Татар дулкыны

Дөньядагы иң зур шәһәр... ООН шәһәрләр халкының санын исәпләү өчен яңа методика эшләде. Методика шәһәр, авыл һәм шәһәр яны чикләрен төгәл (четко) билгели. Яңа методика төрле милли критерийларга бәйле түгел. Дөньядагы иң зур шәһәр - Индонезия (иң зур мөселман иленең) башкаласы Джакарта (42 млн кеше). Источник: https://www.theguardian.com/world/2025/nov/27/jakarta-overtakes-tokyo-most-populous-city-world

Себер ханлыгы (Сыбыр ҡаннығы) Дәүләт үзе морзалар һәм бәкләр җитәкчелегендәге улусларга бүленгән. Аларның эшләренә хан катышмады. Халык утрак (оседлый) һәм ярым күчмә тормыш алып барган, терлекчелек (животноводство), балыкчылык һәм аучылык белән шөгыльләнгән. Дәүләт башында турыдан-туры хан торган. Феодаль аксөякләрдә (в знати) лояль манси һәм хантлар әһәмиятле урын алып торган, алар тарихның күп очракларында Себер ханнары яуларында катнашкан. Төп шәһәрләр – " Искер "("Кашлык"), һәм "Цимке тора ("Чыңгыз тура") - дәүләтнең беренче башкаласы. Шулай ук административ шәһәрләр дә билгеле: "Ҡысыл тора", "Явлу тора", "Тонтур". Тышкы сәясәттә Себер ханлыгы угор дәүләтләре, Нугай Урдасы , шулай ук Бохара Әмирлеге белән элемтәгә керә. Бохара Әмирлеге дә үзара көрәш вакытында сәяси сыену урыны (политическое убежище) була. Источник: https://t.me/seberkhan/149

Үзбәкстаннан татар кызы. Источник: https://t.me/tokpc

Татарский язык: с нуля до С1. Оффлайн формат изучения татарского языка не всем подходит. Многие предпочитают заниматься онлайн. Чын күңелдән рекомендуем Tatartele.Online. Его ведет Азат Ахметзянов — преподаватель татарского языка, филолог по образованию, и основатель онлайн-платформы. Это проект для тех, кто хочет: 🔸 говорить по-татарски с родными 🔸 понимать песни и сказки 🔸 не потерять язык и культуру 🔸 просто выучить новый язык для души В канале Tatartele.Online автор делится уроками, словами, фразами и объясняет те или иные языковые нюансы. ТГ: t.me/tatarteleonline/4

Ранее мы писали про бесплатные курсы в Москве: t.me/tatar_word/419 Курсы татарского языка в Казани проводит, среди многих других, также "Татар китабы йорты": t.me/tatbookhouse/3485

Якындагы ике атнада Казанда шәп чаралар узачак: 1. Татар тәңгәллеге (идентичность): Совет проекты чикләреннән нәрсә тыш калды? → "Идел-Урал"-дан ТАССР-га. Татар тәңгәллеге чикләре һәм эчтәлеге ничек үзгәрде → Тәңгәллеге ничек үзгәрде: җәдитчелектән (от джадидизма) совет мәгариф системасына → Яңа мәдәни стратегияләр: яңа шартларда тел, әдәбият һәм мәгариф ничек үскән Иртәгә! 📌 2 декабря // 18:30 Дом Муллина // ул.Каюма Насыри, 11 Источник: https://t.me/iske_tatar/941 2. "Калеб" Проекты. Моннан 100 ел элек яшь совет дәүләтендә төрки халыклар тарафыннан кулланыла торган гарәп алфавитыннан баш тартып латин графикасына — Яңалифкә күчү буенча фикер алышулар башлана. D'әrt труппасы үзенең яңа спектаклен нәкъ менә шул чор вакыйгаларына багышлады. Проект «Калеб» яңа буын җыены ярдәме белән тормышка ашырыла. 11 декабрь 19.00 ☑️ Камал театры/ универсаль зал / Һ. Такташ ур., 74 Источник: https://t.me/kazan_kaleb/53 3. Яңа елгы Печән базарына чакырабыз! 🟢13-14 декабрь, 11:00-20:00 🟢Агишев йорты (Каюм Насыйри, 38) Источник: https://t.me/tatardesign_official/6008 ТР Милли музеенда бик күп шәп татар проектлары уза. Аларны «елның мәдәни мәйданчыгы» номинациясендә хуплагыз: https://t.me/millikitaphane/6239

