا 1402/12/7 بئشینجی بؤلوم حاضیرلاییب سسلندیرن:«نیره اردلانی» https://t.me/Adabiyyatsevanlar

طنز: بویوم آغا افندی بیزیم آغاجان همیشه دئیه‌ردی: بؤیوک آغادان یاخشی اوغلان بو دونیایا نه گلیب، نه ده گله‌جک! یوز دنه ده سیلی وورسام، اوزون چئویرمز. ایندی حکایت بیزیم کاندیدلریمیزین حکایتی دیر. انتخابات گون‌لری یوز دنه ده سیلی وورسان، اون باتماندا اوزلرینه توپورسن؛ اوزلرین دوندرمیرلر. هرنه ایسته‌سن، فیلترینگی قیرماق، اقتصادی دویون‌لری آچماق، حجاب مسله‌سی، آزادلیق، یاخشی- یاغلی موزد، موفته بیمه ...انبار-انبار وعده دیرکی وئریرلر، هامی دا ایسته‌ییر بیزه، مخصوصن کار- کاسیبا خدمت ائله‌سین، دئییرلر: مجلیسه گئت‌جک، سن بیر چای ایچینجه، مملکت کی هئچ، دونیانین مشکولاتین حل ائده‌جه‌ییک. آمما، امما انتخاباتدان اوتوز ثانیه سونرا هرزاد یادان چیخیر. سنه، نکیواریوا ائله بیر سیریق کئچیرلرکی یوز ایلده یاراسی توخداماسین. https://t.me/Adabiyyatsevanlar

خلیل بحران: انتخابات

دوستان عزیز، این مقاله برای بحث وگفتگو انتخاب شده است عزیزانیکه مایل به اظهار نظر در این مورد هستند می توانند نظر خود را حداکثر تا روزشنبه 1402/12/12تاساعت شانزده جهت انتشار در کانال ارسال کنند. ادبیات سئونلر آرا و نظرات ارسالی را بصورت مکتوب را راس ساعت 21همانروز منتشر خواهد کرد. ادبیات سئونلر https://t.me/Adabiyyatsevanlar

زبان مادری اصطلاحی جنسیت زده در دنیای امروزی که پدران و سایر مراقبان در ارائه اطلاعات مشارکت دارند به کارگیری اصطلاح زبان مادری، نقش پدران را کاملا نادیده می گیرد. در جهان چند فرهنگی کنونی، کودکانی که محصول پدران و مادران از دو فرهنگ و زبان مجزا هستند همزمان هم زبان پدر و هم زبان مادرشان را می آموزند. از طرفی دیگر، برخی از افراد معتقدند که در والدگری بسیاری از حقوق فرزند از مادر صلب شده است. اما گرفتن حقی به معنای نفی حقوق دیگری نیست. اینکه در قوانین ایراداتی وجود دارد و مادران در برخی کشورها از جمله ایران از بسیاری از حقوق نسبت به فرزندان خود منع می شوند نباید نقش پدران را کمرنگ کند. به همان اندازه که مادران در تربیت و هویت فرزندان نقش دارند این نقش برعهده پدران هم هست. اگر هویت و زبان فقط به مادران نسبت داده شود به مرور پدران را از مسئولیت هایشان نسبت به فرزندان صلب می کند و فقط به حقوق قانونی شده معطوف می کند. در همین خصوص فرضیات بسیاری مطرح می شود مثلا اینکه برای فرزندانی که به سرپرستی گرفته می شوند این اصطلاح ایراداتی ایجاد می کند چرا که ممکن است بدون مادر به سرپرستی گرفته شده باشند و یا سرپرست آنها نقش پدری در زندگیشان داشته باشد و هرگز به زبان مادر بیولوژیکی خود صحبت نکنند. همچنین در عرصه بین المللی در جوامعی که والدهای همجنس وجود دارد نقش پدری و مادری شکلی متفاوت دارد و این اصطلاح معنای دیگری پیدا می کند. پیشنهادات موجود اولین زبانی را که از نظر زمانی در معرض آن قرار گرفتیم، L1 (First Language) زبان نخست می نامند. در واقع اولین زبان، زبانیست که می فهمیم و به آن صحبت می کنیم و با آن بزرگ می شویم که یا والدین یا مراقبان با آن با فرزندانشان در ارتباط قرار می گیرند. می توان به جای اصطلاح زبان مادری از اصطلاح زبان اول استفاده کرد اما از آن هم کاملتر اصطلاح زبان‌های خانوادگی یا زبان‌های خانگی است. با توجه به بافت اجتماع، خانواده می تواند همزمان چندین زبان اول را در برگیرد مثلا یک زبان با یکی از والدین، زبان دیگری با والد دیگر و یک زبان اضافی با مراقب و غیره. این اصطلاح نه تنها به ما امکان می‌دهد از هر نوع جنگ قدرت یا سلسله مراتب بین زبان‌ها و نقش های اساسی و مسئولیت های خانوادگی اجتناب شود، بلکه تشخیص زبان‌های موجود در خانه از زبان‌های موجود در جامعه را آسان‌تر می‌کند به عنوان مثال زبان‌های خانگی یا خانوادگی به عنوان زبان های اول در مقابل زبان‌های جامعه (زبان‌های مهدکودک / مدرسه و غیره) به عنوان زبان های دوم. #رایحه_مظفریان https://t.me/Vortrags @EveDaughters https://t.me/Adabiyyatsevanlar