احسان‌نامه

📖 «شازده کوچولو» و گل سرخش از کجا آمدند؟ - نوشته احسان رضایی و صدای محی‌الدین تقی‌پور، از برنامه «کتاب‌باز» (۱۰ مهر ۹۸) @ehsanname

🌕 این هفته قرار است نام برندگان نوبل ادبیات ۲۰۱۹ اعلام شود: دو برنده به جبران نبود نوبل ادبی در سال گذشته. ماجرا به رسوایی‌های اعضای فرهنگستان سوئد مربوط بود؛ از جمله اینکه همسر یکی از اعضا اسامی برندگان را به بنگاه‌های شرط‌بندی لو می‌داد. اما بساط حدس برنده هنوز هم ادامه دارد. امسال سایت شرط‌بندی Nicer Odds بیشتر از هر کسی روی آنه کارسون، شاعر و نویسندۀ کانادایی بسته (شانسِ یک به ۴). حتی بیشتر از هاروکی موراکامی، مارگارت آتوود، آدونیس، اسماعیل کاداره، خابیر ماریاس، یون فوسه، میلان کوندرا، پیتر هاندکه و سزار آیرا. جورج آر. آر. مارتین (خالق «نغمۀ آتش و یخ» یا همان «بازی تاج و تخت») هم کمترین بخت را دارد (یک به ۲۵۱)! @ehsanname

🔺خبر خوش برای دوستداران عادل فردوسی‌پور. نسخۀ صوتی کتاب «فوتبال علیه دشمن» با صدای عادل در راه است. فعلاً فیدیبو این کتاب صوتی را پیش‌فروش می‌کند (اینجا). در این ویدیو بخش کوتاهی از کتاب را بشنوید @ehsannnmame

🔺بعد از انتشار تصویر بالا و انتقاد از اموزش خودکشی در یک کتاب کودک (از توییتر علی بابا) معاونت فرهنگی وزارت ارشاد جواب داد که: این کتاب که سال ۸۹ و در قم مجوز گرفته، بازنویسی یکی از حکایت‌های کهن برای بزرگسالان است [قاعدتاً از داستان مربوط به ضرب‌المثل «تا پول داری رفیقتم، قربون بند کیفتم»]، تا حالا از متن آن شکایتی نشده بود، اما بعد از واکنش‌های فضای مجازی، مجوز نشر کتاب باطل شد (اینجا). چرا کسی ظرف ۹ سال گذشته واکنش نشان نداده بوده؟ @ehsanname

🗓 یک پیشنهاد حدود دو دهه است که فدراسیون بین‌المللی ترجمه، روز ۳۰ سپتامبر را به نام روز جهانی ترجمه گرامی می‌دارد. این روز سالگرد درگذشت قدیس جروم (در سال ۴۲۰ میلادی)، کسی که اولین مترجم کتاب مقدس از عبری به لاتین بود، یکی از مهمترین ترجمه‌ها در تاریخ مسیحیت. به علاوه می‌گویند این کشیش جروم، قدیسِ حامیِ مترجمان هم هست. نمونۀ چنین ترجمۀ مهم و تاریخسازی را در ادبیات فارسی هم داریم: «ترجمۀ تفسیر طبری». این ترجمه، اولین ترجمۀ قرآن به زبان فارسی است. چون آن طور که در مقدمۀ این کتاب آمده، پادشاه سامانی، منصور بن نوح (حکومت ۳۵۰-۳۶۵) فتوایی از از علمای ماوراءالنهر گرفت که آیا برگرداندن کتاب آسمانی به زبانی دیگر مجاز است؟ از این سوال و از جواب مثبت آن فقها ــ که گویا هجده یا نوزده نفر بودند ــ می‌شود فهمید که این، اولین باری بوده که چنین کاری انجام شده. بعد از این فتوا بود که گروه مترجمانی زیر نظر ابوعلی بلعمی، وزیرِ معروف سامانیان مشغول به کار شدند و تفسیر ابوجریر طبریِ آملی را اصل قرار داده و از روی آن هم قرآن را ترجمه و هم تفسیری به زبان فارسی ارایه کردند. ترجمۀ تفسیر طبری، درکنار ترجمۀ تاریخ طبری (که به «تاریخ بلعمی» هم معروف شده) از قدیمی‌ترین کتابهای نوشته‌شده به زبان فارسی هستند که در عین حال از شاهکارهای نثر فارسی هم به حساب می‌آیند. ما از سال دقیق ترجمۀ تفسیر طبری خبر نداریم؛ چون اسامی مترجمان را در اختیار نداریم از زمان درگذشت آنها هم بی‌خبریم؛ تاریخ دقیق درگذشت بلعمیِ وزیر (که چون پدرش هم وزیر بود به بلعمی کوچک یا «امیرک» بلعمی معروف است) را هم در دست نداریم، به جای همۀ اینها تاریخ درگذشت امیر منصور بن نوح را داریم که (طبق نقل «تاریخ یمینی») ۱۱ شوال ۳۶۵ قمری است (با محاسبۀ ایرانیکا ۱۳ ژوئن ۹۷۶ میلادی، یا ۲۴ خرداد ۳۵۵ شمسی). می‌توانیم ما هم تاریخ درگذشت این امیرِ حامیِ مترجمان را در تقویممان به نام روز مترجم ثبت کنیم. @ehsanname 🔻آغاز نسخه‌ای از تاریخ بلعمی که در کتابخانه کنگره امریکا نگه‌‌داری می‌شود و عربی-فارسی نوشته شده

🔺۱۷۸۳ لوح گِلی خط میخی، بخشی از الواح تخت جمشید، به ایران بازگشت این الواح آرشیو اداری این بنای عظیم در ۵۰ سال تاریخش (از ۵۰۹ تا ۴۵۷ پیش از میلاد) هستند و ۸۴سال پیش، در ۱۹۳۵ طی یک کاوش به سرپرستی ارنست هرتسفلد در تخت جمشید کشف شد و برای ۳ سال به موسسه شرق‌شناسی دانشگاه شیکاگو امانت داده شد تا خطوط آنها خوانده شود، اما از حدود ۲۰هزار لوح فقط ۳۰۰ لوح شکسته و ناخوانا پس داده شد. سال ۲۰۰۲ هم دادگاهی در آمریکا حکم مصادره آنها را داد، اما با دفاعیات وکلای ایران عاقبت الواح به ایران برگشتند و از ۱۰ مهرماه در موزه ملی ایران نمایش داده می‌شوند. اگر می‌خواهید از متن الواح بیشتر بدانید ۱۲۷۰ لوح از این مجموعه، توسط دکتر عبدالمجید ارفعی، باستان‌شناس و از معدود مترجمان خط میخی جهان خوانده، ترجمه و در کتاب ۳ جلدی «گل‌نبشته‌های باروی تخت جمشید» منتشر شده است @ehsanname

📹 غزل مولانا با صدای محمد معتمدی و موسیقی ستار اورکی، تیتراژ میانیِ سریال «جلال‌الدین» (شهرام اسدی و آرش معیریان، ۹۳) @ehsannsme

این بار من یک‌بارگی در عاشقی پیچیده‌ام (تابلویی از ربابه حسین‌پور) @ehsnname 🔻چند اجرای مختلف بشنویم از غزل زیبای مولانا:

📗چرا باید داستان‌های پرویز دوایی را خواند؟ گفتگوی احسان رضایی و سروش صحت در برنامه «کتاب‌باز» (شبکه نسیم، ۱ بهمن ۹۷) @ehsanname