1 декабрь - Бөтенроссия хоккей көне. Хоккейчыларны һәм хоккей сөючеләрне (любителей) котлыйбыз!

Учим татарский по мемам. Ингредиентлар: - татар маршы - манул "Тимофей" - диплом ТГ: t.me/tatar_word/921 ВК: vkvideo.ru/clip-233885313_456239067

Шулай ук Россия Кытай артыннан КНР гражданнары өчен визитларны гамәлдән чыгара. Экспертлар фикеренчә, Кытайдан Россиягә туристлар саны виза гамәлдән чыгарылганнан соң ким дигәндә 30%-ка артачак. Источник: https://t.me/bbbreaking/220383

Мөселманнар өчен яхшы хәбәр! Согуд Гарәбстанына (в Саудовскую Аравию) 2026 елның 1 ноябреннән соң визасыз барып булачак. Россия һәм Согуд Гарәбстаны үзара визаларны гамәлдән чыгару турында килешүгә кул куйдылар. Источник: https://tass.ru/politika/25778863

Татарстан һәм Кырымда яшәүче халыкларның тарихы уртак (общая). Элек-электән Кырым ханлыгы белән Казан ханлыгы аралашып, туганлашып яшәгән. Безгә бүген дә бу элемтәне югалтмаска кирәк. Татарстан Фәннәр академиясенең Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институтының Кырым фәнни үзәге әнә шул юнәлештә эшли. Безне бигрәк тә Исмәгыйль Гаспралы (1851–1914) кебек бөтен төрки-татар дөньясына билгеле мәгърифәтчебез (просветитель) берләштерә. Аның идеологиясе, мәгариф системасы заманында Россиядә генә түгел, дөньяның күп илләрендә кулланылган. Источник: https://vatantat.ru/news/telda-fikerda-va-esta-berlek-109943 Аның китаплары: https://vk.com/wall-52136985_38482?ysclid=min2h92kl4927708461

Олы Елга (Татарстан) авылыннан Рәмзия Фәттахова рус челтәрен һәм татар киемнәрен тоташтырды. "Челтәр сәнгате (кружевное искусство) Балык бистәсенә күчеп килүчеләр (переселенцы) белән бергә килгән. Донаурова дворяннары җирле хатын-кызларның челтәр үрү (кружевоплетение) белән шөгыльләнүенә игътибар иткәннәр. Дворян хатын-кызлары аны тагын да ныграк үстерә башладылар. Дворян хатын-кызлары челтәрле эшләнмәләрнең матур макетларын уйлап таба башладылар". Безнең көннәрдә челтәр бәйләү клубы район мәдәният йортында эшли башлады, ләкин анда осталарның (у мастеров) үз бүлмәләре юк иде. 2022 елда Фәттахова челтәрле сәнгатьне үстерүгә грант откан. Шулай итеп, студия-остаханә аның туган авылында барлыкка килде. "Узган ел мин тагын грант оттым. Бу Балык Бистәсендә татар халык сәнгатен күн (кожаной) мозаикасын торгызу проекты. Хәзер материаллар һәм җиһазлар сатып алу белән шөгыльләнәм. Татарстанда Арча районы үзенең матур, нәфис эшләнмәләре белән дан тота, әмма күн белән эшләүче осталар бездә дә бар иде", - дип аңлата Рәмзия апа. Источник: https://milliard.tatar/news/my-obyazany-eto-soxranit-kak-v-sele-bolsaya-elga-pletut-kruzevnye-kalfaki-i-izyu-8648

SQWOZ BAB башкаручысы (Марат Минһаҗев) "Татар богатырь" җыры белән игътибарыбызны җәлеп итте.

"2025 ел татарлары" рейтингы җиңүчеләре билгеле булды. Җиңүчеләр тавыш бирү юлы белән билгеләнде. Тавыш бирүне "Миллиард.Татар" үткәрде. Источник: https://t.me/milliardtatar/19846

Түбән Новгородтан 77 яшьлек стример Ольга Ивановнаның КС-та (Контр Страйк-та) уңышлары. Ул үзенең осталыгы белән халыкара Counter-Strike номинациягә эләккән. Хәзер хатын-кыз "иң яхшы уен моменты" номинациясендә җиңәргә мөмкин. Уен вакытында ул берүзе дошманның бөтен командасын җиңде. Источник: https://www.rbc.ru/rbcfreenews/692c48d39a794727c1341572

Россиянең туңдырылган (замороженные) активларының күп өлеше Бельгиядә саклана. Бельгия Россия активларын куллану шартларын (условия использования) формалаштырды: 1. ЕС илләре кредит буенча "юридик мәҗбүри (обязывающие), шартсыз (безусловные) һәм кире кайтарылмаган" гарантияләр бирергә тиеш; 2. ЕС илләре суд тикшерүләре белән бәйле барлык хокукый куркынычларны (правовые риски) үзара бүлешергә тиеш; 3. Әгәр ЕС илендә Россия туңдырылган активлары булса, ул программада Бельгия белән бергә катнашырга тиеш. Источник: https://www.kommersant.ru/doc/8248330 Первоисточник: https://www.sueddeutsche.de/politik/eu-ukraine-hilfe-streit-russland-vermoegen-belgien-li.3345939?reduced=true

Беренче «Сәйяр» театр труппасының үз ансамбле була. Анда Салих Сәйдәшев, Мансур Мозаффаров, Фәйзи Биккенин һәм башка музыкантлар уйнады. Сәйдәшев ул чакта ук полифоник яңгырашны (звучание) кирәк дип саный иде. Аның фикеренчә, инструментлар бер үк көйне түгел, ә төрле партияләрне уйнарга тиеш. Бу музыкантлар беренче композиторлар булалар. 1920-нче елларда лозунг марш җырлары шактый язылган. "Ударниклар маршы", "Колхозчылар маршы", "Фабзавком маршы" һәм башка җырлар чор (эпоха) артефакты булып калды. 1922 елда «Нур» һәм «Сәйяр» труппалары базасында Татар дәүләт драма театры барлыкка килә. Аның спектакльләре өчен музыканы Сәйдәшев яза. Күп җырлар сәхнәдән тыш популярлаша. Шуннан бирле музыка тарихы театр тарихыннан аерылгысыз. 1927 елда Казанда радио эшли башлый. Аның радиостанциясе дулкыннарында ишетергә мөмкин булганнар — яшьләрнең кумирлары. Радиода иң күп вакытны халык музыкасы алып тора. Радио авылларда ишеткән җырларны алга сөрә. Татар профессиональ музыкасы ничек үсәргә тиеш? Бу вакытта Европа мәдәнияте ягына таба хәрәкәт (движение), көйләү нигезе киңәю (расширение), гармонияләшү бара. Совет татар музыкасы шулай формалаша. Халык традицияләре әле дә саклана, ләкин полифония, вертикаль структура һәм классика өстәлә (добавляется). Источник: https://100tatar.ru/20ru Фото: "Сәйяр" театр труппасы , Казан, 1919 ел. Актуаль сүз | Татар яңалыклары | Новости на татарском https://t.me/tatar_word/896